ITanalyze

تحلیل وضعیت فناوری اطلاعات در ایران :: Iran IT analysis and news

ITanalyze

تحلیل وضعیت فناوری اطلاعات در ایران :: Iran IT analysis and news

  عبارت مورد جستجو
تحلیل وضعیت فناوری اطلاعات در ایران

۵۲۷ مطلب با کلمه‌ی کلیدی «شورای عالی فضای مجازی» ثبت شده است

تحلیل


تعدادی از مخاطبان در سامانه فارس من به دنبال ارائه یک تعریف جامع و درست از شبکه ملی اطلاعات بودند که برای شفافیت درباره این موضوع با محمدحسن انتظاری عضو شورای عالی فضای مجازی گفت‌وگو کردیم.

فارس- مریم اویسی؛ شورای عالی فضای مجازی به عنوان یکی از نهادهای مهم و تأثیرگذار در برنامه‌ریزی و قانونگذاری فضای مجازی و حمایت از پیام‌رسان‌های داخلی، نقش به‌سزایی در طراحی شبکه ملی اطلاعات و بررسی و ارزیابی عملکرد نهادهای مرتبط با این شبکه از قبیل وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات دارد.

 فعالیت‌های نهادها برای تحقق شبکه ملی اطلاعات که پیش از این بارها و بارها از زبان مسؤولان مختلف درباره اهمیت آن و کم‌کاری دستگاه‌ها برای دستیابی به آن شنیده‌ایم، توسط مرکز ملی فضای مجازی و شورای عالی فضای مجازی  رصد و ارزیابی می‌شود.در این روزها که بیش از هر زمان دیگری طرح شبکه ملی اطلاعات بر سر زبان‌ها افتاده است و از نهادهای قانونگذار نظیر مجلس شورای اسلامی و اعضای آن

درباره تحولات این طرح پرس‌و‌جو کردیم، نوبت به شورای عالی فضای مجازی می‌رسد تا درباره این طرح شفافیت لازم را ایجاد کند.

تعدادی از مخاطبان در سامانه فارس من و با ثبت نظر در گفت‌وگوهای پیشین به دنبال ارائه یک تعریف جامع و درست از شبکه ملی اطلاعات بودند.

برای پیگیری این موضوع و بررسی عدم تحقق شبکه ملی اطلاعات با محمدحسن انتظاری عضو شورای عالی فضای مجازی گفت‌وگو کردیم.

 

شبکه ملی اطلاعات وضعیت روشنی ندارد

فارس: در ابتدای این گفت‌وگو برای مخاطبان توضیح دهید که شبکه ملی اطلاعات به چه دلیل ضرورت دارد و باید کدام نهادها برای انجام آن همکاری کنند؟ 

انتظاری: چندین سال است که موضوع شبکه ملی اطلاعات به عنوان یک ضرورت بیان شده است و امیدواریم که هر چه سریعتر اجرا شود ولی موضوع اصلی این است که یک وضعیت روشن برای شبکه ملی اطلاعات هنوز وجود ندارد. 

 

فارس: منظور شما از وضعیت روشن چیست؟

انتظاری: وضعیت روشن در شبکه ملی اطلاعات از نظر پیاده‌سازی عنوان می‌شود چرا که هنوز برنامه روشنی از نحوه پیاده‌سازی شبکه و نحوه طراحی و برنامه زمان‌بندی برای انجام برنامه‌های در راستای تحقق شبکه ملی اطلاعات انجام نشده است. هیچ کدام از اعضای حقیقی شورای عالی فضای مجازی و حتی مرکز ملی فضای مجازی از نحوه پیاده‌سازی شبکه ملی اطلاعات، اطلاع دقیقی ندارند و زمانبندی برای انجام آن مشخص نیست. 

 

اهرم فشار شورای عالی فضای مجازی فقط پیگیری و تذکر است

فارس: آیا شورای عالی فضای مجازی اهرم فشاری برای استفاده ندارد تا هر چه سریعتر نهادهای مرتبط با این موضوع پای کار آمده و شبکه ملی اطلاعات را ایجاد کند؟

انتظاری: چندین بار این موضوع مطرح شده است و رئیس جمهور نیز تأکید داشته‌اند که یکی از مسائلی که باید به آن در شورای عالی فضای مجازی پرداخته شود شبکه ملی اطلاعات است. رئیس جمهور در چندین جلسه اخیر که برگزار شد این موضوع را مطرح کردند که باید هر چه سریعتر به شبکه ملی اطلاعات دست پیدا کنیم.

اهرمی که در اختیار مرکز ملی فضای مجازی و همچنین اعضای حقیقی شورای عالی فضای مجازی قرار دارد تنها پیگیری، یادآوری و تذکر است و اهرم دیگری در اختیار ما قرار ندارد که از آن طریق بتوان این موضوعات را پیگیری کرد اما این مسأله چندجانبه است و فقط به یک نهاد مربوط نمی‌شود. 

 

اعلام کردیم ادعای وزارت ارتباطات درباره تحقق شبکه ملی اطلاعات غلط است

فارس: طی صحبت‌هایی که با مسؤولان وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات داشتیم از وزیر ارتباطات گرفته تا معاونان ایشان تأکید کردند که نزدیک به ۸۰ درصد شبکه ملی اطلاعات تحقق یافته است و وزارت ارتباطات عنوان می‌کند که زیرساخت لازم برای ایجاد شبکه ملی اطلاعات فراهم شده است. نظر شما در این باره چیست؟

انتظاری: خیر، این صحبت و این ادعا درست نیست پیش از اینکه بخواهم به صورت مبسوط این سؤال را پاسخ دهم به خبرنگاران تخصصی این حوزه پیشنهاد می‌کنم که در مقابل چنین ادعاهایی بیشتر تأمل کرده و حتی کسانی که می‌خواهند درباره شبکه ملی اطلاعات بحث و مباحثه داشته باشند یا گزارش ارائه دهند و تجزیه و تحلیل آماری داشته باشند این پیشنهاد را دارم که با شبکه ملی اطلاعات بیشتر آشنا شوند و از مرکز ملی فضای مجازی نیز می‌خواهم تا دوره‌های چند ساعته برگزار کنند تا با تعریف درست و کامل از شبکه ملی اطلاعات هم خبرنگاران ‌آشنا شوند و هم افرادی که به این موضوع علاقه دارند.

این موضوع باعث می‌شود زمانی که شخص یا نهادی ادعایی درباره شبکه ملی اطلاعات دارند و می‌گویند که توانسته چند درصد از آن را محقق کنند خبرنگارانی که متوجه شوند که این سخنان تا چه حد درست و تا چه حدی غلط است. 

شبکه ملی اطلاعات طبق تعریف دو مصوبه دارد که یکی از این مصوبات کاملاً روشن و شفاف در دی ماه سال ۹۲ و دیگری در مرداد ماه سال ۹۵ ارائه شده است. در این مصوبه تعریف شبکه ملی اطلاعات، الزامات و تبیین الزامات به طور کامل آمده است.

 

فارس: لطفاً برای مخاطبان ما تعریف درستی از شبکه ملی اطلاعات را ارائه کنید چرا که این موضوع خواسته تعداد زیادی از شهروندان بوده است تا بتوانیم سرانجام با یک تعریف درست و صحیح از شبکه ملی اطلاعات آن را از نهادها درخواست و مطالبه کنیم. 

انتظاری: شبکه ملی اطلاعات زیرساخت فضای مجازی کشور است و به عبارتی دیگر این زیرساخت از چند لایه تشکیل می‌شود، یکی از این زیرساخت‌ها، زیرساخت فیزیکی است که شبکه مخابراتی کشور را شامل می‌شود و از قدیم سرمایه‌گذاری زیادی بر روی این حوزه شده است. 

یکی دیگر از لایه‌های مهم شبکه ملی اطلاعات در لایه اطلاعات و شبکه اطلاعاتی کشور است که خدمات پایه و کاربردی را عمدتاً شامل می‌شود که از آنها می‌توان به دیتاسنترها و ابزاری شبیه به این اشاره کرد که این موضوع تاکنون فراهم نشده است.

فارس: پس شما گزارشی که وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات درباره شبکه ملی اطلاعات ارائه داده است را نادرست می‌دانید؟

انتظاری: در گزارشی که وزارت ارتباطات به مرکز ملی فضای مجازی ابلاغ کرد این مرکز ارزیابی‌های لازم را انجام داد و بر اساس گزارشات به این جمع‌بندی نرسیدیم که ۸۰ درصد شبکه ملی اطلاعات توسط این وزارتخانه محقق شده است و به همین دلیل این موضوع را نیز اعلام کردیم. بنابراین تعریفی که برخی از آقایان و مدیران وزارت ارتباطات درباره این شبکه ارائه می‌دهند منطبق با تعریف مصوب شورای عالی فضای مجازی نیست و حتی منطبق با آنچه که به آنها برای انجام واگذار کردیم نیز نیست لذا این انتظار می‌رود که وزارت ارتباطات این تعاریف را عوض و فعالیت‌هایی را که انجام می‌دهد اصلاح کند. 

 

نیاز به برنامه اجرایی برای تحقق شبکه ملی اطلاعات

فارس: آیا راه‌حلی برای تحقق هر چه سریعتر شبکه ملی اطلاعات وجود دارد و شورای عالی فضای مجازی این راه‌حل را پیشنهاد کرده است؟

انتظاری: راه‌حل این است که اسنادی که برای تحقق شبکه ملی اطلاعات ابلاغ می‌شود را تبدیل به برنامه اجرایی کنیم یعنی در ابتدا طراحی مفهومی به تصویب شورای عالی فضای مجازی برسد و سپس از طریق مرکز ملی فضای مجازی برنامه پیاده‌سازی مصوب شود.

وزارتخانه نیز باید طرحش را برمبنای طراحی مفهومی که از الزامات شبکه ملی اطلاعات ناشی می‌شود طرحش را ارائه و طبق مصوبات شورای عالی فضای مجازی به انجام برساند. به این ترتیب این اختلاف‌نظرها برطرف می‌شود و بودجه‌ای که سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی بودجه برای پیشرفت و پیاده‌سازی شبکه ملی اطلاعات تخصیص می‌دهد نیز برمبنای نظارت مرکز ملی فضای مجازی به نهادها تخصیص پیدا می‌کند و مشکلات موجود درباره تحقق این طرح حل می‌شود. 

 

باید شورای عالی فضای مجازی برای تقسیم و تخصیص بودجه اقدام کند

فارس: طی اظهارنظر کارشناسان مختلف عنوان شده است که بودجه زیادی برای تحقق شبکه ملی اطلاعات نیاز نیست، نظر شما درباره این موضوع چیست؟

انتظاری: این موضوع که عنوان می‌شود بسترها فراهم است و نیاز به بودجه وجود ندارد مورد تأیید من نیست چرا که باید برمبنای طراحی‌های وزارت ارتباطات برنامه‌ها شکل گرفته و برای آن بودجه تعیین شود. در حال حاضر نیز بسیاری از مقادیر بودجه‌ای که برای شبکه ملی اطلاعات در نظر گرفته می‌شود برای شبکه ارتباطی هزینه شده است. 

