گزارش از جواد افتاده - پيشرفت روزافزون فناوري اطلاعات و ارتباطات موجب گسترش مراكز دانشگاهي مجازي در ايران شده است. روشي كه بر اساس آن نياز به حضور فيزيكي دانشجو در كلاس درس به تدريج كمرنگ ميشود.
دانشگاه مجازي مركز آموزشي است كه دروس و برنامههاي آموزشي را از طريق شبكه اينترنت به دانشجو ارايه ميكند و او با استفاده از سامانه اينترنتي نيازهاي آموزشي خود را، از راه دور رفع مينمايد.
بر اين اساس "دانشگاه مجازي" نوعي آموزش از راهدور است كه در آن فناوري وب و اينترنت براي آموزش و ارزشيابي دانشجو بكار گرفته ميشود.
* مزاياي آموزش مجازي
يكي از مهمترين دلايل ضرورت سازماندهي دانشگاههاي مجازي در ايران تقاضاي روزافزون جوانان براي ورود به دانشگاه است كه با توجه به محدوديت منابع و ظرفيت آموزشي در نظام آموزشي فعلي به يك موضوع اجتماعي تبديل شده است.
اين در حالي است كه در آموزش مجازي محدوديت مكاني و يا زماني وجود ندارد و دانشجو ميتواند بر حسب تمايل، زمان و واحدهاي درسي خود را انتخاب كند و همچنين نيازي نيست تا تعداد دانشجويان به حد نصاب برسد و واحدهاي ارايه شده نيز محدوديتي ندارند.
در اين شيوه آموزش با تعداد محدودي استاد ميتوان دانشجويان بسياري را پوشش داد.
آموزش از طريق اينترنت سابقه طولاني ندارد ولي امروزه به عنوان قويترين روش آموزشي مطرح ميشود و تقاضاي فراواني براي بكارگيري اينترنت در آموزش وجود دارد.
رشتههاي متفاوت و دانشگاههاي معتبر و متفاوتي كه اين رشتهها را ارايه ميكنند امكان ادامه تحصيل براي هر كسي كه سيستم مورد نياز رايانهاي، توانايي مالي پرداخت شهريه دانشگاه و هزينه ارتباط تلفني را دارد فراهم ميكند.
تكنيكهاي آموزشي كه در اين روش استفاده ميشوند نيز متنوع هستند.
انتشار متون، فايلهاي صوتي و تصويري تدريس، اسلايدها و نمودارهاي درسي، اتاقهاي چت و كنفرانس و استفاده از شبكههاي آموزش راديويي و تلويزيوني بر روي اينترنت از آن جمله هستند.
علاوه بر اين دسترسي بهتر به كتابخانهها و منابع آموزشي و امكان جستجوي سريع در حين مطالعه دروس بدون آن كه نياز به ترك محيط مطالعه و صرف وقت بايد نيز به كيفيت اين شكل از تحصيل ميافزايد.
* دانشگاه مجازي در ايران
امروزه صدها دانشگاه معتبر در سراسر دنيا دروس و رشتههاي دانشگاهي خود را از طريق اينترنت اراسه ميكنند و تنوع رشتهها و دروس اراسه شده با اين روش بسيار زياد است.
دانشگاه مجازي در ايران صنعتي نوپا در تكنولوژي آموزشي و آموزش از راه دور است اما مراكز و مووسسات آموزشي به ويژه دانشگاهها در تلاش هستند تا هرچه سريعتر الگويي مناسب با ساختار آموزشي و فرهنگي كشور در زمينه آموزش الكترونيكي به منظور تاسيس دانشگاههاي مجازي ارايه كنند.
پايان دهه ۱۳۷۰آموزش مجازي در دستور كار دانشگاه تهران قرار گرفت و پروژههايي تحت اين عنوان آغاز شد. سال ۱۳۸۰سايت آموزش مجازي دانشگاه تهران با ارايه ۹درس براي دانشجويان روزانه راهاندازي شد و از نيم سال اول تحصيلي همان سال بهرهبرداري از آن آغاز شد.
