جواد افتاده - ایرنا - يك شهر الكترونيك را ميتوان به دسترسي مردم با استفاده از رايانه و وسايل الكترونيكي به اماكن و دستگاههاي مختلف شهري در ۲۴ساعت روز و هفت روز هفته نام برد.
شهري كه در آن كارها به صورت رايانهاي و اينترنتي انجام شده و خدمات آموزشي، تفريحي، تجاري، اداري، بهداشتي، اخبار در خانه در دسترس است و از حالت سنتي خود كه هم اكنون در آن زندگي ميكنيم، خارج ميشود.
مزاياي شهر الكترونيك را ميتوان به صرفه جويي در هزينههاي اقتصادي، و رفاه بيشتر شهروندان دانست كه با ايجاد اين شهر ارتباطات ميان مردم، دولت و توليدكننده بيشتر شده و به رشد اقتصادي كشور كمك شاياني ميكند.
در مبحث شهر الكترونيك، مردم نقش مهمي را ايفا خواهند كرد و آنها به عنوان كساني كه توانايي استفاده از فناوري اطلاعات در انجام امور روزمره خود دارند و ميتوانند از خدمات الكترونيكي يك شهر الكترونيك استفاده كنند كه به اين مردم "شهروند الكترونيك" گفته ميشود.
هماكنون در كل جهان يك يا دو شهر را ميتوان به معناي واقعي شهر الكترونيك نام برد.
در ايران براي اولين بار در سال ۱۳۷۹بحث شهر الكترونيك مطرح شد كه همزمان با آن همايش جهاني شهرهاي الكترونيكي و اينترنتي با حضور بيش از ۱۵۰۰نفر از مسوولان و متخصصين كشور انجام شد.
بحث شهر الكترونيك در مشهد از همان اوايل يعني در سال ۷۹مورد بررسي قرار گرفت و سند راهبردي آن توسط سازمان آمار، اطلاعات و خدمات رايانهاي شهرداري مشهد تنظيم شده بود.
با توجه به موقعيت جغرافيايي مشهد كه به عنوان دروازه آسياي ميانه، اصليترين مركز مبادلات اقتصادي و تجاري كشور در حاشيه جاده ابريشم است ايجاد شهر الكترونيك در مشهد ميتواند در ارتباط و تعامل با كشورهاي منطقه نقش مهم و كليدي را در اقتصاد كشور ايجاد كند.
حال بايد ديد اهداف شهر الكترونيك در كلان شهري مثل مشهد چقدر پيش رفته است و استفاده موثر از شهر الكترونيك مشهد دقيقا از چه زماني شروع مي شود. تفكري كهبين مردم، كارشناسان و مسوولين كه نسبت به متولي شهر الكترونيك در مشهد ايجاد شده، سازمان آمار و اطلاعات شهرداري مشهد را متولي اين امر مي دانند.
رييس سازمان آمار، اطلاعات و خدمات رايانهاي شهرداري مشهد در اينباره گفت: در واقع يك تفكر در ارتباط با شهر الكترونيك و شهرداري ايجاد شده است و در اصل متولي "شهر الكترونيك مشهد" شهرداري نيست.
"مهدي كارگر راضي"افزود: شهرداري اين شهر باتوجه به نياز خود به فناوري اطلاعات و ارتباطات الكترونيكي اقدام به ايجاد سند راهبردي شهر الكترونيك مشهد كرده است.
وي بيان كرد: ما اميدواريم بتدريج و با ايجاد بستر سخت افزاري و با كمك سازمانها و مردم بتوانيم هرچه سريعتر به اهداف شهر الكترونيك نزديك شويم.
وي با توجه به تفكرات نادرست در خصوص شهر الكترونيك و كامل شدن در زمان خاصي گفت: شهر الكترونيك يك پروژه نيست بلكه يك پروسه است و ما در هر لحظه به سمت شهر الكترونيك حركت ميكنيم.
وي با اشاره به اينكه شرايط ايدهال براي شهر الكترونيك مشهد زمان زيادي ميخواهد، افزود: شهرداري قدم بزرگي در خصوص شهر الكترونيك برداشته و آماده خدمات به ديگر سازمانها و ارگانها است.
كارگر راضي اظهارداشت : حدود ۸۰درصد خدمات شهرداري به صورت الكترونيكي انجام ميشود.
اين مسوول گفت: ما وقتي يك سري سامانه، شبكه و تجهيزات ايجاد ميكنيم يك طرف وجود نيروي متخصص و كارشناس براي اعمال آن و طرف ديگر استفاده كنندگان يا همان مردم هستند.