شبکه ارتباطی به این معنا که شبکه ارتباطی سنتی مخابرات با بودجه‌های مختلف توسعه پیدا کرده و این موضوع به این معنی نیست که لایه‌ای از شبکه ملی اطلاعات به طور کامل انجام شده است. به همین دلیل باید ابتدا برنامه‌ها و طرح‌ها را بررسی کرد و بعد دید که چه میزان هزینه برای برنامه‌های شبکه ملی اطلاعات مورد نیاز است.

 

زیر ساخت توسعه پیام رسان‌ها فراهم نشده

فارس: در روزهای قطعی اینترنت که در دو هفته گذشته شاهد آن بودیم، نبود یک پیام‌رسان داخلی فعال که مردم بتوانند در بستر آن هم موضوع ارتباط را برطرف کرده و هم کسب و کارهای خود را داشته باشند بیشتر از قبل احساس می‌شد چه کارهایی برای فعالیت مفید پیام‌رسان‌ها انجام می‌شود؟

انتظاری: کاری که باید انجام شود این است که شبکه ملی اطلاعات با تعریفی که مصوب شورای عالی فضای مجازی است به انجام برسد چرا که بر اساس آن تعریف، زیرساخت فضای مجازی کشور یعنی شبکه ملی اطلاعات باید آماده شود تا این پیام‌رسان‌ها بتوانند در این بستر حضور پیدا کرده و همچنین این امکان وجود داشته باشد که نرم‌افزارهای پیام‌رسان توسعه پیدا کنند.

در حال حاضر چیزی که به این پیام‌رسان‌های داخلی فشار می‌آورد و موجب اختلال در کار آنها می‌شود این است که زیرساخت‌های توسعه پیام‌رسان‌ها نیز فراهم نشده و باید خودشان این زیرساخت‌ها را فراهم کنند. این کار ناصوابی است و به همین دلیل است که برخی از پیام‌رسان‌ها اشکالاتی را در بدنه خود دارد. 

 

فارس: فعالیت پیام‌رسان‌ها را از لحاظ فنی چگونه می‌بینید؟

انتظاری: واقعیت این است که نرم‌افزارهای داخلی هم به لحاظ تیم فنی بسیار قوی هستند و هم توانسته‌اند در تحولات صورت گرفته خودشان را ارتقا دهند و بسیاری از مسائل کشور را حل کنند ولی باید زیرساخت موردنیازشان که در الزامات شبکه ملی اطلاعات نیز مصوب شده توسط وزارت ارتباطات تهیه شود و در اختیار آنها قرار بگیرد تا آنها نیز بتوانند فعالیت خود را انجام دهند لذا مشکل اصلی در این قسمت وجود دارد. 

 

رفع فیلتر توئیتر در شورا بررسی نشده

فارس: یکی از موضوعاتی که وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات پیش از این مطرح کرده بود موضوع رفع فیلتر توئیتر است که خود را موافق این قضیه نشان داده است، نظر این شورا درباره رفع فیلتر چیست؟

انتظاری: این موضوع در شورای عالی فضای مجازی بررسی نشده ولی اصولاً مصوبه سال ۹۶ شورای عالی فضای مجازی تحت عنوان ساماندهی پیام‌رسان‌های اجتماعی مرجعی است که ما بر اساس آن فعالیت می‌کنیم، این مصوبه به وزارت ارتباطات نیز ابلاغ شده است، بر این اساس وزارت ارتباطات و یا حتی وزارت ارشاد نیز باید به آن پایبند باشد و طبق آن مصوبه پیام‌رسان‌های خارجی که می‌خواهند در کشور فعالیت داشته باشند باید مجوزهای لازم را اخذ کرده و در داخل کشور ثبت شود. همچنین حد و حدود این پیام‌رسان‌ها مشخص و باید از مقررات کشور تمکین کنند. 

در مواقعی که خلاف مصوبات و قوانین عمل کردند باید بر اساس قانون پاسخگو باشند اما هنوز مصوبه و قوانین به طور کامل ایجاد نشده است و تأکید بر اجرای مصوبه پیام‌رسان‌های اجتماعی را می‌توان در سایت مرکز ملی فضای مجازی مشاهده کرد. 

عضو شورای‌عالی فضای مجازی قطع اینترنت را رزمایشی اجباری برای ارزیابی شبکه ملی اطلاعات دانست و گفت: در این رزمایش معلوم شد که توپولوژی میان کسب و کارها و نقاط مخابراتی توزیع شده، تنظیم نیست.

رسول جلیلی در گفتگو با خبرنگار مهر، در خصوص تست پایداری شبکه ملی اطلاعات در زمان قطع اینترنت و نقاط قوت و ضعف این شبکه توضیح داد و گفت: از ابتدا که بحث شبکه ملی اطلاعات مطرح شد عده ای به درستی براین باور بودند که ما در طول و امتداد اینترنت جهانی، یک شبکه داخل کشوری داشته باشیم که از نظر دستگاهها، تجهیزات و پروتکل ها همان دستگاهها و تجهیزاتی باشد که در توسعه اینترنت در همه جای دنیا و ایران استفاده شده است اما یک کارکرد درون سرزمینی نیز داشته باشد.

وی گفت: اما عده ای هم نگاه منفی به این موضوع داشتند و فکر می کردند شبکه ملی اطلاعات می خواهد یک شبکه کاملا جدا از اینترنت باشد و بودن در شبکه ملی اطلاعات یعنی همان نبودن در اینترنت؛ در صورتی که نگاه دوم به هیچ وجه توسط کارشناسان، سیاستگذاران، شورای عالی و مرکز ملی فضای مجازی و وزارت ارتباطات در دولتهای ۹ تا ۱۲ که از آن زمان این موضوع مطرح شده، مدنظر قرار نگرفته است.

عضو شورای عالی فضای مجازی با اشاره به اینکه در برنامه های ۵ ساله پنجم و ششم توسعه، تعریف شبکه ملی اطلاعات به صورت فنی، درست و منطبق با همان تعبیر اولیه آمده است، گفت: در همین حال بودجه های سالیانه مبتنی بر این تعریف از شبکه ملی اطلاعات، شکل گرفته است. در همین حال در چند سال اخیر (حدود ۴ سال اخیر) که موضوع جدی تر مطرح شده و مرکز ملی فضای مجازی و برخی مصوبات شورای عالی فضای مجازی نیز مطرح بوده، این موضوع مورد تاکید قرار گرفت که این توصیف از شبکه ملی اطلاعات باید محقق شود.

جای خالی رزمایش قطع اینترنت برای ارزیابی شبکه ملی اطلاعات

جلیلی اضافه کرد: در تحقق شبکه ملی اطلاعات، وزارت ارتباطات به عنوان مجری اعلام کرد که درصدی از این پروژه را آماده و در دفعات بعدی نیز گزارش های بیشتری را اعلام کرده است. حتی اوایل امسال نیز یک درصد بالایی از این تحقق را مطرح کرده است. اما هیچ وقت این شبکه آزموده نشد و اگر آزمونهایی انجام شد خیلی محدود در برخی سازمانها و بانک ها و منطقه محدود جغرافیایی بوده است.

عضو شورای عالی فضای مجازی گفت: چندین بار این موضوع در کمیسیون های مرکز ملی فضای مجازی مطرح شد که باید برای شبکه ملی اطلاعات رزمایش مطرح شود. به این معنی که با اطلاع قبلی و توجیه کاربران یک سازمان بزرگ و یا یک منطقه جغرافیایی در یک ساعتی که پیک استفاده مردم نباشد، ارتباطات شبکه اینترنت و شبکه ملی اطلاعات را قطع می کردیم و عده ای هم مامور می شدند که وضعیت را تست کنند. برای مثال مشخص می شد که ارتباطات شبکه بانکی و یا ارتباطات بین دانشگاههای داخل کشور برقرار است یا خیر.

وی افزود: این رزمایش متاسفانه اجرا نشد و برخی ها در عدم اجرای آن مقصر هستند. چرا که ما معتقدیم که اگر رزمایش اجرا می شد ما می توانستیم اطمینان خاطر داشته باشیم که اگر روزی اینترنت از خارج قطع شود و یا به دلایل امنیتی، مجبور شویم اینترنت را در منطقه ای از کشور و یا حتی کل کشور قطع کنیم، شبکه ملی اطلاعات کار کند.

رزمایش اجباری شبکه ملی اطلاعات چگونه محقق شد

جلیلی ادامه داد: اتفاق دو هفته قبل در قطع اینترنت، رزمایش اجباری برای شبکه ملی اطلاعات بود که در ساعات اولیه بعضی از ارتباطات درون کشوری که همه فکر می کردند برقرار است، برقرار نشد. برخی از این ارتباطات ، بین کاربران و خدمات اینترنت درون کشوری با یک پیکربندی هایی در مسیریابی و سرویس نام (DNS ) حل شد؛ اما برخی بعد از یک روز و برخی بعد از دو روز نیز حل نشد و معلوم شد که هم بندی و توپولوژی ارتباط بین سازمانها، کسب و کارها و نقاط مخابراتی توزیع شده در کشور، برای این کار تنظیم نشده است.

وی با تاکید بر اینکه عمده مشکل ما در این رزمایش، تنظیم نشدگی بود، اضافه کرد: دومین مشکلی که از قبل برای آن به صورت جدی فکری نشده بود، بحث جویشگر بود. چرا که مردم عادت کرده بودند که هر چیزی را از طریق موتور جستجو در اینترنت سرچ کنند و جویشگر گوگل به عنوان جویشگر پیش فرض خیلی از کاربران مطرح است. برای مثال کاربر برای آنکه به سایت دانشگاه تهران مراجعه کند، در گوگل کلمه دانشگاه تهران را سرچ کرده و روی آن کلیک کرده و وارد سایت دانشگاه می شود. اما زمانی که این جویشگر در اختیار نباشد، کاربر احساس می کند که شبکه قطع است.

عضو شورای عالی فضای مجازی با اشاره به اینکه تبدیل سوال به یک نام در موتور جستجو و تبدیل آن به آدرسی که کاربر را هدایت کند، از جمله الزامات برای موتور جستجو است، گفت: زمانی که جویشگر در اختیار کاربر نیست و DNS هم به طور ۱۰۰ درصد پیاده سازی نشده باشد، با قطع اینترنت هر دوی این مراحل به مشکل برخورد می کند و این مشکل در روزهای نخست قطع اینترنت، خیلی جدی بود.

وی گفت: اگرچه بحث DNS در بخش قابل توجهی از خدمات و مناطق جغرافیایی حل شد، اما بحث جویشگر حل نشد. این موضوع ما را به این رساند که فقط امکان جابجایی بسته های داده ای که به اصطلاح «پکت» گفته می شود، از یک جا به جای دیگر کشور برای تحقق شبکه ملی اطلاعات کفایت نمی کند و باید یک لایه زیرساختهای پایه نرم افزاری مثل جویشگر، نقشه، هشدار و سرویس ایمیل به صورت داخلی وجود داشته باشد.

جلیلی افزود: این خدمات باید در مقیاس خوبی آمادگی سرویس دهی نیز داشته باشند تا وقتی به هر دلیلی اتفاقی می افتد و ممکن است به هر دلیلی به واسطه فشار دشمن این تجربه تکرار شود، مردم حیران و در عذاب دریافت سرویس قرار نگیرند. به تعبیری دیگر، مردم نباید به دلیل برخی کم کاریهای دوران عادی ، در معرض خطر و فقدان سرویس و خدمات قرار گیرند.

