فرصت‌ها و چالش‌هاي سرشماري كاربران اينترنت

آمار كاربران اينترنت در ايران به موضوع مورد مناقشه‌اي بين مراجع مختلف تبديل شده است؛ اخيرا معاون امور مجلس رييس جمهور در همايشي اعلام كرد كه هنوز ضريب نفوذ اينترنت در كشور 11 درصد است كه طبق اعلام اتحاديه جهاني مخابرات 50 درصد كم‌تر از متوسط جهاني است. اما وزير ارتباطات در همان جلسه درباره ميزان ضريب نفوذ اينترنت كشور گفت: اين ميزان و درواقع ضريب نفوذ اينترنت در كشور ما 9/34 درصد است كه البته ما برروي شاخص‌ها و تعيين آن‌ها بحث داريم و اهداف مختلفي برروي اين شاخص‌ها وجود دارد؛ اما به نظر مي‌رسد تعيين هرچه سريع‌تر يك فرمول علمي قابل قبول ضروري است و مي‌تواند پايان‌بخش اين اختلافات آماري باشد.
به گزارش (ايسنا)، سرشماري كاربران اينترنت و ارايه آماري دقيق در اين زمينه از جمله مواردي است كه تا امروز در كشور مورد توجه جدي و مناسب واقع نشده و اين در حالي است كه با توجه به نفوذ روزافزون اينترنت در زندگي مردم اين سرشماري مي‌تواند با ارائه‌ تصويري مناسب از ميزان و حوزه‌هاي نفوذ اينترنت در كشور، بستر مناسبي براي سياستگذاري و برنامه‌ريزي در اين حوزه را ايجاد كند.
به عقيده كارشناسان، ارايه آماري دقيق از كاربران اينترنتي كشور علاوه بر آنكه در تعيين جايگاه واقعي كشور نسبت به ساير كشورهاي منطقه و جهان بسيار موثر خواهد بود، با توجه به اهميت شاخص ضريب نفوذ اينترنت و همچنين فقدان اطلاعات كافي در اين زمينه براي محاسبه شاخص‌هاي بين‌المللي هم بسيار ضروري است.
سرشماري كاربران اينترنت كشور يكي از اقدامات اخير شركت فن‌آوري اطلاعات با همكاري مركز آمار ايران است كه به گفته مسوولان، با هدف تحقق اهداف مركز توسعه و مديريت اينترنت (متما) انجام مي‌شود كه يكي از آن‌ها نيز طرح تعيين ضريب نفوذ اينترنت كشور به‌عنوان اولين اقدام عملي در تعيين شاخص‌هاي فن‌آوري اطلاعات كشور است.
اما در خبرها اعلام شد كه معاون شركت فن‌آوري اطلاعات ايران از نهايي شدن فرمول جديد محاسبه ضريب نفوذ اينترنت در كشور خبر داد و گفت: اين فرمول در قالب يك پروژه و توسط دانشگاه صنعتي شريف تعيين و محاسبه شده است.
اين فرمول ظاهرا به مراتب دقيق‌تر از روش‌هايي است كه پيش از براي تعيين ضريب نفوذ اينترنت در كشور استفاده مي‌شد و داراي پارامترهاي اندازه‌گيري بيش‌تري است و اين اميد وجود دارد كه با بهره‌گيري از اين روش آمار واقعي‌تري از تعداد كاربران اينترنت در كشور بدست آيد.
سال گذشته دانشگاه شريف توانست با ارايه بهترين طرح، برنده مناقصه شركت فن‌آوري اطلاعات شود و تعيين ضريب نفوذ اينترنت را به روش‌ علمي و براساس اطلاعات شبكه آغاز كند. اغلب آمارهايي كه تاكنون درباره ضريب نفوذ اينترنت اعلام شده، بي‌ترديد خالي از اشكال نبوده است كه با بهره‌گيري از فرمول جديد اين آمارها بهبود مي‌يابد.
ظاهرا بعد از تهيه فرمول علمي ضريب نفوذ اينترنت توسط دانشگاه صنعتي شريف، اين فرمول مورد بررسي خبرگان و متخصصان نيز قرار گرفت. و اكنون يك فرمول رياضي موجود است كه داراي پارامترهاي قابل اندازه‌گيري متعددي است، بنابراين براي دست يافتن به عدد نهايي، نخست بايد اطلاعات اوليه براساس اين پارامترها بدست آيد.
با توجه به اينكه وجود آمار دقيق از كاربران اينترنتي در كشور براي حركت در مسير توسعه ضروري است، به نظر مي‌رسد اين اقدام شركت فن‌آوري اطلاعات با همكاري مركز آمار ايران نيز با توجه به اهداف اعلام شده و در راستاي تحقق اين امر باشد.