او افزود: فرهنگسازي بايد از تمام قسمتهاي جامعه شروع شود و آموزش و پرورش به عنوان يكي از بهترين سازمانها براي ايجاد فرهنگ استفاده از فناوري اطلاعات ، ميتواند فعاليت كند.
وي با اشاره به اينكه در حال حاضر سطح اطلاعات مردم درباره ITنسبت به چند سال گذشته بهتر شده است، افزود: مردم ما بايد نياز خود را از فناوري اطلاعات درك كنند.
رييس سازمان آمار، اطلاعات و خدمات رايانهاي شهرداري مشهد گفت: در ايجاد شهر الكترونيك مشهد، مشكل زير ساخت داريم، اگرچه امكانات مخابراتي زيادي در سطح استان وجود دارد.
وي افزود: اين زيرساختها و ارتباطات به صورت راحت و سهل در اختيار قرار نميگيرد.
وي مسئله آموزش، وضعيت دانش، نيروهاي انساني متخصص و مديريتي كامل را براي پيشبرد شهر الكترونيك مورد نياز دانست و بيان كرد: فناوري اطلاعات به عنوان يك عامل ارتباطي بسيار قوي ميتواند نياز روزمره مردم را سرعت دهد. وي يكي از موارد نياز شهر الكترونيك را وجود اينترنت امن، پرسرعت و ارزان دانست.
كارگر راضي گفت:ما بايد هزينههاي استفاده از اينترنت را پايين بياوريم تا مردم بتوانند به راحتي با اين شبكه جهاني ارتباط برقرار كنند.
وي پورتال شهر الكترونيك مشهد( (www.e-mashhad.irرا نمونهاي از فعاليت شهرداري مشهد در جهت پيشبرد شهر الكترونيك عنوان كرد.
اين مسوول افزود: بخش اطلاع رساني اين پورتال اينترنتي فعال است و بخش سيستم مناقصه الكترونيكي آن نيز تا پايان سال راهاندازي خواهد شد.
يك كارشناس فناوري اطلاعات( (ITنيز در اينباره گفت : نسبت به شهرهاي ديگر پروژه شهر الكترنيك در مشهد انصافا پروژه خوب و نتيجه بخشي بوده و سازمان آمار، اطلاعات شهرداري به عنوان يك الگو در اين زمينه ميتواند مورد ارزيابي قرار گيرد.
مهندس "عباس پورفرخي" افزود: شهر الكترونيك نميتواند در دست يك سازمان يا شركت خاصي قرار گيرد بلكه با همكاري و تعامل همه سازمانها ميتوان به پيشبرد شهر الكترونيك در مشهد خوشبين بود.
وي بيان كرد: اين پروژه بيشتر در شهرداري رشد داشته و فقط اين سازمان در استان توانسته بيشترخدمات خود را به صورت الكترونيكي عرضه نمايد.
وي گفت : اگر يك سند راهبردي براي مشهد مشخص شود و نقش تمامي سازمانهاي استان در آن مشخص شود مطمئنا پروژه شهر الكترونيك مشهد بيش از اين نتيجه بخش خواهد بود.
اين كارشناس اظهارداشت : اين سند بايد كوتاه مدت باشد و در پايان مدت آن مشخص شود كدام سازمان آمادگي براي ارائه خدمات الكترونيك دارد.
وي با بيان اينكه اگر پروژه شهر الكترونيك در كل استانهاي كشور اجرا شود، استانهاي كشور به سمت ايالتي شدن پيش ميروند، افزود: با ادغام سازمان مديريت راه براي مستقل شدن استانها(ايالتي شدن) باز ميشود و اگر اين عمل اجرايي شود كارايي و بازدهي هر استان و كشور بالا ميرود.
پورفرخي عنوان كرد: در دو سال گذشته با قراردادي كه شهرداري مشهد در راهبرد شهر الكترونيك انجام داد، اين سازمان توانست راه خدمات الكترونيك را در خود پيدا كند و اهداف خود را پيش ببرد اما متاسفانه اين قرار داد منتفي شد.
وي با بيان اينكه يك سازمان بايد متولي شهر الكترونيك در مشهد شود، گفت : يك سازمان بايد بقيه سازمانهاي ديگر را در جهت الكترونيكي كردن خدمات خود كمك كند و مشاوره و آموزشهاي لازم را به سازمانها ارائه دهد.