دو ماه است که جلسات شورای عالی فضای مجازی برگزار نمی شود

وی در پاسخ به این سوال که نقایص موجود آیا مورد بررسی شورای عالی فضای مجازی قرار می گیرد و یا خیر؟ گفت: شورای عالی فضای مجازی از ۱۳ مهرماه ۹۸ تاکنون جلسه ای نداشته و این باعث تاسف است. جلسه بعدی هم مشخص نیست. اما نهادهای دیگر مرتبط مانند مرکز ملی فضای مجازی و وزارت ارتباطات و نهادهای غیردولتی مانند نظام صنفی رایانه ای، می توانند این تجربه را مدون کرده و به یک دستورالعمل و راهکار تبدیل کنند.

جلیلی با اشاره به اینکه تدوین نقشه راهی برای اینکه برخی تجربیات در این رزمایش اجباری، دیگر اتفاق نیافتد، لازم است، افزود: چرا که عمده موارد قابل رفع است اما ساخت جویشگر بومی کار یک روز و دو روز نیست و هم نیروی انسانی خوبی می خواهد و هم باید زیرساخت سخت افزاری و نرم افزاری آن محقق شود.

وی در مورد اینکه سالهاست که موضوع جویشگر بومی مطرح است و به رغم هزینه ای که برای آن شده، محقق نشده است، گفت: موضوع این است که اگر در سال ۹۰ برای این پروژه یک منبع پژوهشی تعلق گرفت اما این منبع به در سالهای بعد به صفر میل کرده است و هیچ کس حواسش به این پروژه نبوده و به همین دلیل نیروهای این مجموعه رفته اند و تنها یک پوسته از آن باقی مانده است. به همین دلیل از پوسته نباید انتظار داشت که بتواند به اندازه یک تیم ۱۰۰ نفره حرفه ای با یک مجموعه سرور و پهنای باند کار کند.

جویشگر بومی را با گوگل مقایسه نکنیم

عضو حقیقی شورای عالی فضای مجازی اضافه کرد: ما ۱۰ سال پیش می خواستیم  که جویشگر بومی داشته باشیم و توجه ویژه ای در شروع به آن شد اما بعد از آن ادامه پیدا نکرده است. این حمایت باید مستمر باشد و مدل کسب و کار روی آن تعریف شود تا تیمی که می خواهد روی این پروژه کار کند به آورده ای برسد. به بیان دیگر باید در این پروژه چرخه اقتصادی با اتصال خدمات به سازمانها و مردم و تبلیغات کنندگان و خدمات دهندگان شکل گیرد. در غیر اینصورت هزینه بخش خصوصی پاسخگو نیست. باید مثل کشورهای دیگر دنیا، در یک مرحله ای به این مدل نیازهای ملی، سوبسید داده شود ولی به نحوی مدیریت می شود که در یک مقطعی به خوداتکایی برسد.

وی تاکید کرد: طبیعتا جویشگری که ما برای خدمات فارسی در داخل کشور نیاز داریم خیلی کمتر از یک جویشگر سطح بین المللی است. نمی شود گفت که ما به اندازه گوگل باید هزینه کنیم. اصلا نباید در آن مقیاس فکر کنیم.

جلیلی با اشاره به اینکه جویشگر بومی قطعا از ملزومات شبکه ملی اطلاعات است، خاطرنشان کرد: اگر وزارت ارتباطات مجری پروژه شبکه ملی اطلاعات است و در برنامه های سالیانه، بودجه پیش بینی می کند، باید این موضوع  را نیز در لیست خدمات پایه خود قرار دهد.

مقصران عدم سرویس دهی مطلوب در شبکه ملی اطلاعات

عضو شورای عالی فضای مجازی در مورد اینکه مقصر وجود نقایص در سرویس دهی مطلوب شبکه ملی اطلاعات کیست، گفت: از نظر سیاستگذاری اگر نقصی در شبکه ملی اطلاعات وجود دارد شورای عالی و مرکز ملی فضای مجازی مقصر هستند. از نظر نظارت بر تحقق بخشی و عدم تحقق بخشی این پروژه نیز مرکز ملی فضای مجازی مقصر است و از نظر عدم اجرا وزارت ارتباطات مقصر است.

وی در مورد اینکه گفته می شود حتی سرویس دهنده هایی مانند اپلیکیشن های حمل و نقل که در زمان قطعی اینترنت، سرویس می دانند به اینترنت بین الملل دسترسی داشتند و از شبکه اینترنت به کاربران سرویس می دانند، گفت: به هیچ وجه این موضوع صحت ندارد. سرویس دهنده های حمل و نقل آنلاین و شبکه های بانکی که در زمان قطعی اینترنت، خدمت ارائه می کردند هیچکدام نیاز به اینترنت نداشتند. اگر ساعات اولیه نیاز داشتند بلافاصله نسخه اصلاح شده ای زدند و نیازشان را از برخی مولفه های موجود در اینترنت جدا کرده و مستقل عمل کردند.

جلیلی با بیان اینکه حتما کاستی هایی در زمینه زیرساختهای ارائه خدمات بومی وجود داشته است که باید پیگیری شود، در مورد لزوم توسعه کسب و کارهای داخلی در کشور و انتقال سرورهای آنها، افزود: در این زمینه مرکز ملی فضای مجازی باید تدبیری بیاندیشد. اما از سال نخست تاسیس شورای عالی فضای مجازی قرار بود برای ترغیب صاحبان خدمات و کسانی که سرورهایشان را خارج از کشور میزبانی کردند، تعرفه های مناسبی تدوین شود تا آنها به داخل کشور ترغیب شوند.

وی گفت: حتی فروش پهنای باند توسط ارائه کنندگان محتوا نیز مطرح بود. یعنی دولت از آنها پهنای باند خریداری کند یا چون پهنای باند ایجاد می کنند، بخشی از سهم فروش پهنای باند به مشترکان را به کسانی که محتوا تولید می کنند، بدهد. اگر این مدل با تعرفه مناسب و به نفع تولیدکننده محتوا اجرا می شد، می توانستیم شاهد باشیم که سرویسی که در داخل کشور به داخل ارائه می شود از مسیر اینترنت هدایت نشود.

عضو حقیقی شورای عالی فضای مجازی با طرح این نکته که چرا در زمان قطع اینترنت، نباید به یک سرویس داخلی از طریق شبکه ملی اطلاعات دسترسی داشته باشیم، ادامه داد: این کاستی بوده و حتما باید پیگیری شود. البته این موضوع از طریق ترغیب اتفاق می افتد و ابلاغ و بخشنامه برای آن کار ساز نیست. بلکه شخص باید فکر کند که کیفیت سرویس اینجا مناسب تر است.

دفتر تحکیم وحدت طی نامه‌ای تاکید کرد: اعضای شورای عالی فضای مجازی نسبت به انجام رسالت‌های اساسی خود و دستورات ابلاغی رهبری انقلاب، اهتمام کافی را ندارند و متاسفانه اخباری مبنی بر عدم تشکیل منظم جلسات شورا به گوش می‌رسد.

به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ دفتر تحکیم وحدت طی نامه‌ای به ابوالحسن فیروزآبادی دبیر شورای عالی فضای مجازی تاکید کرد: اعضای شورای عالی فضای مجازی نسبت به رسالت‌های اساسی خود و ۴۰ دستور کاربردی رهبری انقلاب که پیوست نامه دستور تشکیل شورا ابلاغ گردیده است اهتمام کافی را ندارند و متاسفانه اخباری مبنی بر عدم تشکیل منظم جلسات شورا به گوش می‌رسد.

متن نامه  به این شرح است:‌

« همانگونه که مطلع هستید اجرای نابه‌هنگام طرح افزایش نرخ سوخت موجب ایجاد اغتشاشاتی در سطح کشور شد که این معضل خود باعث قطعی یک هفته ای اینترنت شد لذا این مسئله،دفتر تحکیم وحدت را واداشت تا در نامه ای دغدغه های خود را پیرامون شبکه ملی اطلاعات و مسئولیت های محوله به آن شورا را با جنابعالی در میان بگذارد: رهبری معظم انقلاب اسلامی یکی از رسالت های اساسی این شورا را تشکیل مرکز ملی فضای مجازی کشور دانسته اند و در سخنان خود فرموده اند:

در مسئله‌ فضای مجازی، آنچه از همه مهم‌تر است، مسئله‌ شبکه‌ ملّی اطّلاعات است. متأسّفانه در این زمینه کوتاهی شده، کاری که باید انجام بگیرد، انجام نگرفته؛ همانگونه که مستحضرید این سخنان در خرداد سال ۹۶ ایراد گردیده است و انتظار میرفت که دغدغه های معظم له پس از این اعلام عمومی و همچنین پس از وقایع دی ماه ۹۶ از سوی شورا جدی تر گرفته شود و اقدامات ملموس تری برای ایجاد شبکه ملی اطلاعات از سوی مسئولین امر اتخاذ می گردید اما متاسفانه این اهمال طولانی سبب شد تا در اغتشاشات اخیر شورای عالی امنیت ملی به منظور حفظ نظم عمومی و تامین امنیت ملی اقدام به قطع سراسری اینترنت نماید که خود هزینه های گزافی نظیر خسارت روزانه چند صد میلیون دلار و معطل شدن چند ده هزار شغل در فضای کسب و کار اینترنتی را فراهم آورد.

هم چنین همواره شاهدیم که عدم تعریف چهارچوب مشخص برای فعالیت‌های مجازی و عدم نظارت نسبت به این فعالیت ها موجب انتشار تصاویر اغتشاشات توسط ضد انقلاب و شکسته شدن حرمت قانون و قبح زدایی از اقدامات ضدقانونی آشوبگران می‌شود.

علاوه بر این مسائل، نظاره گر آن هستیم که اعضای شورای عالی فضای مجازی نسبت به رسالت‌های اساسی خود و ۴۰ دستور کاربردی رهبری انقلاب که پیوست نامه دستور تشکیل شورا ابلاغ گردیده است اهتمام کافی را ندارند و متاسفانه اخباری مبنی بر عدم تشکیل منظم جلسات شورا به گوش می‌رسد.

همچنین عدم حمایت کافی از نرم افزارهای داخلی که مشهود و محسوس است، علاوه بر اشکالات ذاتی خود راه را بر رونق اقتصادی سد کرده و بسیار برکات اجتماعی و اقتصادی که می‌توانست داشته باشد را عملا بدلیل اهمال از دست داده است. حال اینکه تقویت این سری نرم افزار ها انتظار همگان است و ما ناچار از تقویت نرم افزار های داخلی می‌باشیم.

انتظار بر آن است با توجه به اهمیت این مهم شورای عالی فضای مجازی هر چه زودتر به ایجاد بسترهای اصلاحی اینترنت در شرایط بحران پرداخته و گزارش آن را به سمع و نظر نخبگان رسانیده تا در صورت ایجاد شرایط مشابه در آتی از پرداخت هزینه های مشابه جلوگیری به عمل آید.

دفتر تحکیم وحدت طبق رسالت ذاتی خود همچنان به رصد عملکرد این شورا پرداخته و ضمن دعوت از جنابعالی برای حضور در این اتحادیه و پاسخ به مطالبات مطروحه، آمادگی خود را برای مطالبه گری از این شورا در یکی از دانشگاه های سراسر کشور اعلام می‌دارد.

رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور درباره اینکه عملکرد شورای عالی فضای مجازی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟گفت: ارزیابی من مثبت نیست.

