ITanalyze

تحلیل وضعیت فناوری اطلاعات در ایران :: Iran IT analysis and news

ITanalyze

تحلیل وضعیت فناوری اطلاعات در ایران :: Iran IT analysis and news

  عبارت مورد جستجو
تحلیل وضعیت فناوری اطلاعات در ایران

۳۷۲ مطلب با کلمه‌ی کلیدی «شبکه های اجتماعی» ثبت شده است

تحلیل


روسیه فیس بوک را هم جریمه کرد

يكشنبه, ۲۵ فروردين ۱۳۹۸، ۰۲:۰۶ ب.ظ | ۰ نظر

دادگاهی در روسیه فیس بوک را به علت عدم ارائه اطلاعات مورد نیاز در مورد محل ذخیره سازی داده‌های کاربران روسی این شبکه اجتماعی در داخل خاک این کشور جریمه کرد.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از آسین ایج، این دادگاه روز گذشته حکم داد که فیس بوک به علت این تخلف باید ۳۰۰۰ روبل معادل ۴۷ دلار امریکا پرداخت کند.

صدور این حکم نشانه‌ای از جدیت روسیه برای وادار کردن شرکت‌های فناوری امریکایی به تبعیت از قوانین داخلی این کشور و ذخیره سازی اطلاعات کاربران روسی بر روی سرورهایی در داخل خاک این کشور است تا از هرگونه سواستفاده از این داده‌ها توسط دولت امریکا جلوگیری شود.

بر اساس قانونی که در سال ۲۰۱۵ به تصویب پارلمان روسیه رسیده، شرکت‌های ارائه دهنده خدمات شبکه‌های اجتماعی در داخل روسیه ملزم به ذخیره سازی داده‌های کاربران بر روی سرورهای مستقر در روسیه هستند.

روسیه در سال ۲۰۱۶ هم شبکه اجتماعی LinkedIn را به علت عدم نگهداری از داده‌های کاربران روس خود بر روی سرورهای روسی بلوکه کرد.

فیس بوک نماینده‌ای در این دادگاه نداشت و تقاضای تجدیدنظر در این حکم را هم مطرح نکرد. هفته گذشته نیز دادگاهی در روسیه، توئیتر را به همین دلیل ۳۰۰۰ روبل جریمه کرده بود.

بر اساس قوانین کپی رایت جدید اتحادیه اروپا، گوگل و فیس بوک باید تعهدات جدیدی را اجرا کرده و موافقتنامه های جدیدی را در این قاره به امضا برسانند.

به گزارش خبرگزاری فارس به نقل از آسین ایج، کشورهای اتحادیه اروپا با تغییر قوانین کپی رایت این قاره بعد از دو دهه موافقت کرده اند و بر همین اساس گوگل موظف به پرداخت مبالغی به ناشران بابت انتشار مطالب آنها از طریق سرویس های خود خواهد بود.

همچنین هم باید مطالب حفاظت شده ای که ناشران تمایلی به انتشار آنها به طور عمومی ندارند را فیلتر کند. این تحول با مخالفت برخی دولت های اروپایی مواجه شده است.

پارلمان اروپا در ماه گذشته با این تغییرات موافقت کرد و هدف از این کار را حفاظت از صنعت چاپ و نشر اروپا به ارزش 915 میلیارد دلار دانست که 11.65 میلیون نفر در آن شاغل هستند.

تغییرات یادشده شرکت های فناوری مانند گوگل، فیس بوک و سایر پلاتفورم های اینترنتی را موظف به عقد قراردادهای جدیدی با نوازندگان، موسیقی دانان، نویسندگان، ناشران و روزنامه نگاران برای استفاده از آثارشان در فضای آنلاین خواهد کرد.

همچنین سایت هایی مانند گوگل، یوتیوب، فیس بوک، اینستگرام و غیره موظف به نصب فیلترهایی برای جلوگیری از آپلود محتوای تحت قانون کپی رایت خواهند شد و در غیر این صورت ممکن است جریمه شوند.

اینستاگرام از این پس به پست هایی که محتوای نامناسب، خشن و هرزنگاری دارند، اجازه انتشار وسیع نمی دهد و در نتیجه کاربران کمتری می توانند آنها را مشاهده کنند.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از تک کرانچ، در اینستاگرام گاهی اوقات مطالب نامناسبی منتشر می‌شود و به نظر می‌رسد این شبکه اجتماعی از امروز به بعد این مطالب را برای کاربران کمتری نمایش می‌دهد.

در همین راستا اینستاگرام اعلام کرده است از گسترش انتشار پست‌هایی که نامناسب هستند اما خلاف قوانین ما نیستند، جلوگیری می‌کند.

این بدان معناست که پستی حاوی خشونت یا آزار نباشد اما از نظر اینستاگرام، هرزنگاری، خشن، اهانت‌آمیز، آزار دهنده یا در کل نامناسب باشد، برای کاربران کمتری نمایش داده می‌شود.

همچنین این نوع محتوا احتمالاً در بخش جستجو (Explore) یا صفحات هشتگ نیز ظاهر نمی‌شود. این روند توانایی تولید کنندگان مطالب برای جذب فالوئر جدید را به شدت می‌کاهد.

به هر حال این خبر بخشی از بیانیه‌های مختلف «یکپارچه سازی» خانواده اپلیکیشن هایفیس‌بوک است که در یک برنامه خبری اعلام شد.

«ویل روبین» مدیر محصولات اینستاگرام برای Discovery در این باره می‌گوید: ما از یادگیری ماشینی برای تعیین نامناسب بودن پست‌های انتشار یافته استفاده می‌کنیم

تلاش توییتر برای محدودسازی هرزنگارها

سه شنبه, ۲۰ فروردين ۱۳۹۸، ۰۲:۰۷ ب.ظ | ۰ نظر

توییتر در جدیدترین اقدام خود در جهت مقابله با اسپمر و هرزنامه‌نگارها، تعداد حساب‌های کاربری را که هر کاربر می‌تواند در طول یک روز شروع به دنبال کردن آنها کُند را کاهش داد.

به گزارش ایرنا، تا پیش‌ازاین هر آی‌دی کاربری می‌توانست روزانه 1000 حساب کاربری جدید را دنبال که از این به بعد این تعداد به 400 حساب کاربری کاهش پیدا خواهد کرد. هدف از این محدودیت جدید تلاش برای محدودسازی سرعت گسترش دامنه پوشش اسپمرها از طرف تکنیک دنبال کردن و رها کردن (فالو/آن فالو) است. تکنیکی که بر اساس آن اسپمرها ابتدا حساب‌های کاربری مختلف را در تعداد زیاد فالو می‌کنند و پس از مدت مشخصی دوباره آن‌ها را آن فالو خواهند کرد. به‌این‌ترتیب حتی اگر یک‌سوم افراد دنبال شده حساب کاربری مذکور شروع به دنبال کردن حساب کاربری مذکور یا اصطلاحاً فالو بک کنند دامنه مخاطبان این حساب‌های کاربری با سرعتی غیرطبیعی رشد می‌کند.
اکنون توییتر و بسیاری از شبکه‌های اجتماعی دیگر مثل اینستاگرام در تلاش برای محدودیت فعالیت‌هایی ازاین‌دست برای جمع‌آوری غیرطبیعی دنبال کننده و بازنشر گسترده پیام‌های جعلی از طریق این دامنه نفوذ هستند. این در شرایطی است که همین حالا هم شرکت‌های فراوانی در فضای مجازی سرویس‌های متنوعی را برای انجام خودکار فالو/ آن فالو و جذب لایک به کاربران شبکه‌های اجتماعی مختلف ارائه می‌کنند.
توییتر سال میلادی کنونی را ابتدا با غیرفعال کردن بسیاری از این سرویس‌ها و برنامه‌های غیرمجاز که از قوانین این شبکه اجتماعی تخطی کرده بودند شروع کرد. سپس به سراغ اسپمرها رفت و با محدودسازی فعالیت‌های مشکوک برای گسترش دامنه مخاطبان تلاش خود را برای مقابله با اسپمرها وارد فاز تازه‌ای کرد. بااین‌حال اقدام جدید توییتر هم همچنان منتقدان خاص خودش را دارد. مثلا اینکه اصلا چرا این محدودیت از 1000 به 400 نفر رسیده آن‌هم درحالی‌که برای یک فرد معمولی حتی دنبال کردن صد کاربر جدید در طول یک روز نیز خیلی طبیعی و آسان نیست. این‌گونه که توییتر می‌گوید علت عدم کاهش این محدودیت به زیر این تعداد تلاش برای راضی نگه‌داشتن شرکت‌ها و کسب‌وکارهای کوچکی است که فعالیت‌های متنوعی در شبکه‌های مجازی دارند.
باید اشاره کرد که نتیجه کوتاه‌مدت این اقدامات علاوه بر محدودسازی اسپمرها می‌تواند به کاهش تعداد کاربران جدید و فعال این شبکه اجتماعی نیز منجر شود.

افزایش فشار اروپا بر گوگل و فیس بوک

سه شنبه, ۲۰ فروردين ۱۳۹۸، ۰۱:۵۰ ب.ظ | ۰ نظر

بسیاری از کشورهای اروپایی فشارهای خود را بر روی فیس بوک و گوگل و دیگر شرکت‌های فناوری امریکایی تشدید کرده‌اند تا آنها برای بلوکه کردن محتوای نامناسب به طور جدی‌تر اقدام کنند.

به گزارش خبرگزاری فارس به نقل از یاهونیوز، شبکه های اجتماعی آمریکایی در زمینه مسدود کردن محتوای نژادپرستانه، تروریستی و حاوی هرزه نگاری چندان فعال نیستند و در این زمینه جدیت کافی به خرج نمی دهند. لذا دولت های کشورهای مختلف جهان، آنها را برای حل این مشکل زیر فشار گذاشته اند.

انگلیس از جمله کشورهایی است که با تصویب قانون جدیدی قصد دارد مدیران شبکه‌های اجتماعی را که محتوای مذکور را پاک نکنند به پرداخت جریمه نقدی یا فیلترشدن سایت هایشان محکوم کند.

از سوی دیگر یک کمیته تخصصی در پارلمان اروپا به دنبال آن است که قانونی را به تصویب برساند که به موجب آن هر شرکت اینترنتی تنها یک ساعت وقت دارد تا مطالب نامناسب و دارای محتوای تروریستی را پاک کند و در غیر این صورت به پرداخت جریمه نقدی محکوم می شود. میزان این جریمه می تواند به میلیاردها دلار برسد.

وزیر کشور انگلیس در این زمینه تصریح کرده که ما شرکت های اینترنتی را به پاک کردن محتوای نامناسب موجود در آنها مجبور خواهیم کرد. استرالیا، نیوزلند و برخی کشورهای اروپایی دیگر نیز به دنبال اقدامات مشابهی در این زمینه هستند.

 

مقابله قانونی انگلیس با ادامه فعالیت نرم افزارهای اجتماعی

در پی افزایش آسیب های اجتماعی در انگلستان بر اثر استفاده از فضای مجازی، دولت بریتانیا اقدام به مقابله قانونی برای محدودیت ادامه فعالیت نرم افزارهای اجتماعی در این کشور شد.

به گزارش خبرنگار مهر به نقل از گاردین، در پی افزایش سو استفاده از کودکان، حملات تروریستی و آسیب‌های اجتماعی در بریتانیا، دولت این کشور اقدام به مقابله قانونی با نرم افزارهای اجتماعی فعال در فضای مجازی کرد.

پلیس بریتانیا و مؤسسات خیریه حمایت از کودکان نیز با موافقت نسبت به وضع این قوانین، خواستار اجرایی شدن آن‌ها شدند.

سو استفاده‌های مختلف از کودکان، هماهنگی برای انجام حملات تروریستی، نمایش محتواهای غیر اخلاقی، تشویق جوانان به خود آزاری و سو استفاده‌های سایبری از اطلاعات کاربران از جمله آسیب‌هایی است که بر اثر استفاده از فضای مجازی به جامعه انگلستان وارد شده است.

طی ۱۵ سال گذشته میزان سو استفاده از کودکان در فضای مجازی رشد بسیاری داشته و از ۱۱۰ هزار کودک در سال ۲۰۰۴ به ۱۸.۴ میلیون کودک آسیب دیده در سال ۲۰۱۷ رسیده است.

به گفته کارشناسان بریتانیا، کودکان این کشور در معرض سو استفاده‌های جنسی از طریق فضای مجازی هستند. به علاوه اعتیاد به فضای مجازی و بازی‌های رایانه‌ای از دیگر صدماتی است که طی سال‌های اخیر به کودکان وارد شده است.

خودکشی دختری ۱۴ ساله در سال گذشته بر اثر استفاده از برنامه اینستاگرام و ترغیب شدن وی به خود آزاری، تیراندازی در منطقه کریستوفر در ماه مارس و ارتباط آنلاین تصویری مجرم با مردم در هنگام تیراندازی و پخش تصاویر خشونت‌آمیز ازجمله عواملی است که دولت بریتانیا را مجبور به مقابله قانونی برای ادامه فعالیت برخی برنامه‌های رسانه‌های اجتماعی کرده است.

بنا بر این گزارش، قرار است قوانین جدید با ایجاد محدودیت و حتی ممنوعیت ادامه فعالیت برخی نرم افزارهای فعال در بریتانیا و محتواهای منتشر شده در فضای مجازی وضع شود.

این قوانین تمامی نرم افزارهای فعال پیام‌رسان، تماس آنلاین، تماس تصویری و موتورهای جست جو را شامل خواهد شد.

