نگاهي به طرح ايجاد و توسعه كارت هوشمند همه منظوره ملي

همزمان با پيشرفت فناوري اطلاعات و گسترش شبكه هاي اطلاع رساني رايانه اي، اين پيشرفت ها در ساير زمينه ها نيز كاربردهاي خويش را پديدار نمود. از نمودهاي نفوذ فناوري هاي نوين در زمينه هاي ديگر مي توان از كارتهاي هوشمند نام برد. كارت هوشمند كارتي است كه در درون خود از يك ريز پردازنده براي پردازش اطلاعات استفاده مي كند و حافظه اي نيز براي ذخيره سازي اطلاعات موردنياز خود دارد. اين كارت براساس نوع ريزپردازنده، مقدار حافظه موجود در آن و سيستم عامل مورد استفاده به انواع مختلفي تقسيم بندي مي شود.
كارت هوشمند در ابتدا تنها براي مقاصدي بسيار كم اهميت تر از آنچه امروزه از آن استفاده مي شود ساخته شدو شايد زماني كه اولين كاربردهاي كارت هوشمند در جهان (پرداخت هزينه تلفن) مورد استفاده قرار گرفت، كمتر كسي گمان مي كرد كه اين كارت بتواند جايگزين بسياري و يا حتي تمام دارك و اطلاعات انسان در زندگي امروزي گردد.
بسياري از كارهايي كه در آينده توسط دولتهاي الكترونيكي اجرا مي شود نيازمند اختصاص كارت هوشمند به هريك از شهروندان است. به طوري كه مي توان گفت: كارت هوشمند اساس ايجاد دولت الكترونيكي است. براساس اين موضوع بسياري از كشورهايي كه مي خواهند دولت الكترونيكي را بنا كنند به عنوان اولين گام در اين زمينه ميان شهروندان خود، كارت شناسايي هوشمند توزيع مي كنند.
اما استفاده از كارت هوشمند تنها به منظور كارت شناسايي در كشورهاي مختلف متداول نمي باشد و با توجه به قابليت هاي كارت، سعي مي شود در مقاصد مختلفي از آن استفاده گردد. برخي از اين كاربردها عبارتند از: كارت شناسايي الكترونيكي، گذرنامه الكترونيكي، كارت راي، گواهينامه رانندگي، كارت تحصيلي و ديگر كاربردهاي عمومي.
از جمله كاربردهاي ديگري كه براي يك كارت شناسايي هوشمند در نظر گرفته شده است، كاربردهاي پزشكي است براساس اين مطلب، كارت هر شخص داراي اطلاعاتي در مورد: گروه خوني، سابقه بيماري، موارد حساسيت، پزشك معالج وديگر اطلاعات موردنياز در مورد شخص مي باشد.
رويكرد غير متمركز در توسعه فناوري اطلاعات و صدور كارتهاي متعدد از طرف سازمان هاي مختلف مشكل جدي افزونگي كارت را ايجاد مي كند. براي مقابله با اين مشكل،‌نظام كارت چند منظوره در بسياري از كشورها اجرايي شده است. اين طرح با هدف حل مشكل در كشور تهيه شده و ضمن بيان مشكلات حاصل از تعدد چند كارت، راهكار اجرايي براي كارت همه منظور ملي پيشنهادنموده است.
معرفي كارت هوشمند
كارت هوشمند يك صفحه پلاستيكي شبيه كارتهاي تلفن رايج است و يك كامپيوتر بسيار كوچك را بر روي خود حمل مي نمايد. اين كامپيوتر بسيار ريز كه يك ميكرو چيپ است و از قسمتهاي پردازشي و حافظه تشكيل شده است و در واقع تنها صفحه كلید و صفحه نمايش يك كامپيوتر واقعي را ندارد،‌به كمك دستگاههاي خاصي به كامپيوترهاي در دسترس قابل اتصال است. اين نوع كارت داراي حافظه اي است كه شامل اطلاعات مربوط به دارنده كارت مي باشد. ميزان حافظه به نياز و نوع كاربرد بستگي دارد و پارامتر تعيين كننده اي در هزينه كارت است. اطلاعات داخل كارت ممكن است ، اطلاعات فردي و شناسنامه اي باشد، اطلاعات پزشكي و سلامت باشد، اطلاعات سوابق كاري ومدارك علمي باشد و يا هر گونه اطلاعي باشد كه حفظ و نگهداري آن براي فرد و جامعه اهميت داشته باشد.