به گزارش خبرگزاری مهر، سردار غلامرضا جلالی رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور در برنامه جهان آرا که با موضوع بررسی شبکه ملی اطلاعات و تجربه سایر کشورها برگزار شد،گفت: یکی از ویژگی‌های فضای سایبری بی مرز بودن آن است. وقتی در این زمینه صحبت می‌کنیم یعنی جغرافیا دیگر معنا ندارد و شما می‌توانید از همه داده‌ها و محتواها استفاده کنید.

وی افزود: اما پس از گسترش خدمات اینترنت و توسعه بحث سخت افزار، نرم‌افزار، کارکردها، سرویس و خدمت‌رسانی، کم کم موضوع تسلط، اشراف، مدیریت، کنترل و اثرگذاری برمخاطب تبدیل به یک موضوع اصلی و جدی در اینترنت شد.

رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور با بیان اینکه اینترنت نخستین بار در کشور آمریکا توسط ارتش این کشور شکل گرفت و استفاده شد گفت: بنابراین زیرساخت‌های این شبکه نیز در ایالات متحده قرار دارد و از همین رو تمام اطلاعات ملی کشورها، تبدیل به داده‌های سایبری شده و نهایتا در کشور آمریکا ته‎‌نشین می شود که این خود یک دارایی و سرمایه برای ایالات متحده محسوب می‌شود.

 

تسلط بر فضای سایبر موجب تسلط بر جهان خواهد شد

جلالی با بیان اینکه با این تفاسیر، آمریکایی ها به این نتیجه رسیدند که می‌توانند از این فضا برای اثرگذاری و کنترل استفاده کنند گفت: آمریکایی‌ها در اسناد ملی خود بر این موضوع تاکید دارند که تسلط بر فضای سایبر موجب تسلط بر جهان خواهد شد و حتی وقتی اروپایی ها خواستند اینترنت را تحت مقررات یک سازمان بین المللی در بیاورند با مقاومت امریکایی‌ها روبرو شدند.

وی خاطرنشان کرد: اما کم کم کشورهای جهان متوجه شدند که اطلاعات آنها که در واقع مهم ترین دارایی های آنهاست به جایی می رود که هیچ مدیریت و کنترلی در مورد آن ندارد. این موضوع زمانی مشخص شد که آمریکایی‌ها آرام آرام به ویژه در زمان آقای ترامپ مواضع خود را به صورت شفاف بیان کردند. این سبب شد که حتی اروپایی ها به عنوان اولین کشورها از این موضوع احساس خطر کردند.

رئیس سازمان پدافند غیرعامل با بیان اینکه نقطه اوج موضع گیری اروپایی‌ها در مورد تسلط آمریکایی‌ها بر فضای مجازی در سخنرانی مکرون در یک کنفرانس امنیتی بیان شد تصریح کرد: رئیس جمهور فرانسه اعلام کرد ما دو نوع اینترنت داریم یکی مدل کالیفرنیایی و دیگری مدل چینی. چین توانسته است در دنیای بدون مرز سایبری، مرزی تعریف کند و نیازهای سایبری مردم کشورش را در این فضا به طوری تامین کند که منافعش در معرض تهدید نباشد.

سردار جلالی با بیان اینکه آرام آرام بقیه کشورها نیز متوجه این خطر شدند و سعی در ملی کردن شبکه سایبری خود کردند، ادامه داد: میتوان چین و کره جنوبی را به‌عنوان پیشگامان این رویکرد در جهان نام برد. برای نمونه کره جنوبی توانست با تکیه بر زیرساخت‌های داخلی خود، شبکه ملی اطلاعاتی را به وجود بیاورد که سرعت داخلی آن هم بیشتر از سرعت جهانی است و هم از امنیت بیشتری برخوردار است.

وی تصریح کرد: وقتی فناوری اطلاعات توسعه پیدا می‌کند و خیلی از فناوری‌ها به آن وابسته و در واقع در آن ترکیب شده و زمینه تشکیل بسیاری از مشاغل سایبرپایه ایجاد می‌شود که به تعبیری به عنوان انقلاب سایبری معرفی می‌شوند.

رئیس سازمان پدافند غیرعامل اضافه کرد: در اینجا یکی از مواردی که مطرح می شود این است که ما در چه شرایطی باید امنیت و حفاظت این داده‌ها و مشاغلی که در این فضا ایجاد می شود را تامین کنیم چون فعالیت اقتصادی بدون امنیت شکل نمی گیرد.

سردار جلالی با بیان اینکه از همین رو آرام آرام نیاز به داشتن یک شبکه ملی سایبری به عنوان یک فرصت در کشور ما نیز احساس شد،افزود: طبیعتا هر کشوری باید متناسب با منافع ملی خود الگویی برای استفاده از این فضا و ارائه خدمت به شهروندانش داشته باشد.

وی اظهار داشت: کشورهایی مثل هندوستان، کره جنوبی و چین چنین چارچوب هایی را برای خودشان تدوین کرده و مطابق آن عمل می کند. در کشور ما نیز براساس قوانین و اسناد بالادستی وزارت ارتباطات و بقیه دستگاه‌ها مکلف هستند نوعی از خدمات سایبری بر بستر شبکه ملی اطلاعات ارائه دهند که هم سرعت بالا و مطلوبی داشته باشد، هم ارزان باشد هم از امنیت و پایداری برخوردار باشد.

 

سرنوشت شبکه‌های اجتماعی خارج‌ پایه در شبکه ملی اطلاعات

رئیس سازمان پدافند غیرعامل در مورد سرنوشت شبکه های اجتماعی خارج پایه در شبکه ملی اطلاعات نیز توضیح داد: شبکه‌های اجتماعی تنها وظیفه تبادل اطلاعات را برعهده ندارند بلکه اکنون به بستری برای ایجاد شغل و سیستم دریافت و پرداخت تبدیل شده‌اند و در واقع بخشی از حاکمیت ملی در این فضا شکل گرفته است.

جلالی افزود: بنابراین در چنین فضایی حفاظت از داده‌ها بسیار حائز اهمیت است. این در حالیست که شبکه‌های اجتماعی خارج پایه نه نماینده‌ای در کشور دارند و نه به ما تعهدی سپرده‌اند که از قوانین کشور ما تبعیت کنند. در واقع هیچ وظیفه پاسخگویی ندارند و تحت حاکمیت کشور ما نیستند از این رو اگر دارایی‌های مردم ما در این شبکه‌ها مورد دستبرد قرار بگیرد یا هتک حیثیتی انجام شود، امکان پاسخگویی و پیگیری وجود ندارد.

وی بیان کرد: اما در کشورهایی اروپایی تمرکز بر رگولاتوری است یعنی حاکمیت قوانین و مقررات. 

رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور در مورد نحوه کنترل شبکه های اجتماعی خارج پایه نیز توضیح داد: روش‌های متفاوتی برای کنترل وجود دارد یکی اینکه آن شبکه اجتماعی مقررات شما را بپذیرد و قوانین به صورت مقررات تخصصی به آن ارائه شود. طبیعی است که در این صورت سیستم‌های رگولاتوری و تنظیم مقررات ما می‌توانند آنها را کنترل کنند و اگر این بستر فراهم شود نیازی به بستن این شبکه ها نیست.

جلالی با بیان اینکه این رویکردی است که اروپایی‌ها نیز به‌شدت روی آن تاکید دارند گفت: رگولاتوری آنقدر برای آنها مهم است که از آن به عنوان انقلاب رگولاتوری نام می‌برند. یعنی با مقررات، ضوابط و چارچوب، شبکه را کنترل کردن. برای مثال می بینیم که شبکه اینستاگرام در چارچوب مقررات اربابانش عکس سردار قاسم سلیمانی را حذف می‌کند.

وی ادامه داد: چون این جزو مقررات و ضوابطش است که هر صفحه‌ای نیز عکس سردار سلیمانی را در خود داشت حذف و فیلتر کند. در واقع این خود یک نوع فیلترینگ است اما فیلتر آن از جنس تنظیم محتوا به صورت کاملا پیشرفته در حال انجام است. ما نیز می‌توانیم از چنین روش‌هایی برای کنترل محتوای شبکه‌های خارج‌پایه با توجه به ضوابط خودمان استفاده کنیم.

رئیس سازمان پدافند غیرعامل با بیان اینکه باید توجه داشت که در شبکه‌های اجتماعی شغل شکل می گیرد و افرادی در آن کسب درآمد و داد و ستد می‌کنند، تصریح کرد: این در حالیست که شغل یکی از شئون حکومت است که باید تابع ضوابط داخل کشور باشد وگرنه می‌تواند جولانگاهی برای مشاغل خلاف مانند خرید و فروش و قاچاق مواد و اسلحه باشد. 

 

ایجاد شبکه اجتماعی ملی باید به وظایف شرکت ارتباطات زیرساخت اضافه شود

سردار جلالی با بیان اینکه در این میان نکته‌ای که وجود دارد این است که کشورهایی که از شبکه ملی اطلاعات برخوردارند به سمت شبکه ملی اجتماعی نیز حرکت کرده‌اند، متذکر شد: ما در کشورمان شرکتی به نام زیرساخت داریم که زیرمجموعه وزارت ارتباطات است که دو خدمت اساسی و زیربنایی ارائه می دهد یکی تلفن باسیم و دیگری سیم کارت بدون سیم یعنی تلفن همراه.

وی گفت: در این میان جای یک خدمت دیگر یعنی ایجاد یک شبکه اجتماعی ملی خالی است که جزو ماموریت‌هایی است که امروز باید به وظایف این شرکت اضافه شود. مشابه این اقدام در کشور چین انجام شده است که پیام رسان ملی وی چت است که صد در صد بومی و براساس زیرساخت‌های چینی بوده و در آن نزدیک به ۸۰۰  نوع خدمت ارائه می شود. 

رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور در مورد موانعی که باعث عدم تحقق شبکه ملی اطلاعات شده است نیز گفت: با توجه به اینکه بحث فضای سایبری و شبکه‌های اجتماعی موضوعی جدید و یک فناوری نو است، طبیعتا ممکن است که نخبگان از جمله نخبگان کشور ما فهم واحدی از این مسئله نداشته باشند و هر کدام از زاویه ای به این موضوع نگاه کنند.

جلالی افزود: ما این موضوع را در شورای عالی فضای مجازی کشور نیز شاهد هستیم که وقتی می‌خواهیم راجع به یک موضوع تصمیم بگیریم چون فهم مشترکی در مورد موضوعات وجود ندارد، بنابراین نمی‌توانیم به یک رویکرد و استراتژی واحد در سیاست‌گذاری‌هایمان برسیم. 

وی با بیان اینکه یکی دیگر از موانع موجود این است که برخی افراد، از فضای موجود سود اقتصادی می‌برند. در واقع ورود پهنای باند خارجی می‌تواند درآمدزا باشد،تاکید کرد: معمولا مقررات به گونه‌ای تنظیم می‌شود که ارائه کنندگان سرویس اینترنتی، به نفعشان است که اینترنتشان را از خارج کشور تامین کنند تا اینکه اینترنت به صورت داخلی تامین کنند چون ارزان تر تمام می‌شود.