برخورد سنگین سنگاپور با اخبار جعلی

سه شنبه, ۲۰ فروردين ۱۳۹۸، ۰۱:۴۷ ب.ظ | ۰ نظر

دولت سنگاپور هفته گذشته لایحه ای را مطرح کرد که شامل اقدامات سختگیرانه دولت برای مقابله با اخبار جعلی یا کذب بود و این موضوع زنگ خطر را برای غول های فناوری و گروه های حقوق بشر به صدا درآورده است.
فناوران- هفته گذشته سنگاپور قوانینی را برای مقابله با اخبار جعلی مطرح کرد که به موجب آن، مقامات این دولت قادر خواهند بود نه تنها محتوای نامناسب از نظر خود را حذف کنند، بلکه می‌توانند جریمه‌های سنگینی را نیز بر اساس آن اعمال کنند. این اقدام با واکنش شدید غول‌های فناوری و مدافعان حقوق بشر همراه شده و آنها اعلام کردند که این قوانین آزادی بیان را نقض می‌کند. 
این قانون به مقامات دولت سنگاپور این قدرت را می‌دهد که به وب‌سایت‌های شبکه‌های اجتماعی نظیر فیس‌بوک دستور دهند با قرار دادن علایم هشدار در کنار برخی پست‌ها، دروغین بودن آنها را نشان دهند و در برخی موارد حتی محتواها را از این وب‌سایت‌ها حذف کنند.  شرکت‌های شبکه‌های اجتماعی در صورت انتشار مطالب مغایر با منافع سنگاپور تا 740 هزار دلار جریمه خواهند شد و فردی که این محتواها را در شبکه‌های اجتماعی منتشر کند، تا ۱۰ سال زندان محکوم خواهد شد. 
مقامات سنگاپور که مدت‌هاست به دلیل محدود کردن آزادی‌های مدنی شهروندان خود مورد انتقاد قرار می‌گیرند، هنوز هم اصرار دارند که توهین‌هایی را که از نظر خودشان می‌تواند این کشور را به چند دستگی تبدیل کند، متوقف کنند. اما از طرف دیگر، گروه‌های آزادی مطبوعات طرح‌های محدود کننده مقامات این کشور را تحریم کرده‌اند و ادعا می‌کنند که این کار می‌تواند شرکت‌های فناوری را که سرمایه‌گذاری‌های کلانی در این کشور کرده‌اند فراری دهد.  ائتلاف اینترنتی آسیا، که یک انجمن صنعتی با حضور فیس‌بوک، گوگل و توییتر است، در این مورد اعلام کرد: این قانون که به عنوان دور از دسترس‌ترین قانون تا به امروز شناخته شده است، در سطحی است که می‌تواند خطرات قابل ملاحظه‌ای برای آزادی بیان و گفتار داشته باشد. 
سیمون میلنر، نایب رییس سیاستگذاری عمومی فیس‌بوک در خاورمیانه در این زمینه گفت: این غول رسانه‌ای به شدت نگران تبعات این قانون است، زیرا این قانون به حذف محتوا در شبکه‌های اجتماعی منجر خواهد شد.  وی افزود: برای ما خیلی مهم است که فضایی را در اختیار کاربران‌مان قرار دهیم که بتوانند به صورت آزاد و ایمن حرف‌های خود را بزنند، ولی از طرفی ما وظیفه داریم که به درخواست دولت‌ها برای حذف محتواهای غلط پاسخ دهیم. 
این در حالی است که اینترنت یک فضای نسبتا آزاد برای سنگاپور به شمار می‌رود و به تازگی در آن برخی وب‌سایت‌های جدید بومی راه‌اندازی شده‌اند که انتقادات بسیاری به روزنامه‌ها و تلویزیون دولتی این کشور دارند.  گفتنی است که سنگاپور یکی از معدود کشورهایی است که قوانین خاص برای مبارزه با اخبار جعلی تصویب کرده است و معتقد است که دستورالعمل‌های «اصلاحی» نخستین پاسخ به اخبار جعلی خواهد بود؛ نه جریمه و زندان.
 

جان ادواردز کمیسیونر حریم شخصی کشور نیوزلند، با حمله شدید به شبکه اجتماعی فیس بوک، آن را یک دروغگوی ورشکسته از نظر اخلاقی توصیف کرد.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از زددی نت، وی فیس بوک را از جمله عوامل تسهیل نسل کشی و قتل عام مسلمانان در میانمار نیز دانسته است.

وی در پیامی که در توئیتر خود ارسال کرده، افزوده است که فیس بوک مسئولیتی در قبال هیچیک از مطالبی که در این شبکه اجتماعی ارسال می‌شود و موجب آزار دیگران می‌شود، بر عهده نمی‌گیرد.

وی همچنین در مصاحبه‌ای با رادیوی دولتی نیوزلند گفته است که فیس بوک فاقد هرگونه سیستمی برای شناسایی و کشف حمله تروریستی است که اخیراً بر علیه مسلمانان در این کشور صورت گرفت. وی از اینکه فیس بوک حاضر به تأخیر انداختن خدمات پخش زنده خود برای بررسی دقیق محتوای ارسالی نیست، گله کرده است.

ادواردز افزوده است: این یک مشکل جهانی است. رویدادهایی که در نیوزلند به طور زنده پخش شد، می‌تواند در هر کجای دیگر جهان رخ دهد و این چالشی است که دولت‌ها باید با همکاری یکدیگر حل کنند و پلاتفورم هایی مانند فیس بوک را برای ارائه راه حل تحت فشار قرار دهند.

این مسئول نیوزلندی خواستار وضع قوانینی سختگیرانه در این زمینه شد و از اقدام استرالیا در این مورد تقدیر کرد.

بر اساس قوانینی که به تازگی در استرالیا به تصویب رسیده، مالکان وب سایت‌ها در صورت سوءاستفاده از خدماتشان برای اقداماتی همچون هرزه نگاری بر علیه کودکان باید بلافاصله پلیس را مطلع کنند و در غیر این صورت به سه سال زندان یا پرداخت جریمه ای معادل ۱۰ درصد کل چرخش مالی سالانه خود محکوم می‌شوند.

طبق طرحی پیشنهادی در انگلیس، مدیران شبکه های اجتماعی شخصا مسئول و پاسخگوی محتوای مخربی هستند که در این پلتفرم ها منتشر می شود.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از پرس اسوسیشن، برنامه‌های فاش شده دولت انگلیس برای شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد مدیران این شبکه‌ها احتمالاً باید به طور شخصی مسئول و پاسخگوی محتوای مخربی شوند که در پلتفرم‌ها منتشر می‌شود.

تاکنون نگرانی‌های زیادی درباره نقش اینترنت در انتشار محتوای مربوط به تروریسم، کودک آزاری، خود آزاری و خودکشی وجود داشته است. در همین راستا وزرای انگلیس نیز تحت فشار بودند تا اقداماتی در این زمینه انجام دهند.

طبق این طرح جدید شبکه‌های اجتماعی به طور قانونی موظف هستند از کاربران خود محافظت کنند و در صورت عدم همخوانی با قوانین جدید درباره محتوای مخرب، مدیران ارشد این شبکه‌ها شخصاً مسئول شناخته می‌شوند.

همچنین طبق این طرح یک سازمان قانونگذاری تعیین می‌شود تا بر عملکرد شرکت‌های مذکور به وظایف خود نظارت کند. علاوه بر آن شرکت‌ها باید مسئولیت بیشتری در قبال امنیت کاربران برعهده گیرند.

از سوی دیگر سازمان قانونگذار می‌تواند؛ شرکت‌های مذکور را جریمه کند، دسترسی به شبکه‌ها را مسدود کند و حتی مدیران ارشد این شرکت‌ها را ملزم به پاسخگویی کند.

در حال حاضر دولت انگلیس مشغول مذاکره و مشاوره برای ایجاد یک سازمان قانونگذار یا موظف کردن یک سازمان فعلی برای این اجرای قوانین جدید است.

طرح پیشنهادی بخشی از برنامه دولت انگلیس برای تبدیل این کشور به یکی از امن‌ترین نقاط آنلاین در سراسر جهان است و در پاسخ به نگرانی‌ها درباره رشد محتوای خشونت‌آمیز، ترویج خودکشی، انتشار اخبار جعلی و قرار گرفتن کودکان در برابر خشونت‌های سایبری و مطالب نامناسب است.

سرانه روزانه استفاده ایرانی‌ها از شبکه‌های اجتماعی حدود یک ساعت و چهار دقیقه است و ۹۴ درصد از اعضای فعال در این شبکه‌ها از تلگرام استفاده می‌کنند.

به گزارش ایسنا، آماری که اخیراً مرکز آمار از وضعیت فرهنگی رفتاری خانوارهای ایرانی در سال ۱۳۹۶ منتشر کرده نشان می‌دهد که ۴۷ درصد از افراد ۱۵ ساله و بیشتر در شبکه‌های اجتماعی عضو بوده‌اند و ۵۳ درصد نیز در این شبکه‌ها عضویتی ندارند.

این در حالی است که از افرادی که در شبکه‌های اجتماعی عضو هستند ۹۴.۵ درصد از تلگرام، ۴۳.۱ اینستاگرام، ۲۴.۳ واتس‌آپ و ۱۵.۴ درصد در سایر شبکه‌ها فعال هستند.

حامد تیموری* - سال‌هاست که با پیدایش شبکه‌های اجتماعی در جهان و به تبع آن در ایران، به دلایل مختلف از جمله مبارزه با ناهنجاری‌های اجتماعی، حفاظت از اطلاعات کشور، مبارزه با نفوذ بیگانگان و دلایل فرهنگی و امنیتی دیگر بحث فیلترینگ در ایران مطرح بوده

پشت یک شاخ؛ زندگی شوهران اینستاگرامی

شنبه, ۱۳ بهمن ۱۳۹۷، ۱۰:۱۰ ق.ظ | ۰ نظر

تیلور لورنز - آتلانتیک - ترجمۀ: نجمه رمضانی - شوهر اینستاگرامی کسی است که از یک شاخ اینستاگرام عکس می‌گیرد. ماجرا را ساده نگیرید، چرا که حرف از چندین ساعت عکس‌گرفتن در روز است.

این روزها موضوع اختلاف‌نظر میان مسوولان کشور در خصوص شبکه‌های اجتماعی و فعالیت برخی از آنها در این شبکه‌ها و اظهار موافقت و مخالفت ایشان با پیام‌رسان‌ها و این شبکه‌ها به سوژه‌ای سرگیجه‌آور میان کاربران اینترنت و مردم تبدیل شده است.

فارغ از موضوع بسته یا باز بودن و شبکه‌های اجتماعی که در نوبت فیلترینگ قرار دارند و آثار مثبت و منفی تصمیماتی که اتخاذ شده یا در شرف اتخاذ است، در این گزارش به بررسی تفاوت‌های کاملا متناقض برخی مسوولان کشور پرداختیم.

موضوع تفاوت رویکردها حتی دیگر به شکل سابق و کلاسیک اختلاف‌نظر میان قوه قضاییه یا دولت و مجلس نیست، اکنون از درون شورای نگهبان گرفته تا درون کمیسیون‌های مجلس نیز از فردی به فرد دیگر دیدگاه‌ها متفاوت شده و معلوم نیست خروجی این اختلاف‌نظرها به کجا کشیده خواهد شد.

اختلاف‌نظرهایی که دیگر حتی خود مسوولان مربوطه به آن اذعان می‌کنند و تلاش دارند دلیلی برای آن بیابند. مانند آنچه غلامرضا جلالی، رییس سازمان پدافند غیرعامل به‌تازگی گفته و با اشاره به اختلاف‌نظرهایی که در این مورد بین دستگاه‌ها وجود دارد، تاکید کرده: وجود اختلاف‌نظر درباره مسایل مربوط به حوزه فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی به دلیل این است که این موارد در پروسه بلوغ هستند.

آنچه از این شکاف و اختلاف‌نظرها مشهود است، بلاتکلیفی مردم و کاربران اینترنت است که به‌درستی نمی‌دانند حضور در این شبکه‌ها جرم است یا آزاد. این بلاتکلیفی البته در دو بعد تقویت می‌شود؛ اول اینکه در شبکه‌های اجتماعی فیلتر شده، بسیاری از مسوولان فعالیت دارند و حتی مسیر اصلی اطلاع‌رسانی آنها همین شبکه‌ها همانند توییتر است و بعد دیگر اظهار‌نظرهایی است که حتی در دو بخش متفاوت یک نهاد و دستگاه و یا حتی دو فرد متفاوت در یک بخش واحد هم از نبود رویه واحد حکایت دارد.

 

رییس کمیسیون فرهنگی مخالف فیلترینگ

نمونه این اختلاف دیدگاه‌ها را در میان اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس می‌بینیم؛ افرادی که حداقل هفته‌ای دو سه بار دور یک میز می‌نشینند و درباره مسایل مختلف تصمیم‌گیری می‌کنند. درباره فیلترینگ توییتر، احمد مازنی، رییس کمیسیون فرهنگی مجلس با تاکید بر اینکه توییتر باید رفع فیلتر شود، معتقد است: فیلتر راه‌حل و راهکار حل مشکلات فضای مجازی نیست بلکه به‌عنوان ابزار کنترلی موقت می‌تواند مورد توجه قرار گیرد.

این نماینده مجلس می‌گوید: برخی مقامات برای استفاده از اینترنت، فضای مجازی و شبکه‌های ماهواره‌ای مجوزهایی دارند اما برای مردم این موضوع قابل قبول نیست، در واقع اگر فضای مجازی بد است باید برای همه باشد، اگر خوب است باید برای همه باشد. البته می‌توان برای استفاده شرط سنی گذاشت اما اینکه برای تمامی مردم ممنوعیت ایجاد کرد و مقامات از این ظرفیت استفاده کنند، قابل قبول نیست.

 

 عضو کمیسیون فرهنگی موافق فیلترینگ

اما در سوی دیگر یک عضو کمسیون فرهنگی مجلس با دفاع از فیلترینگ تلگرام، معتقد است اینستاگرام هم باید فیلتر شود؛ همچنان که دستور آن صادر شده است. احمد سالک می‌گوید: ما نمی‌توانیم با وجود فسادهایی که در تلگرام و پیام‌رسان‌های مشابه است تا آخر منتظر باشیم که «تلگرام باشد و ما هم باشیم» و باید روزی فعالیت تلگرام و اینستاگرام به اتمام برسد.

این عضو کمیته فضای مجازی کمیسیون فرهنگی مجلس می‌گوید: اگر بسته شدن تلگرام در دی‌ماه سال گذشته مداومت داشت، امروز دچار مشکلات پیش‌آمده نبودیم، اما طی مصوبه‌هایی که صادر شده باید فیلترینگ با قوت انجام شود و امید است این مهاجرت به سمت پیام‌رسان‌های داخلی انجام شود.

 

سخنگوی شورای نگهبان مخالف فیلترینگ

یکی دیگر از مظاهر بروز این اختلاف دیدگاه درباره فیلترینگ، اظهارات سخنگو و دیگر اعضای شورای نگهبان است. عباسعلی کدخدایی، سخنگوی شورای نگهبان در تابستان امسال زمانی که به توییتر پیوست، در پاسخ به این پرسش که چرا با وجود فیلتر بودن این سایت تصمیم گرفته عضو آن شود، گفت: به هر حال مسوولان مختلف در این شبکه حضور دارند و ما هم تصمیم گرفتیم مانند مسوولان به این شبکه ورود پیدا کنیم.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا استفاده از سایت فیلتر شده غیرقانونی نیست، هم تاکید کرد: یک تفسیری که در این مورد وجود داشت این بود که فیلتر یک سایت محدودیت است، اما استفاده از آن غیرقانونی نیست. اگر تفسیر جدیدی وجود داشته باشد و بگوید که استفاده از سایت فیلتر شده جرم است، ما نیز حتما از آن تبعیت می‌کنیم.

