ITanalyze

تحلیل وضعیت فناوری اطلاعات در ایران :: Iran IT analysis and news

ITanalyze

تحلیل وضعیت فناوری اطلاعات در ایران :: Iran IT analysis and news

  عبارت مورد جستجو
تحلیل وضعیت فناوری اطلاعات در ایران

۲۲۴ مطلب با موضوع «info-society» ثبت شده است

تحلیل


1- ایران در یک نگاه1-1- زمینه‌های تاریخی

iranwsis- ایران کشوری است با تمدن هفت هزار ساله که قدیمی‌ترین شهر جهان در آن واقع شده است. هزاران اثر علمی، فرهنگی، هنری و دینی برجای مانده از این دوران، بخشی از ابعاد این تمدن را نشان می‌دهند. هگل، فیلسوف معروف آلمانی، تشکیل اولین دولت عقلانی جهان را در قرن ششم قبل از میلاد، پیش از شکل‌گیری امپراطوری رم به این نقطه از زمین نسبت داده است. ایرانیان با ساماندهی نظامی برای انتقال سریع و رسمی اطلاعات، سهم بزرگی در تشکیل و نهادینه‌سازی اولین نظام انتقال اطلاعات داشته‌اند و اولین گام‌ها را در راه ایجاد جامعه‌ی اطلاعاتی جهانی برداشته‌اند.

سرزمین ایران بیش از 6/1 میلیون کیلومتر مربع وسعت دارد که در جنوب به خلیج فارس و در شمال به دریای خزر و کشورهای آسیای میانه منتهی می‌شود. در حال حاضر بیش از 66 میلیون نفر جمعیت دارد.

1-2- آمارهای مربوط به جمعیت

• جمعیت: بیش از 66 میلیون نفر

• جمعیت شهری: بیش از 44 میلیون نفر

• جمعیت روستایی: بیش از 22 میلیون نفر

• جمعیت زیر 40 سال: 46/80 درصد

• جمعیت زیر 30 سال: 89/67 درصد

• مردان: 8/50 درصد

• زنان: 2/49 درصد

1-3- آمارهای مربوط به آموزش

• درصد جمعیت باسوادان شش ساله و بالاتر: 80 درصد (46030000 نفر)

• دانش‌آموختگان دانشگاه‌ها: 1661000 نفر

• شاغلان به تحصیل در دانشگاه‌ها: 1673757 نفر

• دانشجویان مرد: 3/49% (= 825474 نفر)

• دانشجویان زن: 7/50% (= 848283 نفر)

کشوری با این ویژگی‌ها و جوانی جمعیت به یکی از مستعدترین جوامع برای پذیرش شیوه‌های ارتباطی نو و رشد شتابان جامعه‌ی اطلاعاتی ـ ارتباطی به‌شمار می‌رود.

2- سیاست‌ها و برنامه‌های کلان ج. ا. ایران برای توسعه فناوری اطلاعات

و مشارکت در جامعه‌ی اطلاعاتی جهانی

1-2- برنامه ملی توسعه ICT (تکفا)

دست‌اندرکاران فناوری اطلاعات و ارتباطات جمهوری اسلامی ایران در سال‌های اخیر برنامه‌ای به نام «توسعه و کاربرد فن آوری اطلاعات» تهیه کرده‌اند که به اختصار «تکفا» نامیده می‌شود. برنامه تکفا با مطالعه نقاط قوت و ضعف حوزه‌ی ارتباطات و رایانه و با تکیه بر به‌کارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در همه حوزه‌های اجتماعی و اقتصادی، به برنامه حرکت ایران به سوی جامعه‌ی اطلاعاتی تبدیل شده است.

راهبردهای کلیدی در برنامه‌ی تکفا عبارت‌اند از:

• تهیه‌ی زیرساخت شامل شبکه دسترسی، قوانین و مقررات، منابع و تسهیلات

• برنامه‌ی جامع گسترش ICT در توسعه ملی پایدار

• توجه به بخش خصوصی به عنوان محور اصلی توسعه ICT

• توسعه‌ی منابع انسانی به عنوان اولویت استراتژیک گسترش ICT
برای دستیابی به راهبردهای تعیین شده، برنامه‌ی تکفا بر پایه هفت محور اصلی استوار گشته است. این محورها عبارت‌اند از:
• دولت الکترونی

• آموزش عالی و آموزش پزشکی الکترونی

• آموزش عمومی و ارتقای مهارت‌های دیجیتالی

• توسعه‌ی خدمات اجتماعی

• اقتصاد و بازرگانی الکترونی

• توسعه‌ی پارک‌ها و مراکز رشد ICT

• گسترش فرهنگ و تقویت خط و زبان فارسی برای کاربرد در شبکه

2-2- رویکرد ایران برای نهادینه کردن برنامه ریزی توسعه فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات در ایران

فعالیت‌هایی که بدان اشاره شد و نیز تشکیل شورای‌عالی اطلاع‌رسانی زیر نظر رئیس جمهور و اجرای برنامه ملی ایران باعنوان اختصاری «تکفا»، یک فعالیت ستادی ویژه برای شناساندن ضرورت‌ها، شناخت فرصت‌ها و تهدیدها و هدایت منابع و ظرفیت‌ها برای گذر خلاق و فعال ایران به جامعه‌ی اطلاعاتی است.

چشم‌انداز بیست ساله، در برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در قالب اقدام‌های اجرایی در حال شالوده بندی و نهادینه شدن است. براساس این برنامه، نهادهای دولتی، غیر دولتی و نهادهای مدنی برای تحقق اهداف زیر آماده خواهند شد:

• توسعه فراگیر فناوری اطلاعات و ارتباطات

• توانمندسازی عموم مردم، گروه‌های اجتماعی، به ویژه زنان و جوانان، برای بهره‌مندی از امکانات گوناگون فضای سایبر

• سامان دهی مدیریت و منابع برای مشارکت فعال در جامعه‌ی اطلاعاتی

3-2- شورای عالی اطلاع‌رسانی

شورای عالی اطلاع‌رسانی که به منظور سیاستگذاری در امر اطلاع‌رسانی و هدایت شبکه‌ها و مراکز اطلاعاتی و هماهنگی فعالیت آنها و تدوین برنامه‌های میان‌مدت و بلندمدت در زمینه‌ی تحقیقات بنیادی، توسعه‌ای و کاربردی اطلاع‌رسانی در قالب نظام اطلاع‌رسانی جمهوری اسلامی ایران، تشکیل شده یکی از مهم‌ترین نهادهای موثر در مسیر حرکت ایران به سوی جامعه‌ی اطلاعاتی است. این شورا وظایف خود را تحت عنوان «نظام جامع اطلاع‌رسانی کشور» طبقه‌بندی کرده است. دبیرخانه‌ی این شورا مسئولیت پیگیری و کارشناسی کلیه امور برنامه تکفا را بر عهده دارد.
هدف‌های شورای عالی اطلاع‌رسانی

شورای عالی اطلاع‌رسانی که مستقیما زیر نظر رئیس جمهور تشکیل شده، دارای چهار هدف اساسی است:

• تأمین حق دسترسی آزاد مردم به اطلاعات و دانش

• رعایت مسؤولیت مدنی و حقوقی افراد در قبال فعالیت‌های خود

• رعایت حقوق اجتماعی و صیانت فرهنگی و فنی کشور در قلمرو فناوری اطلاعات

• ایجاد حداکثر سهولت در ارائه‌ی خدمات اطلاع‌رسانی و اینترنت به عموم مردم
وظایف شورای عالی اطلاع‌رسانی

وظایف شورای عالی اطلاع‌رسانی بدین قرار است:

• سیاستگذاری، برنامه ریزی، هدایت و حمایت در زمینه تولید، پالایش و مبادله اطلاعات و نظارت بر امر اطلاع‌رسانی سراسر کشور در چارچوب سیاست‌های کلی نظام

• تدوین و تصویب اصول نظام جامع اطلاع‌رسانی کشور

• ایجاد شرایط لازم برای تسهیل و تسریع تولید، ذخیره سازی، ساماندهی، توزیع، گسترش و به‌کارگیری اطلاعات در بخش‌های مختلف فرهنگی، علمی، اجتماعی، اقتصادی، فنی، آموزشی، پژوهشی و... در چارچوب ضوابط مصوب.

• هماهنگ کردن فعالیت‌های بخش دولتی و غیر دولتی بر اساس نظام جامع اطلاع‌رسانی کشور.

• تدوین و تصویب مفاهیم، تعاریف، مقررات، آیین نامه ها، قواعد و معیارهای اطلاع‌رسانی مورد نیاز نظام جامع اطلاع‌رسانی کشور.

• تنظیم مقررات مربوط به چگونگی بهره گیری از شبکه‌های بین‌المللی اطلاع‌رسانی و تصویب آن، یا پیشنهاد تصویب به مراجع مربوط .

• ایجاد هماهنگی در تحقیقات بنیادی و توسعه‌ای و نیز سیاست‌های بهره گیری از فناوری‌های نوین اطلاعاتی.

• بررسی وضعیت موجود و آینده نگری با استفاده از روش‌های علمی و پژوهشی.

• ایجاد زمینه‌های لازم برای اعتلای دانش و فرهنگ عمومی جامعه در زمینه اطلاع‌رسانی.

• ارزیابی فعالیت‌های بخش‌های اصلی اطلاع‌رسانی، به منظور حصول اطمینان از انطباق فعالیت‌ها با برنامه نظام جامع اطلاع‌رسانی.

• داوری نهایی درباره فعالیت‌های اصلی مراکز اطلاع‌رسانی برای رفع اختلاف‌های احتمالی میان مراکز، در موارد غیر قضایی.
اعضای شورای‌عالی اطلاع‌رسانی عبارتند از:

رئیس جمهور (رئیس شورا)؛ وزیر علوم، تحقیقات و فناوری؛ وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی؛ وزیر پست، تلگراف و تلفن (ارتباطات)؛ وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی؛ وزیر آموزش و پرورش؛ وزیر بازرگانی؛ رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران؛ رئیس سازمان مدیریت برنامه ریزی کشور؛ رئیس کتابخانه ملی؛ رئیس مؤسسه ملی استاندارد؛ یک نفر از علمای حوزوی با معرفی شورای مدیریت حوزه علمیه قم؛ حداکثر سه نفر از متخصصان اطلاع‌رسانی به انتخاب و حکم رئیس جمهور؛ وزیر اطلاعات؛ وزیر صنایع و معادن؛ وزیر دفاع؛ و وزیر امور خارجه.
دستاوردهای اجرای برنامه تکفا در سال نخست (2003-2002):

• تشکیل کمیته‌ی راهبری تخصصی فناوری اطلاعات در وزارتخانه‌ها و سازمان‌های مستقل با مسئولیت وزیران

• حمایت از اجرای بیش از 258 پروژه‌ی اصلی پژوهشی، برنامه‌ای و کاربردی توسط نهادهای مختلف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی با هدف ظرفیت سازی و گسترش بهره گیری از فضای سایبر

• بررسی و تصویب و تخصیص اعتبار برای طرح‌های اجرایی در کمیته‌های فنی ـ علمی

• تقویت بخش خصوصی به عنوان محور اجرای برنامه‌ی ملی تکفا

• جلب مشارکت نهادهای مدنی برای توسعه‌ی فناوری اطلاعات

3- وضعیت توسعه فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات

3-1- تعداد و ضریب نفوذ تلفن

ایران دارای بیش از 14 میلیون و 240 هزار تلفن ثابت (ضریب نفوذ 5/21) و 3 میلیون و 170 هزار تلفن همراه ( ضریب نفوذ 79/4) است. 293 شهر و 38 هزار و 289 روستای کشور از امکان ارتباط تلفنی برخوردار هستند. در عین حال حدود 16 هزار کیلومتر فیبر نوری، پی بستر مناسبی را برای تقویت شبکه مخابراتی کشور ایجاد کرده است.

3-2- تعداد رایانه در ایران

در سال 1994 حدود 800 هزار رایانه در ایران وجود داشت، هم‌اکنون این تعداد بالغ بر 5/4 میلیون دستگاه است. به‌این ترتیب ضریب نفوذ رایانه از 8/0 در سال 1994 به 5/4 در سال 2003 افزایش یافته است

3-3- ظرفیت اینترنت در ایران

جمع ظرفیت بین‌المللی اینترنت 520 مگابایت در ثانیه (Mbps) و جمع ظرفیت دیتا داخل کشور 5 گیگابایت در ثانیه (Gbps) است.

3-4- میزبانان اینترنت

شمار میزبانان اینترنت در ایران بالغ بر 17 هزار و 500 است، 400 شرکت خدمات دسترسی به اینترنت (ISP) را فراهم می‌کنند و 30 شرکت (ICP) نیز به فعالیت مشغول می‌باشند.

3-5- شهرهای متصل به اینترنت

هم اکنون 220 شهر ایران به اینترنت دسترسی دارند. این رقم تا سال 2005 به 361 شهر افزایش خواهد یافت.

3-6- کاربران اینترنت در ایران

شمار کاربران اینترنت در ایران در سال 1994 از 250 نفر فراتر نمی‌رفت، اما اکنون بیش از 5/2 میلیون ایرانی به صورت دائم و 5/3 میلیون نفر به صورت کاربر غیردائم از اینترنت استفاده می‌کنند. به این ترتیب ضریب نفوذ اینترنت از صفر در سال 1944 به 3/5 در سال 2003 افزایش یافته است.

بر اساس برآوردها پیش بینی می شود که شمار کاربران اینترنت در سال 2004 به 5 میلیون و 600 هزار نفر، در سال 2005 به 15 میلیون نفر و در سال 2007 به 35 میلیون نفر افزایش یابد.

3-8- وضعیت ایران در مقایسه با دیگر کشورهای جهان

براساس شاخص دسترسی دیجیتال، ایران در رده 86 جهان و در میان کشورهای با دسترسی متوسط طبقه بندی می شود (43/.). در این طبقه‌بندی کشورهایی از قبیل مصر (40/0)، تونس (41/0) و اندونزی (34/0) در رده‌هایی پایین‌تر از ایران قرار دارند و لبنان (48/0)، ترکیه (48/0) و اردن (45/0) رده‌هایی بالاتر را به خود اختصاص داده‌اند.

4- آموزش و فرهنگ‌سازی

1- دوره‌های آموزشی

جمعا 492 مرکز آموزش عالی و تخصصی به آموزش ارتباطات اجتماعی و فناوری اطلاعات اشتغال دارند

الف- ارتباطات: در حال حاضر چهار دانشکده دولتی به تربیت نیروی متخصص در علوم ارتباطات اجتماعی و خبرنگاری مشغول می‌باشند. در مراکز دولتی 821 نفر در مقطع کارشناسی 258 نفر در مقطع کارشناسی ارشد و 20 نفر در مقطع دکتری تخصصی مشغول به تحصیل هستند. این آمار فقط مراکز دولتی را گزارش می‌کند و چیزی معادل با این آمار در بخش‌های خصوصی و مراکز آموزش فنی و حرفه‌ای مشغول به تحصیل می‌باشند.

ب- فناوری اطلاعات: هم‌اکنون دوره‌های گوناگون فناوری اطلاعات در 303 مرکز دانشگاهی ایران برقرار است. 40 هزار نفر تا کنون در 40 رشته تحصیلی فناوری اطلاعات از دانشگاه‌ها فارغ التحصیل شده‌اند. 25 درصد کارکنان دولت در سازمان‌هایی که فعالیت آنها در زمینه فناوری اطلاعات است با این فناوری آشنا هستند. این نسبت در سازمان‌های دولتی دیگر حدود 12 درصد است.

2- مراکز پژوهشی

پنج مرکز تحقیقاتی دولتی به انجام تحقیقات بنیادی، کاربردی و توسعه در ارتباطات اجتماعی و مطالعات رسانه‌ها اشتغال دارند که اسامی آنها به قرار زیر است:

• مرکز پژوهش‌های ارتباطات ـ وابسته به دانشگاه علامه طباطبایی و وزارت پست، تلگراف و تلفن

• مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها ـ وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

• پژوهشکده فرهنگ، هنر، ارتباطات ـ وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

• مرکز تحقیقات مخابرات ـ وابسته به وزارت پست، تلگراف و تلفن

• مرکز پژوهش‌های فرهنگ و ارتباطات ـ وابسته به دانشگاه امام صادق (ع)
3- سمینارها

علاوه بر ده‌ها سمینار دانشگاهی و سمینارهایی که وزارتخانه‌های مختلف برگزاری می‌کنند، چندین همایش در سطح ملی و منطقه‌ای راهگشای مشارکت ایران در نشست جهانی جامعه اطلاعاتی بوده‌اند.

5- چشم انداز جامعه اطلاعاتی ایران

5-1- برنامه‌های کلان دولتی

اولویت‌های نظام برنامه‌ریزی ایران که بر چشم‌انداز توسعه‌ی 20 ساله استوار است، در قالب برنامه‌های پنج ساله‌ی چهارم (2008 – 2004)، پنجم (2013 – 2009)، ششم (2018 – 2014) و هفتم (2023 – 2019) توسعه‌ی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تحقق خواهد یافت. برنامه‌ی چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ایران که مهم‌ترین مرحله‌ی تحقق هدف‌های آرمانی کشور را نمایان و مشخص می سازد، مشتمل بر موارد متعدد توسعه‌ی ارتباطات، ارتباطات توسعه و زمینه ساز مشارکت فعال جامعه‌ی ایران در جامعه‌ی اطلاعاتی است. تکیه‌ی برنامه چهارم اساساً بر رشد پایدار اقتصادی دانایی محور است. در این برنامه سیاست‌های ارتباطی در موارد زیر مورد تاکید قرار گرفته است :
ماده 36 : تاکید بر گسترش ICT در اقتصاد و مبادلات الکترونی

ماده 40 : گسترش شالوده‌ی ارتباطی، مخابراتی، داده‌ورزی، پایگاه‌های اطلاع‌رسانی

ماده 41 : توسعه‌ی مراکز اطلاع‌رسانی و تجارت الکترونی

ماده 46 : فصل چهارم به توسعه مبتنی بر دانایی اختصاص دارد، در این فصل بر مواردی چون، تبدیل ایران به قطب ارتباطات، رایانه و اطلاع‌رسانی در منطقه، از طریق تکیه بر ICT تاکید شده است و عبارات «استقرار جامعه‌ی اطلاعاتی، تضمین دسترسی امن و ارزان شهروندان به اطلاعات» عنوان حق مسلم، ترغیب به تولید محتوای اطلاعات و قوانین مالکیت فکری، توسعه‌ی مراکز اطلاعاتی اینترنتی، کسب سهم از بازار ارتباطات بین المللی و بومی سازی ICT در ماده 46 همین فصل به کار رفته است.

ماده 47 : گسترش بازار محصولات دانایی - محور و دانش - بنیان، تکیه بر Patent و طراحی نظام جامع حق‍وق مالکیت فکری ملی و بین المللی، رشد فعالیت های دانایی – محور، از جمله موارد مطرح در ماده 47 است.

ماده 51 : تربیت نیروی انسانی دانش‌‌ـ‌مدار.

ماده 106 : ارتقای حقوق انسانی از طریق تنظیم منشور حقوق شهروندی.

ماده 108 : اجرای مقررات مالکیت فکری، ایجاد صندوق های غیر دولتی در حمایت از تولید، توزیع و صادرات کالاها و خدمات فرهنگی، سینمایی و مطبوعاتی، ورزشی در سطح ملی و بین المللی.