امروزه در بخش هاي مختلف كارتهاي گوناگوني رواج پيدا كرده است كارتهاي با نوشته برجسته ، كارت مغناطيسي، كارت حافظه و كارت هوشمند نمونه هايي از اين كارتها هستند. فرق كارت هوشمند با كارت حافظه كه هر دو الكترونيكي هستند در اين است كه كارت هوشمند داراي يك پردازنده كوچم و مقداري حافظه است و دسترسي غيرمجاز به آن تقريبا غير ممكن است در حاليكه كارت حافظه فقط اطلاعات را نگهداري مي كند و مي تواند به راحتي مورد سو استفاده قرار گيرد.
همچنين كارتهاي چند منظور اين قابليت را دارند كه بدون تعويض سخت افزار كارت، مي توان اطلاعات و يا نرم افزار روي كارت را تعويض كرد و يا آن را ارتقا داد. اين قابليت به مقدار قابل ملاحظه اي ،‌تغييرات نرم افزاري را ساده و همچنين درهزينه اي اين كار هم صرفه جويي مي كند. براي كسي هم كه از كارت استفاده مي كند اين قابليت به وجودمي آيد كه به جاي چند كارت از يك كارت استفاده كند.همچنين راحتي وامنيت بيشتر در استفاده و نگهداري اطلاعات را به دنبال دارد.
كارت هوشمند عموما داراي خصوصيات زير هستند:
چون داراي ريز پردازنده هستند، داراي قابليت هاي بالايي از نظر چند منظور بودن و امنيت هستند.
داده هيچگاه مستقيما در دسترس استفاده كننده خارج از كارت نمي باشد و خود ريزپردازنده بايد اجازه دسترسي به حافظه را با رعايت مسائل امنيتي بدهد.
به علت انعطاف پذيري بالا مي توان از يك كارت براي چندين كاربرد متفاوت استفاده كرد.
كاربردهاي كارت هوشمند
به طور كلي كاربرد كارت هوشمند تاييد هويت الكترونيكي صاحب آن است به عبارت ديگر كارت هوشمند نقطه اتصال هويت الكترونيكي و هويت فيزيكي اشخاص است.
برخي از كاربردهاي مشخص كارت هوشمند در اخبار بخش1، مورد اشاره واقع شدند. در ادامه تعداد ديگري از كابردهاي كارت هوشمند معرفي مي شوند.
كاربرد در پرداخت الكترونيك ( كيف الكترونيكي)
كاربردهاي امنيتي( كارت شناسايي، كارت ملي و كارت كنترل دسترسي)
گواهينامه
كاربردهاي بهداشتي
كاربرد در مخابرات (سيم كارت)
نگهداري امضاي الكترونيك
كارت پايان خدمت يا معافيت
فوايد استفاده از كارت هوشمند
محرمانگي اطلاعات
كارت هوشمند داراي سيستم رمز نگاري پيشرفته بوده و دسترسي غيرمجاز به آن تقريبا ناممكن است.
جابجايي و انتقال راحت اطلاعات
براي تهيه نسخه پشتيبان احتياج به نوشتن اطلاعات در يك شناسنامه جديد نيست با كپي كردن به راحتي مي توان محتويات آن را به كامپيوتر يا يك كارت ديگر منتقل نمود.
دوام و پايداري
كاغذ به مرور زمان مندرس و كهنه مي شود و همزمان بسياري از اطلاعات از دست مي رود همچنين جذابيت بررسي مجدد توسط متخصصين را ندارد و در واقع پزشك كمتر تمايل به مطالعه پرونده بد خط بيمار دارد.