اما در این مورد کدخدایی حتی با خود هم اختلاف‌نظر دارد! او در بهمن‌ماه سال 95 در گفت‌وگو با نشریه صدا درباره علت عدم حضورش در توییتر گفته بود: درباره توییتر و فیس‌بوک سوال کردم، چون مراجع رسمی اعلام کردند غیرقانونی است، بنابراین من وارد نشدم. درباره تلگرام هم سوال کردم که گفتند ممنوع نیست، به همین دلیل وارد شدم. تلاش ما این است که خلاف قانون کاری انجام نشود.

 

عضو شورای نگهبان موافق فیلترینگ

اما اکنون فراتر از این بلاتکلیفی شخصی، اعضای دیگر شورای نگهبان، شبیه تفکر فعلی سخنگو را ندارند. محسن اسماعیلی، یک عضو حقوقدان شورای نگهبان می‌گوید: معنایی ندارد که وقتی استفاده از فلان شبکه ممنوع است در آن فعالیت کنیم، آن زمان چطور از مردم انتظار دارید به مصوبات و قوانین عمل کنند، اما تا شب نشده خودمان آن را نقض می‌کنیم.

 

دبیر شورای‌عالی فضای مجازی موافق فیلترینگ

شورای‌عالی فضای مجازی که به هر حال وظیفه سیاست‌گذاری درباره مسایل این حوزه از جمله شبکه‌های اجتماعی را دارد هم از دیگر مواردی است که طیفی از مخالفان و موافقان فیلترینگ را در خود جای داده است. ابوالحسن فیروزآبادی، دبیر شورای‌عالی فضای مجازی در گفت‌وگویی درباره توییتر و عضویت مقامات ارشد نظام در این شبکه اجتماعی فیلتر شده، گفته است: ما مشکل قانونی داریم که باید آن را حل کنیم. من از کسانی که در توییتر هستند دفاع نمی‌کنم، اما اینکه بگوییم مطلقا توییتر خوب یا بد است شاید درست نباشد.

رییس مرکز ملی فضای مجازی درباره نامه شش وزیر و دو نماینده مجلس برای رفع فیلتر توییتر می‌گوید: من موافق وزرایی که نامه امضا کرده‌اند تا توییتر باز شود نیستم، چون من توییتر را سکوی لرزانی می‌دانم، ولی مخالف نیستم که برای خارجی‌هایی که در آن فضا هستند از آن استفاده شود. به‌هرحال به‌طور عام ما طرفدار این هستیم که این سکو ایرانی باشد.

اما تمام اعضای شورا هم این نظر را ندارند؛ از شش وزیری که در اردیبهشت‌ماه برای رفع فیلتر توییتر نامه زدند، حداقل سه وزیر عضو این شورا بودند. روایتی از این بلاتکلیفی را می‌شود در اظهارات اخیر عباس آسوشه، معاون فناوری مرکز ملی فضای مجازی دید که می‌گوید ما پنج سال مردم را وادار به استفاده از تلگرام کردیم و حالا که مردم کاربران حرفه‌ای این شبکه شده‌اند می‌خواهیم آنها را به سمت هفت پیام‌رسان دیگر سوق دهیم.

 

وزارت ارشاد: رسانه ملی ایران، تلگرام است

نه‌تنها وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی خواهان رفع فیلتر توییتر است، بلکه مدیرکل دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌گوید: دوره‌ای که ما رسانه اجتماعی را نادیده بگیریم تمام شده و امروز وارد رسانه فردی شده‌ایم، یعنی یک فرد می‌تواند یک زلزله ۸ ریشتری رسانه‌ای ایجاد کند.

حمید ضیایی‌پرور می‌گوید: چیزی حدود ۵۵ میلیون نفر که از این تعداد، بین ۴۰ تا ۴۵ میلیون نفر از تلگرام استفاده می‌کنند و در واقع رسانه ملی ایران تلگرام است. به همین دلیل فیلتر کردند و سیاست انقباضی تشکیل دادند اما مردم ترکش نکردند. به اعتقاد او اینستاگرام رسانه دوم مجازی ایران است و توییتر رسانه سوم کشور است با ۱۰ میلیون نفر. اکثرا افراد فعال در حوزه سیاسی در توییتر حضور دارند، توییتر رسانه گروه نخبگانی است که گروه مرجع هم هستند.

نظر وزیر ارتباطات هم البته از همه بیشتر به چشم می‌آید. تا آنجا که نصرالله پژمان‌فر، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس به کنایه می‌گوید: آرمان وزیر ارتباطات پیوستن افراد به توییتر است و برای ورود هر فرد به توییتر جشن می‌گیرد. اما وزیر ارتباطات درباره دلیل حضورش در شبکه توییتر به‌‌رغم فیلتر بودن آن می‌گوید: قانونی نداریم که فعالیت یک ایرانی در توییتر را محدود کند، اما اجازه فعالیت این شبکه در ایران به واسطه تصمیم کارگروه فیلترینگ داده نشده است.

آذری‌جهرمی با بیان اینکه دولت قبلا هم درخواست رفع فیلتر این شبکه را به کارگروه مذکور داده است، گفته بود: مقام قضایی هم نسبت به رفع فیلتر این شبکه اجتماعی در کشور موضع دارد و گفته است که اگر با تصمیم کارگروه مذکور رفع فیلتر شود، با دستور قضایی بار دیگر آن را فیلتر خواهد کرد.

 

نظر میانه معاون قوه قضاییه

حتی در قوه قضاییه هم به نظر می‌رسد اختلاف‌نظر‌هایی وجود دارد و آن‌طور که وزیر می‌گوید، همه چنان موضع صریحی ندارند. هادی صادقی، معاون فرهنگی قوه قضاییه معتقد است: تمام کارهایی که در فضای مجازی مانند تلگرام صورت می‌گیرد، مجرمانه نیست؛ هم کارهای خوب و هم کارهای مجرمانه در آن انجام می‌شود. باید سواد رسانه‌ای مردم را بالا برد، فضای مجازی نیاز مردم است.

 

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

این حجم از اختلاف‌نظر درباره پدیده‌ای که حجم انبوهی از مردم با آن سر و کار دارند، بالطبع حجم بالایی از سردرگمی را ایجاد می‌کند و حکایت از نوعی بلاتکلیفی با پدیده‌ای دارد که مردم به زندگی با آن عادت کرده‌اند. می‌شود این جمله کلیشه‌ای را نوشت که دیگر زمان آن رسیده که اختلاف‌ها را کنار بگذارند و حرف‌ها یکی شود، اما واقعا حتی اگر زمان این کار هم فرا رسیده یا برسد، بعید به نظر می‌رسد این حجم و شکل از اختلاف که حتی بین افرادی که باید با هم تصمیم واحد بگیرند در حال بروز و ظهور است، بتواند در جایی حل بشود. دیگر چندان نیازی نیست نگاهی به آرشیو اخبار بیندازیم، ممکن است در یک روز چند مورد از این اختلاف دیدگاه‌ها از سوی مسوولان مربوطه اظهار شود و بر سردرگمی مردم دامن بزند و شاید از همین نقطه یعنی بیرون آوردن کاربران از بلاتکلیفی مسوولان مربوطه و غیرمربوطه بتوانند رسیدن به اشتراک نظر را کلید بزنند.

بنا بر نتایج تحقیقات جدید، نرخ بالای افسردگی در دختران در مقایسه با پسران، با زمان زیادی که آنها در شبکه‌های اجتماعی صرف می‌کنند مرتبط است. بویژه آنکه حضور بیشتر آنها در شبکه‌های اجتماعی، معمولا با آزار و اذیتهای آنلاین و همچنین بیخوابی‌های طولانی همراه است و این عوامل نقش مهمی در تغییر خلق و خوی دختران و زنان جوان دارد.

این تحقیق در کالج لندن به مدیریت پروفسور ایوان کیلی انجام و در جریان آن با حدود ۱۱ هزار نوجوان ۱۴ ساله گفتگو شده است.

نتیجۀ این مطالعه نشان داد که دختران در مقایسه با پسران زمان بیشتری را در شبکه‌های اجتماعی صرف می‌کنند و به نظر می‌رسد که نشانه‌های افسردگی در دختران با استفادۀ آنها از شبکه‎هایی همچون اینستاگرام، واتس‌اپ و فیسبوک مرتبط باشد.

دیگر نتیجۀ به دست آمده اینکه دو پنجم دختران دست‌کم سه ساعت در روز را در شبکه‌های اجتماعی می‌گذرانند، درحالیکه این آمار در میان پسران یک پنجم است. همچنین درحالیکه یک دهم پسران هرگز از شبکه‌های اجتماعی استفاده نمی‌کنند، این رقم در میان دختران تنها ۴ درصد است.

سه چهارم دختران ۱۴ ساله‌ای نیز که افسرده شده بودند و اعتماد به نفس پایینی داشتند، در شبانه روز هفت ساعت و یا کمتر از آن می‌خوابیدند و از چهره و ظاهر خود ناراضی بودند.

پروفسور ایوان کیلی می‌گوید: «به نظر می‌رسد که دختران بیش از پسران با جنبه‌های مختلف زندگیشان درگیر هستند و در برخی جنبه‌ها این چالش نگران کننده است.»

این تحقیق نشان داد که هم اکنون در مقایسه با پسران و مردان جوان، شمار بیشتری از دختران و زنان جوان از طیف وسیعی از مشکلات روانی رنج می برند؛ مشکلاتی که حتی می‌تواند منجر به روی آوردن آنها به ایده‌هایی برای خودکشی یا آسیب رساندن به خود شود.

خانم کیلی می‌گوید: «ارتباط میان استفاده از شبکه‌های اجتماعی و علائم افسردگی برای دختران بسیار قویتر از همین ارتباط برای پسران است. در میان دختران، با استفادۀ بیشتر از شبکه‌های اجتماعی، علائم افسردگی نیز بیشتر دیده شده است.»

نیمی از دختران افسرده و یک چهارم از پسران افسرده نیز گفته‌اند که بیشتر وقتها از اختلال خواب رنج می‌برند. بیداری گاه به گاه نوجوانان در میانۀ خواب به دلیل پیام‌رسانهای نصب شده روی تلفنهایشان که عمدتا در کنار تختهایشان قرار دارند نیز از دیگر دلایل اختلال خواب آنهاست.

به گفتۀ محققان اگرچه هنوز نمی‌توان بطور قطعی اعلام کرد که استفاده از شبکه‌های اجتماعی، سلامت روان را به خطر می‌اندازد اما شواهدی که به‌ تدریج به دست می‌آید در این راستا است.(منبع:یورونیوز)

نتایج یک بررسی جدید نشان می دهد که اکثر کاربران عضو شبکه اجتماعی فیس بوک با دریافت مبلغی که به طور متوسط از ۲۵۰ دلار بیشتر نیست حاضر به ترک آن هستند.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از راشاتودی، در این بررسی تلاش شده تا ارزش اجتماعی عضویت در فیس بوک بر اساس مبلغی مادی محاسبه و برآورد شود. از همین رو از مصاحبه شوندگان سوال شد که برای ترک فیس بوک چه مقدار پول باید به آنها پرداخت شود.

فیس بوک در ماه های اخیر به علت نقض حریم شخصی کاربران، عدم بی طرفی سیاسی و تلاش برای کنترل انحصاری بازار شبکه های اجتماعی به شدت زیر فشار بوده است. این مساله باعث شده تا ارزش سهام فیس بوک در حدود ۶ درصد کاهش یابد و کاربران نیز اعتماد خود را به آن از دست بدهند.

تحقیقات شرکت Plos One که یک موسسه خصوصی پژوهشی در کالیفرنیا است، نشان می دهد که کاربران فیس بوک به طور متوسط با دریافت ۲۵۰ دلار حاضرند از آن خداحافظی کنند و این در حالی است که ارزش خالص شرکت فیس بوک بالغ بر ۶۳۰ میلیارد دلار برآورد شده است.

پیش از این نتایج یک بررسی دیگر در مورد فیس بوک منتشر شده بود که توسط شرکت تامسون رویترز انجام شده و نشان می داد که بیش از نیمی از کاربران این شبکه اجتماعی دیگر به آن اعتماد ندارند.

میثم لطفی - بررسی‌های دانشگاه آکسفورد نشان می‌دهد که برای بسیاری از مردم در سراسر جهان، اخبار مهم‌ترین منبع دریافت اطلاعات پیرامون اتفاقات سیاسی و اجتماعی محسوب می‌شود و در اینجا این سؤال مطرح می‌شود در شرایطی که ابزارهای دیجیتال و رسانه‌های اجتماعی همه ما را احاطه کرده‌اند، مردم تا چه اندازه اخبار منتشر شده از طریق این قبیل پلتفرم‌ها را باور می‌کنند و چقدر آنها را می‌پذیرند؟

مؤسسه تحقیقات روزنامه نگاری رویترز برای پاسخ دادن به این سؤال، همکاری‌هایی را با کارشناسان دانشگاه آکسفورد انجام داد و در پایان آن مشخص شد معتبرترین منابع کنونی انتشار اخبار برای ساکنان هزاره سوم، دنیای آنلاین و گیرنده‌های تلویزیونی هستند و هرکس که در نظر دارد در جریان آخرین اتفاقات قرار بگیرد، پیش از هر پلتفرم دیگری سراغ این دو ابزار رسانه‌ای می‌رود.


رقابت‌های رسانه‌ای
پیشرفت فناوری در سال‌های اخیر باعث شده است که برخی ابزارهای رسانه‌ای نظیر تلویزیون و رادیو کم‌کم محبوبیت خود را از دست بدهند و حتی روزنامه‌ها هم با مشکلات فراوان در این زمینه مواجه شوند تا این پلتفرم‌ها دیگر اولین انتخاب برای دریافت آخرین اخبار نباشند.
گفته می‌شود در کشوری مانند انگلستان که 92 درصد مردم آن به اینترنت دسترسی دارند، در جریان انتخابات ریاست جمهوری 2016 ایالات متحده امریکا، بیشتر مردم از طریق تلویزیون و البته سایت‌های خبری آخرین اتفاقات پیرامون این ماجرای سیاسی را دنبال می‌کردند و منتظر انتشار روزنامه‌های فردا نبودند تا  جدیدترین خبرها را دریافت کنند. بررسی کارشناسان نشان داد به همان نسبت که در سال‌های اخیر محبوبیت شبکه‌های اجتماعی برای انتشار اخبار افزایش یافت، از محبوبیت روزنامه‌های کاغذی هم کاسته شده است.
بر پایه آخرین بررسی‌ها مشخص شده است 81 درصد ساکنان امریکا از طریق سایت‌های اینترنتی، اپلیکیشن‌های موبایلی و شبکه‌های رسانه‌ای اخبار مورد نیاز خود را دریافت می‌کنند و معتقدند دنیای آنلاین تمام نیاز آنها را در زمینه دریافت اخبار و اطلاعات برطرف می‌کند.
برای امریکایی‌ها تلویزیون در دومین درجه اهمیت قرار دارد و 57 درصد بزرگسالان این کشور اعلام کرده‌اند که به طور معمول گیرنده تلویزیونی را روشن می‌کنند تا باکس‌های خبری مورد علاقه خود را در آن تماشا کنند. این در حالی است که کهنسالان بیش از دیگر اقشار جامعه علاقه دارند اخبار را از گیرنده‌های تلویزیونی مشاهده کنند و در مقابل آنها جوانان، ابزارهای دیجیتالی را ترجیح می‌دهند.
آمارهای منتشر شده نشان می‌دهد در پایان سال 2018 میلادی 2.34 میلیارد نفر از مردم جهان دست کم یک صفحه اختصاصی در شبکه‌های اجتماعی داشته‌اند و پیش‌بینی می‌شود این رقم تا سال 2020 میلادی به بیش از 2.95 میلیارد نفر برسد.
مؤسسه تحقیقات روزنامه‌نگاری رویترز ادعا می‌کند دست کم نیمی از این افراد در طول هفته یکبار وارد صفحه خود می‌شوند تا اخبار و اطلاعاتی که مد نظر دارند ، دریافت کنند.