5-2- جامعه مدنی و سازمان‌های غیردولتی

جاذبه‌های و کارآیی‌های فراوان فناوری‌های جدید اطلاعاتی و ارتباطی، سرمایه‌های اقتصادی و فکری بخش‌های خصوصی و جامعه مدنی را جذب خود کرده است. ظهور سرویس‌دهندگان اینترنتی خصوصی در شهرهای بزرگ و کوچک و حتی روستاها را می‌توان یکی از جلوه‌های این مهم دانست. سرمایه‌گذاری‌هایی که برای استفاده از فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی از سوی بخش‌های خصوصی صورت گرفته است، نسبت به استقبال از دیگر تحولات فنی بی‌سابقه است.

5-3- بسترهای فرهنگی و اجتماعی

جامعه اطلاعاتی و فناوری‌ها و ابزارهای همراه با آن با استقبال قابل توجهی در لایه‌های مختلف فرهنگی و اجتماعی جامعه ایرانی مواجه شده است، پدیده‌ای که کمتر در گزارش‌های رسمی و بین‌المللی نمود یافته است. جامعه ایرانی از معدود جوامعی بود که نسبت به استفاده از رادیو و تلویزیون مقاومت‌هایی از خود نشان داد. همین عامل سبب شده بود که برخی از اندیشمندان بروز مقاومت‌هایی مشابه در برابر رایانه را پیش‌بینی کنند. اما چنین نشد و بسیاری از نهادهای ریشه‌دار و سنتی در کنار نهادهای مدرن به استقبالی بی‌سابقه از جامعه اطلاعاتی پرداختند. حجم عظیمی از ادبیات غنی ایرانی در قالب رسانه‌های جدید رایانه‌ای بازتولید شده است. رایانه و استفاده علمی و فرهنگی از آن وارد فرهنگ و زندگی مردم ایران شده است. بسیاری از آمارهای موجود و از جمله آمارهای ارائه شده توسط اتحادیه جهانی مخابرات توان بیان این واقعیت را ندارند. برای مثال، تعیین ضریب واقعی نفوذ رایانه در جامعه ایرانی به‌علت استفاده‌های اشتراکی فراوان از آن بسیار دشوار می‌باشد.

جامعه اطلاعاتی در گفت و گو با جهانگرد

دوشنبه, ۱۲ ارديبهشت ۱۳۸۴، ۰۸:۱۶ ب.ظ | ۰ نظر

تکفا - اشاره: گفت و گوی این شماره‌ی ما با مهندس نصرا... جهانگرد به موضوع موقعیت و چشم انداز آینده‌ی ایران در جامعه‌ی اطلاعات اختصاص دارد. وی که دبیر شورای عالی اطلاع‌رسانی و نماینده‌ی ویژه‌ی رییس جمهور در امور ارتباطات و اطلاعات است, اعتقاد دارد در مجموع زمینه‌های امیدوار کننده و مثبتی برای حضور کشورمان در جهان ارتباطی آینده وجود دارد. تنها باید مراقب بود و فرصت‌ها را به خوبی مدیریت نمود.

- تا اوایل دهه‌ی 90، اصطلاحی که برای جامعه در دنیا به‌کار می‌برند، ابتدا جامعه‌ی صنعتی و بعد اصطلاح جامعه‌ی فراصنعتی یا پساصنعتی بود. این اصطلاح به جامعه‌ی اطلاعاتی تبدیل شد. کلمه‌ی صنعت از بین رفت و جامعه‌ی اطلاعاتی آمد. به نظر جنابعالی آیا این نشان دهنده‌ی گذار از یک مرحله و ورود به مرحل‌ای دیگر است یا بیشتر یک تغییر اسم است و تغییر محتوایی در آن اتفاق نیافتاده است؟

من تصور می‌کنم که این چیستی اجلاس جهانی جامعه‌ی اطلاعات و مسیر تحول و تطور و شکل‌گیری آن می‌تواند در بررسی این امر خیلی به ما کمک کند که ببینیم ماموریت و انتظار از این واقعه چیست و پشت آن چه سلسله اتفاقاتی واقع خواهد شد. همان‌طور که اشاره کردید، مسیر رشد جامعه‌ی بشری از نظر پیشرفت در حوزه‌های فناوری, اقتصادی و اجتماعی در 200 ساله‌ی اخیر, عمدتاً در غرب جریان داشته‌است. یعنی کشورهایی شبیه ما که گذشته تاریخی فعالی داشته‌اند, در این دو سده در یک خمودگی سیاسی، اجتماعی و اقتصادی بودند. البته من در حوزه‌های فرهنگی نمی‌خواهم بحث را باز کنم. غربی‌ها در این حوزه مسیر کاملاً ساخت‌یافته و پیوسته‌ای را طی کرده‌اند. در ادامه‌ی این مسیر, می‌رسیم به جامعه‌ی صنعتی و فراصنعتی یا پساصنعتی که معرف عمق یافتن روش‌ها، ابزارها و برنامه‌های صنعتی در جوامع پیشرفته‌ی غربی بوده است. این کشورها به‌طور خیلی کامل و دقیقی صنعتی شده‌اند و تمام چرخه‌های زندگی‌شان از یک منطق مشخص فنی، اقتصادی پیروی می‌کند. موضوع فناوری اطلاعات از 5-4 دهه‌ی گذشته شروع شد. به مرور به‌کارگیری رایانه و پردازش‌های سریع و وسیع اتوماسیون‌های مختلف موجب شد که اجزای رایانه با رشد صنعت الکترونیک در حد و اندازه‌ای رشد یابد که در بقیه بخش‌های صنعت قابل استفاده شود. منظور بعد از پیوند بین رایانه و مخابرات در نیمه‌ی دهه‌ی 80 است که منجر به شکل‌گیری ساختار شبکه‌ای و مفاهیم شبکه، اینترنت و ... در دنیا شد. واقع امر این است که به‌تدریج با توسعه‌ی ‌کاربری فناوری اطلاعات در حوزه‌های دیگر، یک مسیر همگرا در همه‌ی قلمروهای حوزه‌ی زندگی بشری در حال شکل ‌گیری است. این همگرایی هم از جنس صنعتی و فراصنعتی نیست؛ بلکه از جنس یک همبستگی، ادغام و پیوند بین حوزه‌ی اطلاعات و صنعت گذشته است و قابلیت بسیار عمیق و وسیعی را برای تمام قلمروها, تمام قلمروها را با قاطعیت من عرض می‌کنم, ایجاد می‌کند. یعنی هیچ قلمرویی نیست که شما در ذهنتان بیاید و این فناوری قابل استفاده نباشد. در واقع ابزار نواندیشی در حوزه‌های گوناگون به‌وجود آمده‌است، این ادغام و همگرایی پایه و مایه‌ی عصر اطلاعات است. پایه و مایه‌ی تمدنی جدید است و دارد آثار خود را به‌تدریج بروز می‌دهد. در حوزه‌های اجتماعی می‌بینیم به‌عنوان مثال گستردگی شبکه و امکان تماس عناصر انسانی از محیط‌های قومی و ملی تا سطح بین‌المللی، منجر به تغییر آداب، سلایق، خواسته‌ها و دیدگاه‌ها است, که البته من در اینجا به خوب یا بد بودن آن کاری ندارم. این اتفاق در حال توسعه است. از آثارش یک‌دستی فرهنگی با فرهنگ مسلط است. در مقابلش تلاش‌هایی برای ارتقای فرهنگ‌های پایین‌دست و کسانی که تازه وارد این قلمرو می‌شوند و خودشان را پیدا می‌کنند در حال شکل گیری است. این اتفاق و این همگرایی اول بروز فیزیکی داشته، مانند پیوند شبکه‌ها، دسترسی، ارتباطات. ولی از این مرحله که عبور می‌کنید، درست مثل مقدمه‌ی واجب است. یعنی آن هم به نوبه‌ی خود واجب بوده ولی نقش مقدمه را دارد. خود شبکه خیلی حیاتی است، وجودش خیلی لازم است؛ اما نقش مقدمه را دارد. بر روی این مقدمه دارد معماری جدیدی شکل می‌گیرد که WSIS تنها نقطه‌ی شروع بیان این اتفاق بوده است. این مساله خیلی عمیق و دقیق است. اولین بار در سال 1998 در اجلاس ITU در مینیاپلیس امریکا, بحث در مورد پیوند بین حوزه‌ی آدرس‌دهی مخابراتی صورت می‌گیرد. اجلاس ITU, اتحادیه جهانی مخابرات, هرچند سال یک‌بار برگزار می‌شود. در آنجا گفته می‌شود که شبکه در حال توسعه است و در حوزه‌ی مخابراتی باید منطق کار روشن شود. باید نوع ارتباطات یکسان شود. بعدها یک پروژه‌ای درست شد تحت عنوان الکترونیک نامبرینگ. کمیسیون مطالعاتی در ITU در مورد الکترونیک نامبرینگ ENUN نام گرفته و فعلاً مشغول ایجاد و ارایه‌ی انواع استانداردها است. هدف نهایی این است که ما در این مسیر به نقطه‌ای برسیم که فرد در آن یک سلول ارتباطی است، یک ارتباط Wireless، Broad Band، مولتی‌مدیا پوزیشنی به‌آن بدهیم.GNPSC (Global Personal Communication). بنابراین هدف آن ادغام و آن موضوع فنی معلوم است. اما چون اجلاس 99 تمام شده بود, در بحث‌ها لازم شد که اجلاس بعدی تله‌کام شکل بگیرد. در واقع قرار بود اجلاس 2003 در دستور کار قرار بگیرد. در اجلاس 2003 بحث جامعه اطلاعاتی مطرح شد که باز هم نگاه و رویکرد, بیشتر شدن ارتباط و دسترسی به شبکه بود، ولی وقتی این موضوع می‌آید در سطح مجمع عمومی سازمان ملل, می‌گویند که موضوع ادغام همه‌ی این حوزه‌ها و همگرایی همه‌ی پدیده‌ها است. به این ترتیب موضوع اجلاس جامعه جهانی اطلاعات از تله‌کام 2003 جدا شد. یعنی تله‌کام 2003 در آبان‌ماه و اجلاس WSIS به فاصله‌ی یک ماه در انتهای آذرماه در ژنو برگزار شد. این باعث شد که بلافاصله سطح موضوع ارتقا پیدا ‌کند و تمام قلمروها را دربربگیرد. حوزه‌ی اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و تکنیک هم که همان طور که گفتیم مقدمه‌ی واجب است. ITU مهماندار یک چنین کنفرانسی می‌شود. مهم‌ترین وجه ایجاد جامعه‌ی اطلاعات شبکه و پیوند همه‌ی کره‌ی زمین و عالم مادی است که انسان به آن دسترسی دارد. اما نتیجه‌ی کار و بروز کار تازه روی این سوار می‌شود و معماری جدید تازه در حال شکل ‌گیری است و هنوز کامل نشده. در برخی جوامع بخش‌هایی از آن شکل گرفته و بقیه‌ی کار هم در حال ظهور است. اجلاسی که سال گذشته در ژنو برگزار شد، به‌عنوان تبیین و دسته‌بندی موضوعات و توافق بر سر یک سلسله اصول پایه در معماری این عصر جدید بود که قطعنامه و برنامه‌ی اقدامی که در آنجا به تصویب رسید, دستمایه کار گروه‌هایی است که می‌خواهند به‌تدریج کار کنند و در طی این دو سال, تا اجلاس مرحله دوم در تونس, قطعنامه و برنامه‌ی اقدام دقیق‌تری را در مرحله‌ی نهایی ایجادکنند.

تصور من این است که فهم این اتفاق و تبیین آثار آن در وجوه مختلف یک مساله ملی برای همه‌ی ما است. همین مساله در سطح جهانی هم مطرح است و اینکه هر کدام از این بخش‌ها چه آثاری را در زندگی، فرهنگ، روابط اجتماعی، اقتصادی و فنی ما خواهند گذاشت، این یک مساله‌ی ملی است که باید کار وسیع و اساسی روی آن انجام شود. این کار هم اکنون در سطح دنیا شروع شده و مدعیان بزرگی هم دارد. آثار آن هم در جاهایی که کار زودتر شروع شده بروز پیدا کرده است. ما هم امیدواریم با همبستگی بین نیروهای نخبه و خلاق جامعه بتوانیم آن را حلاجی کنیم، فکر کنیم، بررسی کنیم و جایگاه منافع ملی خودمان را در آن پیدا کنیم، چه در سطح ملی و چه در سطح بین‌المللی به حفظ و ارتقای آن بپردازیم.

- نکته‌ای که اشاره کردید به این معنی بود که جامعه‌ی اطلاعات, جامعه‌ی آینده است. اما می‌دانیم به‌هرحال در دنیایی هستیم که هنوز یک بخشی از آن از ابتدایی‌ترین اصول و امکانات مخابراتی مثل تلفن شاید برخوردار نیست؛ در حالی که مثلاً در یک سر دیگر دنیا ضریب نفوذ اینترنت بالای90 درصد است. شما چه چشم‌اندازی برای این موضوع می‌بینید؟ جامعه‌ی اطلاعات کی می‌تواند شکل بگیرد؟ آیا حاکمیت دولت‌ها اینجا به‌عنوان یک سد راه عمل نمی‌کند؟ در بحث‌های فرهنگی که وجود دارد, آیا در اجلاس چشم‌اندازی برای شکل‌گیری این موضوع مطرح شده است یا خیر؟

نابرابری در اجرای پروژه‌های بین‌المللی کلاً یک واقعیت بیرونی است که خواه ناخواه وجود دارد. اینکه ما به آن چگونه نگاه کنیم، عادلانه بدانیم یا ندانیم, اینها نمی‌توانند مبنای بحث ما باشند. اینها به‌عنوان واقعیت بیرونی وجود دارند و مبنای بسیاری از صحبت‌ها، تصمیمات و مقاوله‌نامه‌ها می‌توانند قرار بگیرند. ما داریم از یک پدیده‌ی واقعی به‌شکل گزاره‌ای بررسی می‌کنیم. اگر جامعه‌ی اطلاعات هم نبود، در همان رشد صنعتی دیگران در این مسابقه در حال رشد بودند. بسیاری از مجامع بین‌المللی هم برای همین همبستگی‌های جهانی و مساعدت و کمک به رشد یکدیگر شکل گرفته‌اند. اما اینکه تا چه حد موفق بوده‌اند، چقدر نهادهای بین‌المللی در تقلیل فقر و انتقال تجربه و دانش و توانمندی و ثروتمندشدن را توانستند منتقل کنند و متعادل کنند, اینها جزو موضوعات و سوالات اساسی تلاش‌های بین‌المللی است. به‌هر صورت این اتفاق شکل گرفته و در حال گسترش هم است. در مباحثی که در اجلاس جهانی مطرح شد، در طی 2 سال که همین مرحله طی می‌شد، اتفاقاً اینها جزو سوالات اصلی بودند. مثلاً بسیاری از کشورهای افریقایی می‌گفتند که ضریب نفوذ ما یک است، حتی زیر یک است. یعنی به ازای هر صد نفر، یک تلفن همراه هم نداریم. در این شرایط چگونه می‌توانیم از پدیده‌ای مثل جامعه جهانی اطلاعات و عصر اطلاعات استفاده کنیم؟ خیلی از پروژه‌ها که می‌بینیم مثلاً در یکی از روستاهای افریقا می‌روند و یک سایت می‌گذارند. چند تا افریقایی در کلبه دارند با Notebook کار می‌کنند، واقعاً در حد یک شو است. یعنی یک کشور، یک جامعه هنوز به مراحل تمدن نرسیده که مدنیت روشنی داشته باشد. در افریقا این موضوع همه‌گیر نیست. مثلاً کشوری در جنوب افریقا داریم که بسیار توسعه‌یافته‌است. به‌هرحال کشورهایی در افریقا و آسیا یا در امریکای جنوبی هستند که نوع ساخت اجتماعی‌شان هنوز مراحل مقدماتی را طی می‌کند و در خیلی از امور عقب هستند. در دنیا تلاش می‌شود که اینها را به‌عنوان کشورهای کمتر توسعه‌یافته (Less Development Countries) معرفی کنند. این کشورها حدود 40 کشور در استاندارد سازمان ملل هستند. معمولاً مخارج اینها را در اجلاس‌های بین‌المللی می‌دهند. در بین سران این کشورها افراد تحصیل‌کرده غرب که می‌توانند در اشل بین‌المللی حرف بزنند و سخن بگویند وجود دارند. اینها معرف میانگین تمدن کشور خودشان نیستند. معرف رشد تاریخی نیستند که بتوانند این جهش را انجام دهند. در مساله گذار به عصر اطلاعات, امروزه در ادبیات توسعه اصطلاحی پدید آمده که می‌شود فاصله‌ها را با پرش‌های بلندتر طی کرد. اصطلاح پرش قورباغه‌ای به‌واسطه ابزار فناوری اطلاعات مطرح شده است. به‌خصوص تجربه کشورهای آسیایی دور نشان داد که اگر برنامه باشد، انضباط اجتماعی و مدیریتی باشد، می‌توان فاصله‌های بلند را با کمک فناوری و اصلاحاتی که انجام می‌شود در زمان کوتاه‌تری پرید و رسید به یک سطح مطلوبی از توانمندی اقتصادی و اجتماعی. البته مستلزم داشتن حداقل‌های تمدنی، انضباط، برنامه و ... است. من می‌خواهم سوال شما را دو بخش کنم. یکی بخش اول که کلا این گزاره دارد اتفاق می‌افتد. این‌که چه کشورهایی می‌توانند از آن بهره ببرند یا نبرند، مابقی فرصت‌های بین‌المللی و تاریخی است که هر کشور و ملتی که هوشیارتر باشند، با هم بهتر توافق کنند, وحدت درونی خودشان قوی‌تر باشد، کار تیمی بتوانند انجام دهند موفق می‌شوند. شرط اصلی آن هم انضباط است.