امكان بررسي اطلاعات به كمك كامپيوتر
امكان پردازش مستقيم اطلاعات ذخيره شده در پرونده هاي كاغذي با توجه به تنوع خطوط و ساير مشكلات وجود ندارد، در حاليكه به كمك اطلاعات ديجيتالي اين كار به راحتي قابل انجام است.
فشرده و كم حجم بودن
به راحتي مي توان اطلاعات پرونده اي شامل چند صفحه كاغذي را در يك كارت هوشمند نگهداري نمود.
سهولت در ايجاد نسخه پشتيبان
با راحتي مي توان كارت المثني تهيه كرد و كليه اطلاعات را از محل آخرين مراجعه به آن منتقل نمود در حاليكه در پرونده كاغذي عملا چنين امكاني وجود ندارد.
بررسي مشكل
همانگونه كه در مقدمه اشاره شد، تعدد كارت هوشمند مشكلات متعددي را به وجود مي آورد كه از آن جمله مي توان به هزينه هاي تكراري، سرگرداني مردم،‌امنيت پايين و غيره اشاره نمود. براي حل اين مشكلات كارت هوشمند همه منظوره توصيه مي گردد. با ارائه كارت هوشمند همه منظوره مزاياي زير حاصل خواهد شد:
پيشگيري از هزينه تكراري توسط بخش هاي مختلف
رفاه اجتماعي و راحتي مردم و رفع مشكلات زير
پرداخت هزينه هاي متعدد
مشكل تعدد كارتها و افزايش احتمال گم شدن
مشكل آموزش جداگانه براي هر كارت
مشكل سردرگمي در موارد مختلف از قبيل گم شدن كارت، تعويض كارت و...
مديريت و نظارت آسان تر درحاليكه در حالت عادي
هر سازماني خود شخصا مديريت كارت هوشمند خود را بر عهده دارد
هرسازماني بر خود نظارت مي كند
در صورت توقف خدمات پاسخگو نيست
حصول امنيت و كارآيي از طريق تمركز بر كارت مشترك
به دليل سرشكن شدن هزينه ها
ايجاد زمينه يكپارچه سازي خدمات دولتي و نيل به سمت دولت الكترونيك
در راستاي استراتژي one step services به منظور ارائه خدمات يكپارچه به شهروندان
تسهيل ارائه خدمات از طريق كارت هوشمند در بخش هاي مختلف كه در اين صورت
بخش هاي لازم نيست تمامي مراحل را خود بر عهده بگيرند
زمينه ورود به شبكه كارت هوشمند همه منظوره براي همه فراهم است
هر بخشي لازم نيست يك برنامه كسب و كار جداگانه در اين زمينه داشته باشد.
كارت هوشمند همه منظوره در كشور هاي ديگر
در اين قسمت تجربه چند كشور در زمينه ارائه كارت هوشمند همه منظوره معرفي مي گردد.
ايتاليا: كارت خدماتي چند منظور سازماني
سه سازمان از كارت هوشمند به عنوان كارت سازماني استفاده مي كنند.
از كارت براي شناسايي شخص، حفاظت از پست الكترونيكي، تاييد و غيره استفاده مي شود.
پروژه شامل بخش هاي مركزي و محلي مي شود و داراي 10 هزار كارت هوشمند مي باشد به منظور آزمايش پروژه تاكنون 100 كارت هوشمند توزيع شده است.
سوئد: كارت شناسايي چندمنظوره
كاربردهايي كه براي اين كارتهاي هوشمند در نظر گرفته شده است شامل خدمات دولت الكترونيك است كه براي عموم به واسطه شناسايي و امضا الكترونيكي قابل دسترسي خواهد بود.
اين كارت مي تواند به عنوان يك كارت شناسايي الكترونيكي، يك حامل براي كليدهاي شخصي و حتي به عنوان يك كارت شناسايي قابل رويت استفاده شود.
در حال حاضر در حدود 160 هزار كارت هوشمند براساس PKI با مجموعه اي از داده ها براي شناسايي و امضا الكترونيكي ارائه شده است. اين كارتهاي هوشمند به طور عمومي توسط شركتهاي دولتي و سرويسهاي الكترونيكي آنها استفاده مي شود.