اين كارشناس با اشاره به اينكه اگر پروژه شهر الكترونيك در مشهد ايجاد شود هم مردم و هم مسوولين در آرامش به سر خواهند برد، افزود: با ايجاد شهر الكترونيك فضاي رواني و عمومي جامعه راحت تر از قبل ميشود و ديگر نياز به هدر دادن وقت و هزينه بيمورد نيست.
وي اظهار داشت : همانطور كه يك سري سازمانها را بايد الگو قرار داد (شهرداري، مخابرات و پست و غيره) بقيه سازمانها را بايد به سمت استفاده از خدمات الكترونيكي به پيش برد.
پورفرخي با بيان اينكه بايد نگاه مديران سنتي عوض شود، گفت: متاسفانه برخي مديران سنتي يك برداشت سنتي از فناوري اطلاعات دارند و فكر ميكنند كه ارباب و رجوع بايد به طور مستقيم با آن سازمان يا اداره ارتباط برقرار كند.
او با اشاره به اينكه ما بايد برداشت مديران را عوض كنيم يا آنها تغيير دهيم، افزود: در برخي مديران نميتوان نگاه آنها را عوض كرد و بايد آنها را از راس يك اداره برداشت تا بستر براي دولت الكترونيك ايجاد شود.
وي با توجه به هزينهها و بودجههاي انجام شده در بحث ITهر سازمان، بيان كرد: اكثر قريب به اتفاق كارمندان ادارات ما آموزش ICDLرا ديده و بيشتر ادارات يك سايت اينترنتي، شبكه اتوماسيون و رايانه دارند.
وي ادامه داد: ما تمامي امكانات براي استفاده از دولت الكترونيك را در اختيار داريم و بايد از اين امكانات ،استفادههاي لازم براي پيشبرد شهر الكترونيك انجام شود.
اين كارشناس فناوري اطلاعات گفت : براي ايجاد دولت الكترونيك ما اول نياز به شهر الكترونيك كه خود مستلزم وجود شهروند الكترونيكي است، داريم.
پورفرخي با بيان اينكه در كشورهاي جهان، اول فرهنگ استفاده مردم را در زمينه ITبالا بردهاند، افزود: به موازات الكترونيكي كردن سازمانها بايد به عموم مردم آموزش كافي داده شود تا بتوانند از فناوري اطلاعات و شهر الكترونيك استفاده كنند.
اين كارشناس فناوري اطلاعات گفت : هر اداره بايد بودجهاي را براي آموزش فناوري اطلاعات به مردم اختصاص دهد.
پورفرخي افزود: ادارات خراسان رضوي بايد مانند مخابرات استان تهران در ارائه خدمات الكترونيكي، آموزش لازم را از طريق رسانه ملي يا ديگر رسانهها به مردم ارايه دهند.
وي اظهارداشت : اگر دولت در قسمت آموزش مردم براي هر سازمان امتيازي را قائل شود، مطمئنا فرهنگ استفاده از فناوري اطلاعات بالا ميرود.
او افزود: سازمانها و ادارات ما در جهت طرح "تكريم ارباب رجوع" مي- توانند خدمات خود را در قالب سايت اينترنتي و خدمات الكترونيكي ارائه دهند و اين يك راه براي اجراي طرح تكريم ارباب رجوع در ادارات است.
وي ادامه داد:اگر مردم نياز خود را مبتني بر استفاده از خدمات الكترونيك ببينند، صد درصد به سوي استفاده از آن پيش ميروند.
اين كارشناس استفاده از ITرا بسيار لذت بخش دانست و افزود: ۹۰درصد نظم موجود در اروپا مبتني بر ITبوده و ما ميتوانيم اين نظم را در مشهد و ديگر شهرهاي كشور ايجاد نموده زيرا بيشتر زيرساختهاي لازم در كشور وجود دارد.
مديرعامل مخابرات خراسان رضوي هم در اينباره گفت: بحث شهر الكترونيك مرتبط با يك فرد يا ارگان خاص نيست و متولي آن تمام سازمانهاي استان هستند.
مهندس "علي كارگزار" افزود: براي ايجاد شهر الكترونيك بايد سه ديدگاه مورد بررسي قرار گيرد.
وي اظهارداشت : زيرساختهاي لازم براي ارائه خدمات الكترونيكي و استفاده خدمات الكترونيكي، حاكميت مسوولين هر اداره در پيشبرد اهداف الكترونيكي و آموزش همگاني از جمله اين ديدگاههاست.