- واقعاً انضباط اجتماعی مبنای توسعه است. چیزی که در بسیاری از کشورها وجود ندارد و شما می‌بینید که عقب هم هستند. حتی بهترین منابع ثروت هم در اختیارشان باشد, تبدیل آن به ثروت واقعی مستلزم وجود برنامه و نظم است. حالا ما در اینجا چه می‌خواهیم بکنیم؟ ما موقعیتمان متناسب با همین مؤلفه‌هاست. هرچقدر بیشتر از فرصت‌ها بهره‌برداریم، می‌توانیم از این فرصت‌ها بیشتر استفاده کنیم. در اندازه‌های ملی, وظیفه‌ی ‌ما شناخت این واقعیات، پیدا کردن موقعیت‌ها و تطبیق آنها و انتخاب مسیر رشد است. برای خود عمل رشد ما کماکان به برنامه و نظم خودمان متکی هستیم. اگر دارای برنامه، نظم و مدیریت منسجم باشیم، ما هم می‌توانیم فاصله‌ها را سریع‌تر پر کنیم؛ اگر نه تبدیل به نظاره‌گری می‌شویم که می‌دانیم چه اتفاقی دارد می‌افتد اما کندیم و از راه مانده‌ایم. در فرهنگ جامعه صنعتی می‌بینیم کشورها یا توسعه نیافته و یا در حال توسعه هستند. این ادبیات، ادبیات جامعه صنعتی است وقتی می‌گویند ادبیات جامعه اطلاعات که قاعدتاً باید ادبیات‌سازی بشود, بحث شکاف دیجیتال اینجا مطرح می‌شود. مثلاً در دنیا یک جاهایی داریم که مسایل دیجیتالی‌شان حل شده و یک جاهایی داریم که نشده. اگر ما می‌خواهیم یک IP یا یک شماره بین‌المللی به هر فرد بدهیم, این فرد همانی است که در ضعیف‌ترین نقطه دنیا است یا در قوی‌ترین نقطه دنیا. حالا این فاصله‌ای که وجود دارد, آیا ایجاد جامعه اطلاعاتی را امکان‌پذیر می‌کند یا امکان‌پذیر نمی‌کند؟ مثلاً در جامعه صنعتی 40 کشور صنعتی 70 درصد اقتصاد دنیا را با همدیگر داریم ارتباط می‌دهند. 30 درصد دنیا را کنار می‌گذارند می‌گویند در حال توسعه‌اند. آیا این اتفاق در جامعه اطلاعاتی خواهد افتاد؟

حتماً می‌شود. ببینید این‌ها به عنوان واقعیت‌های تلخ شرایط کنونی است. شکاف دیجیتالی یک عنوان است. اگر بخواهیم آن را در واقع تبیین کنیم یک وقتی نگاهمان، نگاه ابزاری است, تعداد تلفن، دسترسی به تلفن و این بحث‌ها، این یک نوع اندازه‌گیری است؛ اندازه‌گیری دوم این است که مقدار دانش و مهارت دانش در بین عناصر اجتماعی چقدر است و چقدر به کار گرفته می‌شود. یعنی ما می‌توانیم کشورهای ثروتمندی پیدا کنیم که با استفاده از منابع مالی تکنولوژی وسیعی را خریده‌اند. دسترسی شبکه‌شان هم خیلی خوب است. ولی از نقطه‌نظر مهارت به کارگیری دانش در تبدیل فرهنگ‌ها, در سطح میانگین هم نیستند. شکاف دیجیتال در اینجا می‌تواند شاخص تعریف کند, مانند تعداد دانش‌آموزان، تعداد افرادی که مهارت‌های فناوری دارند، تعداد شرکتها، تعداد پروژه‌هایی که انجام شده. در دنیا برای این موضوع یک سری شاخص به وجود آمده. یک دسته‌بندی کلی این است که یک سری شاخص‌ها در کتگوری access می‌گنجد، یک سری شاخص‌ها در کتگوری copacity و ظرفیت می‌گنجد، یک سری شاخص‌ها در حوزه فرصت‌ها می‌گنجد. در یکی از سازمان‌های مشابه بین‌المللی دنیا, این طبقه‌بندی انجام شده‌است. خیلی هم ریز درآورده که چه ابعادی را در برمی‌گیرد. هر کدام از این‌ها را بدانیم, می‌توانیم دنیا را با آن تصویر کنیم و یک رنگ‌بندی را ارایه بکنیم. تئوری IP برای هر فرد مستقل از این است که این فرد متعلق به کدام جامعه است. این یک بحث تئوریک است. در تئوری، آفریقایی عقب‌مانده با آمریکایی پیشرفته تعریفش فرقی نمی‌کند. موضوع این است که ما به اینجا برسیم یا بهتر بگویم یک چنین ظرفیتی روی کره زمین به وجود بیاید که اگر در همان نقطه‌ای که آفریقایی ساکن است وارد شوید، امکاناتی داشته باشد که بتوانید از آن بهره‌مند بشوید. پس ابزارهای پوشش همه کره زمین برای چینن ارتباطی در حال گسترش و به وجود آمدن هست. ابزار ارتباطی پیشرفته روی همان کشور آفریقایی با تمام بدبختی‌هایش حاکم خواهد شد و روی اروپا هم حاکم خواهد شد. منتهی یک اروپایی، از یک آلوم توسعه یافته می‌تواند بهره ببرد ولی همان آفریقایی که آنجا روی کره زمین نشست به دلیل نداشتن امکانات نمی‌تواند از آن بهره ببرد.

- اتفاقاً نکته همین جاست وقتی آن ابر پهن می‌شود کافی است که شما آن موقع‌ها می‌گفتید که سیم بیاندازد. الان وایرلس شده و دیگر لازم نیست سیم بیاندازید. ابر به همه دنیا وصل است. یعنی وقتی که این اتفاق می‌افتد یعنی آن بحثی که ما می‌خواستیم زیرساخت‌های صنعتی را درست کنیم نیاز داشتیم که فرض کنید اتوبانش ساخته شود. این‌ها همه دارد شکل می‌گیرد. کافی است که یک اتفاقی بیفتد تا من به آن وصل بشوم. یعنی آن زیرساخت‌هایی که در جامعه صنعتی هر کشوری باید تلاش می‌کرد خودش را به آن‌جا می‌رساند، علی‌الاصول یا برادران بزرگ‌تر این تلاش را کردند یا این منشاء جامعه جهانی این ابر را ایجاد کرده یا منافعشان ایجاب کرده که به وجود بیاورند. پس با این حساب بحث شکاف دیجیتالی به آن مفهوم که مشکل سخت‌افزاری داشته باشیم، از بین می‌رود؟

خرید پایه‌هایش از بین می‌رود. ببینید یک محیط انتقال بین‌المللی به وجود می‌آورد ولی پیاده کردن شبکه Access روی محیط انتقال برای شهروندان یک کشور, تلاش ملی می‌طلبد. مگر این‌که بگوییم آفریقا را تحویل یک کشور توسعه یافته بدهیم, بگوییم تو اداره‌اش کن که آن موقع استثمار نوین شکل می‌گیرد. ما الان مشکلی که پیدا خواهیم کرد در دنیا و کشورهایی که صحبتشان را کردیم, می‌بینید که در آنها امکانات ذی‌قیمت به وجود نمی‌آید, ولی فراوریش آن‌جا انجام نمی‌شود. آن‌ها فقط کارگری‌اش را می‌کنند. حتی حاکمیتش هم با آنها نیست و بیرون برده می‌شود. حالا کشورهای خیلی توسعه یافته هستند که در فراوری ارزش افزوده‌شان عقب هستند و دیگران دارند استثمارشان می‌کنند. این حوزه یک منبعی می‌شود که وجود دارد اما تبدیلش به ارزش افزوده و دانش و ثروت یک تلاش و عزم ملی می‌خواهد. بستگی دارد به دولت‌ها و آدم‌ها و نظم و نظام مدیریتشان.

- ما می‌گوییم که مثلاً ضریب نفوذ تلفن یک است. بعد می‌آییم می‌گوییم آفریقایی که زیرساختار ندارد که تلفن درست کند اشکالی ندارد الان بیاید از تلفن موبایل استفاده کند حتی از تلفن ماهواره‌ای استفاده بکند. ضریب نفوذش چون خیلی سهل‌الوصول است قابل دسترسی است. اصلاً عملاً ضریب نفوذ تلفن ماهواره‌ای‌شان 15 برابر یا 20 برابر تلفن‌های ثابت‌شان باشد. آن بحث این‌که ما ناچار بودیم زیرساختار را درست کنیم تا در دنیا به حساب بیاییم، این را در دنیا دارند درست می‌کنند. آنچه که می‌تواند موفقیت یا عدم موفقیت کشورها و ملت‌ها را نقش بدهد، تأثیرگذاری یا تأثیرپذیری یا در حقیقت به قول شما ثروت‌آفرینی است که در این مقوله‌ی جدید می‌خواهند انجام بدهند. آیا این برداشت درست است؟

کلیاتش درست است ولی در عمل آن سرمایه‌گذاری‌های بین‌المللی در خطوط اصلی وback bone اتفاق می‌افتد. پیاده کردن و تبدیل کردن خط ارتباطی و تجهیزات access سرمایه‌گذاری می‌خواهد، مدیریت داخلی می‌خواهد، این‌ها را باید آن دولت یا آن کشور یا خودش انجام بدهد، یا واگذار کند. سوال این است که یک کشور کمتر توسعه یافته از کجا بیاورد آن گوشی را بخرد.

- بحث چیز دیگری است. به عنوان مثال فرض کنید بگویند گوشی هم می‌دهیم، امکانات هم می‌دهیم. تا این‌جا درست است که ماهواره جنسش از این مفاهیم نرم‌افزار و سخت‌افزار یک مقدار فرق می‌کند, ولی به هر حال سخت‌افزاری است، back bone است به قول شما. تا این‌جا که اتفاقی نیفتاده. آنچه که می‌تواند به ما کمک کند از این‌جا به بعد یا به آن ملت آفریقایی کمک بکند, این است که چه مقدار می‌تواند با استفاده از این ابزار, ثروت‌آفرینی بکند. اگر بتواند از این ابزار ثروت‌آفرینی بکند, خودش می‌تواند گوشی را بخرد. به نظر من می‌رسد اینکه ما می‌گوییم داریم در زمینه‌ی فیبر نوری سرمایه‌گذاری می‌کنیم, البته این‌ها هم لازم است. من بحثی ندارم. ما در زمینه‌ی فیبر نوری سرمایه‌گذاری می‌کنیم، در زمینه‌ی تلفن موبایل داریم سرمایه‌گذاری می‌کنیم، اینها را برای خودمان هدف درنظر می‌گیریم. اینها در یک چشم‌برهم زدن صفر می‌شود؛ چون در آن کشور آفریقایی همین است. امکانات را فلان شرکت آمریکایی و یا فلان شرکت سوئدی می‌آورد. آنچه که به ما کمک می‌کند این است که خوب حالا اگر همه این‌ها به وجود آمد, ما چه می‌خواهیم در این سبد بگذاریم، در این ابر پخش کنیم و از این بتوانیم بهره بگیریم و بتوانیم کارهایمان را انجام دهیم. ما در کشور خودمان الان از این فضایی که دارد به وجود می‌آید باید چه کنیم که سهم خودمان از این دنیا تا به حال 5/0 درصد تجارت جهانی بوده، 5/0 درصد اقتصاد بود، ما برسانیم به 1 یا 2 درصد. به هر حال پرسش آینده این است که ما باید چه بکنیم؟ آیا فکر این موضوع هستیم یا خیر.

سؤال به جا و درستی است، منتهی نوع ارتباطش با بحث شبکه را ابتدا متوجه نشدم. معماری شبکه‌ی دسترسی, همه چیزهایی را که شما فرمودید, می‌خواهد و خواهد خواست. گستردگی شبکه‌های ارتباطی ترکیبی است از همه‌ی این‌ها. شبکه دسترسی کابلی، فیبری، بدون سیم، ماهواره‌ای، این‌ها ترکیبشان با همدیگر این فرصت را به وجود می‌آورد. حالا فرض می‌کنیم که این‌ها شکل گرفت چه داخلی و چه خارجی، چگونه می‌خواهد روی این‌ها ثروت‌آفرینی و ارزش افزوده بشود. اینها بعد از این‌که شکل می‌گیرد یا طی مدتی که شکل می‌گیرد در جوارش مهم‌ترین بحث توسعه سرمایه‌های انسانی است. توسعه سرمایه‌ی انسانی به معنی قابلیت مهارتی نیروی انسانی و همچنین پایگاه حقوق فردی عناصر اجتماعی تا بتوانند خلاقیت‌های خودشان را در ظرف اجتماعی ما تولید و ذخیره کنند و به کار ‌گیرند. چون خیلی از وقت‌ها ما سرمایه‌گذاری می‌کنیم, نیروی انسانی با مهارت به وجود می‌آوریم, اما به واسطه‌ی فقدان زیرساخت حقوقی و حریم حقوق فردی, این شخص ارزش افروده‌اش را در ظرف اجتماعی ما جمع نمی‌کند. چیزی که ما می‌گوییم, تحت عنوان مهاجرت فیزیکی نخبگان یا مهاجرت مجازی, یعنی ارزش افزوده اینجا تولید می‌شود ولی سرمایه و ارزش افزوده‌اش در ظرف اقتصادی جای دیگر ذخیره می‌شود و جامعه‌ی ما و اقتصاد ما از آن بهره نمی‌برد. پس اولین مساله, توسعه‌ی سرمایه و ظرفیت انسانی و به عبارت بهتر سرمایه‌ی اجتماعی است. در جامعه مجموعه قواعد، ضوابط، نظم و حقوق اجتماعی مهیا می‌شود تا ارزش افزوده خلق بشود و ارزش افزوده در آن ذخیره و به کار گرفته می‌شود. هر کدام از این بخش‌ها اگر لطمه ببیند، منجر به ایجاد یک شکاف خروج می‌شود. این شکاف خروج، شکاف خروج سرمایه‌های انسانی، اجتماعی و مالی است. در کشور ما دراین زمینه در چند سال اخیر از جهت تکنیکی تحول شکل گرفته، پا گرفته، شبکه‌های دسترسی مخابراتی در حال رشد هستند؛ شبکه ارتباطی اینترنتی هم در حال رشد است. افت‌وخیزهای فراوانی را مواجه هستیم که خودش قابل بحث و پیگیری است و باید حل و فصل شود. اما نگاه کلی این است که بالاخره ما در این چند سال ارتباطتمان گسترش پیدا کرده و دسترسی به اینترنت یک امر رایجی در کشور شده است. حالا مستقل از هزینه‌اش یا برخی مشکلاتی که گاهی اوج می‌گیرد، گاهی کم می‌شود. از نقطه‌نظر حقوقی با یک بخش‌هایی ما جلو آمدیم. بستر حقوقی هم در حال شکل‌گیری است. برای اینکه ما بتوانیم به طور کامل‌تری از این مجموعه بهره ببریم نیازمند تکمیل این حوزه‌ی حقوق اجتماعی برای آحاد شهروندان، نخبگان و ارزش آفرینان هستیم تا بتوانیم این چیزی که مقدماتش مهیا شده در قالب تلاش‌های اقتصادی،‌ اجتماعی متورم بشود و جلو برود. بارقه‌های آن در کشور ما در چند سال اخیر پا گرفته. من امیدوار هستم تحولات سیاسی اجتماعی کشور به این موضوع توجه داشته باشد و از این اتفاق حمایت کند. جامعه‌ی جوان و خلاق ایران, نیازمند یک بستر کامل حقوقی و اجتماعی برای حفظ حریم فردی و تکریم ذخایر فردی است, تا آن فرد در این زمین شروع کند به باروری. این‌ها همه ابزار است. ما برنامه تنظیم کرده‌ایم؛ برنامه تکفا آمده، برنامه توسعه‌ای آمده، امیدواریم برنامه‌های بهتری بیاید. امکانش هم فراهم است و باید هم این‌طور بشود. اما همه‌ی آن‌ها موکول به تقویت این شبکه است تا بتوانیم بهره‌وری را کامل بکنیم.

- ما چه بخواهیم و چه نخواهیم این زیرساختار می‌آید. امروز هم وزارت ICT اقدام نکند و شبکه موبایل را توسعه ندهد، بالاخره یک اپراتور دومی می‌آید و این کار را انجام می‌دهد. پس این درست است که دو سال یا چهار سال ما را از این نعمت محروم می‌کند. به هر حال آن اتفاق خواهد افتاد و گریزی هم نیست چون قرار است همه یک IP داشته باشیم و وصل شویم به دیتا. هر چند این‌جا زحمت زیادی کشیده می‌شود ولی روند این است چه ما این کار را انجام بدهیم چه انجام ندهیم دو سال عقب و جلو می‌افتیم ولی می‌رسد. نکته‌ای که شما به درستی به آن اشاره کردید و اساس سؤال هم همین است. خوب این تکه‌هایش که می‌آید و شما از آن به عنوان توسعه ظرفیت نیروی انسانی نام می‌برید خوب ما اینجا چه می‌کنیم. این اساسش می‌آید می‌گوید که اینجا جامعه اطلاعاتی، حقوق بشر مطرح است،‌ اخلاق مطرح است، کرامت انسانی مطرح است. حالا ما نمی‌توانیم این‌ها را در تکفا بگذاریم. برنامه چهارم توسعه, اساسش خوشبختانه کلمه اقتصاد دانایی محور بود و به این مقوله‌ها به نوعی نزدیک است. آیا جامعه دارد به این سمت حرکت می‌کند؟ در تصمیم‌گیری‌های کلان, آیا کشور به این سمت می‌رود که ما این ساختار را درست بکنیم؟ بالاخره شبکه‌ی موبایل را کسی برای ما راه می‌اندازد؟

ما در بحث کار خودمان هم حرفمان این است که برنامه تکفا اولین برنامه با نگرش سیستمی به توسعه فناوری ارتباطات و اطلاعات در کشور بوده و به عنوان کف حرکت مطرح است نه افق حرکت. یعنی تازه می‌خواهیم حرکت کنیم. این را پیدا کردیم حالا اگر هر گامی برداریم و هر سخنی بگوییم, چیزی بر این می‌افزاییم. نسخه دوم، سوم و nام آن از آنچه که در گذشته بوده بهتر خواهد بود. برای اینکه تلاش‌ها همراه آن موضوعاتی که شما می‌فرمایید, به هر صورت اتفاق خواهد افتاد. یعنی منطق توسعه فیزیکی ایجاب می‌کند اگر دسترسی ارتباطی کاملاً توسعه پیدا کند, برای اینکه تمام این ایمان‌ها و مؤلفه‌ها تبدیل بشود به یک سازوکار تولید محصول ارزش افزا. انسان دانش‌مدار مهارت یافته‌ای که احساس تعلق بیشتری به این حوزه اجتماعی و اقتصادی بکند, می‌تواند این را به وجود بیاورد. من به رغم همه افت‌وخیزهای اجتماعی و سیاسی که در کشور وجود دارد, البته در تمام دنیا تغییر سیاسی و اجرایی امری طبیعی است, گروه‌های مختلف سیاسی و اجتماعی می‌آیند و می‌روند و ترکیب سیاستمداران تغییر می‌کند, اما منافع بلندمدت کشورها و ملت‌ها و المان‌های اصلی حفظ و ارتقاء منافع و امنیت, این‌ها پابرجاست. از نظر من تکنولوژی فناوری اطلاعات و ارزش افزوده ثروت برای جامعه‌ی ایران, به عنوان یک امر بلندمدت مستقل از سلایق سیاسی, باید حفظ بشود و جلو برود.

من تصورم این است که مسیری که تاکنون آمده‌ایم مسیری رو به رشد بوده, یعنی ما از منظر خودمان برمی‌گردم به تکفا که شکل گرفته و گسترش پیدا کرده و مشغول ارزیابی هستیم این در جای خودمان قابل بحث است اما بروز و ظهور این سخنان و این برنامه چهارم توسعه و چشم‌انداز بیست ساله حائز اهمیت است. در چشم‌انداز 20 ساله‌ی کشور که مورد تأیید همه‌ی ارکان نظام قرار گرفته, صریحاً بر رویکرد دانش محور در توسعه تأکید شده. رویکرد دانش محور جز با تکیه بر انسان ساخت یافته، مهارت یافته و دانش مدار نیست. ابزار که این اتفاق را شکل نمی‌دهد. انسان هم در یک محیطی که سرمایه اجتماعی و انسانی دارای حریم و تکریم است, توسعه پیدا می کند و به وجود می‌آید. یعنی تلویحاً همه ارکان نظام چنین تحرکی را پذیرفتند. در برنامه چهارم همه جای این برنامه احکام صریح و روشنی برای برقراری چنین محیط امن و قابل تکیه اجتماعی و انسانی به وجود آمده و مجموعه نظام این را تصویب کرده و در حال شکل‌گیری است. تصور می‌کنم سند توسعه استراتژیکی در تغییر رویکرد نظام همچنین توسعه پایدار است. این که ما چقدر اجرا بکنیم، چقدر خودمان را ملزم به رعایت این احکام و این مصوبات بکنیم، این همان بحث بلوغ اجتماعی سیاسی جامعه ایرانی و پذیرش یک نظم جدید مبتنی بر چارچوب‌های نوین در قالب این ساختار رسمی قانون اساسی کشور است. من تصورم این است که این مسیر برگشت‌ناپذیر است. ممکن است بخش‌هایی از آن قوانین کم و زیاد شود. بعضی اقتصاددان‌ها می‌گویند این برنامه, این احکام را کم یا زیاد دارد. موضوعات متعددی در آن مطرح است. رویکرد اساسی برنامه, توسعه‌ی دانش بنیان و دانش محور است. توسعه‌ی دانش محور متکی است به انسان دانش مدار. انسان دانش مدار جز در یک جامعه‌ای که حقوق اجتماعی و سرمایه اجتماعی و انسانی مورد حمایت است, قرار نمی‌گیرد، پس بنابراین تحقق این شاکله‌ی اساسی برنامه, منوط به پذیرش همه است. هر دولت و هر سیاست‌گذاری در این کشور بخواهد این مسیر را ادامه بدهد، این راه برگشت‌ناپذیرش است. ممکن است یک پروژه را کم کند یا زیاد کند، منابع را کم کند یا زیاد کند، این‌ها اصلاً اهمیتی ندارد. در هر حال این رویکرد اصلی است. اگر قبول ندارد, باید بگوید که رویکرد اصلی برای آینده کشور چیست؟ حالا نمی‌خواهیم متکی بشویم بر ساخت ادبیات گذشته. چون انتخاب رویکرد دانش محور بر این نیست که بگویم کشاورزی محور است، آب محور است، سند محور است. اصلاً این موضوع محور عوض شده در دنیا، اصلاً تعیین محور موضوعیت ندارد. شما دارید بر اساس مدل Network economy می‌روید جلو. یک اقتصاد شبکه‌ای دارد شکل می‌گیرد. در اقتصاد شبکه‌ای همه‌ی المان‌ها روی هم تأثیر تعاملی و متقابل و چندوجهی دارند و مساله‌ی محور, اینجا دیگر آن تعبیر سابق را ندارد. می‌توانید لایه‌های مختلف درنظر بگیرید و در واقع یک هرم شکل بدهید. پس اگر جریان یا تفکری خواست تغییر اساسی در نظام توسعه‌ای ایران بدهد, باید دید چه رویکرد کلانی را می‌خواهد انتخاب کند. من رویکرد دیگری برای ادبیات توسعه نمی‌شناسم و فکر می‌کنم تغییر این امر غیرممکن است و الزامات آن هم طبیعی است که باید رعایت شود.