رئیس سازمان پدافند غیرعامل اظهار داشت: نکته دیگر وجود یک رویکرد پوپولیستی است در واقع در این رویکرد صِرف راضی نگه داشتن مردم نسبت به برخی از موضوعات در اولویت قرار می گیرد. این در حالی است که مسئولان وزارت ارتباطات ما امروز کسانی هستند که جزو بچه‌های خوب امنیتی کشور بوده‌اند و می توان گفت که امروز وزارت ارتباطات ما دارای نیروهای بافهم عمیق امنیتی است. ولی در موضع‌گیری‌های مربوط به امنیت، احساس می‌کنم اندکی دچار نگاه پوپولیستی شده‌اند.

جلالی با بیان اینکه موضوع مهم دیگر ضعف رگولاتوری ماست،تاکید کرد: متاسفانه رگولاتوری ما تنها به مسئله فروش پهنای باند می‌پردازد که بیشتر جنس آن اقتصادی و حاکمیتی است تا اعمال مقررات. 

 

نیازمند مدلی از اعمال حاکمیت در فضای سایبری هستیم

وی با اشاره به مفهوم حاکمیت سایبری گفت: در حال حاضر تمام اسناد جهانی نشان می‌دهد که فضای سایبر تمام معماری فضای حاکمیتی جهان را تغییر خواهد داد و روی همه مدل‌های حکومتی دنیا از جمله ما اثر خواهد گذاشت. این تغییرات از سبک زندگی تا انواع کسب و کار را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

رئیس سازمان پدافند غیرعامل خاطرنشان کرد: تعبیری نیز مقام معظم رهبری در این مورد داشتند که«معماری جهان، براساس فضای سایبری در حال تغییر است.» حال اگر ما در کشورمان دنبال یک اعمال حاکمیت هستیم، حاکمیت ملی ما در فضای سایبر، مولفه‌های متفاوتی همچون حاکمیت قضایی، سیاسی، فرهنگی، امنیتی و حقوقی دارد.

جلالی با تاکید بر اینکه وقتی ما فضای سایبر را ولنگار رها کنیم در واقع حاکمیت ملی ما نقض می‌شود که بدنبال آن اصل امنیت برای کشور به هم می خورد تصریح کرد: از همین رو ما نیازمند مدلی از اعمال حاکمیت در فضای سایبری هستیم که مطابق بر منطق و اصول حاکمیتی ما باشد.

وی با اشاره به اغتشاشات اخیر و قطعی اینترنت گفت: ما معتقدیم اگر فضای مجازی درست مدیریت و براساس رگولاتوری اداره شود نیاز به قطعی سراسری اینترنت به شیوه‌ای که شاهد آن بودیم وجود ندارد.

 

شبکه ملی اطلاعات بدون اینترنت خارجی محک واقعی می‌خورد

رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور ادامه داد: اتفاقات اخیر، چند موضوع را در مورد شبکه ملی اطلاعات اثبات کرد. یکی اینکه ضرورت شبکه ملی اطلاعات به شدت احساس شد. این شبکه ملی باید بدون وابستگی به شبکه اینترنت خارجی خود را محک بزند نه اینکه به آن اتکا داشته باشد. 

جلالی با بیان اینکه یکی از اصلی ترین اهداف ما درپدافند غیرعامل تضمین ادامه کارکردهای ضروری کشور در هر شرایطی است گفت: حال این خدمات می‌تواند از حوزه ارتباطات تا برق و آب و گاز را شامل شود. در حوادث اخیر نیز مشخص شده است که ما در زمینه ارتباطات، نیاز جدی به ادامه فعالیت شبکه سایبری داریم و هر خدمتی که مبتنی بر شبکه است را نیاز داریم. 

 

برگزاری ۱۳۰ رزمایش پدافند سایبری در سال گذشته

وی با بیان اینکه پایداری شبکه سایبری موضوعی است که ما در یک سال گذشته بیش از ۱۳۰ رزمایش برای آن انجام داده‌ایم که اگر وابستگی یا ضعفی در این قسمت وجود دارد برطرف شود تا اگر در چنین شرایطی قرار گرفتیم خدمات بانکی مردم دچار آسیب نشود تصریح کرد: خوشبختانه در این مدت ما هیچ گونه قطعی خدمات بانکی نداشتیم. البته در سایر بخش‌ها نیز دوستان تلاش کردند ارتباط برقرار باشد اما با این وجود بسیاری از ضعف‌ها مشخص شد.

رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور اضافه کرد: برای مثال مشخص شد که ما موتور جستجو ملی نداریم و این موتور جستجوهای بومی ظرفیت لازم برای پاسخگویی به نیازهای داخلی ما را ندارد. بنابراین این را نمی‌توانیم تست موفق شبکه ملی اطلاعات در نظر بگیریم. البته می توانیم بر صحت عملکرد بخش ارتباطات تاکید کنیم. 

سردار جلالی در مورد وظایف دستگاه‌های متولی در امر شبکه ملی اطلاعات، گفت: ما رزمایشی را با همکاری مرکز ملی فضای مجازی طراحی کردیم تا تمام قابلیت‌های شبکه ملی اطلاعات در چهار لایه زیرساخت، محتوا، خدمات و سرویس را مورد آزمایش قرار دهیم. اما متاسفانه برخی دوستان در اجرای آن بهانه تراشی کردند. در واقع می گفتند بخشی از این رزمایش به ما ارتباطی ندارد. این در حالی است که شورای عالی فضای مجازی محلی است برای حل و فصل این ابهامات تا قوانین و مقررات به خوبی مشخص شود و حتی اعتبارات لازم نیز برای آن در نظر گرفته شود.

وی افزود: احساس من این بود که خیلی انگیزه و اراده‌ای برای اجرای این مانور وجود ندارد. حتی ما پیشنهاداتی را برای استفاده از ظرفیت‌های وزارت دفاع برای کمک به شبکه ملی اطلاعات مطرح کردیم که خیلی از آن استقبال نشد. 

 

در حوزه تولید محتوا نیازمند انقلابی جدی هستیم

رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور متذکر شد: یکی از نکاتی که باید به آن توجه کنیم این است که ما در حوزه تولید محتوا، خدمات و سرویس هم نیازمند انقلابی جدی هستیم. چون شبکه ملی هم بدون محتوا شکل نمی‌گیرد. تولیدکنندگان محتوا در داخل کشور باید در قالب قرارگاه یا کنسرسیومی شکل بگیرند تا محتوای مورد نیاز مردم در داخل کشور را تامین کرده و به آنها خدمات بدهند.

جلالی بیان کرد: مجددا تاکید می کنم که ما در این بخش نیز دچار ضعف شدید در نظام رگولاتوری تخصصی هستیم تا با برطرف کردن آن به یک کارکرد مناسب در سیستم برسیم. 

 

حمایت دولت از پیام رسان‌های بومی ضعیف است

وی در بخش دیگری از برنامه جهان آرا با بیان اینکه پیام رسان‌های بومی تلاش‌های ارزشمندی در کشور انجام داده‌اند تا با اتکا به دانش بومی ابتدا نرم افزار شبکه پیام رسان را ایجاد کنند و به مرور خدمات مورد نیاز مردم را مبتنی بر سخت افزارهایی که با مالکیت بخش خصوصی قابل تامین است تولید کنند، گفت: انتظار این بود که دولت تکلیف خود را در این میان مشخص کند. دولت یا باید خدمات شبکه ملی اجتماعی را خودش تامین کند یا اگر می‌خواهد این وظیفه را به بخش خصوصی واگذار کند باید از بخش خصوصی طوری حمایت کند که بتواند جایگزین خود دولت بشود.

رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور گفت: واقعیت این است که هیچ‌گاه چنین حمایتی از شبکه‌های بومی کشور اتفاق نیفتاد. به عبارتی به یک دهم اندازه‌ای که ما به برخی نمونه‌های خارجی میدان دادیم و از آن حمایت کردیم را از شبکه های بومی خود نداشتیم.

سردار جلالی ادامه داد: من به لحاظ امنیتی می‌گویم هر کشور به لحاظ امنیتی هرچه قدر ساده اندیش و سهل انگار باشد افکار عمومی کشورش را در اختیار یک شبکه خارجی نمی گذارد که او بیاید و هر طور دلش می‌خواهد ذهن مردم ما را معماری کند.

وی با بیان اینکه امروز با حملات و جنگ‌های شناختی مبتنی بر شبکه‌های اجتماعی مواجه هستیم که با داده، محتوا و تاثیرگذاری بر افکار عمومی شکل می گیرد تصریح کرد: این در حالیست که افکار عمومی، اصلی ترین و اساسی ترین و حیاتی ترین دارایی کشور است که ما باید از آن حفاظت کنیم.

رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور با بیان اینکه در چنین جنگی به راحتی امکان به کارگیری مردم علیه ملت میسر است گفت: ما نمونه‌های چنین اقداماتی را در زمینه روانه کردن مردم برای خرید کالاها و انبار کردن مایحتاج، خرید سکه و دلار با هدف کاهش ارزش پول ملی که راهبردهای جنگ اقتصادی مبتنی بر شبکه های اجتماعی است شاهد بوده‌ایم.

همچنین امروز در مفاهیم آشوب‌های شهری ما با جنبش بی سر مبتنی بر شبکه اجتماعی روبه‌رو هستیم که یک راهبرد جدی است که ما حداقل در دو سال گذشته درگیر آن بودیم. 

جلالی در مورد ۴ قرارگاه سایبری دشمن که علیه جمهوری اسلامی ایران فعالیت می‌کنند نیز گفت: دو قرارگاه از این ۴ قرارگاه که به صورت رسمی نیز اعلام شده است؛ یکی مرکز اعتدال عربستان است که در واقع مرکز عملیات شناختی علیه ماست.

وی با بیان اینکه در این مرکز، افرادی شامل اپراتورهای بسیاری مسلط به زمان فارسی یا عربی، وجود دارند که در قالب بات، اقدام به ایجاد شخصیت غیرحقیقی می کنند و نسبت به موضوعات مختلف شروع به تولید کامنت یا اظهار نظر می‌کنند،اظهار داشت: یعنی حمله مبتنی بر محتوا انجام می‌دهند که می‌تواند کاربر معمولی یا مردم عادی را در تشخیص بین بات و شخصیت واقعی دچار مشکل کند.

رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور با بیان اینکه مشابه همین تشکیلات هم توسط منافقین در آلبانی ایجاد شده است،تصریح کرد: دو مرکز دیگر هم وجود دارد که به دلایل امنیتی نامی از آنها نمی برم اما در همسایگی ما هستند. تصور کنید این ۴ قرارگاه مبتنی بر داده اگر روی یک موضوع متمرکز شوند و در فضای رسانه‌ای و مجازی کشور ما ورود کنند به راحتی می‌توانند یک شهر را تحریک کند.

 

نقش«ویز» در راه‌بندان‌های اخیر تهران

جلالی با بیان اینکه در این میان، نرم افزارهای اسرائیلی مانند ویز نیز ایفای نقش می‌کنند،گفت: برای مثال این نرم افزار در روز غائله اخیر در تهران، همه جمعیت را به سمت اتوبان ها هدایت می‌کرد تا راه‌بندان ایجاد شود. در حالیکه در حالت طبیعی کاملا برعکس است و باید مردم را از جای پرترافیک به جای خلوت هدایت می‌کرد اما در اینجا رانندگان را به سمت ترافیک و شلوغی‌ها هدایت می‌کرد و در ما در تهران شاهد بودیم که به تعبیری مردم هدایت شدند، سر و ته اتوبانها را با چند نفر از اشرار بستند، مردم را در قالب یک اتوبان‌ بزرگ در زیر برف به گروگان گرفتند و هرکس که به این کار اعتراض می‌کرد با او برخورد می کردند.