وي بااشاره بهاينكه وظيفه شركت مخابرات خراسان رضوي ايجاد زير ساختهاي لازم براي هرشهر الكترونيك است، گفت : هم اكنون زير ساختهاي لازم در مشهد در حدود ۸۵درصد نقاط شهري براي ايجاد دولت الكترونيك و شهر الكترونيك وجود دارد.
وي نمونه خدمات ارائه شده الكترونيكي مخابرات خراسان رضوي را كه در حال حاضر انجام ميشود، ارائه خدمات در سايت مخابرات خراسان رضوي
( (www.tci.khorasan.irدانست.
او افزود: اطلاعات اين سايت كه شامل ارائه خدمات تلفن ثابت و همراه است، در مدت دوماه به صورت آزمايشي در بين كارمندان اداره اجرا ميشود تا مشكلات موجود از بين برود.
وي نمونهاي از فرهنگسازي عمومي در بحث فناوري اطلاعات را در كارتهاي عابر بانك دانست و گفت: ما بايد با كمك و استفاده از اين تجربه ديگر خدمات الكترونيك را به مردم آموزش بدهيم.
معاون مركز آمار كامپيوتر دانشگاه فردوسي مشهد در اينباره گفت: در حال حاضر اثري از شهر الكترونيكي مشهد ديده نميشود و فقط در شهرداري يك سند راهبردي اعمال شده است.
مهندس "حسين افخمي" افزود: متاسفانه كساني كه اين طرح را در دست دارند، دستي در اجرا نداشتهاند و اميدواريم اين طرح بزودي در عمل اجرا شود.
وي با بيان اينكه طرح شهر الكترونيك مشهد از دو ديدگاه قابل بررسي است، گفت: يك مورد بستر سختافزاري كه تجهيزات و لوازم مورد نياز براي اجرا است و ديگري بحث فرهنگسازي مردم در استفاده از فناوري اطلاعات است.
وي اظهارداشت : بحث فرهنگسازي را در هر زماني اعمال كنيم آن زمان دير است و هرچه سريعتر بايد اين موضوع در هر سازمان يا اداره رسيدگي شود.
وي با اشاره به اينكه ما بايد الگوهاي مورد نياز شهر الكترونيك را كه از كشور يا شهر خارجي گرفته شده را مطابق با خصوصيات شهر مشهد ساماندهي كنيم، افزود: اين موضوع بدين خاطر است كه فرهنگ و فضاي كشور ما بسيار متفاوت با فرهنگ و فضاي شهر يا كشورهاي ديگر است.
يك كارشناس ديگر ITدر اينباره گفت: يكي از بندهاي اساسي جامعه اطلاعاتي("(wsisدسترسي به اطلاعات و دانش" بوده كه اين دسترسي به اطلاعات با ايجاد شهر الكترونيك سريعتر انجام ميشود.
مهندس "علي بيدخاني" افزود: شهر الكترونيك نيازمند دولت الكترونيك است و تا زماني كه دولت الكترونيك در كشور ايجاد نشود نميتوان به اجراي شهر الكترونيك خوشبين بود.
وي با بيان اينكه سهم ايران از دنياي الكترونيك فقط دو درصد است، گفت: با توسعه فرهنگ استفاده از فناوري اطلاعات در بين عموم مردم به بحث تحقق شهر الكترونيك كمك كنيم.
وي ادامه داد: تا مردم نياز خود را از استفاده فناوري اطلاعات درك نكنند نميتوان اميدوار بود كه مردم از فناوري اطلاعات در پيشبرد شهر الكترونيك همسو شوند.
وي با اشاره به اينكه شهر الكترونيك يك دنياي مجازي است و از دو جنبه مورد بررسي قرار ميگيرد، گفت: يك جنبه خارجي آن كه شهرهاي سنتي و امروزي ما را شامل ميشود و جنبه ديگر كه رهآورد فناوري اطلاعات و ارتباطات و دنياي اينترنت است.
وي افزود: فرآيند الكترونيكي شدن در جهان رشد يافته و آنها به سرعت به شهرهاي مجازي نزديك ميشوند.
با اين وصف، اميدواريم بحث شهر الكترونيك در مشهد يكي از اصول اجرايي ادارات و سازمانهاي استان قرار گيرد و ما بتوانيم با ارائه خدمات الكترونيكي فرصت را براي گسترش فناوري اطلاعات و ارتباطات در جامعه ايجاد كنيم.