- آقای مهندس شما می‌فرمایید این الزامات باید رعایت شود. من نمی‌خواهم بگویم این بحث بیشتر سبمولیک بود تا واقعی, ولی آنجا برای ایران هم همین‌طور شد. نمایندگان دولت بودند، بخش خصوصی بود، نهادهای مدنی, همه در یک شهر بزرگ جمع شدند و جشن ورود به جامعه‌ی اطلاعات را بر پا کردند. اگر نگاه این است که شما می‌گویید و درست هم می‌گویید و رویکرد دیگری وجود ندارد, الزاماتش برمی‌گردد به پایین دست. جلوه‌هایش را ما نمی‌بینیم که بخواهد این حرکت در کشور شکل بگیرد.

در واقعیت امر این می‌شود که هر بخشی که انجام نشود, به معنی این است که آن بخش محقق نمی‌شود و ما کند خواهیم بود. ببینید رویکرد این است و جز این وجود نخواهد داشت و تنها این بحث هست که المان‌ها و الزامات رعایت نمی‌شود. تحقق آن توسعه را به عقب انداخته‌اید. ممکن است این عقب‌افتادگی به مرزی از ریسک برسد که جبرانش سخت یا غیرممکن بشود. یعنی فاصله‌هایی که یک جامعه با میانگین توسعه‌ و سطح پیشرفت جهان پیدا می‌کند, آن قدر زیاد است که تلاش‌های آتی و سرمایه‌گذاری در جبران آن بسیار بسیار کم اثر می‌شود. بسیاری از این کشورهای عقب‌افتاده‌ی دنیا, بحث حذف تمدنی و اجتماعی و حتی حیات فیزیکی‌شان را دارند. یعنی مجموعه فقر و فلاکت و بیماری‌ها و... اصلاً دارد یک نسل یک جامعه را نابود می‌کند. حالا یک جوامعی مثل ما که تاکنون از زمین ارتزاق کرده‌ایم, کار فکری برای این که زندگی کنیم و درآمد تولید کنیم کم داریم. لااقل در طی سده‌ی اخیر که ما تاریخ زنده‌ای است که می‌بینیم و بخشی از زندگی خودمان است, مجموعه‌ی ثروتی که در کشور ما تولید شده برای گذران زندگی و آینده ما خرج شده و سرمایه‌گذاری نشده. آنچه از معادن به شکل خام, نه به شکل فرآورده‌های صنعتی به فروش رسیده. حالا هر مقداری که ما دانش را به این بیافزاییم و آن را تبدیل کنیم به فرآورده‌های صنعتی و فراصنعتی و محصولات چند طبقه بالاتر, این به معنی آن است که از داشته‌های ذهنی و نوآوری‌هایمان در آن ذخیره کرده‌ایم. تبدیل به یک پدیده ذی‌قیمت‌تری شده است. وقتی نفت خام تبدیل به یک محصول صنعتی نفتی می‌شود، قیمتش 100 برابر می‌شود. ماده خام هیچ تغییر مهمی نکرده، دانش و مهارت فنی در آن تزریق شده که به شکل یک شیء یا دارو متجلی شده. به این ترتیب آن دانش ما قیمت این را برده بالاتر. هر مقدار که این در مجموعه‌ی مواد خام اولیه تزریق شود، این مبنای جهش ثروت و صنعت و توانمندی خواهد شد. اما اگر تعلل کنیم, اگر اجرا نکنیم, براساس فرمایش شما اتفاقاتش را هم نمی‌بینیم. یا بهتر است بگوییم خوب نمی‌بینیم. چون بالاخره شواهدی وجود دارد که این تحرک را نشان می‌دهد, اما ساخت‌یافته نیست, گسترده نیست, شمولش عام نیست, این‌ها همه جای نگرانی دارد. نیاز است که همه اندیشمندان کشور، نخبه‌ها، NGOها، دانشمندان، روزنامه‌نگاران, هم به خودشان و هم به دیگران یکسره تذکر بدهند که این فاصله زیاد می‌شود, زمان دارد از دست می‌رود. ما گاهی غفلت می‌کنیم که هر کدام در جای خودمان چه نقشی داریم. هر کدام از ما علاوه بر آنکه یک نقش فردی داریم, یک نقش اجتماعی هم داریم. نقش اجتماعی هم پذیرش کار تیمی و نظم اجتماعی است. من یک مثال ساده بزنم. همین جمع ما که در این صنعت نشسته‌ایم, طی این دو سه ساله، همدیگر را حمایت کرده‌ایم یعنی بنده به عنوان مسؤول دولتی از بخش خصوصی حمایت کردم. بخش خصوصی آمده از کار دولت حمایت کرده. این به منزله مجیز و نعریف از همدیگر نبوده، به منزله این نبوده که هیچ عیبی نداریم. به منزله این بوده که بپذیریم طی برنامه کار تیمی انجام بدهیم والا عیب حرکت را گرفتن و نقد کردن، منطق یک حرکت خوب است و باید اتفاق بیافتد, ولی اگر می‌نشستیم, تنزل می‌کردیم. همین مقداری که این صنعت رونقی گرفته امیدی شکل گرفته, هنوز هم عدد و رقم مهمی در اقتصاد این بازار وارد نشده. کارهای مهم و اساسی هنوز پانگرفته و افق، افق روشن‌تری است. من می‌توانم برای 3 تا 5 سال آینده‌ام مسیر روشنی را ترسیم کنم. این پذیرش یک نظم و برنامه است. در حداقل‌هایی که ما اجرا کردیم و هنوز ساخت‌یافته نیست, جزو معدود پروژه‌هایی است که در آن اختلاف نیست و همه‌ی ارکان نظام و گروه‌ها و سلایق سیاسی نظام, پای این قضیه توافق دارند. چند نفر پادو دارد که می‌روند و بقیه هم کنارش در این تصمیمات حضور دارند. این به عنوان یک تمرین ملی قابل توجه است.

- در تکفا بیشتر از آن پولی که آمده, قرار است بیاید. حداقل امیدش داده شده که بیاید. آنچه که توانست تحول ایجاد بکند آن خلاقیت آقای جهانگرد بوده که توانسته آن بحث را ببرد در سطوح جامعه. اگر آقای جهانگرد آمد گفت من با خودم پولی می‌آورم، آورده‌ام یا آمده دارد توزیع می‌شود یا قرار است توزیع شود آن پول را اگر امروز از آقای جهانگرد بگیرید, تحولی که ایجاد کرده, آن حسی که ایجاد کرده, به نظر من قابل تقدیر و قدردانی است. آن است که می‌تواند کمک کند که این حرکت پا بگیرد و خودش این را جلو ببرد. آن هنری که توانست تحول ایجاد کند آن 40 میلیارد تومان سال 81 یا 100 میلیارد تومان سال 82 نبوده. هنر این است که این موج را ایجاد بکنیم, تداومش بدهیم, نگذاریم که این زمین بیافتد و همه حساسیت‌های این قضیه جذب شود. این آن چیزی است که به نظر من در قضیه تکفا به عنوان نقطه قوت تکفا مطرح است و جای تشکر دارد. در آن مقطع. برگردیم به جامعه اطلاعاتی. من سؤالم این است که می‌گویم خوب ما این حرف‌ها را می‌زنیم بعد رئیس‌جمهور ما می‌آید منادی گفت‌وگوی تمدن‌ها می‌شود؛ اما داخل خودمان نمی‌توانیم این را دنبال کنیم. فکر می‌کنم اگر تکفا را به عنوان یک مثال از یک اجتماع بزرگ‌تر بدانیم همه اهرم‌ها در آن نقش دارند. اگر توانستیم اینجا جریان‌سازی کنیم و سوار بر جریان بشویم, دعوا نکنیم و اختلافات سیاسی را نیاوریم در این موضوع، همه با هم اشتراک نظر داشته باشیم و بحث پول هم به عنوان یک پارامتر تصمیم‌گیر در آن مطرح نباشد، موفق خواهیم شد. چرا این اتفاق در سطح ملی نمی‌افتد؟

من با شما کاملاً موافق هستم که همین تحرک عمده که شکل گرفته آن نظمی که شکل گرفته و یک نفر هم به عنوان مجری یا مدیر, پیگیر کار بوده, توانسته با دقت وظیفه‌ی خودش را انجام دهد. یعنی من جهانگرد به عنوان کسی هستم که وظیفه‌اش بوده این کار را بکند, یعنی تمام عناصر را در یک خمیر مایه‌ی منطقی به خدمت این حرکت بگیرد و موجب تعامل مثبت برای تحقق برنامه بشود, پول به عنوان یک شیرازه‌ی پایه بوده, نه به عنوان مسئله اصلی, همان‌طور که شما اشاره فرمودید, چه عددهایی که نام برده شد, چه عددهایی بیشتر از این چندین برابر این انشاءا... در طرح خواهد آمد. باز اصل موضوع این است و الا در حوزه‌های دیگر صنعتی کشور ده‌ها و صدها برابر این پول در گردش وجود دارد. اما چرا نقطه‌ی امید و تحرک نمی‌شود؟ همین نکته است که اصولاً توسعه با نظم اجتماعی شروع می‌شود، با نظم منطقی و مدیریت علمی شروع می‌شود. پس ما این تکه را وظیفه‌مان بوده و اندازه خودمان را انجام دادیم. این که آیا بخش‌های دیگر در اندازه‌های خودشان این وظیفه را انجام دادند یا نه, ما یک جامعه در حال شکل‌گیری و تلاطم هستیم. ایران بعد از انقلاب تعریف قانون اساسی‌اش، تعریف المان‌ها و ساختارش، پیاده‌سازی ارکان قدرتش در طی این دو دهه کاملاً متلاطم بوده و افت و خیزهای زیادی را داشته. این که می‌فرمایید رییس‌جمهور در سطح جهانی گفت‌وگوی تمدن‌ها را مطرح می‌کند, این هم بخشی از ویژگی‌های تغییر ما است. من اصل سخنم این است که آیا این ویژگی‌های در حال تغییر فرایند, شیوه منفی دارد یا شیوه مثبت. من حرفم این است که اتفاقات جامعه ایرانی شیوه مثبت داشته. اینکه سرعت آن و نقاط و مسیرهایی که طی می‌شود, مطابق میل، تقاضا یا شناخت ما هست یا نیست؟ کاملاً با شما موافقم که این‌طور نشده, اما معتقد نیستم که شکست خورده و دارد منفی می‌رود. طبیعتاً آنچه که اتفاق افتاده, در جامعه تبدیل می‌شود به اندوخته و ثروت اجتماعی و پیوسته بر این اندوخته اضافه می‌شود و به هر حال جامعه از آن ثروتی که در آن اندوخته شده, پایین‌تر نمی‌رود. عقب‌تر از این حرکت خواهد کرد. تحولات بعدی اجتماعی و توسعه, مطمئن هستم که در این مسیر خواهد بود. به همین خاطر اینکه شما می‌فرمایید که نشده, جزو همان سؤالاتی است که ما هر مقدار در تبیین و پیاده‌سازی آن بخش‌هایی از توسعه اجتماعی و توسعه انسانی کند باشیم, افت داشته باشیم, شکست داشته باشیم, در تحقق مسیر رشد دانایی محور کندی خواهیم داشت. هر مقدار بتوانیم چاله‌ها را پر کنیم، سریع‌تر عبور کنیم و دست به دست همدیگر بدهیم و وحدت اجتماعی سیاسی‌مان را تقویت بکنیم، طبیعتاً مسیر هموار می‌شود برای چنین جهشی.

- آقای مهندس من با فرمایش شما مخالفتی ندارم. فرمایش شما کاملاً درست و منطقی است. اما می‌خواهم بگویم جامعه برده داری 1000سال طول کشید تا عوض شد و شد فئودالی. فئودالی 600 یا 700 سال طول کشید تا شد جامعه‌ی سرمایه داری بعد جامعه‌ی سرمایه‌داری آمد که حالا جامعه‌ی صنعتی بوده و دوره‌اش 100 سال بود, جامعه‌ی اطلاعاتی دوره‌اش 20 سال است و این 10-15 سال سر و کله هم بزنیم و در دنیا جا پیدا نکنیم, همان طوری که می آیند برای ما شبکه می گذارند و می گویند وصل شد, مشکل ندارد فرهنگ آنها را هم می گذارند. یعنی اینکه ما اگر 1000سال طول کشید یا 2500 سال طول کشید تا جامعه شاهنشاهی را کم و زیاد کنیم, 10-15 سال بیشتر وقت نداریم که سر هست و نیست ما تصمیم‌گیری شود. ما هم جزو ملتهایی می شویم که یک روزی ممکن بود در تاریخ باشند یا نباشند. بعد دیگری هم وجود ندارد. چهار سال دیگراجلاس بعدی، اجلاس بعدی و دیگر تمام می شود.تکلیفها مشخص می‌شود.

همین که می فرمایید چگونه از شرایط استفاده کنیم, من بحث را باز می کنم. تحولات سیاسی ایران برآیند قوای موجود داخل ایران هستند. در دنیا این تعاطی قوا در همة کشورهای دنیا وجود دارد. کم کم در آنجاها برای ادارة جامعه مثل تعریف اصولی که داریم که می گوییم یک قانون اساسی داریم, بعد قوانین موضوعه داریم, بعد آیین نامه‌های اجرایی داریم و بعد می‌آییم برنامه‌اش را اجرا می کنیم. ما در ادارة جامعه ایرانی بعد از انقلاب, بخشهایی از این مسیر را هنوز تثبیت نکرده‌ایم.یعنی می‌شود گفت آیین نامه‌ی ادارة کشور نه از نظر آیین نامه مستند, بلکه از نظر سطح کار که بپذیریم در جامعه ایرانی تقسیم قدرت می تواند انجام بشود و دور میز بنشینیم و کشور را اداره کنیم. خوب همین دعواها و تنازعات در همه جای دنیا هست. این حزب با آن حزب، این گروه با آن گروه, ولی وقتی انتخابات تمام می شود و یک جریانی برنده می شود, همان توافق قبلی بر اساس آیین نامه ادراه کشور را که پذیرفته‌اند, همه می‌روند سرجایشان می‌نشینند و نقش خودشان را بازی می‌کنند. حریمشان هم حفظ می‌شود. هیچ کسی حذف نمی‌شود. فقط تقسیم قدرت انجام می‌شود. 4 سال این دولت, این تفکر, این تخصص, حاکم است و دستش را کاملا باز می گذارند که کارش را انجام بدهد. سر 4 سال, سر 8 سال, سر هر دوره‌ای که وجود دارد در یک مبارزه سیاسی و اجتماعی, اگر موفق نشدند و گروه دیگری آمد, بعد از اینکه پیروز شد, همان اختیار و همان تکریم را دارد. ما در کشور خودمان شبیه آن را داریم اجرا می کنیم ولی هنوز در عمق نرفته‌ایم و منافع ملی, حیثیت اجتماعی و اقتصادی ایران و ایرانی, که جزو خطوط قرمز کشور است, دستخوش تغییرسیاست و تغییر افراد می‌شود. در این موضوع عقب هستیم, البته تلاش می کنیم. من عرضم این است که مسیر، مسیر عقب رفت نیست مسیر رو به جلو است.علتش این است که بستر اصلی این حکومت جامعة ایرانی است. مردم همراه این نظام آمده‌اند. با افت و خیزهایش همراهی کرده‌اند و دانش اجتماعی را بالا برده‌اند. شما می‌بینید رشد شهر نشینی در این کشور بیش از 20 درصد بوده, یعنی الان 64-65 درصد جامعه شهری شده است. تعداد کسانی که تحصیلات دانشگاهی کرده‌اند, روز به روز زیادتر می‌شود. رشد طبقه شهری و متوسط اجتماعی که آنها بیشترین خواهان یک نظم اجتماعی و دقیق هستند, در این کشور دارد اتفاق می‌افتد. پس افق، افقی است که من تصور نمی‌کنم برگشت در آن وجود داشته باشد. اما افت و خیز دارد. هر مقداری که سیاستگزاران، تصمیم گیران اجرایی و سیاسی کشور به این نظم اجتماعی و قواعد کشور بیشتر تمکین و همراهی کنند مردم منفعت بیشتری می برند. اگر آنها نکنند, متضررش مردم هستند. یعنی مردم در ایران نشان داده‌اند که در حمایت از مجموعه‌ی نظام و تصمیم گیرانشان کم مایه نگذاشته‌اند. منابعشان، فرصتشان، تمام اختیارشان را در اختیار مدیریت ما گذاشته‌اند و ما مدیر فرصتهای مردم هستیم, نه فرصتهای خودمان. هر مقداری که یک مسوولی فهمید مدیر فرصتهای مردم است, مردم راحت بودند. همین که افراد فکر کنند مدیر فرصتهای خودشان هستند, مردم متضرر شدند.

