تکفا - لطفاً ضمن معرفي خود، سوابق تحصيلي و كاريتان را بيان فرماييد.
احمد فهيميفر متولد 1331 هستم. تحصيلاتم در رشتهي مهندسي عمران در سطوح ليسانس، فوقليسانس و دكتري ميباشد. سوابق آموزشي، تحقيقاتي و اجرايي نسبتاً طولاني دارم كه عمدتاً در ارتباط با رشتهي مهندسي عمران است. در حال حاضر مسئوليت دانشگاه صنعتي اميركبير را به عهده دارم.
جامعهي اطلاعاتي چه جامعهاي است؟
در يك جامعه اطلاعاتي آنچه اصل و بنيان هر گونه تعامل در چه بْعد آموزشي، چه تجاري يا فرهنگي و يا حتي در سطح دولتها و ... را شكل ميدهد، اطلاعات ميباشد. به زبان ساده همانگونه كه يك جامعه انساني، در هر سطحي از دانش و فناوري، فرهنگ و تمدن كه باشد، بدون دسترسي به هوا و اكسيژن، لحظهاي نميتواند به حيات وزندگي خود ادامه دهد؛ موجوديت يك جامعهي اطلاعاتي نيز بدون عنصر اطلاعات يا Information بيمعنا و ناممكن خواهد بود.
پيشنيازهاي آموزشي ما براي رسيدن به چنين جامعهاي چيست؟
آنچه مسلم است، براي دستيابي به چنين جامعهاي، ما نيازمند آموزش نه فقط در سطوح عالي و دانشگاهي، بلكه در كليهي سطوح جامعه ميباشيم و اين امري بديهي است. اما نكتهاي كه مطرح ميباشد اين است كه صرف رسيدن به چنين جامعهاي، مشكلگشاي مسايل يا تسهيلكنندهي موانع نخواهد بود. به عنوان مثال تشكيل جوامع مختلف انساني در نقاط مختلف كرهي زمين نتوانست به تنهايي پاسخگوي مشكلات نسل اولين بشر باشد. بنابراين نه تنها بايد به پيريزي چنين جامعهاي انديشيد، بلكه بايستي لزوم بنا نهادن اركان و شالوده آن به گونهاي مطلوب، متكامل و متناسب با ويژگيهاي بومي جامعهي كنونيمان را مد نظر داشته باشيم و اين نيازمند تدوين يك استراتژي آموزشي مدون و مشخص در كليهي سطوح جامعه خواهد بود.
چرا خروجي مراكز آموزش متوسطه و آموزش عالي دانشگاهها با نياز صنعت ICT تطابق ندارد؟ به طوري كه صنعت ICT شديداً به دنبال نيروي متخصص است و از طرفي با بحران بيكاري مواجهيم.
البته عدم تطابق و تناسب آموزش در سطوح متوسطه و عالي با نيازهاي صنعت در كشور، متأسفانه فقط گريبانگير بخش ICT نيست و اين مسألهاي است كه سالهاست مورد بحث محافل علمي و صنعتي در شاخههاي مختلف قرار دارد. يكي از عمدهترين مشكلات موجود در اين زمينه مربوط به كمبود اساتيد ميباشد. اين امر به ويژه در بخش ICT با توجه به جوان بودن آن بيشتر به چشم ميخورد. مسألهي دوم اين است كه آموزش امري زمانبر است و راهاندازي يك رشتهي دانشگاهي حداقل بعد از 4 سال خروجي مؤثر و مسلماً آن هم در سطح محدود خواهد داشت. مورد ديگر مربوط ميشود به سير سريع تحولات در اين شاخه از فناوري كه مسلماً آموزش سنتي نميتواند پاسخگوي اين روند رشد و هماهنگ با آن باشد.
چالش سوم نيز برميگردد به مسألهي مهاجرت مغزها. در حال حاضر بيشترين ميزان جذب متخصصين خارجي در كشورهاي صنعتي جهان و حتي كشورهاي در حال توسعه چون مالزي، سنگاپور و ... مربوط به شاخههاي مختلف مهندسي كامپيوتر و فناوري اطلاعات ميباشد. اين در حالي است كه بيشترين ميزان مهاجرت متخصصين در كشور ما كه داراي رتبهي اول در از دست دادن مغزهاست مربوط به اين شاخه است.
در زمينهي بحران بيكاري نيز مسألهاي كه به وضوح به چشم ميخورد، عدم داشتن تخصص از سوي عمده قشر بيكار جامعه ميباشد. توجه داشته باشيد كه از ديد صنعت، داشتن تخصص لزوماً به معني داشتن مدرك و يا بالعكس داشتن مدرك لزوماً به معني داشتن تخصص نيست.
مسألهي ديگر در رابطه با عدم مديريت مؤثر در بخش صنعت ICT ميباشد. مسلماً از مديري هر چند باتجربه كه سابقهاي در بخش ICT نداشته و يا تحت آموزشي هدفمند در اين زمينه قرار نگرفته، نميتوان انتظار چنداني داشت.
آيا روي آوردن به E-learning ميتواند راهگشاي اين معضل باشد؟
مسلماً آموزش الكترونيكي با ويژگيهاي خاص خود ميتواند با از ميان برداشتن بسياري از مشكلات فوق و فراهم آوردن بسياري امكانات ديگر، نه تنها اين معضل را در اين بخش ميتواند حل نمايد، بلكه در ساير زمينهها نيز نقش موثري ايفا مينمايد.