وی اضافه کرد: شاید اگر این حادثه اتفاق نمی افتاد هرچه قدر در مورد خطرات ویز اسرائیلی صحبت می‌کردیم اهمیتی به آن داده نمی‎شد ولی این رخداد، بخوبی خطرات را نشان داد. در این جا اگر شبکه اجتماعی ملی با شبکه ملی اطلاعات داشته باشیم می‌توانیم از نفوذ جلوگیری کنیم و جلوی اقدامات مخل امنیت را بگیریم.

 

عملکرد شورای عالی فضای مجازی را مثبت ارزیابی نمی‌کنم

رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور در پاسخ به این سوال که عملکرد شورای عالی فضای مجازی را چگونه ارزیابی می کنید؟ تصریح کرد: ارزیابی من مثبت نیست.

سردار جلالی با بیان اینکه یعنی وقتی یک جمعی می خواهد در مورد یک موضوع تصمیم گیری کنند اولین نکته شناخت واحد از پدیده است گفت:وقتی راجع به یک پدیده ۱۰ نظر وجود داشته باشد نمی توان برای آن تصمیم گرفت.

وی تصریح کرد: در حالی‌که انتظار این بود که شورای عالی فضای مجازی، بتواند ضوابط و مقررات فضای مجازی کشور را تنظیم و فضا را منضبط و امن کند، نقش‌های اساسی و جدیدی در آن شکل بگیرد و دنبال شود و وظایف دستگاه‌های مختلف و کارکردهای آنها مشخص شود. براساس اطلاعات ما، عملکرد شورا خیلی مثبت ارزیابی نمی‌شود.

"شبکه ملی اطلاعات" هنوز محقق‌ نشده است

سه شنبه, ۱۲ آذر ۱۳۹۸، ۰۹:۲۲ ق.ظ | ۰ نظر

عباس پورخصالیان - بخش اینترنتی "شبکه ملی اطلاعات ایران" هنوز نمیتواند گلیم خود را از آب اقیانوس اینترنت جهانی کاملاً بیرون بکشد! لذا شبکه ملی اطلاعات ایران را باید هنوز متجلی و محقق نشده ارزیابی کرد!

عضو حقیقی شورای عالی فضای مجازی، انتقال میزبانی کسب و کارهای اینترنتی به داخل کشور را تضمینی برای پایداری ارائه خدمات با کیفیت به کاربران، عنوان کرد.

محمدحسن انتظاری در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار داشت: کسب و کارهای فضای مجازی در صورتی که بخواهند در همه شرایط دارای شبکه ای پایدار و تاب آور باشند، باید میزبانی سایت خود را به داخل کشور منتقل کرده و سرورهایشان را در ایران مدیریت کنند.

وی گفت: از سوی دیگر باید ظرفیت شبکه ملی اطلاعات برای این حجم از انتقال اطلاعات به داخل کشور، مورد تست قرار گیرد تا بتوان به تمامی نیازمندیهای کسب و کارها پاسخ گفت.

عضو حقیقی شورای عالی فضای مجازی با تاکید بر اینکه نیازمند طراحی مدل مهندسی برای میزبانی از سایتهای داخلی در داخل کشور هستیم، اضافه کرد: این موضوع باید مورد بررسی قرار گیرد تا مشخص شود میزان ظرفیت مورد نیازمند چقدر است و چه زیرساختهایی برای ایجاد ظرفیت های داخلی میزبانی، نیاز است.

انتظاری ادامه داد: باید ظرفیت لایه اطلاعاتی و لایه خدمات کاربردی فضای مجازی (نرم افزارهای پایه کاربردی) به صورت کامل طراحی و عملیاتی شود تا کسب و کارهای فضای مجازی بتوانند در کشور، فعالیت کنند؛ این ظرفیت تنها در شبکه ملی اطلاعات محقق می شود.

وی با بیان اینکه شورای عالی فضای مجازی در مصوبه دی ماه سال ۹۶ در جهت ساماندهی پیام رسان ها و شبکه های اجتماعی، تمامی این پلتفرم ها را ملزم به انتقال سرور به داخل کشور کرده است، گفت: برای تمامی کسب و کارهای فضای مجازی نیز این مصوبه باید تسری یابد. اما این موضوع مستلزم آن است که ظرفیت لازم برای کسب و کارها ایجاد شود.

عضو شورای عالی فضای مجازی تصریح کرد: این ظرفیت سازی برعهده دولت است و ایجاد لایه خدمات پایه کاربردی به صورت ۱۰۰ درصد در شبکه ملی اطلاعات باید محقق شود.

وی با بیان اینکه می توان از تجربیات قطع اینترنت در هفته گذشته و استفاده عملی از زیرساختهای شبکه ملی اطلاعات برای ظرفیت سازی خلاهای موجود استفاده کرد، گفت: اگر زیرساخت اطلاعاتی مانند زیرساخت ارتباطی در شبکه ملی اطلاعات پایدار باشد، می توان در مواجهه با بروز هرگونه مشکلی در شبکه ارتباطی کشور، تاب آور بود.

دبیر شورای عالی فضای مجازی گفت: در حال حاضر 100 میلیون وسیله و ابزار در ایران به اینترنت متصل است.
به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، ابوالحسن فیروزآبادی دبیر شورای عالی فضای مجازی امروز در مراسم آغاز به کار بنیاد ملی توسعه فناوری گفت: در حال حاضر در دنیا 15 میلیارد ابزار برای ارتباطات وجود دارد که تا 5 سال آینده به 50 میلیارد ابزار می‌رسد و در ایران 100 میلیون ابزار ارتباطی وجود دارد که باید 500 میلیون ابزار باشد.

وی با بیان اینکه نظام کهنه پولی و بانکی که مربوط به دوره صنعتی است نمی‌تواند در دوره فناوری‌های نو و هوش مصنوعی موثر باشد، گفت: باید ارزهای دیجیتال برای این دوره طراحی شود.

وی گفت: حتی با فناوری بلاک‌چین زنبور هم برای تولید عسل از این تکنولوژی بی‌نصیب نشده و باید طبق این فناوری تولید کند و یکی از خصلت‌های جدید جهانی شدن این است که مرزهای سیاسی و جغرافیایی در حال فرو ریختن است.

دبیر شورای عالی فضای مجازی گفت: شرکت‌های بزرگ جهانی در برخی از کشورها پلتفرم‌هایی را ایجاد می‌کنند که کاربران این پلتفرم‌ها در حد مطرح‌کننده هستند اما این موضوع قابل چالش است و ما گرچه به دنبال نفی جهانی شدن نیستیم، اما در عین حال باید بدانیم پلتفرم‌های جهانی را چگونه به کار بگیریم.

به گفته فیروزآبادی، شبکه ملی اینترنت یک شبکه یکپارچه است که در چارچوب سرزمینی ما کار می‌کند. باید همه به آن بپیوندند و شرایطی که برای این شبکه گذاشتیم ساده است و روابط بین بخش خصوصی و مدل‌های اقتصادی با دولت در حال تغییر و تحول است.

به گفته فیروزآبادی امروزه تنها تولید کالا نیست که مولد ارزش است، بلکه نیازهای بشر پیچیده شده و رشد اقتصادی از سه قرن قبل تاکنون مبتنی بر بزرگ شدن حجم بازار بود، اما اکنون بحث تنوع‌گرایی و توسعه همزمان کالا، خدمات، فرایند‌ها و اطلاعات مدنظر است.

فیروزآبادی همچنین از دیتا و آمار و اطلاعات به عنوان منبع جدید تولید ثروت (نفت جدید) یاد کرد و گفت: تنظیم روابط ملی در پلتفرم‌ها، اندازه بازار، روابط دولت‌ها و ملت‌ها نیاز به بازتعریف دارد و باید مقررات‌گذاری جدیدی صورت گیرد.

وی این را هم گفت: در اواخر قرن بیستم سرمایه‌گذار تابع مقررات بود. در دوره جدید در کنار مقررات‌گذاری بحث نظام توصیه‌گذاری نیز مورد توجه است.

دبیر شورای عالی فضای مجازی گفت: کنسرسیوم‌های پرقدرت بر روی پلتفرم‌های پرقدرت ایجاد می‌شوند و امروز فناوری بلاک‌چین افسارگسیخته است، چون این فناوری دولت‌گریز است. در عین حال ما باید تلاش کنیم، هویت ملی ما بر روی پلتفرم‌ها و ساختارها قرار گیرد.

 

شکسته شدن رکورد استفاده از پیام‌رسان‌های داخل

دبیر شورای عالی فضای مجازی با بیان اینکه اختلالات ایجاد شده در اینترنت با تصمیم نهادهادی امنیتی و به زودی برطرف می‌شود، گفت: رکورد ترافیک استفاده از پیام‌رسان‌های داخل در چند روز اخیر از 750 گیگابایت در ثانیه عبور کرد.
به گزارش فارس، ابوالحسن فیروزآبادی امروز در حاشیه مراسم آغاز به کار بنیاد ملی توسعه فناوری در جمع خبرنگاران گفت: اینترنت گرچه در چند روز اخیر قطع بود، اما پیام‌رسان‌های منتخب داخلی از اقبال خوبی برخوردار شدند و ترافیک داخلی رکورد شکست، گرچه پیام‌رسان‌های داخلی در مقایسه با پیام‌رسان‌های خارجی از کیفیت کمتری برخوردار هستند، اما با متانت و صبوری مردم و ا ستفاده از این پیام‌رسان‌های داخلی ترافیک داخلی از 750 گیگابایت بر ثانیه تجاوز کرد و رشد چند برابری را  تجربه کرد.

دبیر شورای عالی فضای مجازی همچنین در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه چه زمانی اینترنت متصل می‌شود ابتدا در فضای مزاح گفت: خدا می‌داند کی وصل شود، اما بعدا توضیح داد در حوزه‌های امنیتی در مورد اینترنت تصمیم‌گیری می‌شود و در اولین فرصتی که بتوان اختلالات را برطرف کنیم، به شرایط قبلی برمی‌گردیم و انشاءاله به زودی اینترنت وصل می‌شود.

فیروزآبادی درمورد  حدود زمانی برای وصل اینترنت گفت: این امر بستگی به شرایط موجود دارد و در جلسه امروز شورای عالی امنیت ملی که امروز برگزار می‌شو، مسئولان در این زمینه تصمیم می‌گیرند تا خسارت و عدم النفعی که برای کسب و کارهای مردمی مبتنی بر اینترنت وجود دارد، به حداقل برسد و مردم دچار زیان نشوند.

وی همچنین درمورد اینترنت داخلی گفت: پروژه شبکه ملی اطلاعات یک طرح بزرگی است که بسیاری از خدمات کشور از روی شبکه ملی اطلاعات در زمانی که اینترنت دچار مشکل و اختلال شده بود ارائه شد، مثل خدمات بانکی، حمل و نقل، خدمات دولتی از پایداری برخوردار شد، البته نواقصی وجود داشت که پیام‌ رسا‌ن‌های داخلی مشکلات مردم را تا حدی برطرف کردند.