- بحثی که وجود دارد برمی گردد به 3 اهرم دولت، نهاد مدنی و بخش خصوصی. در کشور ما حداقل در بخش IT را بگوییم که بخش خصوصی به عنوان موتور جامعه‌ی اطلاعات عمل می‌کند, فکر می‌کنید آیا ما در مسیر خودمان واقعاً به این اعتقاد داریم؟ ما یعنی کل این 3 مجموعه. دولت به عنوان کسی که صاحب اختیار است و قرار است یک حقوقی را از خودش به ما تفویض کند. همینطور هم بخش خصوصی. به نظر شما آیا این باور در این بخش به وجود آمده که شریک این بازی است؟ نهاد مدنی در این بحث چه جایگاهی دارد؟

-در رشته ما الحمدا... بخش خصوصی وجود داشته، تقویت شده و من تصور می کنم بیشتر از گذشته خودش را دارد پیدا و قبول می‌کند. البته نباید فراموش کرد که 70-80 درصد بازار ایران دولتی است. یعنی بخش خصوصی ما خیلی به تصمیمات دولتی وابستگی دارد و این تصمیمات دولت, تاثیر زیادی در بازار کارشان خواهد داشت. اما فرآیندی که پیش رو ترسیم شده و اقداماتی که پا گرفته این اطمینان را در بخش خصوصی به وجود می‌آورد که تقاضایی در حال شکل گیری است که خیلی دیگر قابل برگشت نیست. اینطور نیست که مدیران دولتی بتوانند تصمیم بگیرند که اینکار را نکنند. یعنی پرداختن به امر فناوری اطلاعات در چرخه اداری کشور یک امر قطعی و لازم الاجرا شده. پس ما با یک بازار رو به رشد بسیار بکر مواجه هستیم. برای بخش خصوصی که مآل اندیش و با دقت باشد, شناخت این با

اجلاس جامعه جهانی اطلاعات ژنو 2003- تونس 2005

دوشنبه, ۱۲ ارديبهشت ۱۳۸۴، ۰۸:۱۳ ب.ظ | ۰ نظر

A. مقدمه

تکفا – 1- دیدگاه عمومی و اصول راهنمای اعلامیه می‌تواند به این برنامه اقدام برای ایجاد خطوط کاری پیوسته با هدف افزایش نیل به اهداف توسعه‌ی بین‌المللی، شامل اعلامیه هزاره، موافقت‌نامه Monterrey و اعلامیه و طرح اجرایی ژوهانسبورگ، به‌وسیله‌ی افزایش استفاده از محصولات، شبکه‌ها، خدمات و برنامه‌های کاربردی ICT و با کمک به کشورها برای از بین بردن فاصله‌ی دیجیتالی، تفسیر و ترجمه شو. جامعه اطلاعاتی که در این اعلامیه معرفی شده، با همکاری و اتحاد دولت‌ها و سایر اعضای دیگر تحقق خواهد یافت.

2- جامعه اطلاعاتی یک مفهوم در حال تکامل است که از نقاط مختلف دنیا به مراحل متفاوتی رسیده است و انعکاس‌دهنده‌ی مراحل مختلف توسعه است. تغییرات فناوری و سایر تغییرات بر‌سرعت محیطی را که جامعه اطلاعاتی در آن توسعه پیدا کرده است، دگرگون خواهد کرد. بنابراین برنامه اقدام زمینه‌ای مستعد و آماده برای رشد جامعه اطلاعاتی در سطح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی است. ساختار منحصر به‌فرد دومرحله‌ای اجلاس جهانی جامعه اطلاعاتی (WSIS) فرصتی را برای ارزیابی نتایج فراهم می‌کند.

3- تمام اعضا نقش مهمی در جامعه اطلاعاتی، خصوصا از طریق مشارکت، ایفا می‌کنند.

i. دولت‌ها دارای نقش راهنما در توسعه و اجرای راهبردهای الکترونیکی جامع و پایدار هستند. بخش خصوصی و جامعه مدنی، با مشارکت دولت‌ها دارای نقش مهمی در مشاوره برای تدوین راهبردهای الکترونیکی ملی هستند.

ii. تعهد بخش خصوصی در توسعه و انتشار فناوری‌های اطلاعات و ارتباطت (ICT)، برای زیرساخت‌ها، مضامین و برنامه‌های کاربردی مهم است. بخش خصوصی فقط بازیگر عرصه بازار نیست، بلکه در میدان وسیع‌تر توسعه‌ی پایدار نیز ایفای نقش می‌کند.

iii. تعهد و مشارکت جامعه مدنی به یک اندازه در ایجاد یک جامعه اطلاعاتی عادلانه و اجرای فعالیت‌ها و اقدامات ICT برای توسعه مهم است.

iv. موسسات بین‌المللی و منطقه‌ای، شامل موسسات سرمایه‌گذاری بین‌المللی، دارای نقش کلیدی در تکمیل استفاده از ICT در فرآیندهای توسعه و در دسترس قرار دادن منابع لازم برای ساخت جامعه اطلاعاتی و ارزیابی میزان پیشرفت آن می‌باشد.
B. هدف‌ها، مقاصد و آماج‌ها

4- هدف‌های برنامه اقدام، معطوف به ایجاد یک جامعه اطلاعاتی فراگیر، در جهت استفاده از پتانسیل علم و ICT در خدمت توسعه، برای اشاعه استفاده از اطلاعات و دانش با هدف نیل به اهداف توسعه‌ی بین‌المللی، شامل اهدافی که در اعلامیه‌ی هزاره آمده و برای مقابله با چالش‌های جدید جامعه اطلاعاتی در سطح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی می‌باشند. فرصت‌ها باید تا فاز دوم اجلاس WSIS مورد بهره‌برداری قرار گیرند تا بتوان میزان پیشرفت در کاهش فاصله‌ی دیجیتالی را ارزیابی و مشخص نمود.

5- اهداف ویژه‌ای برای جامعه اطلاعاتی در جاهایی که لازم است، در سطح ملی و در چارچوب راهبردهای الکترونیکی ملی و مطابق با سیاست‌های توسعه‌ی ملی، با در نظرگرفتن شرایط مختلف ملی ایجاد خواهد شد. چنین اهدافی می‌توان به‌عنوان معیارهای مفیدی برای فعالیت‌ها و طرح‌ها و برای ارزیابی میزان پیشرفت در نیل به اهداف جامعه اطلاعاتی استفاده شود.

6- براساس اهداف توسعه بین‌المللی، شامل آنهایی که در اعلامیه‌ی هزاره آمده و با همکاری بین‌المللی تصویب شده، اهداف اشاره شده می‌توانند به‌عنوان مراجع بین‌المللی برای افزایش پیوند و دسترسی، در استفاده از ICT برای بالابردن و پیشرفت اهداف برنامه اقدام، تا سال 2015 استفاده شوند. این اهداف ممکن است با توجه به اهداف ملی و با در نظرگرفتن شرایط مختلف ملی باشند.

i. اتصال روستاها به ICT و راه‌اندازی نقاط دسترسی عمومی؛

ii. اتصال دانشگاه‌ها، کالج‌ها، دبیرستان‌ها و مدارس راهنمایی به ICT؛

iii. اتصال مراکز علمی و تحقیقاتی به ICT؛

iv. اتصال کتابخانه‌های عمومی، مراکز فرهنگی، موزه‌ها، ادارات پست و بایگانی‌ها به ICT؛

v. اتصال مراکز بهداشتی و بیمارستان‌ها به ICT؛

vi. اتصال تمام ادارات دولتی مرکزی و محلی و راه‌اندازی وب‌سایت و آدرس پست الکترونیکی برای آنها؛

vii. سازگارکردن و وفق‌دادن تمام دوره‌های مدارس راهنمایی و دبیرستان‌ها برای مقابله با چالش‌های جامعه اطلاعاتی، با توجه به دوره‌های آموزش ملی؛

viii. اطمینان از اینکه تمام مردم دنیا به تلویزیون و خدمات رادیویی دسترسی دارند؛

ix. تشویق توسعه‌ی مضامین و ایجاد شرایط فنی لازم برای تسهیل نمایش و استفاده از تمام زبان‌های دنیا روی اینترنت؛

x. اطمینان از اینکه نیمی از ساکنان دنیا به ICT دسترسی دارند.

7- به‌منظور تحقق این اهداف و مقاصد، توجه ویژه‌ای باید به نیازهای کشورهای در حال توسعه، به‌ویژه به کشورها، مردم و گروه‌هایی که در بندهای 11 تا 16 اعلامیه اصول ذکر شده است، بشود.
C) خطوط کاری

C1. نقش دولت‌ها و تمام اعضا در پیشرفت ICT برای توسعه

8- همکاری موثر دولت‌ها و تمام اعضا در توسعه‌ی جامعه اطلاعاتی حیاتی است و نیاز به همکاری و همیاری بین همه‌ی آنها دارد.

i. توسعه‌ی راهبردهای الکترونیکی ملی، شامل تربیت نیروی انسانی لازم توسط تمام کشورها تا سال 2005 و با توجه به شرایط مختلف ملی باید تشویق شود.

ii. آغاز یک گفت‌وگوی منسجم در سطح ملی و با شرکت تمام اعضای مربوطه، شامل همکاری خصوصی/دولتی با هدف تدوین راهکارهای الکترونیکی برای جامعه اطلاعاتی و برای تبادل بهترین تجربیات.

iii. در زمان توسعه و اجرای راهبردهای الکترونیکی ملی، اعضا باید به نیازها و علایق محلی، منطقه‌ای و ملی توجه کنند. برای به حداکثررساندن مزایای اقدامات و فعالیت‌های جاری، باید مفهوم پایداری نیز رعایت شود. باید از بخش خصوصی دعوت شود تا در پروژه‌های جامع مربوط به توسعه جامعه اطلاعاتی در سطح محلی، منطقه‌ای و ملی وارد شود.

iv. هر کشور حداقل یک واحد مشارکت بخش‌های خصوصی و دولتی (PPPs) فعال یا مشارکت چندبخشی (MSP) را تا سال 2005، به‌عنوان نمونه‌ای نمایشی برای طرح‌های آینده تاسیس کند.

v. مشخص کردن مکانیسم‌ها در سطح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی برای آغاز و افزایش مشارکت بین اعضای جامعه اطلاعاتی.

vi. بررسی قابلیت‌های راه‌اندازی مراکزی با سهامی عام برای مردم بومی در سطح ملی.

vii. تمام سازمان‌های بین‌المللی مربوطه و موسسات مالی باید راهکارهای خود را جهت استفاده از ICT برای توسعه‌ی پایدار، شامل الگوهای پایدار تولید و مصرف و همچنین به‌عنوان ابزاری موثر برای کمک به دستیابی به اهداف توسعه هزاره‌ی سازمان ملل تا سال 2005 توسعه ببخشند.

viii. سازمان‌های بین‌المللی باید در حوزه‌ی کاری خود، اطلاعات معتبر را که توسط اعضا در رابطه با تجربیات موفق مربوط به ICT ارایه شده، از جمله روی وب‌سایت‌ها منتشر کنند.

ix. تقویت مجموعه‌ای از اقدام‌های مربوطه، از جمله: الگوهای کار، سرمایه‌گذاری‌های مخاطره‌آمیز (ملی و بین‌المللی)، صندوق سرمایه‌گذاری دولتی (شامل سرمایه‌های کوچک برای شرکت‌های کوچک و متوسط و شرکت‌های بسیار کوچک (SMMEها))، راهبردهای افزایش سرمایه‌گذاری، فعالیت‌های حمایت از صادرات نرم‌افزار (مشاوره تجاری)، حمایت از شبکه‌های توسعه‌ای و تحقیقاتی و پارک‌های نرم‌افزاری.
C2. زیرساخت‌های اطلاعات و ارتباطات: پایه‌ی اساسی جامعه‌ی اطلاعاتی

9- زیرساخت‌های کانونی برای دستیابی به اهداف دیجیتال شمول، ایجاد دسترسی جهانی پایدار، همیشگی و انعطاف‌پذیر به ICT برای همه، با توجه به راه‌حل‌های مربوط موجود در کشورهای در حال توسعه و کشورهای در حال گذار اقتصادی و با هدف ایجاد اتصال پایدار برای دسترسی نواحی دوردست و نواحی حاشیه‌ای در سطح ملی و منطقه‌ای‌اش مرکزیت دارند.

i. دولت‌ها باید فعالیت‌های ویژه‌ای را در چارچوب سیاست‌های توسعه ملی با هدف حمایت و پشتیبانی از یک محیط توانا و رقابتی برای سرمایه‌گذاری‌های لازم در زیرساخت‌های ICT و توسعه‌ی خدمات جدید پیش گیرند.

ii. تدبیر سیاست‌ها و راهکارهای دسترسی جهانی مناسب و ابزار اجرایی آنها، در راستای اهداف ویژه‌ی اشاره شده و توسعه‌ی شاخص‌های اتصال ICT.

iii. ایجاد و افزایش اتصال تمام مدارس، دانشگاه‌ها، موسسات، کتابخانه‌ها، ادارات پست، مراکز اجتماعی، موزه‌ها و سایر موسسات ICT در راستای راهبردهای الکترونیکی ملی، برای ایجاد قابلیت دسترسی عمومی و برای رسیدن به اهداف اشاره شده.

iv. توسعه و تقویت زیرساخت‌های شبکه‌ای پهن باند ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی، شامل انتقال توسط سیستم‌های ماهواره‌ای و سایر سیستم‌ها، برای کمک به ایجاد تنوع در جهت تطبیق نیازهای کشورها و شهروندان آنها و برای انتقال خدمات جدید ICT. حمایت از مطالعات فنی، حقوقی و عملی توسط اتحادیه‌ی بین‌المللی مخابرات (ITU) و سایر سازمان‌های بین‌المللی مربوطه برای انجام موارد زیر:

- دسترسی گسترده‌تر به منابع Orbital، هماهنگ‌سازی‌های فرکانسی جهانی و سیستم‌های استانداردسازی جهانی؛

- تشویق همکاری بخش خصوصی/ دولتی؛

- گسترش خدمات سریع ماهواره‌ای جهانی برای نواحی غیرقابل دسترس مانند نواحی دوردست و نواحی با جمعیت پراکنده؛

- یافتن سیستم‌های دیگری که می‌تواند اتصال با سرعت بالا را ایجاد کند.

v. در نظرگرفتن نیازهای افراد مسن، افراد ناتوان، کودکان، به‌ویژه کودکان محروم از مزایای اجتماعی و سایر گروه‌های محروم و آسیب‌پذیر در راستای راهبردهای الکترونیکی ملی از راه ایجاد اقدامات اجرایی آموزشی و قانونی مناسب برای اطمینان از شمول کامل آنها در جامعه اطلاعاتی.

vi. تشویق طراحی و تولید تجهیزات و خدمات ICT به‌صورتی که همه، از جمله افراد مسن و ناتوان، کودکان، به‌ویژه کودکان محروم از مزایای اجتماعی و سایر گروه‌های محروم و آسیب‌پذیر، بتوانند با راحتی و امکان‌پذیری بالا به آنها دسترسی داشته باشند و همچنین توسعه‌ی فناوری‌ها، برنامه‌ای کاربردی و مضامین مناسب با نیازهای آنها، با هدایت اصول مصوب بین‌المللی و توسعه آنها با استفاده از فناوری‌های مساعد.

vii. توسعه‌ی فناوری‌های مناسب و رابط‌های رایانه‌ای غیرمتنی برای تسهیل دسترسی مردم به ICT، با هدف کاهش چالش‌های بی‌سوادی.

viii. انجام برنامه‌های بین‌المللی تحقق و توسعه به‌منظور در دسترس قراردادن تجهیزات ICT مناسب و لازم برای کاربران.

ix. تشویق استفاده از ظرفیت‌های بی‌سیم بلااستفاده، شامل ماهواره‌ها در کشورهای توسعه‌یافته و به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه،‌برای ایجاد دسترسی در نواحی دوردست، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه و کشورهای در حال انتقال اقتصادی و همچنین بهبود پیوند با هزینه‌ی پایین در کشورهای در حال توسعه فعالیت‌های کشورهای توسعه‌نیافته برای ایجاد و راه‌اندازی زیرساخت‌های مخابراتی در خور توجه ویژه می‌باشد.

x. بهینه‌سازی اتصال در بین شبکه‌های اطلاعاتی اصلی و تشویق و ترغیب به ایجاد و توسعه‌ی ستون‌های اصلی ICT و نقاط مبادله‌ی اینترنتی منطقه‌ای، برای کاهش هزینه‌های اتصال داخلی (هم‌پیوندی) و گسترش و بسط شبکه‌های دسترسی.

xi. توسعه راهبردهایی برای افزایش اتصال جهانی مناسب و به‌موجب آن تسهیل دسترسی‌های مطلوب. هزینه‌های انتقال تجارت اینترنتی و اتصال داخلی باید براساس پارامترهای هدف‌دار، شفاف و بدون تبعیض و با توجه به فعالیت‌های جاری در این مورد باشند.

xii. تشویق و توسعه‌ی استفاده‌ی مشترک از رسانه‌های سنتی و فناوری‌های جدید.
C3. دسترسی به اطلاعات و دانش

10- ICT به مردم در همه‌ی نقاط دنیا اجازه می‌دهد تا به اطلاعات و دانش، به‌صورت آنی دسترسی داشته باشند. اشخاص، سازمان‌ها و انجمن‌ها باید از دسترسی به اطلاعات و دانش بهره ببرند.

i. توسعه‌ی رهنمودهای راهبردی برای توسعه و گسترش دامنه‌ی اطلاعات عمومی و همچنین به‌عنوان وسیله‌ای بین‌المللی برای بالابردن دسترسی عمومی به اطلاعات.

ii. دولت‌ها باید دسترسی مناسب به اطلاعات عمومی رسمی را از راه منابع ارتباطی مناسب، به‌ویژه از راه اینترنت، فراهم کنند. تدوین و تصویب قوانینی در مورد دسترسی به اطلاعات و حفاظت از داده‌های عمومی، به‌ویژه در حوزه فناوری‌های جدید مورد تشویق قرار می‌گیرند.

iii. افزایش مطالعات و توسعه در مورد تسهیل قابلیت دسترسی به ICT برای همه، خصوصا در نواحی محروم و گروه‌های حاشیه‌ای و آسیب‌پذیر.

iv. دولت‌ها و سایر اعضا بایستی نقاط دسترسی عمومی اجتماعی چندمنظوره را راه‌اندازی کنند و دسترسی مناسب و رایگان به منابع ارتباطی مختلف، از جمله اینترنت را برای شهروندانشان مهیا کنند. این نقاط دسترسی عمومی باید دارای ظرفیت کافی برای کمک به کاربران در کتابخانه‌ها، موسسات آموزشی، ادارات عمومی، ادارت پست و سایر اماکن عمومی، با تاکید ویژه بر نواحی روستایی و محروم، با در نظرگرفتن حقوق مالکیت معنوی (IPRs) و تشویق استفاده از اطلاعات و تبادل دانش باشند.

v. تشویق مطالعات و ایجاد آگاهی بین تمام اعضا در مورد امکانات الگوهای نرم‌افزاری مختلف و ابزار ایجاد آنها، شامل نرم‌افزارهای اختصاصی، نرم‌افزارهای Open Source و رایگان، برای افزایش رقابت، آزادی انتخاب و انعطاف‌پذیری و در جهت تواناسازی تمام اعضا برای ارزیابی راه‌حل‌ها برای انتخاب مناسب‌ترین راه برای دستیابی آنها به نیازهایشان.

vi. دولت‌ها باید فعالانه استفاده از ICT را به‌عنوان ابزار اساسی کار، توسط شهروندان و ادارات محلی گسترش دهند. از این لحاظ، جامعه بین‌المللی و سایر اعضا باید ایجاد ظرفیت را برای ادارات محلی برای استفاده‌ی گسترده از ICT به‌عنوان ابزاری برای بهبود کارکرد دولت‌های محلی حمایت کنند.

vii. تشویق مطالعات در مورد جامعه اطلاعاتی، شامل فرم‌های ابتکاری شبکه‌سازی، تطبیق زیرساخت‌ها، ابزار و برنامه‌های کاربردی ICT، که قابلیت دسترسی به ICT برای همه، به‌ویژه گروه‌های محروم از مزایای اجتماعی، تسهیل می‌نماید.

viii. حمایت از ایجاد و توسعه‌ی یک کتابخانه عمومی دیجیتالی و سرویس‌های بایگانی برای جامعه اطلاعاتی، شامل بازنگری راهکارها و قوانین مربوط به کتابخانه‌های ملی، توسعه‌ی یک درک جهانی از نیازهای "کتابخانه‌های هیبریدی" یا پیوند (دارای پیوندهای متعدد با کتابخانه‌های دیگر) و رشددادن همکاری گسترده بین کتابخانه‌ها.