به عقيده تحليلگران براي مشخص شدن ضريب نفوذ اينترنت در هر كشور بايد تعريف دقيقي از يك كاربر اينترنت ارايه شود و همچنين بايد تقسيم‌بندي درستي از كاربران، به‌عنوان كاربران مبتدي تا حرفه‌يي نيز صورت بپذيرد كه مثلا در اين زمينه، در اغلب آمارگيري‌ها درباره ضريب نفوذ اينترنت در جهان، از اقدامات ميداني كمك گرفته مي‌شود؛ به اين معني كه تعداد قابل توجهي از افراد از قشرهاي مختلف، درآمدهاي متفاوت و غيره به طور مستقيم مورد پرسش قرار مي‌گيرند تا با جمع‌آوري اطلاعات بتوان ضريب نفوذ اينترنت را بااحتمال دقيق‌تري به دست آورد.
به گفته دست‌اندركاران اجرايي طرح سرشماري كاربران اينترنت در كشور، استانداردهاي بين‌المللي‌اي براي تعريف كاربران اينترنت وجود دارد كه با استعلام رسمي و پاسخ‌هايي كه دريافت كرده‌اند اين واژه را اين‌طور تعريف كرده‌اند:" كسي كه در يك سال گذشته به عنوان مثال از ابتداي سال 87 به هر نحو و روش و با هر مدتي (مانند DailuP، تلفن همراه، استفاده از رايانه‌هاي محل كار، دانشگاه و غيره) به اينترنت وصل شده و از خدمات آن استفاده كرده باشد" در نتيجه در اين طرح، كاربر اينترنت فردي است كه طي 12 ماه گذشته در داخل كشور با اتصال به شبكه اينترنت از يكي از خدمات اينترنتي استفاده كرده باشد.
آنچه در انجام اين طرح‌ مهم به نظر مي‌رسد نحوه اجرا و هماهنگي آن، با اهداف مدنظر است كه به عقيده برخي كارشناسان، طرح سرشماري از كاربران اينترنت كه با اختصاص سرمايه ميليوني از سوي شركت فن‌آوري اطلاعات و با همكاري مركز آمار ايران در حال اجراست، در اين حوزه با مشكلات و چالش‌هايي همراه است.
طرح سرشماري با انتقادهايي هم روبه‌روست؛ برخي تحليلگران معتقدند در شرايطي كه كيفيت و سرعت اينترنت در ايران هم‌چنان با چالش مواجه است، بهتر است به جاي پرداختن به پروژه‌هايي مانند سرشماري، تلاش و صرف هزينه ويژه‌اي برروي ارتقاء كيفيت اينترنت در كشور انجام شود.
برخي پژوهشگران حوزه IT هم ‌بر اين عقيده‌اند از آنجا كه اكثر كاربران كشور از طريق روش Dailup به اينترنت وصل مي‌شوند؛ بنابراين نمي‌توان به آمار ارايه شده از نتايج اين طرح اتكا كرد؛ چرا كه در حال حاضر اتصال به اينترنت از طريق Dailup در اكثر كشورهاي جهان منسوخ شده است و آن‌ها رو به خدمات پيشرفته و پرسرعتي مثل ADSL، WIMAX و ... آورده‌اند.
همچنين اين آمارگيري از امكان مقايسه ايران با ساير كشورها جلوگيري مي‌كند؛ زيرا اگر در كشوري 97 درصد كاربران، از طريق ADSL به اينترنت وصل باشند در ايران اين رقم به كمتر از 50 درصد مي‌رسد، ضمن اينكه حتي در داخل كشور نيز افراد مختلف، از نظر دسترسي و سرعت اينترنت قابل قياس با يكديگر نيستند.
طرح سرشماري از كاربران اينترنت، اگر با دقت مناسب انجام شود و ضريب نفوذ واقعي اينترنت در كشور را مشخص كند، همانگونه كه در اهداف انجام آن ذكر شده است مي‌تواند در جذب منابع خارجي و مشخص شدن جايگاه واقعي ايران در رتبه‌بندي جهاني موثر باشد و ايران را به عنوان كشوري برجسته و مكاني براي فعاليت افراد به جهان بشناساند.
ضمن اينكه مشخص شدن ضريب نفوذ اينترنت در كشور قطعا اين كمك را مي‌كند كه اگر در اين حوزه، پايين‌تر از حد استاندارد جهاني مخابرات (ITU) هستيم، با برنامه‌ريزي‌هاي اصولي آن را افزايش دهيم؛ بنابراين تحليل اطلاعات به دست آمده از اين سرشماري، به برنامه‌ريزي دقيق‌تر و تضمين كيفيت شبكه و تناسب كميت با تقاضا بسيار كمك خواهد كرد.