علی اصغر هلالی* - حضور شرکت ها و بنگاه های اقتصادی در بورس اوراق بهادار کشور مادر و يا حتی بورس های منطقه ای و جهانی دارای فوايد پرشمار و به عقيده نويسنده تنها راه تداوم بلند مدت سودآوری و ارزش آفرينی برای شرکت ها به ويژه هنگام وارد شدن به دوران بلوغ سازمان می باشد.
حضور شرکت ها در بورس اوراق بهادار دارای ويژگی های پرشماری می باشد که از آن جمله می توان به موارد زير اشاره نمود:
- افزايش اعتبار شرکت ها به منظور حضور در بازارهای مختلف داخلی و خارجی
- افزايش منابع شرکت جهت توسعه خود و يا اجرای پروژه های جديد
- ايجاد ارزش افزوده بيشتر برای سهامداران
- امکان نقد شدن تمام يا بخشی از شرکت در بازار سرمايه
- دارای ارزش مادی شدن دارايی های نامشهود و معنوی شرکت ها
- امکان انتقال مديريت شرکت از دست پديدآورندگان و کارآفرينان اوليه به دست مديران حرفه ای و پديد آمدن فرصت برای ايشان جهت حضور در عرصه های جديد
- ايجاد شفافيت در مسائل مالی و در نتيجه افزايش اعتماد به ايشان
- امکان جذب ساده تر سرمايه های خارجی
- امکان ورود آسان شرکای تجاری جديد
هر کدام از موارد فوق خود به تنهايی دارای جاذبه فراوان برای ورود به بورس اوراق بهادار می باشند و حتی آن را الزامی می نمايند ولی در اين بين جايگاه شرکت های نرم افزاری کجاست؟
صنعت نرم افزار از جمله صنايع با فن آوری پيشرفته (High-Tech) محسوب می گردد که بر پايه دانش محوری و محصولات غير فيزيکی و ارزش افزوده فراوان حاصل ايده ها منتهی شده به محصول يا خدمت شکل می گيرد. از ويژگی های عمومی شرکت های فعال در اين صنعت می توان به موارد زير اشاره نمود:
- ايجادکنندگان شرکت ها اغلب جوان و مسلط به امور فنی و نه مالی و تجاری می باشند.
- شرکت ها (به ويژه در ابتدا) دارای دارايی های فيزيکی زيادی نمی باشند.
- دارای ريسک بالا و در مقابل سوددهی بسيار بالاتری در مقايسه با صنايع سنتی می باشند.
- شرکت ها عمر کوتاهی داشته و جوان هستند.
- اساس کسب و کار اين شرکت ها معمولا بر مبنای تحقيق و توسعه سپس توليد و بعد تجارت پايه گذاری شده است
- بر خلاف تصور عمومی توليد نرم افزار جديد و بازاريابی آن، امريست بسيار هزينه بر و طولانی
- با توجه به ماهيت غيرفيزيکی محصول نهايی بر خلاف محصولات سنتی نيازی به مواد اوليه جهت توليد مستمر ندارند.
با نگاهی اجمالی به بازارهای سرمايه کشورهای پيشرفته ملاحظه می گردد که در 20 سال گذشته بيشترين پيشرفت و بالا رفتن ارزش سهام متعلق به شرکت های با فن آوری پيشرفته و به ويژه نرم افزاری می باشند که مثال های معروفی از جمله مايکروسافت، …, Oracle, SAP, Yahoo, Google, ebay از آن جمله اند. اين امر حتی سبب ايجاد بورس های ويژه صنايع پيشرفته و رونق فراوان آن گشته است.
تمام ويژگی های ذکر شده در ابتدای اين مطلب درباره اين شرکت ها صادق است و اين شرکت ها با حضور در بازارهای سرمايه و بورس توانستند حتی در سطح بين المللی به غول های اقتصاد تبديل گردند.
با نگاهی به بورس اوراق بهادار ايران ملاحظه می گردد که شرکت های نرم افزاری در اين بازار حضور ندارند و معدود شرکت هايی هم با عنوان شرکت های کامپيوتری در اين بازار حضور دارند به معنای واقعی و يا ويژگی های ذکر شده شرکت های نرم افزاری محسوب نگرديده و عموما شرکت های بازرگانی و يا توليد کننده سخت افزار و البته با بازارهای ويژه دولتی و دارای دارايی های فراوان فيزيکی نظير زمين و ساختمان می باشند.
در واقع هنوز هيچ شرکت کاملا نرم افزاری در بورس اوراق بهادار کشور وجود ندارد و با توجه به شاخص های ذکر شده، متخصصين جوان و تحصيل کرده فراوان صنعت نرم افزار کشور، پتانسيل بالا توليد محصولات با ارزش افزوده بالا، روند رو به رشد ايجاد و توسعه شرکت های نرم افزاری و افزايش قابل توجه حجم بازار داخلی و يا ايجاد فرصت های جديد حضور در بازارهای بين المللی به ويژه در منطقه نظير عراق و افغانستان و همچنين نقش شرکت های نرم افزاری در بورس های بزرگ جهان، جای ايشان بسيار خالی است.
شرکت های نرم افزار ايرانی با افزايش و بالا بردن کيفيت واحدهای تحقيق و توسعه خود که لازمه پيشرفت شرکتهای High-Tech است، شفافيت در عملکرد مالی، ايجاد سازمان های کارا و بالغ مبتنی بر اصول علمی بنگاه داری در شرکت های خود، تنوع بخشيدن به محصولات خويش و بالا بردن کيفيت آن و همچنين عدم اتکاء صرف به بازارهای داخلی و ايجاد محصولات جهانی و حضور در عرصه های بين المللی، با توجه به حاشيه سود بالای اين صنعت قادر خواهند بود که در کوتاه مدت به برترين و پرمخاطب ترين شرکت های بورسی ايران تبديل گردند.
قطعا حضور در بورس اوراق بهادار برای شرکت های نرم افزاری ايرانی سبب يک جهش بلند و سکوی پرتابی برای آينده خواهد بود که اثرات آن حتی در کوتاه مدت سبب رشد سريع و چشمگير اين صنعت در ايران می گردد.
در اين بين مسئولين بورس اوراق بهادار کشور و اعضای هيات پذيرش آن در اين فرآيند نقش کليدی بر عهده دارند که با درايت و آينده نگری امکان حضورصنايع جديد با دارايی های غير فيزيکی و نامشهوددر کنار ساير صنايع سنتی در بورس اوراق بهادار کشور را فراهم آورند و در کنار آن نيز مردم عادی و دست اندرکاران و کارگزاران اين بازار را با اين صنايع و ميزان ريسک و البته ارزش افزوده بالای آن آشنا نموده و سبب رونق اين بازار در کنار فرصت رشد اين صنعت درايران گردند.
* مديرعامل شرکت مهندسی صنعتی آرشام کوشا
صادرکننده نمونه کشور در زمينه صدور خدمات مهندسی نرم افزار