ix. تشویق فعالیت‌های مربوط به تسهیل دسترسی آزاد و مناسب به مجلات و کتاب‌ها و بایگانی‌های آزاد اطلاعاتی علمی.

x. حمایت از مطالعات و توسعه‌ی طراحی ابزارهای مناسب برای تمام اعضا به‌منظور رشد آگاهی، برآورد و ارزیابی مدل‌های مختلف نرم‌افزاری و مجوزها، تا از انتخاب بهینه نرم‌افزارهایی که بتوانند بیشترین دستاورد را برای دستیابی به اهداف توسعه در شرایط و جوامع محلی داشته باشند، اطمینان حاصل کنیم.
C4. ایجاد ظرفیت

11- هر کسی باید دارای مهارت‌های لازم برای بهره‌برداری کامل از جامعه اطلاعاتی باشد. بنابراین ظرفیت‌سازی و سواد ICT ضروری است. ICT می‌تواند در نیل به آموزش گسترده‌ی جهانی از طریق تحول تحصیلات و آموزش مربیان و ارایه شرایط مناسب برای آموزش مادام‌العمر، با دربرگیری تمام مردم که در خارج از حوزه‌ی فرآیند آموزش رسمی هستند و اصلاح و بهبود مهارت‌های حرفه‌ای نقش مهمی ایفا نماید.

i. توسعه‌ی سیاست‌های داخلی برای اطمینان از استفاده‌ی کامل از آموزش در تمام سطوح، از جمله توسعه‌ی برنامه‌های آموزشی، آموزش مربیان و همچنین مدیریت و نظارت موسسه‌ای و حمایت از مفهوم آموزش مادام‌العمر.

ii. توسعه و رشد برنامه‌هایی برای ریشه‌کن کردن بی‌سوادی با استفاده از ICT در سطح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی.

iii. توسعه و رشد مهارت‌های سوادآموزی الکترونیکی برای همه، به‌عنوان مثال با طراحی و ارایه دوره‌های آموزشی برای مدیریت عمومی، بهره‌بردن از تسهیلات موجود مانند کتابخانه‌ها، مراکز اجتماعی چندمنظوره، نقاط دسترسی عمومی یا/ و راه‌اندازی مراکز آموزش ICT محلی با همکاری تمام اعضا. گروه‌های محروم و آسیب‌پذیر باید مورد توجه ویژه قرار گیرند.

iv. در راستای سیاست‌های ملی آموزشی و با در نظرگرفتن نیاز به ریشه‌کن کردن بی‌سوادی، بزرگسالان، بایستی مطمئن شویم که جوانان با مهارت‌ها و دانش لازم برای استفاده از ICT، شامل ظرفیت لازم برای تحلیل و بهره‌برداری اطلاعات به‌روش‌های ابتکاری و خلاق، تبادل تخصص‌هایشان و مشارکت کامل در جامعه اطلاعاتی مجهز شده‌اند.

v. دولت‌ها با همکاری سایر اعضا، باید برنامه‌هایی را برای ظرفیت‌سازی با تاکید بر ایجاد مجموعه‌ی بزرگی از متخصصان و کارشناسان ICT ماهر و شایسته، طرح و اجرا کنند.

vi. توسعه‌ی پروژه‌های راهنما (آزمایشی) برای نمایش تاثیر سیستم‌های آموزشی ICT محور بر دستیابی به هدف «تحصیلات برای همه» شامل اهداف سوادآموزی پایه.

vii. کار بر روی حذف موانع جنسیتی در دسترسی به آموزش ICT و افزایش فرصت‌های آموزشی برای زنان و دختران در حوزه ICT. برنامه‌های علمی و فنی باید با هدف مشارکت دختران جوان در جهت افزایش تعداد زنان در حوزه ICT باشد. مبادله‌ی بهترین تجربیات در مورد واردکردن جنبه‌های جنسیت در آموزش ICT باید افزایش یابد.

viii. توانمندسازی جوامع محلی، به‌ویژه آنهایی که در نواحی روستایی و محروم هستند، به‌منظور استفاده از ICT و افزایش تولید مضامین مفید و اجتماعی با هدف بهره‌برداری همه از آن.

ix. راه‌اندازی برنامه‌های آموزشی و تحصیلی که استفاده از شبکه‌های اطلاعاتی را برای افراد بومی سنتی ممکن سازد تا فرصت‌هایی را برای مشارکت کامل آنها در جامعه اطلاعاتی فراهم کند.

x. طراحی و اجرای فعالیت‌های همکاری بین‌المللی و منطقه‌ای برای بالابردن ظرفیت‌ها از جمله رهبران و پرسنل عملیاتی در کشورهای در حال توسعه و کشورهای کمتر توسعه‌یافته (LDCها)، با هدف موثر از ICT در تمام فعالیت‌های آموزشی، این امر باید شامل ارایه آموزش در خارج از ساختار تحصیلی، مانند ایجاد کارگاه در خانه‌ها باشد.

k. طراحی برنامه‌های آموزشی ویژه در استفاده از ICT برای برآوردن نیازهای آموزشی متخصصان اطلاعات، مانند بایگان‌ها، کتابداران، دانشمندان، مربیان، روزنامه‌نگاران، کارگران پستی و سایر گروه‌های حرفه‌ای مربوطه. آموزش متخصصان اطلاعاتی نه‌تنها باید بر روش‌ها و تکنیک‌های جدید برای توسعه و تدارک سرویس و خدمات اطلاع‌رسانی و ارتباطی تمرکز کند، بلکه بایستی بر مهارت‌های مدیریت مناسب برای اطمینان از بهترین استفاده از فناوری‌ها، توجه و تمرکز داشته باشد. آموزش مربیان باید بر جنبه‌های تکنیکی ICT، در مورد توسعه مضامین، و بر امکانات نهفته و چالش‌های ICT تمرکز کند.

i. توسعه آموزش از راه دور و سایر شیوه‌های آموزش بخشی از برنامه‌های ظرفیت‌سازی می‌باشد. باید کشورهای در حال توسعه و خصوصاً کشورهای کمتر توسعه یافته (LDC) در سطوح مختلف توسعه منابع انسانی ارایه شود و مورد توجه ویژه قرار گیرند.

m. افزایش همکاری‌های بین‌المللی و منطقه‌ای در زمینه ظرفیت‌سازی، شامل برنامه‌های کشورها که توسط سازمان ملل و نهادهای تخصصی آن تهیه شده است.

n. راه‌اندازی پروژه‌های راهنما برای طراحی شکل جدیدی از شبکه سازی ICT ـ محور، خصوصاً شبکه‌های آموزشی و تحقیقاتی پیونددهنده شبکه‌های آموزشی و مطالعاتی، و بین کشورهای در حال توسعه و کشورهای توسعه یافته و کشورهای در حال انتقال گذار اقتصادی.

o. اگر فعالیت‌های داوطلبانه هم‌زمان و هماهنگ با سیاست‌های ملی و فرهنگ محلی هدایت باشد، می‌تواند سرمایه باارزشی برای بالا بردن نیروی انسانی برای استفاده موثر از ابزار ICT و ایجاد یک جامعه اطلاعاتی فراگیرتر باشد. برنامه‌های داوطلبانه برای ظرفیت‌سازی در زمینه ICT برای توسعه، خصوصاً در کشورهای در حال توسعه به کار انداخته شود.

p. طراحی برنامه‌هایی برای تربیت کردن کاربران به منظور ایجاد ظرفیت‌های خودآموزشی و خودتوسعه‌ای.

C5. اعتماد ـ سازی و امنیت در استفاده از ICT

12- اعتماد ـ سازی و امنیت یکی از ارکان اساسی جامعه اطلاعاتی است.

a. افزایش همکاری بین دولت‌ها در سازمان ملل و با تمام اعضا در سایر نشست‌های مربوطه برای اعتمادسازی با هدف افزایش اعتماد کاربر، حفاظت از جامعیت داده و شبکه؛ توجه به خظرات موجود و بالقوه مربوط به ICT و درنظر گرفتن سایر مسایل امنیت اطلاعات و امنیت شبکه‌ها

b. دولت‌ها با همکاری بخش خصوصی باید تخلف‌های فضای الکترونیکی (cyber crime) و سوءاستفاده از ICT را کشف کنند، از آن‌ها جلوگیری کنند، و با آنها برخورد کنند و این کار را توسط فعالیت‌های زیر انجام دهند: توسعه رهنمودها، با توجه به تلاش‌های مداوم آنها در این حوزه‌ها، توجه به قانونگذاری تا به آنها اجازه دهد که به صورت موثری جرم‌ها را پیگیری و رسیدگی کنند؛ بالا بردن تلاش‌های همکاری دوجانبه مؤثر؛ تقویت حمایت‌های مؤسسه‌ای در سطح بین‌المللی برای جلوگیری و کشف و اصلاح چنین جرم‌هایی، و تشویق آموزش و ایجاد آگاهی

c. دولت‌ها، و سایر اعضا باید به صورت موثری آموزش و آگاهی کاربر را درباره خصوصی بودن بر خط و ابزار حفظ حریم خصوصی افزایش دهند.

d. در پیش گرفتن اقدامات مناسب در رابطه با spam در سطح ملی و بین‌المللی

e. ترغیب ارزیابی داخلی از قوانین ملی با نظر به از بین بردن موانع استفاده موثر از مستندات و مبادلات الکترونیکی، شامل ابزار الکترونیکی تعیین صحت و سقم فعالیت‌ها.

f. تقویت بیشتر چارچوب‌های اعتماد و امنیت در فعالیت‌های مکمل و متقابل در زمینه امنیت در استفاده از ICT، و همچنین در رابطه با اقدامات یا رهنمودها با احترام به حقوق حریم خصوصی افراد، حفاظت از داده‌ها و حفاظت از مصرف‌کننده

g. تبادل تجربیات خوب در زمینه امنیت اطلاعات و امنیت شبکه‌ها و ترغیب استفاده از آنها در تمام بخش‌های مربوطه

h. دعوت از تمام کشورها برای ایجاد نقاط کانونی برای پاسخ و اداره به موقع اتفاقات و توسعه یک شبکه همکاری باز بین این نقاط کانونی برای تبادل اطلاعات و فناوری‌ها برای پاسخ به اتفاقات

i. توسعه بیشتر برنامه‌های کاربردی امن در جهت تسهیل تراکنش‌های برخط

j. تشویق کشورهای علاقمند برای مشارکت و همکاری فعالانه در فعالیت‌های سازمان ملل برای اعتمادسازی و امنیت در ساتفاده از ICT

C6. تواناسازی محیط

13- دولت‌ها برای به حداکثر رساندن مزایای اقتصادی و اجتماعی جامعه اطلاعاتی به یک محیط سیاستی، قانونی و مقرراتی قابل اعتماد، شفاف و بدون تبعیض نیاز دارند. فعالیت‌هایی که در این رابطه باید انجام شوند عبارتند از:

a. دولت‌ها باید یک چارچوب قانونی، مقرراتی و سیاستی حمایتی، شفاف، رقابتی و قابل پیش‌بینی برای ایجاد انگیزه مناسب در جهت سرمایه‌گذاری و توسعه اجتماعی در جامعه اطلاعاتی ایجاد نمایند.

b. ما از دبیرکل سازمان ملل می خواهیم تا یک گروه کاری در مورد مدیریت و اداره اینتنرت، در یک فرآیند باز و فراگیر تشکیل دهد تا از وجود مکانیسمی برای مشارکت کامل و فعال دولت‌ها، بخش خصوصی و جامعه مدنی هم از کشورهای در حال توسعه و هم از کشورهای توسعه یافته، و همچنین فعالیت مجامع و سازمان‌های بین الدولی و بین‌المللی مربوطه برای تحقیق و تهیه پیشنهاداتی برای کار، برای اداره اینترنت، تا جایی که لازم است و تا سال 2005، مطمئن شویم. این گروه باید فعالیت‌های زیر را علاوه بر سایر کارها انجام دهد:

- ارایه یک تعریف کارآمد از مدیریت و اداره اینترنت

- تعریف مسیل سیاستی عمومی مربوط به مدیریت و اداره اینترنت

- توسعه یک فهم مشترک از نقش‌ها و مسؤولیت‌های مربوط به دولت‌ها، سازمان‌های بین‌الدولی و بین‌المللی موجود و سایر مجامع و همچنین بخش خصوصی و جامعه مدنی از کشورهای در حال توسعه و کشورهای توسعه یافته

- تهیه گزارشی در مورد نتایج این فعالیت‌ها برای رسیدگی و انجام کارهای لازم برای مرحله دوم اجلاس WSIS در ژنو در سال 2005

c. از دولت‌ها دعوت می‌شود تا:

- راه‌اندازی مراکز مبادله اینترنتی منطقه‌ای و ملی را تسهیل سازند.

- تا جایی که لازم است بر رمزهای (کدهای) دامنه نام سطح بالای کشوری مدیریت و نظارت کنند.

- آگاهی در مورد اینترنت را اشاعه بدهند.

d. تعداد سرورهای اصلی منطقه‌ای و استفاده از دامنه نام‌های بین‌المللی با همکاری سایر اعضای مربوطه و با هدف از بین بردن موانع دسترسی را گسترش دهند.

e. دولت‌ها باید به‌هنگام‌سازی قوانین حفاظت از مشتریان داخلی خود را برای پاسخ به نیازهای جدید جامعه اطلاعاتی ادامه دهند.

f. مشارکت موثر کشورهای در حال توسعه و کشورهای در حال گذار اقتصادی را در مجامع بین‌المللی ICT برای ایجاد فرصت‌ها و مبادله تجربیات افزایش دهند.

g. دولت‌ها نیاز به تعریف استراتژی ملی، شامل استراتژی‌های دولت الکترونیکی، برای ایجاد مدیریت عمومی شفاف‌تر، مؤثرتر و دموکراتیک‌تر دارند.

h. توسعه یک چارچوب برای ذخیره‌سازی امن و بایگانی سندها و سایر رکوردهای الکترونیکی اطلاعاتی

i. دولت‌ها و اعضا باید دانش و آگاهی کاربران در مورد حریم خصوصی بر خط و ابزار حفاظت از خصوصی‌سازی را رشد و توسعه دهند.

j. دعوت از اعضا برای اطمینان از این‌که فعالیت ها و رویه‌هایی برای تسهیل تجارت الکترونیکی با هدف این‌که به مشتری و یا مصرف‌کننده یک حق انتخاب در مورد استفاده یا عدم استفاده از ارتباطات الکترونیکی، داده شود.

k. تشویق فعالیت‌های مداوم در حوزه سیستم حل مناقشه موثر به ویژه، حل مناقشات متناوب (ADR) که می‌تواند حل مناقشات را تسهیل کند.

l. دولت‌ها با همکاری اعضا برای تنظیم سیاست‌های ICT سودمند ترغیب می‌شوند تا کارآ‏فرینی، نوآوری و سرمایه‌گذاری را، با درنظر گرفتن افرایش مشارکت زنان، رشد و توسعه دهند.

m. تعیین پتانسیل اقتصادی ICT برای شرکت‌های کوچک و متوسط (SMEها) و این‌که آن‌ها باید در افزایش رقابت با ساده و موثر کردن رویه‌های مدیریت، تسهیل دست‌یابی آن‌ها به سرمایه‌ها و توسعه ظرفیت‌های آن‌ها برای مشارکت در پروژه‌های مربوطه به ICT کمک کنند.

n. دولت‌ها باید به عنوان کاربران نمونه و انتخاب‌کنندگان اولیه تجارت الکترونیکی، مطابق با سطح توسعه اجتماعی ـ اقتصادی خود، عمل کنند.

o. دولت‌ها با همکاری سایر اعضا، باید برای ایجاد آگاهی درمورد اهمیت استانداردهای interoperability بین‌المللی برای تجارت الکترونیکی جهانی، عمل کنند.

p. دولت‌ها با همکاری سایر اعضا، باید توسعه و استفاده از استانداردهای باز، interoperability، بدون تبعیض و بازارپسند را رشد دهند.

q. ITU فرکانس‌هایی را با هدف تسهیل دستیابی همیشگی و مناسب، براساس معاهدات خود، هماهنگی و تنظیم می‌کند.

r. قدم ها و فعالیت‌های دیگری توسط ITU و سایر سازمان‌های بین‌المللی برای اطمینان از استفاده مؤثر، اقتصادی و معقول و دست‌یابی مساوی به طیف‌های فرکانس رادیویی توسط همه کشورها و براساس موافقت‌نامه‌های بین‌المللی مربوطه باید انجام شود.

C7. کاربردهای ICT: مزایای آن در تمام جنبه‌های زندگی

14- کاربرهای ICT می‌تواند توسعه را در زمینه‌های مدیریت دولتی،‌ بازرگانی، آموزش، بهداشت، اشتغال، محیط زیست، کشاورزی و دانش، در چارچوب راهبردهای الکترونیکی ملی، پشتیبانی کند. این برنامه‌ها می‌تواند شامل بخش‌های زیر باشد:

15- دولت الکترونیکی

a. اجرای راهبردهای دولت الکترونیکی براساس برنامه‌های کاربردی با هدف نوآوری و رشد شفافیت در مدیریت دولتی و فرآیندهای دموکراتیک، و بهبود کارایی و تقویت ارتباط با شهروندان

b. توسعه فعالیت‌ها و سرویس‌های دولت الکترونیکی ملی، در تمام سطوح، مطابق با نیازهای شهروندان و مؤسسات، برای نیل به تخصیص مؤثرتر منابع وکالاهای عمومی

c. حمایت از فعالیت‌های مشارکت بین‌المللی در زمینه دولت الکترونیکی به منظور افزایش و بالا بردن شفافیت، مسؤولیت پاسخگویی وکارایی در تمام سطوح دولت

16- بازرگانی الکترونیکی

a. دولت‌ها، سازمان‌های بین‌المللی و بخش خصوصی، باید مزایای تجارت بین‌المللی و استفاده از بازرگانی الکترونیکی، و افزایش استفاده از مدل‌هی بازرگانی الکترونیکی در کشورهای در حال توسعه و کشورهای در حال گذار اقتصادی را اشاعه دهند.

b. دولت‌ها با استفاده از اتخاذ یک محیط توانا، و براساس دسترسی گسترده به اینترنت، باید به دنبال تشویق سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، ایجاد برنامه‌های کاربردی جدید، توسعه مضامین و رشد مشارکت بخش خصوصی و دولتی باشند.

c. سیاست‌های دولتی باید با توجه به کمک رو به رشد SMEها در صنعت ICT، همچنین ورود ایشان به بازرگانی الکترونیکی برای افزایش رشد تجارت و ایجاد اشتغال به عنوان یکی از عناصر استراتژی کاهش فقر از طریق تولید ثروت باشند.