آيا E-learning ميتواند زمينهاي براي آموزشهاي اختصاصي در سطح ابتدايي و متوسطه و عالي فراهم آورد؟
اگر منظور از آموزش اختصاصي را همان تدريس خصوصي بدانيم، بايد گفت كه اتفاقاً يكي از موارد كاربرد آموزشهاي الكترونيكي ارايهي خدمات كمكآموزشي و تقويتي به داوطلبان در سطح مختلف است. البته در سطح ابتدايي اين كار به دليل فراهم نبودن زمينههاي معلوماتي دانشآموزان در حال حاضر مشكل است.
در سطح آموزشهاي دانشگاهي، استفاده از آموزشهاي الكترونيكي ميتواند هم به عنوان كمك در آموزش و در كنار دروس واقعي ارايه شود و هم به صورت يك درس مستقل و كامل در اختيار دانشجويان و داوطلبان قرار گيرد.
اگر چنين است، آيا فري به حال تهيي محتواي اين دروس شده است؟
مسلماً. اما ديدگاه ما در اين زمينه بيشتر توجه به جنبه كيفيت و استفادهي هرچه بيشتر از امكانات آموزش الكترونيكي بوده نه جنبهي كمي آن. صرفاً قراردادن متن دروس بر روي وب تحت عنوان ارايهي يك درس به صورت الكترونيكي، نه كاري پيچيده است و نه مزيت محسوسي نسبت به آموزش معمولي داراست.
زيرساختهاي مورد نياز براي بسترسازي آموزش الكترونيكي كدامند؟
اين زيرساختها عبارتند از:
1. زيرساختهاي سختافزاري و شبكه
2. زيرساختهاي نرمافزاري براي مديريت و به كارگيري سيستمهاي مختلف آموزشي در محيط الكترونيكي و ابزارهايي براي توليد و مديريت محتواي آموزشي در اين محيط
3. زيرساختهاي مغزافزاري براي تهيهي محتوا و مديريت مؤثر آموزش در محيط مجازي
چه اقداماتي در سطح آموزش عالي در رابطه با E-learning صورت گرفته است؟
وزارت علوم در قالب طرح تكفا، برنامههاي را در دست اقدام دارد.
مفهوم آموزش مجازي چيست؟
شيوهاي از آموزش كه در آن با به كارگيري يكي از انواع رسانههاي الكترونيكي، افراد مورد آموزش قرار ميگيرند.
اين رسانهي الكترونيكي ميتواند اينترنت، اينترانت، اكسترانت، ويديو، ضبط صوت، تلويزيون ، لوح فشرده ... باشد. در حقيقت آموزش الكترونيكي زيرمجموعهاي است از دو گسترهي بزرگتر يعني فناوري اطلاعات و متدولوژي آموزشي كه در مجموع امكان آموزشي افراد را در هر زمان يا مكان با شيوه و سرعت دلخواه فراهم آورده است. هرچند برخي از صاحبنظران معتقدند كه موفقيت اين شيوهي آموزشي را تنها زماني ميتوان تائيد نمود كه ديگر با نام جداگانهاي مورد اشاره قرار نگرفته و به عنوان يك محيط آموزشي كامل و فراگير جايگزين شيوههاي سنتي گردد. اما بسياري بر اين باورند كه شيوههاي آموزشي تركيبي، بازدهي بالاتري را نشان خواهد داد.
چالشهاي فراروي توسعهي آموزشهاي مجازي در ايران كدامند؟
مهمترين اين موانع عبارتند از:
- عدم تدوين استراتژي مشخص در زمينهي آموزش الكترونيكي
- محدوديت در حجم و كيفيت محتواي آموزشي و انتقال آن با استفاده از خطوط موجود (خطوط كمسرعت)
- عدم فراهم بودن بسترهاي سختافزاري و نرمافزاري مناسب، با كيفيت بالا و امنيت لازم
- كمبود منابع مغزافزاري در اين زمينه
- عدم گسترش فرهنگ استفادهي صحيح مؤثر از آموزش الكترونيكي (و به طور كلي فناوري اطلاعات) در امور آموزش.
آموزش عالي چه اقداماتي در راستاي توسعه ICT انجام داده است؟
ظاهراً كميتههاي كاري متعددي در اينم زمينه تشكيل داده است كه از نتايج آنها مطلع نيستيم.
چه مبلغ از بودجههاي اختصاصداده شده از تكفا تا به حال هزينه شده و در چه قسمتهايي؟
در اين زمينه اطلاعات دقيقي ندارم. بهتر است مسئولين سازمان مديريت و برنامهريزي مرتبط با اين بخش پاسخ دهند.
لطفاً در رابطه با آخرين اقدامات انجام شده براي راهاندازي دانشگاه مجازي در دانشگاه اميركبير توضيحاتي بفرماييد.
تحليل نيازهاي سختافزاري و نرمافزاري صورت گرفته است و خطمشي دانشگاه براي كوتاهمدت و بلندمدت معين شده است. در كوتاهمدت ابتدا سعي در تهيه و نصب نرمافزار مربوطه ميشود و سپس در طول هر ترم بين 5 تا 10 درس به صورت مجازي بر روي شبكه قرار ميگيرد. اولويت با دروسي خواهد بود كه اولاً مخاطبين بيشتري را پوشش دهد و ثانياً اساتيد دروس مربوطه مايل به همكاري باشند.
در بلندمدت سعي ميگردد كليهي دروس رشتههاي كارشناسي ارشد و كارشناسي پرطرفدار به صورت مجازي ارايه گردد.