در همان سال وزارت علوم، تحقيقات و فناوري از تاسيس دانشگاه اينترنتي خبر داد كه تحت نظر وزارت، به صورت مووسسه غيرانتفاعي نوع اول در سراسر كشور خدمات آموزشي ارايه خواهد داد.
به دنبال آن تعدادي از دانشگاهها نيز اعلام كردند كه راهاندازي آموزش الكترونيكي را جزو برنامههاي خود قرار داده و هماكنون تعدادي از آنها دروسي را به صورت تك درس براي دانشجويان حضوري خود به صورت مجازي ارايه كردهاند.
در همين چارچوب برخي كارشناسان فناوري اطلاعات معتقدند بايد با پشتيباني فرهنگي و فرهنگسازي، افراد را قبل از دانشجو شدن با فضاي دانشگاه مجازي آشنا كرد تا به دنبال پذيرش مسووليت در فرآيند آموزشي باشند لذا پشتيباني فرهنگي نيز در آموزش مجازي ضروري است تا از برخي آسيبها در اين زمينه پيشگيري شود.
يك كارشناس ارشد فناوري اطلاعات در اينباره به ايرنا گفت: در كشور ما به هر نوع تكنولوژي كه تازه وارد كشور ميشود به عنوان يك تجارت و راهي براي كسب درآمد مالي نگاه ميشود كه اين موضوع در خصوص دانشگاه مجازي نيز صدق ميكند.
مهندس علي بيدخاني افزود: در دانشگاههاي مجازي داخل كشور به جاي اينكه هزينههاي آموزشي به دليل عدم حضور استاد، دانشجو، امكانات رفاهي و غيره كم شود، زيادتر نيز شده است.
وي گفت: مسوولان علاقهمند به استفاده از خدمات الكترونيك هستند لذا آنها بايد مزاياي خدمات الكترونيك را براي مردم ملموس نمايند.
او با اشاره به اينكه در ايران روش سنتي بهتر از روش مدرن(آموزش مجازي) است افزود: روش سنتي با توجه به هزينههاي انجام شده، استقبالكننده بيشتري دارد زيرا هزينه دانشگاه مجازي در كشور بسيار بالا است.
دانشجوي كارشناسي يكي از دانشگاههاي مجازي در كشور نيز گفت: هزينه تحصيل در اين دانشگاه بسيار بالا است و آنها مدعي هستند كه بالا بودن هزينه به خاطر كپي برداري از طرح يك دانشگاه مجازي در دانشگاهي آمريكايي است.
قاسم قليزاده افزود: ترم قبل كه ترم نخست من بود ۹واحد درسي را داشتم معادل ۴۴۰هزار تومان وجه نقد به حساب دانشگاه واريز نمودم.
وي گفت: هماكنون بعضي از دروس به صورت صوتي و ويديويي است اما رضايت چنداني از آن ندارم.
او ادامه داد: با وجود پهناي باند اينترنت يك مگابايتي كه در اختيار دارم بعضي مواقع حتي در گرفتن صدا نيز از طرف استاد در آموزش مجازي دچار مشكل ميشوم.
وي اصلي اين مشكلات را نبود زيرساختهاي مناسب براي دانشگاه مجازي دانست.
رييس دانشكده فني شهيد منتظري مشهد نيز گفت: بحث آموزش مجازي در دانشگاهها بايد سرلوحه پيشرفت فناوري اطلاعات در محيط دانشگاهي شود تا بدين گونه به كاربردي بودن و استفاده از تكنولوژي در جامعه اهميت داده شود.
مهندس سيدحسين علوي بيان كرد: حداقل در رشته رايانه ميتوانيم با استفاده از اسلايدهاي پاورپوينت به بحث آموزشي دانشجويان كمك كنيم.
وي گفت: هماكنون هيچ رشتهاي بدون استفاده از رايانه و ابزارهاي جانبي آن زنده نيست لذا تمام دانشجويان بايد استفاده مفيد را از اين ابزار ياد بگيرند.
او افزود: هماكنون از رايانه در بازار و مراكز مختلف به عنوان يك ابزار توليد علم استفاده نميشود بلكه به عنوان ابزاري كاربردي استفاده ميشود.