17- آموزش الکترونیکی (بخش C4 را ببینید)

18- بهداشت الکترونیکی

a. ترویج و افزایش فعالیت‌های همکاری دولت‌ها، برنامه‌ریزیان، متخصصان بهداشتی و سایر نمایندگی‌ها، همراه با سازمان‌های بین‌المللی برای ایجاد مراقبت‌های پزشکی و سیستم‌های اطلاعاتی قابل اعتماد، به موقع، با کیفیت بالا و انعطاف‌پذیر در جهت توسعه و بالابردن آموزش بهداشتی مداوم با استفاده از ICT، با احترام و حفظ حقوق شهروندان در رابطه با حفظ حریم شخصی افراد

b. تسهیل دسترسی به علوم پزشکی جهانی و منابع مربوط به مضامین محلی برای تقویت مطالعات بهداشتی عمومی و برنامه‌های پیشگیری و بالا بردن بهداشت زنان و مردان، مانند مضامینی در مورد بهداشت جنسی و تولیدمثل و بیماری‌هایی که توجه دنیا را به خود جلب کرده مانند ایدز، مالاریا و سل

c. هشدار، نظارت و کنترل گسترش بیماری‌های واگیردار، از طریق بهبود و اصلاح سیستم‌های اطلاعاتی عمومی

d. بالا بردن توسعه استانداردهای بین‌المللی برای مبادله اطلاعاتی بهداشتی، با توجه به وظیفه حفظ حریم خصوصی افراد

e. ترغیب استفاده از ICT برای توسعه و گسترش سرویس‌های اطلاعات پزشکی به نواحی دوردست و محروم و افراد آسیب‌پذیر و ارائه دهندگان بهداشت در خانواده و جوامع خود هستند.

f. تقویت و گسترش فعالیت‌های ICT برای آماده‌سازی همکاری‌های پزشکی و بشردوستانه در مواقع بلایا و حوادث طبیعی

19- استخدام الکترونیکی

a. اشاعه بهترین رویه‌ها برای کارگران الکترونیکی و کارمندان الکترونیکی، در سطح ملی و براساس عدالت اجتماعی و تساوی جنسیت (و مطابق با پیمان‌نامه‌های بین‌المللی کار در این رابطه)

b. بالا بردن و گسترش روش‌های جدید سازماندهی کار و تجارت با هدف نیل به کارایی بالا، رشد و بهبود آن از طریق سرمایه‌گذاری در فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات و نیروی انسانی

c. اشاعه Teleworking (کار از راه دور) زمینه برای شهروندان، به خصوص در کشورهای در حال توسعه، کشورهای توسعه نیافته و کشورهای با اقتصاد ضعیف، برای زندگی در جوامع خود و کار در هر جایی و برای افزایش فرصت‌هایی برای اشتغال زنان و برای افراد ناتوان، در توسعه و بهبود کار از راه دور (Teleworking) و توجه ویژه به راهبردهایی که اشتغال‌زایی، و همچنین نیروی کاری کارگرانماهر را بالا می‌برند.

d. افزایش برنامه‌های مشارکت دختران جوان در علم و فناوری برای افزایش تعداد تعداد زنان در حوزه‌های ICT

20- محیط زیست الکترونیکی

a. دولت‌ها با همکاری سایر اعضا، باید استفاده از ICT و ترویج آن را به عنوان ابزاری برای حفاظت از محیط زیست و استفاده پایدار از منابع طبیعی تشویق کنند.

b. دولت‌ها، جامعه مدنی و بخش خصوصی برای انجام فعالیت‌ها و اجرای برنامه‌ها و پروژه‌هایی برای تولید و مصرف پایدار و سازگار با محیط زیست و دورریزی و بازیابی سخت‌افزارهای متروکه ICT به شیوه‌ای سازگار با محیط زیست تشویق می‌شوند.

c. ساخت و راه‌اندازی سیستم نظارتی، با استفاده از ICT برای پیش‌بینی حوادث طبیعی و کنترل تأثیرات زیست محیطی و جلوگیری از بلایای ایجاد شده توسط ابزار ساخت دست بشر، خصوصاً در کشورهای در حال توسعه، کشورهای کمتر توسعه یافته (LDC) و کشورهای با اقتصاد ضعیف

21- کشاورزی الکترونیکی

a. اطمینان از مبادله سیستماتیک اطلاعات با استفاده از ICT در مورد کشاورزی، دام پروری، شیلات، جنگلداری و تغذیه، در جهت دستیابی به اطلاعات و دانش جامع، به روز و مفصل، خصوصاً در نواحی روستایی

b. مشارکت بخش خصوصی و دولتی باید درصدد به حداکثر رساندن استفاده از ICT به عنوان ابزاری برای بالا بردن تولید (کمی و کیفی) باشد.

22- دانش الکترونیکی

a. بالا بردن و اصلاح اتصال اینترنتی مناسب، سریع و قابل اعتماد، برای تمام دانشگاه‌ها و مؤسسات تحقیقاتی در جهت حمایت از نقش اساسی خود به عنوان تولیدکنندگان اطلاعات و دانش، تحصیلات و آموزش و برای حمایت از راه‌اندازی مشارکت، همکاری و شبکه‌سازی بین این مؤسسات

b. افزایش انتشارات الکترونیکی، با قیمت‌گذاری متفاوت و اقداماتی در زمینه دسترسی آزاد با هدف ایجاد اطلاعات علمی مناسب‌تر و با قبول دسترسی بالاتر، در تمام کشورها و بر اساس اصول عادلانه

c. افزایش استفاده از تکنولوژی‌های همتا برای تبادل دانش علمی، پیش‌نویس‌ها و چاپ‌های مجدد آثار دانشمندانی که از حق‌التحریر خود چشم‌پوشی کرده‌اند.

d. اشاعه مجموعه‌های سیستماتیک و بهره‌ور، انتشار و حفاظت از داده‌های علمی دیجیتالی اصلی، از جمله داده‌های نفوس و هواشناسی در تمام کشورها

e. بالا بردن اصول و استانداردهای اطلاعات فیلم (متادیتا) برای تسهیل همکاری و استفاده موثر از داده‌ها و اطلاعات علمی جمع‌آوری دشه برای هدایت مطالعات علمی

C8. هویت فرهنگی و تنوع فرهنگی و تنوع زبانی و مضامین محلی

23- تنوع فرهنگی و زبانی، با احترام کامل به هویت فرهنگی، سنت‌ها، و مذاهب، برای توسعه جامعه اطلاعاتی براساس گفتگوی بین فرهنگ‌ها و همکاری بین‌المللی و منطقه‌ای یک مساله اساسی و یک عامل مهم برای توسعه پایدار است.

a. ایجاد سیاست‌هایی که احترام، حفاظت، توسعه و افزایش تنوع فرهنگی و زبانی و میراث فرهنگی را در جامعه اطلاعاتی، مطابق با سند مورد تأیید سازمان ملل و برنامه اقدام (طرح کاری) یونسکو در مورد تنوع فرهنگی، حمایت کند. این امر شامل تشویق دولت‌ها برای طرح سیاست‌های فرهنگی با هدف بالا بردن تولید مضامین فرهنگی، آموزشی و علمی و توسعه صنایع فرهنگی محلی متناسب با مفاهیم فرهنگی و زبانی کاربران نیز می‌شود.

b. توسعه سیاست‌ها و قوانین ملی برای اطمینان از اینکه کتابخانه‌ها، بایگانی‌ها، موزه‌ها و سایر مؤسسات فرهنگی می‌توانند نقش کامل خود را در تهیه مضامین ـ شامل علوم سنتی ـ در جامعه اطلاعاتی، به خصوص به وسیله ایجاد دسترسی مداوم به اطلاعات ثبت شده، ایفا نمایند.

c. حمایت از تلاش‌های توسعه و استفاده از ICT برای حفاظت از میراث طبیعی و فرهنگی، در دسترس قرار دادن آن به عنوان یکی از بخش‌های فرهنگی زندگی روزمره. این امر شامل توسعه سیستم‌هایی برای اطمینان از دسترسی مداوم به مضامین چندرسانه‌ای و اطلاعاتی دیجیتالی ثبت شده در انبارهای دیجیتالی، و حمایت از بایگانی‌ها، مجموعه‌های فرهنگی و کتابخانه‌ها، به عنوان حافظه بشری می‌شود.

d. توسعه و اجرای سیاست‌هایی که از تنوع بیان فرهنگی و علوم و سنت‌های مختلف، از طریق ایجاد مضامین اطلاعاتی مختلف و استفاده از روش‌های مختلف، شامل دیجیتالی‌سازی میراث آموزشی، علمی و فرهنگی حفاظت کرده، آن‌ها را محترم شمرده و رشد می‌دهد.

e. حمایت از توسعه مضامین محلی، ترجمه و اقتباس، بایگانی‌های دیجیتالی، اشکال مختلف رسانه‌های دیجیتالی و سنتی، توسط ادارات محلی. این فعالیت‌ها می‌تواند جوامع محلی و بومی را تواناتر سازد.

f. تهیه مضامینی، از طریق دسترسی به سرویس‌های رسانه‌های سنتی و دیجیتالی، که مرتبط با فرهنگ‌ها و زبان‌های اشخاص در جامعه اطلاعاتی می‌باشد.

g. اشاعه ایجاد مضامین ملی و محلی مختلف، شامل در دسترس قرار دادن آن به زبان کاربران، و به رسمیت شناختن و حمایت از فعالیت‌های ICT در تمام زمینه‌های هنری، از طریق مشارکت بخش خصوصی/دولتی.

h. تقویت برنامه‌های مربوط به دوره‌های آموزشی حساس به جنسیت در آموزش رسمی و غیررسمی برای همه و بالا بردن سواد ارتباطی و رسانه‌ای برای زنان، برای ساخت ظرفیت‌هایی برای دختران و زنان جهت درک و توسعه مضامین ICT

i. پرورش ظرفیت‌های محلی برای ایجاد و انتشار نرم‌افزار به زبان محلی، همچنین مضامینی که مربوط به بخش‌های مختلف مردم، شامل بیسوادان، گروه‌های ناتوان، محروم و آسیب‌پذیر، خصوصاً در کشورهای در حال توسعه و کشورهای در حال گذار اقتصادی می‌شود.

j. حمایت از رسانه‌های جوامع محلی و پشتیبانی از پروژه‌هایی که از ترکیبی از رسانه‌های سنتی و فناوری‌های جدید برای نقش خود در تسهیل استفاده از زبان‌های محلی، برای مستندسازی و حفاظت از میراث محلی، شامل تنوع زیستی و طبیعی و به عنوان وسیله‌ای ممتاز برای دست‌یابی به جوامع عشایری و منزوی استفاده می‌کنند.

k. بالا بردن ظرفیت‌های افراد بومی برای توسعه مضامین به زبان‌های محلی آنها

l. مشارکت با مردم بومی و جوامع محلی برای توانا ساختن آنان با هدف استفاده و بهره‌برداری مؤثرتر در استفاده از علوم سنتی در جامعه اطلاعاتی

m. مبادله علوم، تجربیات و بهترین یافته‌ها، در مورد سیاست‌ها و ابزار طراحی شده برای بالا بردن تنوع فرهنگی و زبانی در سطح منطقه‌ای و زیرمنطقه‌ای. این کار می‌تواند توسط تشکیل گروه‌های کاری منطقه‌ای و زیرمنطقه‌ای در مورد مسایل ویژه طرح کاری و رشد تلاش‌های تکمیلی انجام شود.

n. ارزیابی همکاری‌های ICT در سطح منطقه برای تبادل فرهنگی، و طراحی برنامه‌های مناسب براساس نتایج این ارزیابی

o. دولت‌ها باید از طریق مشارکت بخش دولتی/خصوصی، برنامه‌های تکنولوژیکی و R&D (تحقیق و توسعه) را در حوزه‌های ترجمه، پیکرنگاری، سرویس‌های صوتی و توسعه ملزومات سخت‌افزاری و مدل‌های نرم‌افزاری متنوع، شامل نرم‌افزار/نرم‌افزارهای رایگان Open-Source، مانند مجموعه کاراکترهای استاندارد، کدهای زبان‌ها، لغت‌نامه‌های الکترونیکی، فرهنگ‌های جامع و اصطلاحات، موتورهای جستجوی چندزبانه، ابزار ترجمه ماشینی، دامنه نام‌های بین‌المللی، مرجع‌های مضامین، و همچنین نرم‌افزارهای عمومی و کاربردی را گسترش دهند.

C9. رسانه‌ها

24- رسانه‌ها ـ در شکل‌های مختلف آن و تنوع مالکیت‌شان ـ نقشی اساسی در توسعه جامعه اطلاعاتی ایفا می‌کنند و یکی از شرکای اصلی در آزادی بیان و چندگانگی اطلاعات هستند.

a. ترغیب رسانه‌ها ـ چاپی و صوتی ـ تصویری و همچنین رسانه‌های جدید ـ برای ادامه ایفای نقش مهم خود در جامعه اطلاعاتی

b. تشویق توسعه تدوین قوانین داخلی که استقلال و تکثر رسانه‌ها را ضمانت می‌کنند.

c. انجام اقدامات مؤثر ـ سازگار با آزادی بیان ـ برای مبارزه با مضامین غیرقانونی و خطرناک در مضامین رسانه‌ها

d. تشویق متخصصان رسانه‌ها در کشورهای توسعه یافته برای راه‌اندازی همکاری‌ها و شبکه‌ها بین رسانه‌ها برای توسعه آن‌ها،‌ به ویژه در فیلد آموزش

e. افزایش تعادل و گوناگونی تصویر زنان و مردان در رسانه‌ها

f. کاهش عدم توازن بین‌المللی ایجاد شده توسط رسانه‌ها، خصوصاً در رابطه با زیرساخت‌ها، منابع فنی و توسعه مهارت‌های انسانی، و بهره‌برداری کامل از ابزار ICT در این رابطه

g. تشویق رسانه‌های سنتی برای از بین بردن فاصله علمی و تسهیل جریان مضامن فرهنگی، خصوصاً در نواحی روستایی

C10. ابعاد اخلاقی جامعه اطلاعاتی

25- جامعه اطلاعاتی باید مبتنی بر ارزش‌های مشترک جهانی و در جستجوی تحکیم منافع عمومی و جلوگیری از سوءاستفاده از ICT باشد.

i. برداشتن قدم‌هایی برای احترام به صلح و تقویت ارزش‌های اصولی آزادی، برابری، اتحاد، بردباری، مسوولیت مشترک و احترام به طبیعت.

ii. تمام اعضا باید آگاهی خود را در مورد ابعاد اخلاقی استفاده‌ی خود از ICT افزایش دهند.

iii. همه‌ی بازیگران جامعه اطلاعاتی باید در جست‌وجوی تحکیم منافع عمومی، حفاظت از حریم خصوصی افراد و داده‌های خصوصی و طرح فعالیت‌های مناسب و اقدامات پیش‌گیرانه مطابق با قانون، در برابر سوءانگیزه‌های مربوط به نژادپرستی، دشمنی، بیگانه‌ترسی، مسایل مربوط به تعصب و ناشکیبایی، خشونت و انواع شکل‌های تعصب، سوءاستفاده از کودکان شامل استثمار جنسی کودکان، نقاشی‌های غیراخلاقی بچه‌ها، قاچاق کودکان برای کسب درآمد و استثمار از آنان و هر انسان دیگری باشند.

iv. دعوت از اعضای مربوطه، خصوصا دانشگاه‌ها، برای دنبال کردن مطالعات در مورد ابعاد اخلاقی ICT.
C11. همکاری‌های بین‌المللی و منطقه‌ای

26- همکاری بین‌المللی بین تمام اعضا برای اجرای این طرح کاری لازم است و نیاز دارد تا با توجه به افزایش دسترسی‌های جهانی و از بین بردن فاصله‌ی دیجیتالی، در میان سایر فعالیت‌ها، توسط ارایه ابزار مورد نیاز برای اجرا تقویت شود.

i. دولت‌های کشورهای در حال توسعه باید پروژه‌های مرتبط با ICT را در درخواست همکاری‌های بین‌المللی و کمک در پروژه‌های توسعه‌ی زیرساخت‌ها از کشورهای توسعه‌یافته و سازمان‌های بین‌المللی مالی، در اولویت قرار دهند.

ii. طبق معاهده‌ی جهانی سازمان ملل و اعلامیه‌ی هزاره‌ی سازمان ملل، همکاری‌ها و مشارکت‌های بخش خصوصی و دولتی، با تمرکز بر استفاده از ICT برای توسعه، باید ایجاد و تسریع شود.

iii. دعوت از سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای برای استفاده از ICTدر برنامه‌های کاری و کمک به کشورهای در حال توسعه در تمام سطوح، برای وارد شدن در تهیه و اجرای طرح‌های ملی با هدف حمایت از تکمیل اهداف ذکرشده در اعلامیه‌ی اصول و این طرح کاری و با توجه به اهمیت اقدامات منطقه‌ای.
D. برنامه‌ی تحکیم دیجیتالی

27- هدف از برنامه‌ی تحکیم دیجیتالی، ایجاد شرایطی برای مجهزساختن منابع انسانی، مالی و فنی برای واردکردن همه زنان و مردان در شکل دادن به جامعه اطلاعاتی است. همکاری ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی نزدیک بین تمام اعضا برای اجرای این برنامه حیاتی است. برای از بین بردن فاصله‌ی دیجیتالی، ما نیاز به استفاده‌ی موثرتر از رهیافت‌ها و راهکارهای موجود و جست‌وجوی جدیدترین آنها با هدف تهیه سرمایه‌های مالی برای توسعه‌ی زیرساخت‌ها، تجهیزات، ظرفیت‌سازی و مضامینی که برای مشارکت در جامعه اطلاعاتی لازم هستند، داریم.
D1. اولویت‌ها و راهبردها

i. راهبردهای الکترونیکی ملی باید یکی از بخش‌های اصلی طرح توسعه‌ی ملی، شامل راهکارهای کاهش فقر باشد.

ii. ICTباید به‌طور کامل برای راهکارهای همیاری‌های توسعه‌ی اداری (ODA) از راه هماهنگی و تبادل موثر اطلاعات، همچنین از راه تحلیل و تبادل بهترین نتایج و درس‌های آموخته شده از تجربیات ICT برای برنامه‌های توسعه استفاده شود.
D2. بسیج منابع

i. تمام کشورها و سازمان‌های بین‌المللی باید برای ایجاد شرایط مساعد برای افزایش قابلیت دسترسی و جهانی‌سازی موثر منابع با هدف سرمایه‌گذاری روی توسعه، همان‌طور که در توافق‌نامه‌ی Monterrey شرح داده شده، کار کنند.

ii. کشورهای توسعه‌یافته باید تلاش‌های منسجمی را برای عمل به تعهد بین‌المللی خود برای توسعه‌ی سرمایه‌گذاری‌ها شامل توافق‌نامه‌ی Monterrey پیش گیرند. کشورهای توسعه‌یافته‌ای که تاکنون این کار را انجام نداده‌اند، باید فعالیت‌های منسجمی را برای رسیدن به این هدف تا سطح 7/0 درصد کل تولید ناخالص ملی (GNP) به‌عنوان ODA به کشورهای در حال توسعه بالا ببرند و اختصاص 15/0 درصد تا 20/0 درصد تولید ناخالص ملی (GNP) کشورهای توسعه‌یافته به کشورهای توسعه‌نیافته خواهد بود.

c. به‌خاطر کشورهای در حال توسعه‌ای که با وام‌های سنگین غیرقابل تحمل روبرو هستند، ما از فعالیت‌های معطوف به کاهش بدهی‌های پرداخت‌نشده استقبال می‌کنیم و خواهان اقدامات ملی و بین‌المللی دیگر در این رابطه، شامل لغو بدهی و تصفیه‌ی آنها، تا جایی که مقتضی است می‌باشیم. توجه ویژه‌ای باید به بالابردن اقدامات معطوف به کاهش بدهی‌های سنگین کشورهای فقیر بشود. این اقدامات منابع نهایی بیشتری را برای سرمایه‌گذاری روی پروژه‌های ICT برای توسعه آزاد می‌کند.

d. برای تشخیص پتانسیل ICT در توسعه ما از فعالیت‌های زیر حمایت می‌کنیم:

- تلاش‌های کشورهای در حال توسعه جهت افزایش جلب سرمایه‌گذاری‌های خصوصی داخلی برای ICT از طریق ایجاد یک محیط سرمایه‌گذاری شفاف، محکم، قابل پیشگویی و استوار.