یک منبع موثق
در حالی که بنا بر تحقیقات صورت گرفته مشخص شده است که کاربران برای خواندن اخبار شبکه‌های اجتماعی را انتخاب کرده‌اند اما دغدغه بسیاری افزایش اخبار جعلی در این شبکه‌ای اجتماعی است به همین علت صاحبان برترین شبکه‌های اجتماعی به‌دنبال راهکاری هستند تا بتوانند به نوعی درصد اخبار جعلی را در این شبکه‌ها کاهش دهند. در همین راستا چندی پیش مدیرعامل شرکت فیس‌بوک اعلام کرد در حال اعمال اصلاحات گسترده است تا الگوریتم‌های انتشار اخبار در این شبکه اجتماعی را به سمتی هدایت کند تا بتوانند هوشمندانه‌تر عمل کرده و به نوعی جلوی عرضه خبرهای جعلی را بگیرند.
گفتنی است الگوریتم‌های مذکور به گونه‌ای طراحی شده‌اند که به محض ورود کاربر به فضای مجازی، 1500 مطلبی که احتمال دارد او در صفحه دوستان، اطرافیان، مراکز خبری و... مشاهده کند را بررسی و سپس مطالب را از یک فیلتر ویژه عبور می‌دهد تا فقط خبرهای موثق به دست کاربر برسد. با وجود این باید اعتراف کرد شبکه‌های اجتماعی که بالاترین محبوبیت را برای انتشار اخبار نزد کاربران دارند، بزرگترین منبع انتشار اخبار جعلی هم محسوب می‌شوند و این مسأله همگان را نگران کرده است.
برای آنکه میزان اثرگذاری اخبار جعلی را روی کاربران آنلاین متوجه شوید، بد نیست بدانید بیش از نیمی از روز کاربران بزرگسال به گشت‌وگذار در شبکه‌های اجتماعی مختلف منتهی می‌شود و در کشور امریکا کاربران بیش از 11 ساعت از روز خود را به گوش دادن، تماشا کردن، خواندن یا هرگونه تعامل دیگر در شبکه‌های اجتماعی اختصاص می‌دهند و بخش اعظم درگیری با این فضا به اخباری اختصاص می یابد که خواسته یا ناخواسته آنها را مشاهده می‌کنند.‌
البته مدت زمانی که هر یک از ما به طور میانگین در طول روز به شبکه‌های اجتماعی اختصاص می‌دهیم هم قابل ملاحظه است. کارشناسان با بررسی‌های جدید به این نتیجه رسیده‌اند که کاربران جهانی به طور میانگین 40 دقیقه از روز خود را به گشت‌وگذار در سایت ویدئویی یوتیوب اختصاص می‌دهند، 35 دقیقه در فیس‌بوک حضور می یابند، 25 دقیقه خود را صرف اسنپ‌چت می‌کنند، 15 دقیقه را در اینستاگرام می‌گذرانند و 10 دقیقه هم به توئیتر اختصاص می‌دهند. با این توضیح می‌توان گفت هر فرد به طور میانگین 5 سال و 4 ماه از عمر خود را در شبکه‌های اجتماعی می‌گذراند و بخش اعظم آن هم مخصوص دریافت اخبار و اطلاعات است
به هر حال باید پذیرفت که اگرچه رسانه‌های دیجیتال و شبکه‌های اجتماعی توانسته‌اند به‌عنوان محبوب‌ترین ابزار رسانه‌ای توجه مردم جهان را به خود جلب کنند، ولی این مراکز در زمینه جلب اعتماد مخاطبان رسانه‌ای مردود شده‌اند و رسانه‌های سنتی در این رقابت همچنان مورد اعتمادتر هستند. (منبع:روزنامه ایران)

یک عضو حقوق‌دان شورای نگهبان با تاکید بر لزوم مقدس‌ شمردن قانون نه اجرای آن توسط همه، گفت: معنایی ندارد که وقتی استفاده از فلان شبکه ممنوع است در آن فعالیت کنیم آن زمان چه‌طور از مردم انتظار دارید که به مصوبات و قوانین عمل کنند، اما تا شب نشده خودمان آن را نقض می‌کنیم.

محسن اسماعیلی در هفتمین همایش نقش پژوهش در فرآیند قانون‌گذاری، اظهار کرد: اگر قانون خوب است، باید قابلیت اجرا در جامعه را هم داشته باشد. مهم کارآمدی قانون است کما این‌که نظارت بر اجرای قانون و پایبندی بر آن نیز جزو فرآیند قانون‌گذاری به شمار می‌آید.

وی اضافه کرد: اگر قانون تصویب شود و در رده مسئولان کشور حرمت نداشته و زیرپا گذاشته شود کیان مجلس و روح قانون‌گذاری لطمه می‌خورد.

این عضو حقوق‌دان شورای نگهبان تاکید کرد: معنایی ندارد که استفاده از فلان شبکه ممنوع باشد، اما همه ما در آن فعالیت داشته باشیم. چه‌طور در این شرایط انتظار دارید که مردم به مصوبات ما عمل کنند، در حالی که شب نشده خودمان مصوبات را نقض می‌کنیم. اگر قانون خوب است برای همه خوب بوده و اگر بد است برای همه بد است. باید قانون را مقدس شمرد.

وی با بیان این‌که در زمان شکل‌گیری مرکز پژوهش‌ها صحبت از نیاز وجود چنین مرکزی بود، گفت: اکنون ما در مرحله‌ای هستیم که باید به سمت آینده‌پژوهی رفته و از آینده‌نگری عبور کنیم. بدان معنا که پیش از این آینده را حدس می‌زدیم و براساس آن تقنین می‌کردیم. امروز گفتمان عوض شده، نباید آینده را حدس زد بلکه باید آینده را بسازیم و با این نگاه جلو برویم.

اسماعیلی با بیان این‌که باید با سرعت عقب‌ماندگی در این حوزه را جبران کنیم، اظهار کرد: اکنون تحول در حوزه فناوری با چنان سرعتی پیش می‌رود که اگر آینده‌پژوهی نباشد، دچار عقب‌افتادگی می‌شویم. باید با قدرت بیشتری حرکت کنیم که از جمله آن توجه به این نکته است که باید قبل و بعد از تقنین را هم مورد توجه قرار داد. برای این کار به افرادی احتیاج است که واقعیات جامعه را بشناسند.

به گزارش ایسنا،این عضو حقوق‌دان شورای نگهبان توضیح داد: گاهی قانون خوب نوشته می‌شود، اما با واقعیات اجتماعی سازگار نیست، لذا مجبور می‌شویم که قانون را منسوخ کرده و یا به آن توجه نکنیم یا این‌که اجرایی شده که آن هم خسارت‌بار است، لذا باید قبل و بعد از قانون‌گذاری را دید.

وی خاطر نشان کرد: 100 سال پیش در فقه شیعی گفته شد قانون به عنوان رساله عملی است، لذا امروز نباید در قانون تردید شود حساسیت خوب است، اما معلوم نیست که این نوع اعمال حساسیت موفق باشد. امروز میزان اظهارنظر کسانی که دست‌شان در عمرشان به کیبورد نخورده درباره فضای مجازی کشور از همه اظهارنظرهای مدیر عامل مایکروسافت بیشتر است. این حساسیت‌ها خوب است ولی وقتی جواب می‌دهد که آینده‌پژوهی کرده باشیم.

این عضو حقوق‌دان شورای نگهبان ادامه داد: ما نمی‌توانیم جلوی واقعیات بایستیم، باید واقعیات را پذیرفت و به دنبال تعامل و نه تقابل بود.

به گفته اسماعیلی اگر مرکز پژوهش‌ها بتواند اقدامات و فناوری را مدیریت کند و تحولات داشته باشد، موفق خواهد بود. ما نیازمند تحول هستیم. باید فرآیند قانون‌گذاری را تفسیر کنیم. اگر قرار است کشور ما در منطقه و جهان نقش منحصربه فردی ایفا کند بدون آینده‌پژوهی ممکن نیست. آینده‌پژوهی هم بدون امکانات و در نظر گرفتن شرایط هم میسر نخواهد بود.

پلتفرم‌هایی که از اساس برای کسب سود طراحی شده‌ بودند، حالا به بخشی جدایی‌ناپذیر از هر اقدام سیاسی و نظامی تبدیل شده‌اند. وضعیتی که به تعبیر نویسندگان کتابی جدید باعث شده است کل جهان به میدان نبردی دائمی تبدیل شود.

قواعد بازی عوض شده‌اند/ از تیلور سوئیفت تا داعش آن‌ها را به شیوه‌ای یکسان به کار می‌گیرند، چه درسی در این مسئله وجود دارد؟
بسیاری از پروژه‌هایی که ابتدا به منظور اهدافی نظامی راه‌اندازی شده بودند، بعدها برای کسب درآمد نیز به کار گرفته شدند، از پودر پنیر بگیرید تا جی.پی.اس. اما شبکه‌های اجتماعی گویا مسیر برعکس را طی کرده‌اند. پلتفرم‌هایی که از اساس برای کسب سود طراحی شده‌ بودند، حالا به بخشی جدایی‌ناپذیر از هر اقدام سیاسی و نظامی تبدیل شده‌اند. وضعیتی که به تعبیر نویسندگان کتابی جدید باعث شده است کل جهان به میدان نبردی دائمی تبدیل شود.
ما در دنیای بات‌ها و ترول‌های اینترنتی و فیدهای خبری گلچین‌شده زندگی می‌کنیم، دنیایی که در آن واقعیت در دسترس همگان است.

کتاب جدید لایک‌جنگ: جنگ‌افزار‌شدن شبکه‌های اجتماعی۱ به واکاوی این پرسش می‌پردازد که شبکه‌های اجتماعی چگونه فرهنگ ما را متحول و قواعد قدیمی سیاست و حتی جنگ را وارونه می‌کنند. نویسندگان کتاب، پیتر دبلیو. سینگر و امرسون بروکینگ، می‌خواهند نشان دهند که تمایز متعارف بین سرگرمی و سیاست، جنگ و صلح و حتی غیرنظامی و نظامی رفته‌رفته در حال ناپدید شدن است.

نگارندگان ادعا می‌کنند که اکنون شبکه‌های اجتماعی محلی برای کشمکش جهانی اطلاعات است که میلیون‌ها انسان از ده‌ها کشور دنیا بر روی پلتفرم‌های گوناگون برپا می‌کنند. شبکه‌های اجتماعی روش فکری ما، نحوه کسب اطلاعات و چگونگی درک ما از دنیای اطراف‌مان را تغییر می‌دهند و چیزی به‌نام «میدان نبردِ»۲ جهانی ایجاد کرده‌اند که در آن ستاره‌های پاپ مانند تیلور سوئیفت و گروه‌های تروریستی مثل داعش برای مبارزه آنلاین بر سر جلب توجه ما از تاکتیک‌های یکسانی استفاده می‌کنند.

با سینگر، کارشناسی برجسته در مسائل امنیتی قرن بیست‌ویکم، مصاحبه‌ای انجام دادم درباره پیامدهای این تغییرات و اینکه چرا شرکت‌های فناوری تاکنون مسئولیت پلتفرم‌های ساخته خودشان را نپذیرفته‌اند.

متن این مصاحبه با اندکی ویرایش در زیر می‌آید.

شان ایلینگ: شبکه‌های اجتماعی با ما چه می‌کند؟

پیتر دبلیو. سینگر: شبکه‌های اجتماعی همزمان ما را به هم متصل و از هم جدا کرده‌اند. خواه بحث از زندگی شخصی‌مان باشد یا سیاست یا جنگ، دیگر در‌بانی در کار نیست؛ همه ما می‌توانیم اطلاعاتی به دست آوریم و آن را به اشتراک بگذاریم. بنابراین در مقایسه با گذشته، بیشتر صاحب اختیار و قدرت شده‌ایم.

اما این از طرفی هم بدین معنی است که ما پیوسته به هزار سمت‌و‌سوی مختلف کشیده می‌شویم و معمولاً از مهم‌ترین مسائل دور می‌مانیم و ممکن است آلت دست دیگران شویم، چون همه این اطلاعات روی چند پلتفرم عظیم تلنبار می‌شود که بیش از هر کار دیگر برای پول‌‌درآوردن طراحی شده‌اند. درواقع حاصل کار بسیار شبیه نوعی میدان نبرد برای جلب توجه و کنترل دیگران است.

ایلینگ: شما خیلی تعمدی از عبارت «میدان نبرد» استفاده می‌کنید و بیشتر صفحات کتاب شما به این موضوع اختصاص دارد که شبکه‌های اجتماعی چگونه به سلاح جنگی تبدیل شده است. آیا این جنگ‌افزار اکنون ارزان‌ترین و موثرترین سلاح است؟

سینگر: اینترنت در آغاز جایی بود برای اشتراک زمان کامپیوتری بین دانشمندان، سپس به‌سرعت به رسانه‌ای اجتماعی تغییر کاربری داد. اما اینترنت با خلق چنین ابزاری برای ارتباط انبوه، تبدیل شد به سیستم عصبی همه‌چیز، از تجارت گرفته تا اخبار و مثل هرچیز دیگر به نوعی جنگ‌افزار بدل شد.

این ابزار خیلی زود مورد استفاده همه قرار می‌گیرد، از گروه‌های تروریستی گرفته تا هواداران آنلاینِ خوانندگانی محبوب مثل کانیه وست و تیلور سوئیفت و همه این افراد آن را راهی برای دستیابی به اهداف خود می‌دانند. اینترنت خواه برای به‌کارگیری و تغییر محاوره یا داستان به‌نفع خود افراد یا برای جمع‌آوری اطلاعات محرمانه به‌منظور استفاده در هدایت عملیات فیزیکی به کار رود، ابزاری فوق‌العاده ارزان و پرکاربرد است. و صرف‌نظر از اینکه کاربرش کیست، دراصل از قواعدی یکسان تبعیت می‌کند.