دبیر شورای عالی فضای مجازی در مورد شبکه ملی اطلاعات گفت: در بخش دیتا و فضای ارتباطی در حوزه صوت همیشه برقرار بوده، اما پروتکل اینترنت دچار قطعی شد و ما در واقع یکی از پروتکل‌های اصلی که اینترنتی است را شاهد قطع آن بودیم و نباید اجازه دهیم ضرر و زیان سنگینی به مردم وارد شود.

به گفته فیرزوآبادی وزارت ارتباطات تلاش کرد مسائل بانکی و خدماتی مانند حمل و نقل که در شبکه اینترنت ارائه می‌شود، دچار اختلال نشوند.

عضو شورای عالی فضای مجازی گفت: اگر شبکه ملی اطلاعات به طور کامل و موثر راه می‌افتاد در شرایط کنونی می‌توانستم آن را جایگزین اینترنت کنیم.
 از دو روز پیش اینترنت با کندی و محدویت روبه‌رو شده است. محدودیت دسترسی به شبکه‌ها و سایت‌های عرضه شده در بستر سایبری موجب نارضایتی فعالان این حوزه شده است.

بسیاری از خدماتی که پیش از این دسترسی به آن‌ها از طریق اینترنت با سهولت انجام می‌شد به سختی قابل انجام یا امکان پذیر نیست.

هر چند بخشی از خدمات ارائه شده در اینترنت به مردم، اکنون از طریق اینترانت امکان‌پذیر است، اما کارشناسان گله‌مندی مردم از شرایط به وجود آمده را به جا می‌دانند چرا که نه زیرساخت‌های کشور و نه مردم برای شرایط کنونی از قبل آماده نشده‌اند.

انتظاری، عضو شورای عالی فضای مجازی در این زمینه اظهار کرد: 6 تا 7 سال پیش شورای عالی فضای مجازی احتمال بروز این مشکل به شکل امروزی را پیش‌بینی کرده بود به همین دلیل راه اندازی شبکه ملی اطلاعات تصویب شد.

وی ادامه داد: اگر شبکه ملی اطلاعات به طور کامل و موثر راه می‌افتاد در شرایط کنونی می‌توانستم آن را جایگزین اینترنت کنیم.

انتظاری گله‌مندی مردم از مشکلات به وجود آمد در ارتباطات با قطع اینترنت را بجا دانست.

وی با تاکید بر اینکه دستگاه‌های مربوطه باید پاسخگوی مشکلات به وجود آمده باشند، یادآور شد: مصوبه مذکور در خصوص راه‌اندازی شبکه ملی ارتباطات در دی ماه سال 92 به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات برای اجرا ارائه و پس از آن در سال 95 الزامات مربوطه تدوین و ابلاغ شد.

انتظاری اضافه کرد: به رغم تمام اقدامات انجام گرفته برنامه زمان‌بندی شده‌ای برای راه اندازی شبکه ملی ارتباطات ارائه نشد.

این عضو شورای عالی فضای مجازی تاکید کرد که اگر این شبکه راه اندازی می‌شد و اقتصاد در فضای مجازی بر بستر داخلی شکل می‌گرفت، اکنون شاهد مشکلات و نارضایتی مردم نبودیم.

مردم سرویس‌های پیش فرض در موبایل و رایانه خود را به داخلی‌ها تغییر دهند

همچنین سعید امینیان، کارشناس فناوری اطلاعات، در این باره ، اظهار کرد: کسب و کارهای زیادی با سرمایه گذاری قابل توجه برای ارائه خدمات به مردم در بستر اینترنت ایجاد شده است. اختلال در اینترنت علاوه بر خسارت بر کسب و کارهای مبتنی بر اینترنت موجب اختلال در ارائه خدمات به مردم شده که نارضایتی آن ها را در پی دارد.

وی ادامه داد: در حال حاضر کشورهایی مانند چین و روسیه سیاست‌گذاری‌های کلانی را برای ایجاد شبکه‌های ملی ارتباطات در داخل کشور خود انجام داده‌اند تا در صورت بروز مشکلات مشابه دچار خسارت و آسیب اقتصادی و اجتماعی نشوند.

به گفته امینیان؛ در این کشورها زیرساخت‌ها به نحوی آماده شده‌اند که هر زمان اینترنت به طور عمدی قطع شود فعالیت‌های مربوطه در بستر شبکه ملی انجام شود.

وی با بیان اینکه از مدت‌ها پیش ایجاد شبکه ملی اطلاعات به عنوان بحث پدافند غیرعامل مطرح بود، گفت: در بحث پدافند غیرعامل استقلال از سرویس‌های بین‌المللی در عین حفظ تعامل با آن‌ها مورد توجه بوده است.

امینیان یادآور شد: البته گزارش‌های وزارت ارتباطات نشان از پیش‌روی طرح شبکه ملی ارتباطات دارد، اما به نظر می‌رسد اقدامات به میزان کافی نبوده است.

وی با تاکید بر اینکه راه اندازی کامل و موثر شبکه ملی اطلاعات می‌توانست مشکلات و خسارات را به حداقل برساند، افزود: نیاز است وزارت ارتباطات برای ارائه خدمات کسب و کارهای متقاضی برای حضور در بستر شبکه ملی ارتباطات، خدمات لازم را ارائه دهد و آنان را نسبت به لزوم این اقدام آگاه سازد.

امینیان آگاه‌سازی مردم برای استفاده از سرویس‌های که در بستر شبکه ملی ارتباطات انجام می‌شود نیز ضروری دانست.

وی گفت: لازم است از طریق رسانه‌های عمومی درباره چگونگی استفاده از سرویس‌های داخلی اطلاع رسانی شود.

این کارشناس از مردم خواست برای کاهش مشکلات پیش آمده در ارتباط با قطع اینترنت تمام سرویس‌های پیش فرض در موبایل و رایانه خود را به سرویس‌های که از اینترانت خدمات ارائه می دهند تغییر دهند./ ایلنا

سندی درباره تخلفات 90 درصدی «وس» ارایه نشد

دوشنبه, ۲۷ آبان ۱۳۹۸، ۰۵:۳۴ ب.ظ | ۰ نظر

خوراکیان: توسعه 80 درصدی شبکه ارتباطی، قطعا درست نیست/ قانون می‌گوید راه‌اندازی پیام‌رسان، ایمیل و جویشگر بومی وظیفه وزارت ارتباطات است
چندی پیش خبری در سایت مرکز ملی فضای مجازی از صدمین جلسه کمیسیون عالی ارتقای محتوا منتشر شد که در آن رییس مرکز، حاضران را تشویق به شناسایی موضوعات اساسی حوزه و تقسیم کار ملی می‌کرد. از آنجا که خبرنگاران امکان حضور در این جلسات را ندارند و گزارش بسیار مختصری از این جلسات منتشر می‌شود، فناوران به همین خبر بسنده کرده و پرسید که در 99 جلسه دیگر، 12 عضو این کمیسیون (نمایندگان وزارتخانه‌ها، صدا و سیما، سپاه و...) چه می‌کردند که اکنون به شناسایی موضوعات اساسی رسیده‌اند. در جست‌وجوی پاسخ به این سوال با امیر خوراکیان معاون فرهنگی، اجتماعی و امور محتوایی مرکز ملی فصای مجازی و دبیر کمیسیون گفت‌وگو کردیم.
در این گفت‌وگو علاوه بر گزارشی از اقدامات کمیسیون، درباره خدمات ارزش افزوده، شبکه ملی اطلاعات و نظام طبقه‌بندی اینترنت نیز سوالاتی پرسیدیم که می‌خوانید.


فناوران - در سایت مرکز ملی فضای مجازی خبری درباره صدمین جلسه کمیسیون عالی ارتقای محتوا منتشر شد. در این خبر به نقل از رییس مرکز ملی فضای مجازی آمده بود: «امید است تا با شناسایی مباحث و موضوعات اساسی در این حوزه، نقشه راه تولید محتوای کشور در فضای مجازی ترسیم شده و تقسیم کار ملی مناسب صورت بگیرد». در خود سایت مرکز آمده که کار این شورا دقیقا همین است که موضوعات اساسی در این حوزه را شناخته و تقسیم کار ملی انجام دهد. پس 99 جلسه قبل چه می‌کردید؟


این 99 جلسه در کل به موضوعاتی در همین حوزه مشغول بوده و اقدامات خوبی هم بعضا داشته و مصوباتی هم در شورای عالی در زمره برنامه‌های ملی صورت گرفته و ابلاغ شده و در وزارتخانه‌ها کارهایی صورت گرفته است. درواقع  نه تنها در این 99 جلسه که در کل، ماموریت مرکز ملی فضای مجازی همین تقسیم کار است.
آنچه در این جلسه مورد تاکید قرار گرفت این بود که مساله تولید محتوا با توجه به تحولاتی که در فضای مجازی صورت گرفته، تقویت شده و موضوع به صورت زنجیره‌ای دیده شود. به این معنی که بسیاری از مباحث وجود دارد که شاید به ظاهر ربط مستقیمی به محتوا نداشته باشد ولی از نظر سیاست‌ها و جهت‌گیری‌هایی که می‌تواند تاثیر جدی در نهضت تولید محتوا در کشور داشته باشد قطعا موثر است. تاکید ایشان این بود که این زنجیره دیده شود و فقط به تولید محتوا صرفا به عنوان یک اقدام نگاه نکنیم. بلکه وظایف دستگاه‌هایی که شاید در نگاه اولیه در تولید محتوا نقشی نداشته باشند را ببینیم. مثلا وزارت ارتباطات می‌گوید مستقیما به تولید محتوا کاری ندارم که حرف درستی است. ولی این وزارتخانه می‌تواند سیاست‌گذاری‌های موثری در مواردی چون سهم تولید کنندگان محتوا از ترافیک یا ایجاد قواعد برای اپراتورها در حوزه تولید محتوا داشته باشد. یا حتی وزارت صمت، تامین اجتماعی و مالیات در نگاه اول نقش مستقیمی در تولید محتوا ندارند اما همه این‌ها ضوابط و مقرراتی دارند که می‌تواند به نحوی تنظیم شود که صنعت تولید محتوا در کشور حمایت شود یا فضایی سرشار از ابهام به وجود بیاید.
 