مالزي:
كشور مالزي در راستاي طرح MSC در زمينه كارتهاي هوشمند، پروژه كارت چندمنظوره ملي مالزي را معرفي نموده است.كاربردهاي در نظر گرفته شده براي اين كارت به شرح زير مي باشد:
پول الكترونيك: به عنوان پايه اي براي كاربردهاي ديگر كارت هوشمند در نظر گرفته شده و مالزي اولين كشوري است كه يك برنامه ملي براي آن ارائه كرده است.
كد شناسايي ملي كه براي افزايش امنيت از فناوري بيومتريك استفاده نموده است. اين كاربرد مهمترين قسمت كاربرد مالي مي باشد، به علت كاربرد وسيع مي توان از اطلاعات موجود براي بقيه كاربردها نيز استفاده كرد.
گواهينامه رانندگي كه داراي قابليت هاي اضافي از قبيل ضبط تخلفات رانندگي ،‌استفاده از پاركينگ و... مي باشد.
مجوز مهارت الكترونيك به منظور راحتي ورود وخروج از كشور
كاربرد پزشكي كه شامل اطلاعات پايه اي پزشكي براي هرشخص مي باشد.
اين كشورها به منظور افزايش و ارتقا قابليت هاي مالي سه كاربرد را علاوه بر پول الكترونيك در نظر گرفته است كه توسط شركتهاي بين المللي مالي خاص انجام مي پذيرد اين كاربردها عبارتند از:
كاربردهاي نقدي
كاربردهاي پرداخت ماشيني
كاربردهاي اعتباري
براي تحقق اهداف فوق سه كارت مختلف در نظر گرفته شده است كه عبارتند از:
Government MPC: كارت چندمنظوره دولتي كه داراي كد شناسايي ملي، گواهينامه رانندگي ، اطلاعات پزشكي، گذرنامه الكترونيكي و پول الكترونيك به صورت اختياري مي باشد.
Payment MPC: كارت چند منظوره مالي كه شامل اعتبار بين المللي،ATM و پول الكترونيك است كه توسط بانكها و موسسات مالي تهيه وانتشار مي يابد.
Disposable E-cash: كارت مالي يك بار مصرف كه كنسرسيومهاي مالي مسوول تهيه و نشر آن مي باشند. نكته مهم اين است كه تمامي كاربردهاي كارتهاي هوشمند مالي بايد مطابق زير ساختهاي كارت مالي يك بار مصرف باشد.
طرح پيشنهادي:
هر كارت هوشمند شامل يك پردازنده بسيار كوچك، حافظه فلش در اندازه هاي مختلف درمقياس كيلو بايت و بخش ورودي و خروجي است. خاصيت اين كارت اين است كه با ريزپردازنده و نرم افزارهايش باعث مي شوند دسترسي به كارت به صورت رمز شده وامن انجام گيرد.
طرح پيشنهادي به اين صورت است كه دولت ساز و كاري در نظر بگيرد تا براي هر شهروند يك كارت صادر گردد و بخش ها و دستگاهها چنانچه به كمك اطلاعات عمومي و شناسه اي كارت از قبيل كد ملي،‌امضاي الكترونيك،‌و امثال ان مي توانند هويت دارنده آن را تاييد كنند، از آن بهره بگيرند و در صورت نياز به حافظه خاص براي اطلاعات منحصر به آن سازمان،‌تنها به بخشي از حافظه كارت كه مربوط به خودشان است دسترسي داشته باشند.
بنابر اين هر سازماني كه بخواهد از كارت هوشمند همه منظور بهره برداري نمايد، در صورت لزوم اطلاعات حداقلي براي كنترل افراد را در قسمت مربوط به خودش مورد دستيابي قرار مي دهد. در واقع حافظه كارت هوشمند ملي يك دارايي است و سازمان در صورت نياز بايد محلي را براي خود به ثبت برساند.
كميته فناوري اطلاعات