آیا اینترنت موثرترین یا قوی‌ترین سلاح است؟ در برخی موارد مسلماً این‌گونه بوده است. برخی کشورها از آن برای رسیدن به اهداف سنتی جنگ استفاده کرده‌اند بی‌آنکه گلوله‌ای شلیک کرده باشند. و کشورهایی مثل روسیه، متفاوت‌تر از کشورهایی مثل آمریکا از آن بهره می‌گیرند. و به‌همین دلیل روسیه در چند سال اخیر در پیشبرد منافع خود بسیار موفق بوده است.


ایلینگ: آیا روسیه در این بازی سایبری بهترین است؟

سینگر: مطمئناً الان روس‌ها در صدر قرار دارند اما تنها نیستند. در این فضا صدرنشین بزرگ دیگری به‌نام داعش را می‌بینیم. تسلط آن‌ها بر شبکه‌های اجتماعی در صعودشان به صدر جدولِ بازی تروریسم و پشت‌سرگذاشتن القاعده و گروه‌های دیگر نقشی اساسی داشت. مردم با دیدن داعش با خود می‌گویند چطور گروهی با جهان‌بینی قرن‌هفتمی توانست اینقدر مشهور شود. پاسخ این است که آن‌ها در استفاده از فناوری قرن‌بیستمی بسیار ماهر بودند.

وقتی داعشی‌ها تصمیم گرفتند در ژوئن ۲۰۱۴ به موصل حمله کنند، چه کار کردند؟ آن‌ها این تصمیم را با یک هشتگ اعلام کردند. آن‌ها مثل روسیه قواعد بازی را فهمیده بودند، ازجمله اینکه: دنیا در حال تماشاست و نمی‌توانید چیزی را پنهان کنید، پس باید واقعیت را بپذیرید و از شبکه‌های اجتماعی برای تبدیل پیام خودتان به پویشی فراگیر استفاده کنید.

ایلینگ: فکر نمی‌کنم جامعه ما بتواند خود را به‌موقع با این تغییرات تکنولوژیک سازگار کند؛ یعنی این تحولات آنقدر جلوتر از قوانین و فرهنگ و نهادهای ما حرکت می‌کنند که در اصل ما را گروگان خود کرده‌اند.

سینگر: نمی‌دانم باید از واژه «گروگان» استفاده کنم یا نه، اما قطعاً مشکلی داریم. همه این اتفاقات در حدود ۱۰سال اخیر رخ داده است و امروز مردم با یک میدان نبردِ جدید روبه‌رو شده‌اند که درک و پذیرش آن برایشان بسیار دشوار است.

ما در کتابمان با یکی از کارشناسان مطرح مبارزات سیاسی درباره انتخابات ۲۰۱۶ آمریکا مصاحبه کرده‌ایم. او می‌گوید که چطور طبق همه قواعد شناخته‌شده، اصولاً ترامپ نباید برنده می‌شد. تعداد رقبا بیش‌ازاندازه بود، روزنامه‌ها از او حمایت نمی‌کردند، پویش او تقریباً هیچ دفتری نداشت، تبلیغات تلویزیونی کمتری داشت و مواردی از این قبیل. اما همه این‌ها قواعدی قدیمی‌اند و در عصر اینترنت دیگر جواب نمی‌دهند.

بنابراین به قواعد جدیدی نیاز داریم و این درباره تک‌تک ما نیز صدق می‌کند. چون اگر همه راه‌هایی را که شبکه‌های اجتماعی و اینترنت برای پرت‌کردن حواس و کنترل شما به کار می‌گیرند نشناسید، هدفی آسیب‌پذیر خواهید شد. وقتی وارد اینترنت می‌شوید، پیوسته آماج حمله افرادی خواهید بود که به دنبال پول درآوردن از توجه شما، خشم شما یا هرچیز ممکن دیگر هستند.

در سال ۲۰۱۶ سراسر کشور غافلگیر شد و به‌همین دلیل روسیه توانست در جامعه ما چنان آشوبی ایجاد کند. اگر تشخیص ندهیم که جهان چقدر عوض شده است، نمی‌توانیم از خودمان محافظت کنیم. چرا که جهان تغییر کرده است و با سرعت بیشتر و بیشتری به تغییر خود ادامه خواهد داد.

ایلینگ: شما در کتاب از عبارت «ماشین ناواقعیت۳» برای توصیف کارکرد اساسی شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنید. آیا امروزه فایده سیاسی شبکه‌های اجتماعی این است؟ ساخت واقعیت؟

سینگر: می‌توانید از شبکه‌های اجتماعی برای رسیدن به اهداف خود استفاده کنید، هر هدفی که باشد. و این هدف برای خیلی از گروه‌ها خلق واقعیتی جدید است، چون مخاطبِ هدفْ درک خود را از جهان -نه فقط اخبار، بلکه تصویری که از دنیا می‌سازد- از دریچه شبکه‌های اجتماعی می‌گیرد.

بنابراین از بسیاری لحاظ این گفته قدیمی در ذهن متبادر می‌شود که نمی‌توانید واقعیت‌های خودتان را داشته باشید. درواقع، اکنون می‌توانید واقعیت‌های خودتان را داشته باشید و نکته هولناک در این میان آن است که همه عوامل پیش‌برنده شبکه‌های اجتماعی از جلمه الگوریتم‌ها و بازار، به این نوع تفکر پاداش می‌دهند. بنابراین همه کاربران شبکه‌های اجتماعی از امکانات آن به‌نفع اهداف خود استفاده خواهند کرد، خواه این کاربران افرادی باشند شهرت‌طلب یا شرکت‌ها یا گروه‌های تروریستی یا رسانه‌های خبری حامی جریانی خاص.


ایلینگ: نکته عجیب درباره شبکه‌های اجتماعی این است که از یک‌ طرف همه‌چیز را درحد تئاتر تقلیل داده‌اند، تئاتری که در آن همه‌چیز نمایش و برندسازی است و از طرفی هم مخاطرات را افزایش داده و گسترش خشونت عملی و هرج‌ومرج در دنیا را آسان‌تر کرده‌اند. من فکر نمی‌کنم به این زودی چاره‌ای برای عبور از این تنش پیدا کنیم.

سینگر: یکی از چالش‌های کتاب ما این بود که می‌خواستیم دوگانگی مد نظر شما را حل کنیم. سعی کردیم آن را پر کنیم از حس‌ها و شخصیت‌هایی که واقعاً ترسناکند، مانند خواننده رپ ناموفقی که در اینترنت افراط‌گرا شده و یکی از سربازگیران ارشد داعش می‌شود؛ اما جنبه خوب زندگی آنلاین را نیز نشان داده‌ایم، مثلاً یک زن مسلمان آمریکایی که گروهی ایجاد کرد و به‌طنز اسم آن را ارتش دامبلدور [برگرفته از مجموعه داستان‌های هری پاتر] گذاشت. در این گروه نوجوان‌ها به‌صورت آنلاین با استفاده از تاکتیک‌ها و زبان مختص خود به دنبال افراط‌گرایان می‌گردند؛ و صادقانه باید گفت که کارشان را بهتر از وزارت خارجه انجام می‌دهند.

بخش دوم حرف‌ شما مربوط می‌شود به اینکه چرا شرکت‌های فناوری چنین دوران سختی داشته‌اند. از بسیاری جهات مثل این است که به‌خاطر اتفاقی که برای بچه‌هایشان افتاده باشد، چند مرحله دچار غم و غصه می‌شوند. آن‌ها پلتفرم‌هایی خلق کرده‌اند که عملاً کنترلش را از دست داده‌اند و اکنون با پیامدهای آن دست به گریبان شده‌اند. اما تناقضات همچنان پابرجاست و مطمئن نیستم واقعیت‌ها را صادقانه خواهند پذیرفت یا نه.

ایلینگ: می‌توانید برای روشن شدن منظورتان مثالی بیاورید؟

سینگر: مارک زاکربرگ موسس فیسبوک را در نظر بگیرید. درست بعد از انتخابات ۲۰۱۶، او همچنان اصرار داشت که اطلاعات غلط نمی‌توانسته بر روند انتخابات تاثیر داشته باشد؛ حرف‌هایی از این دست می‌زد و درعین‌حال به کارزارهای سیاسی می‌گفت که اگر می‌خواهید پول‌های خود را برای اثرگذاری بر آرای مردم خرج کنید، فیسبوک بهترین جاست. پس هنوز نوعی انکارگرایی در شرکت‌های فناوری وجود دارد.

می‌بینیم که در موقعیت عجیب‌وغریبی قرار داریم که در آن تعداد انگشت‌شماری خوره فناوری درواقع از قدرتمندترین بازیگران جنگ و سیاست‌اند، چون پلتفرم‌هایی را کنترل می‌کنند که عملاً تعیین‌کننده قواعد بازی جدید است. ابتدای کار، هرگز قرار نبود آن‌ها در این نقش ظاهر شوند و علاقه خاصی هم به جنگ و سیاست ندارند اما طوری تعیین‌کننده بازی شدند که پیشتر قابل تصور نبود.

ایلینگ: من اخیراً با اریک واینستین، ریاضیدان و مدیرعامل شرکت سرمایه‌گذاری پیتر تیل، مصاحبه‌ای انجام دادم. به‌باور او فناوری که فرزند کاپیتالیسم است شاید درنهایت نابودکننده آن باشد. به‌نظر شما می‌توانیم همین حرف را درباره اینترنت و لیبرال دموکراسی هم بزنیم؟

سینگر: پرسش خوبی است. ما در یک نظام حکومتی زندگی می‌کنیم که فرزند و زاییده عصر روشنگری است، دورانی که به‌لطف اختراع ماشینِ چاپ ممکن شد. اما حالا می‌فهمیم که رسیدن به پای تغییر و تحولاتْ روزبه‌روز دشوارتر می‌شود، تغییراتی که نه‌فقط در اصول سیاسی ما بلکه در اکوسیستم گسترده اطلاعاتی ما نیز رخ می‌دهد.

اما باید به یاد داشته باشیم که این پدیده شمشیری دولبه است. چون درمقابلِ نمونه‌های بدِ استفاده از شبکه‌های اجتماعی به‌عنوان ابزاری برای جنگ و تضعیف دموکراسی‌، نمونه‌های خوبی داریم که نشان می‌دهد این پدیده منجر شده است به افزایش مشارکت شهروندان، آنهم در سطحی که از آتن باستان تا امروز بی‌سابقه است.

دولت‌های محلی با روش‌هایی نو و خلاقانه از شبکه‌های اجتماعی برای ترغیب شهروندان به مشارکت استفاده می‌کنند و برخی دولت‌های ملی مانند سوئیس و استرالیا نیز از آن دنیا در حال تماشاست و نمی‌توانید چیزی را پنهان کنید، پس باید واقعیت را بپذیرید و از شبکه‌های اجتماعی برای تبدیل پیام خودتان به پویشی فراگیر استفاده کنید
به‌شیوه‌هایی جالب بهره‌برداری می‌کنند. و همین چند سال پیش بود که شبکه‌های اجتماعی را الهام‌بخش خیزش‌های بهار عربی معرفی کردند.
مهم این است که این فناوری‌ها‌ در اینجا ماندنی است، بنابراین مجبوریم خود را با آن‌ها وفق دهیم و یاد بگیریم چگونه با آن‌ها زندگی کنیم. باید برای همه‌چیز از رای‌دادن گرفته تا تجارت و شهروندی رویکردهایی قرن‌بیستمی در پیش بگیریم و نیز باید دربرابر حملات بیرونی از خود دفاع کنیم. درواقع چاره دیگری نداریم.

ایلینگ: شما در آخر کتاب خواهشی از غول‌های فناوری مثل توییتر و فیسبوک دارید و از آن‌ها درخواست می‌کنید در نظارت بر پلتفرم‌های خود بهتر عمل کنند. اما این کار به نظر من واقع‌گرایانه نیست، چون کلیت مدل کسب‌وکار آن‌ها بر تبدیل کاربران به محصولاتی برای تبلیغات‌چی‌ها استوار است و این همیشه بر هرگونه تعهد آن‌ها در قبال هنجارهای دموکراتیک یا گفتمان مدنی برتری خواهد داشت.

آیا واقعاً باور دارید که آن‌ها اراده چنین تغییری را دارند، ولو این کار به قیمت ازدست‌دادن سودشان تمام شود؟
سینگر: بخش آخر نوعی هشدار است، چون فکر می‌کنم این شرکت‌ها کم‌کم از خود می‌پرسند اینکه اجازه می‌دهند مشتریانشان آماج حمله باشند درعمل برای سودشان خوب خواهد بود یا نه. درنهایت این شرکت‌ها نمی‌توانند از کشیده‌شدن به مسائل سیاست و جنگ و پروپاگاندا فرار کنند، چون پلتفرم‌هایشان برای همین کار استفاده می‌شود. درگیر ماجرا شدن به این صورت در خونشان نیست، ولی بالاخره به اینجا رسیده‌اند و می‌دانند که اگر با چنین مشکلاتی کنار نیایند بالاخره دولت‌ها مداخله خواهند کرد.

کاری که نمی‌توانند انجام دهند و البته کاری که در گذشته انجام داده‌اند این است که فرض کنند فناوری به‌طریقی مسائل سیاسی ما را حل خواهد کرد. آن‌ها سالیان متمادی در این چرخه گرفتار شده‌اند، چرخه‌ای که معلوم است کارساز نیست. آن‌ها باید بدانند که این پلتفرم‌ها صرفاً تشکیلاتی انتفاعی نیست؛ بلکه سیستم عصبی زندگی شخصی، شغلی و سیاسی ما نیز هست و مسئولیت دارند با آن‌ها رفتاری درخور داشته باشد.

بنابراین درخواست ما در این کتاب کاملاً منطقی است. اشکالی ندارد اگر محصولی، مثلاً یک نرم‌افزار رتبه‌بندی رستوران، را به‌صورت آزمایشی در دنیا منتشر کنیم تا ببینیم چه اتفاقی می‌افتد، اما موضوع وقتی مشکل‌ساز می‌شود که محصول موردنظر چیزی باشد که دنیا به آن وابسته است و احتمال کاربردش در جرم و جنایت و جنگ و خشونت می‌رود. شرکت‌ها باید همان اقدامی را انجام دهند که معمولاً ارتش انجام می‌دهد، یعنی پیشاپیش سناریویی را درقالب مانور نظامی شبیه‌سازی و همه اتفاقات بد و محتمل را پیش‌بینی می‌کنند و برای آن‌ها واکنش‌هایی تدارک ببینند.

این مسئولیت مدنی شرکت‌های فناوری است و دیگر نمی‌توانند سرشان را مثل کبک زیر برف کنند.