- کشورهای توسعه‌یافته و سازمان‌های سرمایه‌گذاری بین‌المللی علاقمند به راهکارها و اولویت‌های ICT برای توسعه، به‌جریان انداختن و استفاده از ICT در برنامه‌های کاری خود و کمک به کشورهای در حال توسعه و

اجلاس جهانی سران دربارة جامعة اطلاعاتی (1WSIS)

دوشنبه, ۱۲ ارديبهشت ۱۳۸۴، ۰۸:۱۱ ب.ظ | ۰ نظر

تکفا - جامعه اطلاعاتی، نوسازی فرآیندهای اجتماعی از جمله روش زندگی، کار، آموزش و سایر فعالیت‌ها با استفاده از فن‌آوری‌های اطلاعات و ارتباطات (ICT) است. این تکنولوژی همة جنبه‌های زندگی مردم را تحت‌الشعاع قرار داده است. در این جامعه، اطلاعات برای همه تولید، پردازش و منتشر می‌شود و تمام فعالیت‌ها ـ از جمله فعالیت‌های دولتی، تجارتی و آموزشی ـ به‌صورت الکترونیکی درمی‌آید و این امر جامعه را دگرگون می‌سازد.

جریان فزایندة رشد گسترش اطلاعات و ارتباطات و محصولات و کاربردهای آن، فرصت‌های بسیاری را برای کشورهای جهان فراهم آورده و همچنین باعث افزایش فاصلة دیجیتالی میان جوامع دنیا شده است. در همین راستا اجلاس جهانی سران، دربارة جامعه اطلاعاتی فرصت منحصر به‌فردی برای کاهش فاصلة دیجیتالی و پیشبرد اهداف جامعة اطلاعاتی در سراسر جهان است.

فاز اول این اجلاس از 19 تا 21 آذرماه برگزار خواهد شد و پیش از آن نیز دو اجلاس مقدماتی، تدارکاتی مهم ـ شامل اجلاس میان‌دوره‌ای در تیرماه و سومین دورة اجلاس مقدماتی (PrepCom3) ـ در مهرماه برگزار خواهد شد. در این اجلاس کارهای نهایی قطعنامه و طرح کاری، انجام خواهد شد.

برای بحث در باره این دو سند، همکاری‌های کشورهای جهان، سازمان‌های جهانی، بخش خصوصی و جامعة مدنی از اهمیت بالایی برخوردار است و نظرات آنها بر اصول و طرح‌های تصویبی تاثیر به‌سزایی خواهد گذاشت و نتایج آن به‌عنوان پیش‌نویس پایانی قطعنامه و طرح کاری به اجلاس آذرماه ارایه خواهد شد. بنابراین این دو نشست اهمیت قابل توجهی دارند.

پس از برگزاری اجلاس مقدماتی، تدارکاتی PrepCom2 در بهمن‌ماه گذشته و پس از صدور اعلامیه اصول و طرح کاری این اجلاس در 21 مارس 2003، تمام بخش‌ها، به‌ویژه سران کشورها و سازمان‌های جهانی، فعالیت‌های خود را شدت بخشیدند. همة دنیا درصدد دستیابی به جامعه‌ای هستند که به نیازهای همة جوامع و به‌ویژه جامعة خودشان ـ با وجود اختلافات اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی میان آنها ـ پاسخ دهد و فاصلة دیجیتالی موجود را از میان بردارند.

ایران نیز به‌عنوان یکی از کشورهای رو به توسعه، که از میراث فرهنگ غنی و کهن نیز برخوردار است، در راستای ایجاد ساخت جامعه اطلاعاتی پیش می‌رود و باید برای تعیین سرنوشت زبان، فرهنگ، اندیشه و نیازهای مردم ما در جامعة اطلاعاتی جهانی، مشارکت فعالانه و مؤثری را در این اجلاس داشته باشد. به‌ویژه، اجلاس میان‌دوره‌ای تیرماه و اجلاس PrepCom3 برای ارایة نظرات کشور ما فرصت بسیار خوبی خواهد بود.

رسیدن به درک کاملی از جامعة اطلاعاتی و مزایا و مشکلات آن در کشور و دستیابی به رهیافت‌هایی برای از میان بردن فاصلة دیجیتالی ایران با دیگر کشورهای جهان ـ به‌ویژه کشورهای توسعه‌یافته ـ از اهداف ملی است. دست‌آورد این فعالیت‌ها و تلاش‌ها به‌عنوان سند همکاری2 ایران در اعلامیه اصول و طرح کاری، به کنفرانس‌های WSIS، از جمله کنفرانس‌های مقدماتی و تدارکاتی PrepCom و خود اجلاس WSIS ارایه خواهد شد، که تاکنون، نخستین سند همکاری ایران به اجلاس میان‌دوره‌ای ارایه شده است.

در این خبرنامه به بررسی فعالیت‌ها و کنفرانس‌های برگزار شده و در حال برگزاری و همچنین نتایج آنها به‌ویژه اعلامیة اصول و طرح کاری تصویب شده در دومین دورة کنفرانس مقدماتی اجلاس (PrepCom2) و نیز برنامه‌های آیندة اجلاس می‌پردازیم. در بخشی از این خبرنامه، پیش‌نویس نظرات ایران درباره اعلامیة اصول ـ که به اجلاس میان‌دوره‌ای ارایه داده شده است ـ را می‌توانید ببینید.
کمیتة ملی اجلاس جهانی سران دربارة جامعة اطلاعاتی

با توجه به اهمیت موضوع جامعة اطلاعاتی و چهرة نوینی که در اثر مبانی نظری این موضوع در روابط کشورها پدید خواهد آمد و نظر به تاثیر کنفرانس سران در شکل‌گیری جامعة اطلاعاتی، کمیته‌ای برای بررسی نقطه نظرات ایران در زمینة جامعة اطلاعاتی تشکیل شده است. این کمیته تاکنون پیش‌نویس نظرات ایران را تهیه کرده و از کلیة دست‌اندرکاران درخواست کرده است تا نظرات تکمیلی خود را ارایه دهند. اعضای کمیتة مذکور عبارتند از:

مهندس جهانگرد: دبیر شورای عالی اطلاع‌رسانی

دکتر توکل : دبیر کمیسیون ملی یونسکو

دکتر معتمدنژاد: استادیار دانشگاه علامه طباطبایی

مهندس انتظاری: مدیر دفتر IT پژوهشگاه علمی و صنعتی

دکتر غریبی: رییس مرکز اسناد و مدارک علمی

مهندس پازری: دبیر کمیته

همچنین مسوولیت هماهنگی با اجلاس به عهدة وزارت امور خارجه است که برای این کار کمیتة هماهنگی متشکل از مدیران و کارشناسان معاونت حقوقی و بین‌المللی وزارت امور خارجه، دفتر امور اقتصادی و تخصصی و نمایندگی دایم ایران در ژنو تشکیل یافته است.
پیش‌نویس نظرات کمیته در اجلاس جهانی سران دربارة جامعة اطلاعاتی

1) زیرساختار اطلاعات و ارتباطات

- دسترسی برابر به شبکه‌های اطلاعاتی، هدف مهم توسعة شبکه‌های اطلاعاتی است.

- ایجاد صندوق مالی برای کمک به توسعة زیرساختارها در کشورهای رو به توسعه

2) دسترسی به اطلاعات و علوم

- تاکید بر وجود جریان متعادل اطلاعات در جامعه اطلاعاتی و یکسان بودن آن میان جوامع و کشورها

- دسترسی آزادانه به اطلاعات و دانش

- ایجاد توازن میان دسترسی آزاد و همگانی و حقوق مالکیت معنوی

رعایت مرز میان دسترسی آزاد به اطلاعات و حفظ حقوق مالکیت معنوی باید برپایة ماهیت اطلاعات باشد. در این زمینه، رعایت حقوق مالکیت معنوی در مورد برنامه‌های کاربردی و سرویس‌ها محل توجه و در مورد اطلاعات و دانش دسترسی آزاد ملاک است.

- هماهنگی میان دسترسی و استفاده

صرف دسترسی به اطلاعات کافی نیست، بلکه شرایط استفادة عمومی از آن نیز باید به موازات دسترسی پیش برود.

- شعار دسترسی به اطلاعات بدون تبعیض و دسترسی به اطلاعات برای همه باید سرلوحة توسعة جامعة اطلاعاتی باشد.

- نگرانی‌های امنیتی نباید مانع دسترسی آزادانه و برابر به اطلاعات شود.

- دسترسی به اطلاعات باید ارزان و سریع باشد.
3) نقش دولت‌ها، بخش بازرگانی و جامعة مدنی در افزایش استفاده از ICT برای توسعه

- انجام تصمیمات کلان و سیاست‌گذاری‌ها در سطح ملی به عهدة دولت‌ها است. (تاکید بر نقش دولت‌ها)

- دولت‌ها باید با بخش خصوصی و جامعة مدنی در همه تصمیم‌گیری‌ها هماهنگی و همکاری داشته باشند.
4) ایجاد ظرفیت

- ایجاد ظرفیت لازم در کشورهای رو به توسعه

1- استفاده از ICT برای آموزش همگانی و افزایش سواد ICT در جامعه

2- آموزش متخصصان ICT

3- ایجاد ظرفیت برای تواناسازی مردم در بهره‌برداری از فرصت‌های ارایه شده توسط ICT

- فرصت‌های آموزشی لازم برای کشورهای در حال توسعه ایجاد شود

- فرصت‌های آموزشی یکسان برای ایجاد اشتغال منظور گردد.

- مهارت‌های لازم برای استفاده از ICT ایجاد شود.
5) ایجاد اعتماد و امنیت در استفاده از ICT

- تاکید بر اینکه حدود امنیت طوری نباشد که دسترسی مردم به اطلاعات و دانش را تهدید کند.

- تعریف مرز میان تامین امنیت توسط دولت‌ها و دسترسی توسط آحاد مردم

- تاکید بر حفظ امنیت در جامعة اطلاعاتی
6) هویت فرهنگی و تنوع زبانی، توسعة مضامین و رسانه‌های محلی

- لزوم تهیة امکانات و شرایط لازم در حمایت از تنوع فرهنگی و هویت فرهنگی در جامعة اطلاعاتی

- استفادة ابزاری از رسانه‌ها در جامعة اطلاعاتی برای تحت فشار قرار دادن ملت‌ها برداشته شود
7) ابعاد اخلاقی جامعة اطلاعاتی

- جامعة اطلاعاتی باید برپایة حفظ ارزش‌های اخلاقی ـ مانند اعتماد، عدالت، همبستگی، مدارا، منزلت انسان و به‌ویژه شئون اخلاقی ملل باشد.
8) همکاری‌های جهانی و منطقه‌ای

- تاکید بر انتقال تکنولوژی توسط جوامع و ایجاد همکاری‌های فنی و به اشتراک‌گذاری تجربیات به‌ویژه برای کشورهای رو به توسعه
مهم‌ترین اهداف و برنامه‌های تصویب شده در طرح کاری اجلاس PrepCom2

فعالیت‌های مربوط به جامعة اطلاعاتی می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

الف) معیارها: موارد زیر باید به عنوان معیارهایی برای فعالیت در نظر گرفته شوند:

- همه روستاها باید تا سال 2010 اتصال یابند و تا سال 2015 باید از طریق نقاط دسترسی عمومی متصل شوند.

- همه دانشگاه‌ها باید تا سال 2005 و همه دبیرستان‌ها تا سال 2010 و همه مدارس ابتدایی تا سال 2015 متصل شوند.

- همه بیمارستان‌ها باید تا سال 2005 و مراکز بهداشتی تا سال 2010 متصل شوند.

- 90 درصد مردم جهان باید تا سال 2010 و همه آنها تا سال 2015 تحت پوشش ارتباط بی‌سیم قرار گیرند.

- همه ادارات دولت مرکزی باید تا سال 2005 و ادارات دولت محلی تا سال 2010 دارای وب‌سایت و آدرس پست الکترونیکی باشند.
ب) راهبردهای الکترونیکی: توسعة راهبردهای الکترونیکی ملی برای همه کشورها در طول سه سال، شامل ایجاد ظرفیت بشری.
ج) شاخص توسعة دیجیتالی: ایجاد و توسعة تدریجی یک شاخص توسعة ICT (فرصت دیجیتالی) و انتشار آن به‌صورت سالانه یا هر دو سال یکبار در یک گزارش توسعة ICT که کشورها را همراه با ضمیمه‌ای در رابطه با کار تحلیلی آنها روی سیاست‌ها و اجراها به‌ترتیب، مرتب خواهد کرد. (ITU تسریع‌کننده و ترکیب‌کنندة تجربیات موجود سازمان‌ها و دانشگاه‌ها، در یک ساختار منسجم است).

آرم WSIS:

اطلاعات و بشر

آرم اجلاس جهانی سران دربارة جامعة اطلاعاتی برپایة گردش اطلاعات و فناوری‌ها و مفاهیم اجتماعی آنها ایجاد شده است.

این آرم با همکاری یوهان تراتاز3 برندة جایزة طراحی گرافیکی، دبیرخانة اجرایی WSIS، کشورهای میزبان و ITU طراحی شده است. ایدة طراحی آرم برپایة نظریة "گردش اطلاعات" و بازتاب عناوین اجلاس است.

تصویر آرم چند مفهوم و تفسیر دارد:

- حرف 'i' از واژة اطلاعات، به دست آمده است.

- ماهیت جهانی دارد و سمبل پنج قاره است.

- جریان دایره‌وار 'i'، جریان اطلاعات نشان می‌دهد.

- شکل حرف 'i' مانند انسان است و تاثیر بشر و اینکه چگونه جامعة اطلاعاتی روی همه تاثیر می‌گذارد را نمایش می‌دهد.

- ارتباط میان مردم را نشان می‌دهد.

- ارزش صفر و یک و ارتباط آن به دو رقم دیجیتالی به‌کار رفته در سیستم اعداد دودویی، به‌عنوان زبان کامپیوتر را نشان می‌دهد.

- رنگ‌های پرطراوت و گرم آن ماهیت مثبت و دورة جامعه اطلاعاتی جهانی برای سده بیست و یکم را نمایش می‌دهد.
نشست‌های آنلاین مربوط به اجلاس WSIS

* نشست بحث و گفت‌وگو Event 2003، امسال به‌طور کامل به بحث دربارة مسایل مربوط به اجلاس جهانی سران در رابطه با جامعة اطلاعاتی در ژنو و به‌طور کلی به جامعة اطلاعاتی اختصاص یافته است. این نشست تا برگزاری اجلاس ژنو ادامه خواهد داشت و با اهداف زیر طراحی شده است:

1- متمرکز کردن تجربیات

2- دریافت پیشنهاد همة بخش‌ها

3- پرسش پاسخ

4- ساخت جامعه

برگزاری این اجلاس با همکاری "کانال فرصت‌های دیجیتالی آسیای جنوبی4" (که نشست Online صدای جامعه اطلاعاتی از جنوب را برگزار می‌کند) و مشارکت Bytes for All سازماندهی شده است.

مسایل زیر حوزه‌های اصلی بحث خواهند بود:

1- آزادی بیان

2- دسترسی

- زیرساختار

- آموزش

- نرم‌افزارهای باز

3- برابری جنسی

4- تنوع فرهنگی

5- تنوع رسانه‌ها

برای شرکت در این نشست و کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید به آدرس وب زیر مراجعه کنید:

http://www.ctrlaltesc.org/wsis/wsis.shtml
* همان‌گونه که اجلاس مقدماتی (PrepComs) WSIS و دیگر نشست‌های منطقه‌ای در رابطه با موضوعات اجلاس WSIS و به‌طور کلی جامعة اطلاعاتی برگزار می‌شود، کانال فرصت‌های دیجیتالی جنوب آسیا نشستی آنلاین برگزار می‌کند تا همه ـ به‌ویژه کسانی که امکان شرکت در فرآیندهای WSIS را نداشته‌اند ـ بتوانند ایده‌ها و نظرات خود را درباره جامعة اطلاعاتی و اجلاس WSIS ارایه دهند.

این اجلاس تا دسامبر 2003 تا برگزاری اجلاس اصلی ادامه خواهد داشت و هم‌اکنون بر سه موضوع زیر بحث می‌کند:

- جوامع علمی

- دسترسی/ موانع

- مسایل جنسیت

موضوعات بعدی برای این نشست از طریق سایت مربوط به نشست اعلام خواهد شد.

برای شرکت در این نشست و دریافت پرسش‌های آن می‌توانید به نشانی وب زیر را ببینید :

http://www.dgroups.org/groups/is/
* دولت فرانسه نشستی برای تهیة مقدمات مربوط به اجلاس WSIS برگزار می‌کند. این نشست از 27 مارس 2003 آغاز شده است و همچنان ادامه دارد. برای شرکت در این نشست نشانی وب را ببینید:

http://smsi.internet.gouv.fr/forum-smsi.htm
نشست میان‌دوره‌ای :

در PrepCom2 تصمیم گرفته شد تا نشستی میان‌دوره‌ای میان PrepCom2 و PrepCom3 با هدف پالایش و تصحیح مستندات کاری: "پیش‌نویس اعلامیة اصول و پیش‌نویس طرح کاری" برگزار شود. این نشست از 15 تا 18 ژولای 2003، در پاریس، فرانسه، دفتر مرکزی یونسکو برگزار خواهد شد.

در اجلاس PrepCom2 تصویب شد تا کمیسیون فرعی 2 بر اساس همکاری‌های دریافت شده تا 28 فوریه 2003 و بحث‌های انجام شده در خود اجلاس، مستنداتی را به‌عنوان پیش‌نویس اعلامیه و طرح کاری تهیه کند و آن را تا 21 مارس 2001 ارایه دهد. این مستندات در 21 مارس، برابر با یکم فروردین 1382 روی سایت WSIS قرار گرفت.

تفسیرها و نظرات در مورد مستندات ارایه شده در 21 مارس می‌تواند به دبیرخانة اجرایی شود تا دبیرخانه، مستنداتی کاری و اصولی را برای اجلاس میان‌دوره‌ای تهیه کند. ارسال این همکاری‌ها و نظرات تا 31 ماه می 2003، برابر با 9 خرداد 1382 مهلت داشت.
شرکت‌کنندگان در اجلاس میان‌دوره‌ای:

- سازمان‌های دولتی دعوت‌نامه‌ای را از مجمع عمومی سازمان ملل دریافت خواهند کرد.

- نمایندگی‌های ویژه و سایر سازمان‌های دولتی دعوت شده

- سازمان‌ها و نمایندگی‌های داوطلب سازمان ملل

- اعضای کشوری ITU

- سازمان‌های غیردولتی و نهادهای جامعه مدنی معتبر5

- نهادهای بازرگانی معتبر

- نمایندگان رسانه‌های معتبر
راه‌اندازی سایت ایران و اجلاس جهانی سران :

سایت ایران و اجلاس جهانی سران دربارة جامعة اطلاعاتی توسط گروهی از کارشناسان شورای عالی اطلاع‌رسانی در پایان خرداد ماه 1382 راه‌اندازی شد و هم‌اکنون نیز فعال است. در این سایت اطلاعات و مستندات مربوط به اجلاس WSIS قرار داده شده، تازه‌تری اخبار اجلاس را نیز در بر دارد.

بخشی از این سایت به فعالیت‌های ایران در زمینة جامعة اطلاعاتی و اجلاس WSIS اختصاص داده شده است.

برای دیدن این سایت به نشانی وب زیر مراجعه کنید:

http://wsis.ptt.gov.ir/
1. World Summit on the Information Society

2 . Contribution

3. Johann Terattaz

4 . One World South Asia's Digital Opportunity Channel

5 . اعتبار این بخش باید از طریق خود دبیرخانة اجرایی WSIS انجام شود. برخی از این نهادها در اجلاس PrepCom2 اعتبار به‌دست آورده‌اند، که برای اجلاس میان‌دوره‌ای دیگر نیازی به کسب اعتبار دوبار نیست. اما دیگر بخش‌ها برای شرکت در نشست‌های گوناگون باید از دبیرخانه اعتبار بگیرند..