 

اطلاعات کتاب‌شناختی:

Singer, Peter Warren & Emerson Brooking. LikeWar: The Weaponization of Social Media. Houghton Mifflin Harcourt, 2018

پی‌نوشت‌ها:
• این مطلب گفت‌وگویی است با پیتر دبلیو. سینگر و در تاریخ ۹ اکتبر ۲۰۱۸ با عنوان «How social media became a weapon of war» در وب‌سایت ووکس منتشر شده است. وب‌سایت ترجمان در تاریخ ۲۹ آبان ۱۳۹۷ آن را با عنوان «چطور شبکه‌های اجتماعی به جنگ‌افزار تبدیل شدند؟» و ترجمه مجتبی هاتف منتشر کرده است.
•• پیتر دبلیو. سینگر (Peter W. Singer) دانشمند علوم سیاسی ،محقق روابط بین‌الملل و متخصص در زمینه جنگ‌های قرن بیست‌ویکم‌ام است. وی در حال حاضر استراژیست «بنیاد آمریکای جدید» و ویراستارِ همکار در پاپیولار ساینس است.
••• شان ایلینگ (Sean Illing) مصاحبه‌گر رسانه آمریکایی ووکس است. او پیش از شروع کار رسانه‌ای در اینترنت، در دانشگاه سیاست و فلسفه تدریس می‌کرد. از دیگر مصاحبه‌های او که در ترجمان منتشر شده‌اند می‌توانید به «چرا تظاهر می‌کنیم بیش از حد واقعی خودمان می‌دانیم» و «مردم به گوگل چیزهایی می‌گویند که به هیچکس دیگر نمی‌گویند» مراجعه کنید.

[۱] LikeWar: The Weaponization of Social Media: استفاده نویسنده از کلمه Like در این عنوان معنایی دوسویه دارد که قابل انتقال به فارسی نیست. این عبارت را هم می‌توان به «پسندیدن (لایک‌کردن) جنگ» ترجمه کرد و هم به «شبیه جنگ» [مترجم].
[۲] battle space
[۳] unreality machine

 
 

الکس استیموس یکی از مدیران سابق فیس بوک معتقد است، انتشار اطلاعات دروغین از طریق شبکه های اجتماعی دموکراسی آمریکایی را به خطر انداخته است.

به گزارش خبرگزاری فارس به نقل از ورج، وی که به تازگی پست خود به عنوان مدیر امور امنیتی فیس بوک را ترک کرده با انتشار مقاله‌ای در روزنامه واشنگتن پست تصریح کرده که فیس بوک می توانست زودتر در برابر دخالت روسیه در انتخابات امریکا از طریق این پلاتفورم واکنش نشان دهد. هر چند این موضوع بسیار فراتر از فیس بوک است.

وی افزوده است: کنگره امریکا باید قوانین خود را در زمینه تبلیغات سیاسی به روز کند و کاربران شبکه های اجتماعی هم باید خود را با این محیط جدید رسانه ای تطبیق دهند؛ محیطی که در آن کنترل آنچه که ارزشمند است، دیگر ساده نیست و دروازه بانان خبری متعدد حضور دارند.

استیموس با اشاره به برخی اشتباهات فیس بوک و دیگر شبکه های اجتماعی در ارتباط با دخالت های دیجیتالی در انتخابات ریاست جمهوری سال 2016 روسیه افزود: آنها بسیار شیفته توانمندی محصولات ارائه شده از طریق شبکه های اجتماعی بوده‌اند و لذا دیدن سوءاستفاده از این ابزار برایشان بسیار دشوار بوده است.

به گفته وی مدیران ارشد فیس بوک ابتدا به شدت تلاش کردند تا این موضوع را ناچیز جلوه دهند و اگر این کار را نکرده بودند می توانستند واکنش مناسب تری داشته باشند. البته باید توجه داشت که دولت آمریکا و دستگاه های اطلاعاتی امریکا هم در این زمینه عملکرد خوبی نداشته اند و برخی رسانه های آمریکا هم با نحوه پرداخت به این موضوع عملا به انتشار اطلاعات غلط کمک کرده اند.

این مدیر سابق فیس بوک خواستار توجه کنگره آمریکا به این موضوع و وضع قوانین جدیدی در زمینه تبلیغات سیاسی شد تا این قوانین بتوانند تحولات ناشی از شکل گیری پلاتفورم های جدیدی مانند فیس بوک را نیز به خوبی دربربگیرند.

حذف ایرانی‌ها از شبکه‌های اجتماعی آمریکا

يكشنبه, ۲۰ آبان ۱۳۹۷، ۰۹:۲۸ ق.ظ | ۰ نظر

احمد محمدغریبان - شبکه‌های اجتماعی به‌مثابه یک جاده دوطرفه هستند و نقطه پایانی بر صدای یک‌سویه شبکه‌های تلویزیونی و رادیویی غرب محسوب می‌شوند. اما این گزاره حالا نیاز به اصلاح دارد و باید گفت، شبکه‌های اجتماعی جاده دوطرفه «بودند» و حالا دیگر نیستند.

حالا برخی ایرانی‌ها نیز همچون بسیاری از مردم دنیا توانسته‌اند توجه کاربرانی را در سراسر دنیا به خود جلب کنند، اما از آنجا که در صفحات اجتماعی برخی از ایرانی‌ها خبری از تصاویر خانه و بدن و حیوانات و طنز نیست و پیام و حرف‌هایی برای گفتن و شنیدن دارند، اوضاع کمی متفاوت شده است و حالا به نظر می‌رسد شبکه‌های اجتماعی آمریکایی، باید این مسیر دوطرفه را مسدود کنند تا همچون شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی‌شان صرفا پیام‌هایی در دنیا و به سمت ایرانی‌ها مخابره شود که صرفا با اهداف و سیاست‌های آنها هماهنگ است.

اما برای آنکه ژست دموکراسی خود را حفظ کنند، مثل همیشه با ارایه تعاریف خاص خود از خشونت، تروریسم، نژادپرستی و امثالهم، قواعد بازی را به شکلی تغییر داده‌اند که در آن ایرانی‌ها و صداهای غیرهمسو قرار نگیرند.

حالا شبکه‌های اجتماعی فیس‌بوک، اینستاگرام که البته آن هم متعلق به فیس‌بوک است و همچنین توییتر و گوگل، از مدتی قبل به نوعی کم آورده و در یک جرزنی و مثل همیشه استانداردهای دوگانه و متناقض، کار شناسایی و حذف صفحات اجتماعی برخی ایرانیان را در دستور کار قرار داده‌اند.

البته که کار چندان خاصی هم از ایرانیان ساخته نیست زیرا در زمین آنها و با قواعدی که آنها می‌سازند باید بازی کنند و فعلا صدای اعتراضشان به جایی نخواهد رسید، تا شاید در آینده روشی برای تقویت صدا، انتقال پیام و اعتراض خود بیابند.

 

پرونده حذف ایرانیان از شبکه‌های اجتماعی آمریکایی

با این مقدمه اما سری خواهیم زد به پرونده حذف ایرانیان از شبکه‌های اجتماعی آمریکایی. در ماه‌های اخیر جسته و گریخته شاهد مسدود شدن حساب‌ ایرانیان از سوی شبکه‌های اجتماعی آمریکایی بودیم اما این اقدام به شکل موجی سنگین در یکی دو ماه تداوم یافت. اواخر مردادماه بود که گوگل خبر از مسدود کردن شماری از کانال‌های یوتیوب و سایر حساب‌های کاربری به دلیل «ارتباط مخفی» آنها با کارزار اطلاعات جعلی مرتبط با ایران داد. اقدام گوگل چند روز پس از آن صورت گرفت که شبکه‌های اجتماعی فیس‌بوک و توییتر دست به اقدام مشابهی علیه ایران زده بودند.

استناد گوگل شرکت امنیت سایبری فایر‌آی آمریکایی بود که در گزارش خود اعلام کرده بود: ۳۹ کانال یوتیوب، شش وبلاگ در بلاگر و ۱۳ حساب در گوگل‌پلاس که ارتباطشان را با رادیو و تلویزیون دولتی ایران «پنهان کرده بودند» مسدود شدند.

این شرکت امنیت سایبری آمریکایی به‌طور هماهنگ با همتای اسراییلی خود در گزارشی اعلام کردند که شبکه‌های مرتبط با رسانه‌های دولتی ایران فعالیت‌های تبلیغاتی در ضدیت با عربستان سعودی، اسراییل و حمایت از فلسطینی‌ها و توافق هسته‌ای انجام می‌دادند.

گوگل در پستی نوشته است: تحقیقات ما در مورد این موضوعات همچنان ادامه دارد و ما به همکاری با مجریان قانون و سایر نهادهای دولتی مرتبط در ایالات متحده و کشورهای دیگر در راستای ارایه یافته‌های خود ادامه خواهیم داد. کنت والکر، معاون رییس گوگل، در بیانیه‌ای گفته است:‌ فعالان این نوع رخنه، مقررات ما را نقض کرده بودند و ما سریعا محتوای آنها را از سایت‌های خود حذف کرده و حساب‌هایشان را بستیم.

پیش از گوگل نیز بخش ایمنی توییتر در حساب کاربری‌اش نوشت: طی همکاری با گروه‌های تخصصی‌مان امروز، ۲۸۴ حساب کاربری در توییتر را به‌خاطر درگیری در تبانی هماهنگ شده، معلق کرده‌ایم. براساس تحلیل ما به نظر می‌رسد بسیاری از این حساب‌های کاربری از ایران سرچشمه می‌گیرد.

در همین راستا فیس‌بوک نیز طی بیانیه‌ای اعلام کرد: چندین صفحه، گروه و حساب کاربری را به‌خاطر رفتار غیرقابل اعتماد در فیس‌بوک و اینستاگرام حذف کردیم. برخی از این فعالیت‌ها از ایران منشأ می‌گرفت و برخی از روسیه. این کمپین‌ها متمایز از یکدیگر فعالیت می‌کردند و ما هیچ پیوند یا هماهنگی بین آنها شناسایی نکردیم. با این حال، آنها با ایجاد شبکه‌هایی از حساب‌های کاربری برای گمراه کردن دیگران درباره اینکه چه کسی بودند و چه کاری انجام می‌دادند، از تاکتیک‌های مشابهی استفاده کردند.

اتانیل گلیچر، رییس بخش سیاست‌گذاری امنیت سایبری فیس‌بوک، طی بیانیه‌ای اعلام کرد: ما ۶۵۲ صفحه، گروه و حساب کاربری دخیل در رفتارهای غیرطبیعی هماهنگ شده که در ایران به راه افتاده بود و مردم را در سراسر شبکه اینترنت در خاورمیانه، آمریکای لاتین، بریتانیا و آمریکا هدف قرار می‌داد، حذف کردیم.

موضوعی که بی‌ارتباط با دولت آمریکا نیست و به همین دلیل می‌بینیم در همان ایام مایک پومپئو، وزیر خارجه آمریکا در توییترش درباره بیانیه فیس‌بوک نوشت: ما قادر به تایید ارتباط این شبکه با رسانه دولتی ایران هستیم.

آنچنان که جان بولتون، مشاور امنیت ملی دولت دونالد ترامپ، رییس‌جمهور آمریکا در مصاحبه‌ای ایران را در کنار روسیه، چین و کره شمالی، چهار کشوری معرفی کرد که در تلاش برای نفوذ در انتخابات آمریکا هستند. فیس‌بوک حتی مدعی است که جمهوری اسلامی ایران برخی از این صفحات «قلابی» را از سال ۲۰۱۱ ایجاد کرده است و رسانه دولتی ایران و اطلاعات نیروهای مسلح ایران در تشکیل آنها نقش داشته‌اند.

 

ادامه حذف صفحات ایرانی‌ها در فیس‌بوک و توییتر

در آخرین اقدام از این دست در روزهای اخیر آنچنان که فایننشال‌تایمز گزارش داده، فیس‌بوک 82 صفحه، گروه و حساب کابری را در فیس‌بوک و اینستاگرام ایرانی را به دلیل آنچه «رفتارهای هماهنگ نامعتبر» برای اثرگذاری بر مخاطبانی در انگلیس و آمریکا نامیده، حذف کرده است.

 فیس‌بوک مدعی شده صاحبان حساب‌های کاربری و صفحات حذف‌شده، خودشان را به عنوان شهروندان آمریکا و در مواردی معدود شهروندان انگلیس معرفی کرده و مطالبی درباره نژادپرستی، مهاجرت و مخالفت با دونالد ترامپ، رییس‌جمهور آمریکا منتشر می‌کردند.

رییس بخش سیاست‌گذاری امنیت سایبری فیس‌بوک می‌گوید: با آنکه در فعالیت این صفحات هیچ ارتباطی با حکومت ایران پیدا نکرده‌ایم، نمی‌توانیم با اطمینان بگوییم که چه کسی مقصر است.

 

سوابق فیلتر کاربران ایرانی

با بررسی سوابق فیلتر کاربران در این شبکه‌های اجتماعی می‌بینیم که پیش از این هم ایرانی‌ها فیلتر می‌شدند: در دی‌ماه سال گذشته بود که صفحه اینستاگرام سردار قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران توسط اینستاگرام از دسترس خارج شد.

البته پیش از مسدودی کامل صفحه، اینستاگرام پستی درباره نابودی داعش را از این صفحه پاک کرده بود. این در حالی است که پیش از آن در صفحه اینستاگرام سرلشکر سلیمانی کلیپی هولناک از جنایات داعش و اهداف آنها منتشر شده بود. البته این اولین باری نبود که اینستاگرام، صفحه سردار سلیمانی را از دسترس خارج کرده است؛ پیش از آن هم چندین بار این صفحه و صفحه نشر آثار امام خمینی و سیدحسن نصرالله نیز بسته شده است.

در مهرماه امسال هم اینستاگرام صفحه پویش مردمی «دختران انقلاب» را مسدود کرد. «دختران انقلاب» نام پویش مردمی است که به ترویج حجاب اسلامی و نمایش حجاب دختران ایرانی می‌پردازد. این پویش مردمی بیست‌ویکم تیرماه ۹۷ همزمان با روز عفاف و حجاب با برگزاری یک همایش در تهران اعلام موجودیت کرد.

در اقدامی مشابه در تیر ماه امسال شبکه اجتماعی «اینستاگرام» فیلم منتشر شده توسط وحید یامین‌پور با هشتگ #هزار جلاد هزار اشرف درباره گروهک منافقین را که به کشتار کودکان در بیمارستان اسلام‌آباد توسط گروهک منافقین پرداخته بود حذف کرد. یامین‌پور می‌گوید: این فیلم صرفا روایتی از هزاران جنایات منافقین بود و هیچ صحنه خشونت‌آمیز و مغایر با قوانین شبکه‌های اجتماعی نداشت.

در تیرماه امسال همچنین حساب‌های کاربری مرتبط با حزب‌الله لبنان که اخبار جنگ سوریه را پوشش می‌دادند، بدون هیچ توضیحی مسدود شده‌اند.

 

موج بستن فله‌ای حساب ایرانیان

این اقدام‌ها اما آن‌طور که اشاره شد، در مردادماه شکل جدیدی به خود گرفت و شاهد موج بستن فله‌ای حساب ایرانیان بودیم. شبکه‎های اجتماعی فیس‌بوک و توییتر در ادامه کارزار اتهام‎زنی به ایران از انسداد صدها حساب کاربری ایرانی به بهانه رفتار هماهنگ غیرقابل اعتماد خبر دادند.

فیس‌بوک درمجموع ۶۵۲ صفحه و حساب کاربری ایرانی را که ادعا می‌شود به رسانه‌های دولتی ایران تعلق داشته‌اند به اتهام هماهنگی برای انجام رفتارهای غیرمعتبر مسدود کرد.

تقریبا بلافاصله بعد از فیس‌بوک، توییتر هم با طرح اتهامات مشابه از مسدود کردن ۲۸۴ حساب ایرانی خبر داد، حال‌ آنکه از مرتبط دانستن آنها با نهادهای دولتی ایران پرهیز کرد.

در جریان این موج مقابله فله‌ای شرکت گوگل اعلام کرد که مجموعا ۵۲ حساب کاربری در شبکه‌های یوتیوب وگوگل‌پلاس و شش وبلاگ را به بهانه ارتباط با شبکه رادیو و تلویزیون رسمی جمهوری اسلامی ایران مسدود کرده است.

 

شفاف‌شدن بیشتر اهداف شبکه‌های اجتماعی

این برخوردها اما بیش از پیش ماهیت شبکه‌های اجتماعی آمریکایی را به نمایش می‌گذارد؛ چیزی که همیشه تلاش می‌کردند انکار کنند و همیشه این اتهام که در همکاری با دولت آمریکا هستند را رد می‌کردند.

حالا اما می‌بینیم که فیس‌بوک اعلام کرده که با مشارکت «موسسه ملی دموکرات» (ان‌دی‌آی) و «موسسه بین‌المللی جمهوری‌خواه» (آی‌آر‌آی) دو سازمان تبلیغاتی که توسط دولت آمریکا تاسیس و تامین مالی شده‌اند، با «اخبار جعلی» مبارزه می‌کند. این پلتفرم شبکه اجتماعی پیش از این نیز با اندیشکده شورای آتلانتیک که ناتو حامی مالی آن است همکاری نزدیکی داشته است.

کارکنان دو سازمان ان‌دی‌آی و آی‌آر‌آی را که در واشنگتن مستقر هستند، سیاستمداران ارشد دموکرات و جمهوری‌خواه تشکیل می‌دهند؛ ریاست ان‌دی‌آی بر عهده وزیر امور خارجه پیشین مادلین آلبرایت است، درحالی که سناتور درگذشته جان مک‌کین مدت‌های طولانی ریاست آی‌آر‌آی را بر عهده داشت. هر دو گروه در سال 1983 به عنوان بازوهای «اقدام ملی برای دمکراسی» ایجاد شدند که یک گروه مرتبط با دوران جنگ سرد بود که با حمایت رییس وقت سیا، ویلیام کیسی تشکیل شده بود.

آلن مک لئود، عضوگروه رسانه‌ای دانشگاه گلاسکو در مقاله‌ای به این ارتباط اشاره کرده و می‌نویسد: دولت آمریکا به شکلی موثر به یک واسطه در تعیین آنچه جهان باید ببیند و بشنود تبدیل شده است و این توانایی را دارد تا اخبار سازمان‌ها یا کشورهایی که با دیدگاه‌‌های آن سهیم نیستند به حاشیه براند یا اصولا حذف کند. این قدرت می‌تواند در مواقع حساس نظیر انتخابات مورد استفاده قرار گیرد. این یک تهدید دور از ذهن نیست.

 

واکنش قبلی ایران به حذف ایرانی‌ها

اما به دنبال حذف فله‌ای صفحات ایرانی در مرداد‌ماه گذشته در معدود واکنش‌هایی که از سوی مقامات ایرانی شاهد بودیم، علیرضا میریوسفی، رییس بخش مطبوعاتی هیات نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد در مورد ادعای فیس‌بوک و توییتر در بستن صفحات ایرانی گفت: چنین ادعاهایی مضحک و بخشی از مجموعه اقدام‌های آمریکا برای تغییر نظام در ایران هست.

این مقام ایرانی در ادامه گفت: این اقدام‌ها سوء‌استفاده از بستر رسانه‌های اجتماعی است.

 

و سکوت در برابر اقدامات اخیر

یک فعال اینترنتی در مصاحبه با اسپوتنیک در تحلیل این شرایط می‌گوید: در حال حاضر به نوعی یک جنگ در فضای آنلاین به راه افتاده است. این کار یک بهانه برای فشار بیشتر علیه ایران است؛ زیرا تاکنون هیچ‌گونه اخباری در این مورد نبوده است و به‌صورت ناگهانی شروع به حذف برخی اکانت‌ها کرده‌اند و شروع به درج اخباری مبنی بر تلاش ایران برای تاثیرگذاری روی ذهنیت مردم آمریکا کردند. به همین دلیل به نظر بنده دولت آمریکا نه‌تنها به دنبال افزایش فشار در بعد جغرافیایی و سیاسی است، که در بعد فضای آنلاین نیز به‌دنبال فشار بر دولت ایران است.

وی همچنین ادامه می‌دهد: من بعید می‌دانم این آخرین اقدام آمریکا در این زمینه باشد زیرا پیش از این نیز اتهاماتی از طرف دولت آمریکا نسبت به دولت ایران مبنی بر هک کردن یک سری مراکز از جمله مراکز آموزشی مطرح شده بود. مسایلی که تا قبل از این خبری از آنها درج و گفته نمی‌شد و این مساله عجیب است چون ایران در چند ماه گذشته حتی فعالیت تحریک‌آمیزی در این زمینه نداشته است و نسبت به فعالیت‌های ترامپ نیز منفعل بوده؛ یعنی با وجود تلاش فراوان ترامپ برای هجمه خبری که منجر به واکنشی از طرف ایران شود، ایران هیچ واکنشی نشان نداده است.

حالا همان‌طور که پیش‌بینی می‌شد، شاهد تداوم روند حذف و فیلتر حساب‌های ایرانی از سوی شبکه‌های اجتماعی آمریکایی هستیم اما این سوی ماجرا، مقامات ایرانی علاقه‌ای به ورود به این بخش از جنگ در فضای آنلاین نشان نمی‌دهند و می‌بینیم که اقدام اخیر فیس‌بوک با سکوت آنها مواجه شده است.

غولهای فناوری اینترنت را ناامن کردند

سه شنبه, ۱۵ آبان ۱۳۹۷، ۰۹:۵۰ ق.ظ | ۰ نظر

امنیت اطلاعات با گسترش روند دیجیتال شدن کاسته شده و هر روز حجم بیشتری از اطلاعات کاربران فاش می شود. این روند در سال های اخیر نگران کننده تر شده است.

خبرگزاری مهر - شیوا سعیدی: چند هفته پیش تیتر این خبر همه را شگفت زده کرد: «اطلاعات ۵۰ میلیون کاربر فیس بوک افشا شد». هرچند این نخستین باری نیست که اطلاعات خصوصی افراد فاش می شود، اما حجم آن نگران کننده است. پیش از این نیز اخبار مربوط به فاش شدن اطلاعات کاربران خبرساز شده بود. به عنوان مثال در اوایل سال جاری رسوایی کمبریج آنالایتیکا در صدر اخبار قرار گرفت. این شرکت به وسیله اطلاعات کاربران فیس بوک استراتژی تبلیغاتی دونالد ترامپ را طراحی کرده بود.

به هرحال همزمان با پیشرفت فناوری و دیجیتالیزه شدن سیستم های ذخیره اطلاعات و گسترش استفاده از اینترنت در گجت های مختلف هر روز اخبار بیشتری درباره فاش شدن اطلاعات محرمانه کاربران منتشر می شود. افشای اطلاعات کاربران در سال های اخیر وارد مرحله جدیدی شده است و دلایل مختلفی دارد.

دلایلی که منجر به افشای اطلاعات کاربران می شود

افشای اطلاعات در لغت به معنای انتشار عمدی یا غیرعمدی اطلاعات خصوصی و عمومی در محیطی غیر ایمن است. دلایل مختلفی به افشای اطلاعات منجر می شوند مانند هک اطلاعات توسط هکرهای زیرزمینی و افشای اطلاعات توسط فعالان سیاسی یا دولت های محلی یا حتی استفاده از تجهیزات رایانشی یا شبکه های ذخیره اطلاعات. در این میان نباید نقش باگ های داخلی و بدافزارها را نیز نادیده گرفت.

روزانه حجم عظیمی از داده های تولیدی توسط شرکتهای ارائه دهنده شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان، مدیریت و تحلیل می شود و نتایج حاصل از تحلیل روی این داده های کلان (بیگ دیتا)، متقاضی بسیاری داشته و از بنگاههای تجاری (که برای بهره مندی در تبلیغات هوشمند به این اطلاعات نیاز دارند) تا سازمانهای امنیتی و حاکمیتی (برای رصد وضعیت ملتها در نقاط مختلف دنیا)، متقاضی این داده ها هستند. حتی در این بین شرکتهای تحلیلی بسیاری، کلان‌داده‌ها را منبع اصلی درآمد خود قرار داده و با ارائه گزارشهای هدفمند، می‌توانند نتیجه انتخابات مختلف را تغییر دهند. در این میان نباید از سوء استفاده شرکتهای تبلیغاتی و بازاریابی غافل ماند.

فضای مجازی روز به روز ناامن‌تر

با روند رو به رشد ناامنی در فضای مجازی، در سال جاری میلادی انبوهی از اخبار مربوط به افشای اطلاعات کاربران منتشر شد.

با روند رو به رشد ناامنی در فضای مجازی، در سال جاری میلادی انبوهی از اخبار مربوط به افشای اطلاعات کاربران منتشر شدپس از فاش شدن خبر مربوط به افشای اطلاعات ۵۰ میلیون کاربر فیس بوک، گزارش های دیگر نشان داد احتمالا حساب کاربری اینستاگرام این افراد نیز هک شده است. همچنین اگر یکی از این افراد از طریق اطلاعات حساب کاربری فیس بوک خود وارد اینستاگرام یا هر وب سایت دیگری شده بود، احتمالا هکرها به اطلاعات حساب او دسترسی پیدا کرده بودند.

در آخرین نمونه این اخبار مشخص شد، هکرها پیام های خصوصی ۸۱ هزار کاربر فیس بوک را منتشر کرده اند. آنها در یک آگهی تبلیغاتی اعلام کردند دسترسی به حساب های کاربری را با قیمت ۱۰ سنت می فروشند.

همچنین وب سایتی به نام Krebs on Security اعلام کرد، نرم افزار جاسوسی mSpy اطلاعات میلیون ها کاربر خود را فاش کرده است. جالب آنکه اطلاعات کاربران این نرم افزار به راحتی قابل دسترسی است و حجم وسیعی را شامل می شود از جمله نام، آدرس ایمیل، پیام های فیس بوک و واتس اپ.

 اما این ها تنها موارد نیستند. چندی پیش، محققان دانشگاه آکسفورد نیز هشدار دادند جمع آوری و اشتراک گذاری اطلاعات کاربران به وسیله اپلیکیشن های موبایل از کنترل خارج شده است. آنها متوجه شدند ۹۰ درصد اپلیکیشن های رایگان در پلی استور اطلاعات کاربران را با آلفابت (شرکت مادر گوگل) به اشتراک می گذارد. بیش از ۴۰ درصد این اپلیکیشن ها اطلاعات کاربران را به کسب و کارهای متعلق به فیس بوک منتقل می کنند.

همچنین گزارشی دیگر نشان داده اپلیکیشن هایی مانند Dr.Unarchiver و Dr.Cleaner که  توسط شرکت Trens Micro عرضه شده اند، تاریخچه مرورگر کاربر را جمع آوری و آپلود می کنند. این برنامه ها همچنین اطلاعات اپلیکیشن های دیگر نصب شده در دستگاه را جمع آوری می کنند.

افشای اطلاعات با اهداف مختل تا به آنجا پیش رفته که یک شرکت هواپیمایی هنگ کنگی به نام Cathay Pasific نیز اعلام کرد اطلاعات ۹.۴ میلیون نفر از مشتریانش فاش شده است. در این نشت اطلاعات اسامی، ملیت، تاریخ تولد، شماره تلفن، ایمیل، آدرس، شماره پاسپورت، شماره کارت شناسایی و تاریخچه سفر مشتریان فاش شده بود.

شاید یکی از تکان دهنده ترین اخبار نیز مربوط به وجود اطلاعات ۳۵ میلیون رای دهنده آمریکایی در وب تاریک بود. این اطلاعات یک ماه قبل از شروع انتخابات مجلس نمایندگان برای فروش در یک فروم آنلاین عرضه شده بود. البته کارشناسان ادعا می کنند عرضه اطلاعات به معنای افشای اطلاعات نیست. این سوابق احتمالا از شرکت هایی سرقت شده که از اطلاعات رای دهندگان برای استفاده در برنامه های انتخاباتی ایالت ها استفاده می کنند.

هشدار محققان نسبت به شکافهای امنیتی اپلیکیشن ها

این درحالی است که شبکه های اجتماعی نیز پلتفرم امنی برای اطلاعات به حساب نمی آیند. محققان امنیتی به دفعات شکاف های امنیتی را در این زمینه کشف کرده اند. یکی از آن موارد مربوط به سوءاستفاده از ویس میل واتس اپ است. هکرها با استفاده از شماره تلفن کاربر سعی می کنند اپلیکیشن استاندارد واتس اپ را در موبایل خود نصب کنند. در مرحله بعد واتس اپ با ارسال یک پیامک حاوی کد تائید ۶ رقمی به موبایل کاربر عملیات را احراز هویت می کند. به همین دلیل هکرها سعی می کنند زمانی که کاربر موبایل خود را رصد نمی کنند( شب هنگام) این عملیات را انجام دهند. درمرحله بعد واتس اپ به کاربر اجازه می دهد بین ارسال دوباره  کد۶ رقمی و تماس صوتی خودکار یکی را انتخاب کند. از آنجا که کاربر موبایل خود را رصد نمی کند، پیام به ویس میل او ارسال می شود. در این مرحله هکرها با استفاده از شکاف امنیتی در شبکه شرکت های مخابراتی این ویس میل ها را دریافت می کنند. 

تلگرام هم در امان نیست

حتی تلگرام نیز از این روند مستثنی نیست. یک محقق امنیتی کشف کرده نسخه های قبلی اپلیکیشن دسکتاپ تلگرام هنگام حین برقراری تماس صوتی،  IP آدرس های عمومی و خصوصی (نشانی پروتکل اینترنت) را فاش کرده است. دلیل این امر چارچوب کاری همتا به همتای تلگرام بوده است.

لو رفتن موقعیت مکان در آیفون

یکی دیگر از نمونه های جالب اطلاعات مربوط به اپل است. بررسی های امنیتی نشان می دهد تعدادی از برنامه های محبوب آیفون بی سروصدا اطلاعات موقعیت مکانی ده ها میلیون کاربر این گوشی را به اشتراک می گذارند. بسیاری از این برنامه ها علاوه بر شناسایی موقعیت دقیق مکانی کاربران خود اطلاعات حساس دیگری را نیز جمع آوری می کنند که دسترسی به آنها توسط شرکت هاس ثالث می تواند امنیت افراد را به خطر بیندازد.

از سوی دیگر صاحب خدمات ایمیل یاهو نیز اعلام کرده ایمیل های تجاری مشتریان خود را بررسی می کند و در اختیار شرکت های تبلیغاتی قرار می دهد. یاهو بیش از یک دهه قبل رصد ایمیلی کاربران خود را آغاز کرده است. این شرکت از الگوریتم های مختلف برای بررسی ایمیل های تجاری در این باکس کاربر استفاده می کند.

 مشکلات تقلبی رایانه راهی برای دسترسی به اطلاعات کاربران

این درحالی است که شیوه های سرقت اطلاعات کاربران در سال های اخیر بسیار متنوع شده است. یکی از روش های کلاهبرداری از کاربران مشکلات تقلبی رایانه ها است. طبق گزارش Action Fraud ،(سازمان گزارش دهی جرائم سایبری در انگلیس) کلاهبرداران انگلیسی با ارائه خدمات مربوط به حل مشکلات تقلبی رایانه، بیش از ۲۱ میلیون پوند از ۲۲ هزار نفر کلاهبرداری کرده اند.

این نوع کلاهبرداری با یک تماس تلفنی، ایمیل یا یک پیام پاپ  آپ در رایانه فرد  آغاز می شود. این پیام به کاربر هشدار می دهد اختلالی در رایانه یا ارتباط اینترنتی او وجود دارد که باید حل شود. در مرحله بعد کلاهبرداران از کاربر تقاضای مبلغی می کنند تا مشکل را حل کنند. در موارد دیگر آنها قربانیانشان را فریب می دهند تا نرم افزاری روی دستگاهشان نصب کنند. با این وسیله کلاهبرداران به اطلاعات شخصی و مالی کاربر دسترسی می یابند در همین راستا این سازمان برنامه ای برای آموزش مردم درباره «کلاهبرداری خدمات نرم افزار رایانه ای» را ارائه می کند.

مروری بر تاریخچه سرقت اطلاعات

اما افشای اطلاعات از چه زمانی اوج گرفت؟ واقعیت آن است که افشای اطلاعات لزوما فقط به شکل دیجیتالی نیست اما به طور حتم اوج گیری عصر دیجیتال، سبب افزایش رویدادهای مربوط به افشای اطلاعات شده است. کارشناسان و وب سایت های مختلف در این باره نظرات متفاوتی دارند اما با توجه به رویدادهای مهم می توان گفت افشای اطلاعات در فضای دیجیتال از ۲۰۰۵ میلادی آغاز شد. درهمین راستا یک سازمان غیرانتفاعی در آمریکا به نام Privacy Rights Clearinghouse آماری از میزان اطلاعات فاش شده و تعداد رویدادهای افشای اطلاعات اعلام کرد.

طبق اطلاعات وب سایت این سازمان از ۲۰۰۵ میلادی تاکنون ۱۱ میلیارد و ۲۳۷ میلیون و ۵۳۵ هزار و ۵۴۱ داده فاش شده است. همچنین در این بازه زمانی ۸۸۵۳ رویداد مربوط به افشای اطلاعات به طور عمومی اعلام شده اند.

یکی از بزرگترین نمونه های افشای اطلاعات در تاریخ، به شرکتExperianتعلق دارد. اکسپرین یکی از ۳ سازمان اصلی گزارش دهی اعتباری در آمریکا است که در سال ۲۰۱۲ میلادی شرکتی به نام Court Ventures را خرید. این شرکت اطلاعات مربوط به سوابق عمومی را جمع آوری می کرد. از سوی دیگر در زمان ادغام  Court Ventures نیز قراردادی با شرکتی به نام US Info Search داشت تا اطلاعات را در اختیار این شرکت قرار دهد. Court Ventures اطلاعات را به شرکت های طرف سوم از جمله یک موسسه خدمات کلاهبرداری ویتنامی می فروخت و به آنها اجازه می داد تا اطلاعات خصوصی مشتریان آمریکایی از جمله آمار مالی و شماره های تامین اجتماعی را بررسی کنند. در بسیاری از موارد از این اطلاعات برای سرقت هویت استفاده می شد.

بزرگترین رخدادهای افشای اطلاعات کاربران

نام شرکت

تاریخ افشای اطلاعات

میزان اطلاعات فاش شده

شیوه فاش شدن اطلاعات

فیس بوک

۲۰۱۸

۵۰ میلیون کاربر

هک/ امنیت ضعیف

گوگل پلاس

۲۰۱۸

۵۰۰هزار کاربر

امنیت ضعیف

ادوب سیستمز

۲۰۱۳

۱۵۲ میلیون کاربر

هک

نرم افزار جاسوسیmSpy

۲۰۱۸

تعداد نامشخص

ضعف امنیتی

اوبر

۲۰۱۷

۵۷ میلیون کاربر

هک

اپل

۲۰۱۲

۱۲ میلیون کاربر

انتشار تصادفی اطلاعات

تلگرام

۲۰۱۸

تعداد نامشخص

 ضعف امنیتی

پیتزا هات

۲۰۱۷

تعداد نامشخص

ضعف امنیتی

وب سایت های بازی رایانه ای چینی( Duowan، ۷K۷K، ۱۷۸.com)

۲۰۱۱

۱۰ میلیون کاربر

هک

مرکز یکپارچه اطلاعات دفاعی کره جنوبی

۲۰۱۷

۲۳۵ گیگابایت

هک

ای بی

۲۰۱۴

۱۴۵ میلیون کاربر

هک

Equifax

۲۰۱۷

۱۴۳ میلیون کاربر

 امنیت ضعیف

اورنوت

۲۰۱۳

۵۰ میلیون کاربر

هک

اکسپرین

۲۰۱۲

۱۴۵ میلیون کاربر

سوءاستفاده از اطلاعات

جی میل

۲۰۱۴

۵ میلیون کاربر

هک

شرکت هواپیماییCathay Pasific

۲۰۱۸

۹.۴ میلیون کاربر

ضعف امنیتی

هوم دیپوت

۲۰۱۴

۵۶ میلیون کاربر

هک

بانک جی پی مورگان چیس

۲۰۱۴

۷۶ میلیون کاربر

هک

هک عظیم کسب وکارهای آمریکایی از جمله بورس نزدک

۲۰۱۲

۱۶۰ میلیون کاربر

هک

سونی آنلاین اینترنتینمنت

۲۰۱۱

۲۴۶۰۰۰۰۰۰ کاربر

هک

سونی پلی استیشن نتورک

۲۰۱۱

۷۷ میلیون کاربر

هک

توئیتر

۲۰۱۳

۲۵۰ هزار کاربر

هک

اوبر

۲۰۱۴

۵ هزار کاربر

امنیت ضعیف

آندرآرمور

۲۰۱۸

۱۵۰ میلوین کاربر

هک

یاهو

۲۰۱۳

۳ میلیارد کاربر

هک

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

کاهش ارزش سهام و محبوبیت

چنین رویدادهایی ریسک برای دزدی هویت یا پیامدهای وخیم تر همراه دارند. پس از اعلام این رویدادها کاربران مجبور می شوند تمام اطلاعات و پسوردهای خود را تغییر دهند.

از سوی دیگر چنین رویدادهایی پس از علنی شدن هیاهوی زیادی ایجاد می کند و به طور معمول شرکت سعی می کند از خسارات بیشتر جلوگیری کند. به عنوان مثال، افشای اطلاعات مشتریان خرده فروشی تارگت در ۲۰۱۳ میلادی به کاهش سودآوری شرکت منجر شد. در پایان ۲۰۱۵ میلادی تارگت با انتشار گزارشی اعلام کرد هزینه های مرتبط با افشای اطلاعات مشتریان آن بالغ بر ۲۹۰ میلیون دلار بوده است.

به نوشته رویترز افشای اطلاعات ۳میلیارد کاربر یاهو که در ۲۰۱۳ میلادی اتفاق افتاد اما در ۲۰۱۶ میلادی فاش شد، نیز یکی از پرهزینه ترین رویدادهای این چنینی در تاریخ بوده است. این رویداد سبب شد شرکت وریزون قیمت پیشنهادی برای خرید یاهو را یک میلیارد دلار کاهش دهد.

البته به سختی می توان خسارت های مالی مستقیم و غیر مستقیم مربوط به افشای اطلاعات کاربران را به دست آورد. یکی از راه های معمول در این زمینه ارزیابی واکنش بازار به چنین رویدادی است.

در نمونه افشای اطلاعات کاربران فیس بوک از طریق شرکت کمبریج آنالایتیکا، این امر نه تنها به سقوط ارزش سهام شرکت و ورشکستگی آن منجر شد، در ایالات متحده آمریکا از میزان محبوبیت دونالد ترامپ نیز کاسته شد. از سوی دیگر مارک زاکربرگ مجبور شد برای شهادت دراین باره در برابر کنگره ظاهر شود. تمام این رویدادها به کاهش محبوبیت و تعداد کاربران فیس بوک منجر شده است.

 قوانینی که حفاظت از اطلاعات را اجباری می کنند

به نوشته دیجیتال ورلد، با افزایش تعداد رویدادهای افشای اطلاعات، کشورها و مناطق مختلف قوانین متفاوتی را برای حفاظت از اطلاعات ارائه کرده اند. قوانینی مانند HIPAA (استانداردهای امنیتی برای حفاظت از سوابق بهداشتی افراد) یا استاندارد امنیت اطلاعات PCI در آمریکا ابداع شده اند تا راهنمایی برای شرکت ها و سازمان ها برای کنترل انواع خاصی از اطلاعات حساس مشتریان ابداع کنند. این قوانین چارچوبی برای امنیت، ذخیره سازی و روش های استفاده از اطلاعات حساس را فراهم می کنند. اما این قوانین در تمام صنایع وجود ندارند و لزوما از افشای اطلاعات جلوگیری نمی کنند.

طبق قانونGDPR شرکتها در صورت افشای اطلاعات کاربران۲۰ میلیون یورو جریمه می شوند از سوی دیگر اتحادیه اروپا نیز چندی پیش قانونGDPR را در راستای حفاظت از اطلاعات کاربران وضع کرد. به موجب این قانون شرکت هایی که اطلاعات کاربران را فاش کنند، مشمول جریمه ای  معادل ۲۰ میلیون یورو یا ۴ درصد از گردش مالی سالانه جهانی خود می شوند.

همچنین ایالت کالیفرنیا در آمریکا نیز با وضع قانونی جدید، انتخاب پسوردهای ضعیف برای دستگاه های الکترونیکی مانند رایانه و موبایل توسط شرکت تولید کننده ممنوع است. در انگلیس نیز قانونگذاران در پی تصویب دستورالعملی برای شرکت های تولید کننده گجت های اینترنت اشیا هستند تا از انتخاب پسوردهای ضعیف برای آنها جلوگیری شود.

مخترع وب هم دست به کار شد

از سوی دیگر دست اندرکاران صنعت فناوری نیز راهکارهای مختلفی ارائه می کنند. اکنون پس از  گذشت ۲۸ سال از تولد وب و گسترش اینترنت، «برنرز لی»، مخترع وب، طرح متن باز جدیدی به نام سولید را راه اندازی کرده که هدف از پیگیری آن جلوگیری از جمع آوری انبوهی از اطلاعات خصوصی کاربران و انتقال این اطلاعات به شرکت های ثالث است.

او درباره این طرح می گوید: وب به موتوری برای نابرابری و تقسیم هم مبدل شده و نیروهای قدرتمند از آن برای پیشبرد دستور کار خود بهره می گیرند. ما امروز به نقطه حساسی رسیده ایم و تغییرات جدی ضروری است.

به گفته وی با اجرای طرح سولید مدل فعلی انتقال داده های خصوصی کاربران به شرکت های بزرگ فناوری تغییر می کند تا منافع آنها تامین شود و اشخاص بتوانند بر روی داده های خود کماکان کنترل کنند. در قالب این طرح برخی تغییرات فنی به صورت ماژولار و چند بخشی بر روی فناوری های پرکاربرد وب مانند HTTP, REST, HTML اعمال می شود که استفاده از وب به صورت فعلی را مختل نمی کنند، اما کنترل داده های فردی و حفظ حریم شخصی را تسهیل می کنند.

آینده دزدی های اینترنتی

یکی از دلایل فراگیرشدن افشای اطلاعات در سال های پس از ۲۰۰۵ میلادی افزایش حجم اطلاعات است که به مجرمان سایبری فرصت های بیشتری می دهد تا حجم بیشتری از اطلاعات را در یک حمله سرقت کنند.

درهمین راستا وب سایت ها و شرکت های مختلف آمارهای مختلفی از آینده روند افشای اطلاعات منتشر می کنند. طبق گزارش CSC که در ۲۰۱۲ میلادی منتشر شده، تا ۲۰۲۰ میلادی بیش از یک سوم اطلاعات در خدمت ابر نگهداری می شود. 

از سوی دیگر وب سایت Statistica نیز در تحقیقی وضعیت واقعی امنیت اطلاعات در سراسر جهان از ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ میلادی را نشان می دهد. از ۲۰۱۵ میلادی تاکنون ۲۵ درصد اطلاعات جهان نیازمند اقدامات امنیتی بیشتری هستند اما همچنان به طور غیر ایمن نگهداری می شوند. طبق تحقیق این وب سایت آماری پیش بینی می شود، این شاخص در ۲۰۲۵ میلادی به ۴۵ درصد می رسد.

این در حالی است که هم اکنون با گسترش اینترنت اشیا و هوش مصنوعی، اطلاعات کاربران نه تنها در وب سایت ها و مخازن اطلاعاتی شرکت ها، بلکه در گجت های ساده خانگی نیز ذخیره می شود. از آنجا که در بسیاری از این گجت ها اقدامات امنیتی در نظر گرفته نشده، کارشناسان متعددی درباره سرقت از آنها هشدار داده اند.

تمام این روندها حاکی از آن است که حریم خصوصی برای افراد در حال از بین رفتن است و در صورتی که اقدامات امنیتی بیشتری انجام نشود، هر روز شاهد رویدادهای بیشتر افشای اطلاعات کاربران خواهیم بود