فناوران - مهم‌ترین مواردی که تاکنون در این کمیسیون بحث شده است چیست؟


موضوعات متنوعی در جلسات گذشته بحث شده است که مهم‌ترین آنها مساله سیاست‌های ساماندهی پیامک انبوه و ارزش افزوده، طرح جامع فضای مجازی سالم، مفید و ایمن، برنامه ملی بازی‌های رایانه‌ای، سیاست‌ها و اقدامات ساماندهی پیام‌رسان‌های اجتماعی و سند تاسیس ستاد رسانه‌ای فضای مجازی بوده است. این 5 مورد در واقع به عنوان نتیجه کار کمیسیون در شورای عالی فضای مجازی تصویب و ابلاغ شده است.
یک سری مواردی هم وجود دارد که در کمیسیون تصویب شده و در نوبت طرح در شورای عالی فضای مجازی است. این موارد شامل پیوست فرهنگی ارتباطی ثابت و همراه، برنامه ملی تشکل‌های فضای مجازی، سند صیانت از کودکان و نوجوانان، برنامه ملی آموزش عمومی و فرهنگ‌سازی سواد فضای مجازی، سند ملی خط و زبان فارسی در فضای مجازی، سند اینترنت طبقه‌بندی شده، برنامه ساماندهی اطلاع‌رسانی و مواجهه با شایعات و سند شورای محتوا و خدمات فرهنگی استانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است.
یک سری بحث‌هایی هم در جریان است و هنوز در کمیسیون تصویب نشده است. چون هر کدام از این موضوعات ممکن است سه تا چهار جلسه کار ببرد. مدل کار معمولا این است که ابتدا طرح بحث شده، سپس ماموریت‌هایی به وزارتخانه‌ها برای تکمیل مطالعات داده می‌شود. فعالان بخش خصوصی دعوت شده و نظراتشان اخذ می‌شود و موضوع به یک شرح بحث تبدیل می‌شود. در کمیسیون افراد نظر داده و جهت‌گیری‌ها روشن شده و مسیر کار معلوم می‌شود که آیا نیاز به مصوبه شورا دارد، نیاز به قانون هست، یا با هماهنگی میان چند دستگاه کار پیش می‌رود. در جلسات بعدی پیش‌نویس آماده شده و بررسی و تصویب می‌شود.
یک سری بحث‌هایی هم هست که در کمیسیون بحث‌ شده و یک سری پیگیری‌هایی داشته‌ایم که مساله جویشگر بومی، مساله فعالیت فرهنگی در پیام‌رسان‌های اجتماعی، سند ملی دانش‌نامه‌های برخط، برنامه بانک‌های اطلاعاتی و کتابخانه دیجیتال، فرایند مدیریت تولید محتوای فضای مجازی، چالش‌ها و راهکارهای اقتصادی تولید و توسعه محتوا در فضای مجازی، برنامه جامع فعالیت‌های قرآنی در فضای مجازی، آسیب‌های اجتماعی در فضای مجازی، ایین‌نامه دریافت عوارض از بازی‌های رایانه‌ای خارجی، سند نشر الکترونیکی و سند تعلیم و تربیت در فضای مجازی از جمله این موارد است.

فناوران - از بیرون که به کار کمیسیون ذیل مرکز ملی فضای مجازی نگاه می‌کنیم، شاید انتظار این باشد که قبل از بررسی موردی مباحث به صورت جز به جز، یک نقشه واحد و یک چشم‌انداز ترسیم شود که مثلا در 10 سال آینده به کجا برسیم و براساس آن چشم‌انداز، سیاست‌ها و قوانین مورد نیاز تصویب شود. آقای فیروزآبادی هم در همین جلسه به لزوم شناسایی موضوعات اساسی تاکید کرده است. خیلی موردی کار پیش نمی‌رود؟


این طور نیست. اولا برنامه راهبردی 10 ساله در فضای مجازی از نظر ما معنی ندارد چرا که سرعت تحولات بسیار بالاست. البته ما یک نگاه‌های کلانی به 10 سال آینده داشته‌ایم و گزارش‌هایی را تهیه کرده‌ایم که از آنها به عنوان تحولات حکمرانی در عصر فضای مجازی یاد می‌کنیم. به این معنی که فضای مجازی تمام عرصه‌هایی که در زندگی و جامعه با آن مواجه هستیم تحت تاثیر قرار می‌دهد و این تغییرات در 10 سال آینده جدی‌تر و عمیق است. این تغییرات را از هم‌اکنون به ازای هر دستگاه بررسی می‌کنیم. تاکنون درباره 9 مجموعه این بررسی‌های صورت گرفته و گزارشات آن در اختیار مقام معظم رهبری و رییس جمهور قرار می‌گیرد و با دستور آنها، به وزارتخانه‌ها ابلاغ می‌شود. برای مثال این موضوع را بررسی کردیم که با ورود پلت‌فرم‌های آموزشی و به طور کلی تغییراتی که در کتب درسی، نقش معلم، نظام ارزیابی، ورود بازی به حوزه آموزش و... صورت می‌گیرد، آموزش و پرورش ما دچار چه تحولاتی می‌شود و جه برنامه‌ای برای آن باید داشت. در نتیجه ما نگاه به آینده داریم.
علاوه بر این یک دسته‌بندی کلانی در مرکز ملی فضای مجازی صورت گرفته و بین معاونت‌های مرکز تقسیم کار شده است. برای مثال 16 محور برعهده معاونت فرهنگی، اجتماعی و امور محتوایی قرار دارد و درباره این محورها کارگروه تشکیل شده و خروجی‌ها گزارش می‌شود. همچنین ما در حال تهیه پیش‌نویس یک برنامه راهبردی هستیم که برای آن یک زمان سه ساله در نظر گرفته‌ایم.
در نتیجه به طور خلاصه باید بگویم، یکم ما نظام موضوعات داریم و تقسیم کار بین معاونت‌ها صورت گرفته است، دوم نگاه به آینده داریم و تحت عنوان تحولات حوزه حکمرانی برای دستگاه‌های مختلف گزارش‌ تهیه می‌شود و سوم، ما یک برنامه راهبردی سه ساله در دست تهیه داریم.
 
فناوران - برخی کارشناسان می‌گویند مصوبات شورا معمولا بسیار کلی است و شاخصی وجود ندارد که بتوان نتیجه را اندازه‌گیری کرد و حتی شاید بتوان گفت در حد نصیحت کردن است. آیا مصوبات باید همین شکلی باشد؟


ببینید مصوبات شورا دو سطح دارد. یکی سیاست‌ها است که طبیعتا حرف‌های کلی است و نمی‌توانیم در سیاست، ورود به جزییات کنیم و وارد مصداق شویم. البته این را هم صادقانه بگویم هرچند سیاست‌ها کلی هست ما خیلی تلاش می‌کنیم واژه‌ها و عبارات به نحوه چیده شوند که جهت دقیق‌تر و روشن‌تری داشته باشد.
اما ما برای رفع این نکته‌ای که به درستی گفتید، یک بخش دوم به نام «نگاشت نهادی» به سندها اضافه کردیم که این بخش هم در شورای عالی تصویب می‌شود. در این بخش ما دیگر کلی‌گویی نداریم و وظیفه هر دستگاهی را به دقت تعیین کرده‌ایم. به ازای هر سندی که در دو سال گذشته تهیه کرده‌ایم، یک بخشی به نام نگاشت نهادی به آن اضافه شده است.
یک کار دیگری هم در این جهت انجام داده‌ایم که این موضوع دیگر مصوب شورا نیست و آن هم این است که به پیوست سندی که در شورا تصویب می‌شود، مطالعات و اسناد پشتیبان را در قالب جزوه تهیه کرده و در اختیار دستگاه‌ها می‌گذاریم که موضوع به صورت ریز و مصداقی شرح و تفصیل می‌شود.
با این حال این را هم بگویم که خودمان را همواره در معرض خطر می‌دانیم و این تذکر را به خودمان می‌دهیم که حرف‌هامان بی‌نتیجه و کلی نباشد و پیگیری‌های لازم در این خصوص انجام گیرد.
 
فناوران - آیا گزارش‌های آسیب‌شناسی از نتیجه اسناد مصوب شده نیز تهیه می‌شود؟ برای مثال در حوزه خدمات ارزش افزوده و پیامک‌های انبوه با وضعیت نابه‌هنجاری روبرو هستیم. آیا مشخص شده اشکال از خود سند بود یا مجریان خطایی داشتند یا مساله چیز دیگری بود؟


بله ما اصلا نمی‌توانیم درباره هر موضوعی که در فضای مجازی اتفاق می‌افتد بی‌تفاوت بوده و گزارشی نداشته باشیم چون مسوولان در درجه اول از ما مطالبه می‌کنند. در همین مساله خدمات ارزش افزوده، نامه‌هایی خطاب به رییس جمهور نوشته شده که ایشان به مرکز ملی فضای مجازی ارجاع داده و از ما خواسته‌ است روی این بحث‌ها گزارش داشته باشیم. در این راستا با بخش خصوصی جلساتی گذاشته و گزارش اولیه‌ای تهیه شد. در کمیسیون محتوا، موضوع با حضور نمایندگاه بخش خصوصی، وزارت ارتباطات و سایر دستگاه‌های مرتبط به طور مفصل مطرح شد و جلسه خیلی پر شوری هم بود. یک دور طرح بحث شده و تصمیمات اولیه گرفته شده و پس از آنکه یک جلسه دیگر در این خصوص داشته باشیم، گزارش نهایی خود را جمع‌بندی و ارایه خواهیم کرد.
 
فناوران - چرا خیلی از این گزارش‌ها منتشر نمی‌شود؟


الان میزان انتشارمان افزایش یافته است و حداقل از هر مطالعه‌ای بخش‌های مهم آن را منتشر می‌کنیم. در شش ماه اخیر میزان انتشار دستاوردهای‌مان بیشتر شده است. اما موارد خاصی هم وجود دارد که وارد فضای رسانه‌ای و اجتماعی شده و از آن حالت کارشناسی در می‌آید و برداشت تقابل سیاسی می‌شود. ما واقعا اینجا مجموعه‌ای سیاسی نبوده و اگر ببینیم یک موضوعی از مسیر منطقی خودش خارج شده و اتهام بزنند که شما به بهانه وس می‌خواهید فلانی را بزنید، ترجیح می‌دهیم در یک فضای سالم‌تری و با نگاه کارشناسانه و منطقی دنبال شود تا گزارش‌های دقیق و منصفانه‌ای به مسوولان کشور داده شود تا بتوانند درباره بحث‌هایی که درباره فضای مجازی پیش می‌آید چه کنند. گاهی هم این قدر ابعاد یک موضوع جدی می‌شود که در دستور کار شورای عالی فضای مجازی قرار می‌گیرد.
 
فناوران - برداشت خود شما از ماجرای وس چیست؟


برداشت من به اختصار و صادقانه این است که قطعا یک اشکالاتی در حوزه وس از نظر نوع، جنس و روش کار وجود دارد. یعنی هم نوع کار در بسیاری از موارد قابل نقد هست، هم جنس کار از نظر سلامت و شرعی بودن و رعایت حق و حقوق مردم دچار اشکال است و هم از نظر مدل و روش کار. شکی در این نیست و حتی خود فعالان صنعت وس این را قبول دارند که اشکالاتی در این حوزه وجود دارد.
نکته دوم این که صنعت وس قطعا به طور کلی قابل نفی نیست. در دنیا یک صنعت فعالی است و در گزارش‌مان این موضوع را توضیح داده‌ایم که این صنعت در دنیا چطوری مدیریت و رگوله می‌شود و یکی از عرصه‌های موثر در حوزه تولید محتوا همین حوزه ارزش افزوده است. پس نمی‌توانیم بگوییم به طور کل در این صنعت را ببندیم.
نکته سوم این که یک سری ابزارها و اختیارات قانونی در کشور وجود دارد و اقداماتی هم تاکنون داشته است که خیلی هم موثر بوده است. یعنی می‌بینیم نسبت به 5 سال گذشته وزارت ارتباطات در جایی ورود کرده و در سازمان تنظیم مقررات دستورالعملی را تنظیم کرده و به اپراتورها و اگریگیتورها ابلاغ کرده و در نهایت اصلاحات خوبی انجام شده است. بنابراین همین مسیر می‌شد ادامه پیدا کند و به اصلاح امور بپردازد و اگر نیاز به حمایتی هم بود از مرکز ملی کمک می‌گرفتند و اقدام می‌کردند.
نکته بعدی این که باید مشخص شود بیشتر به دنبال حرکت رسانه‌ای، با هر هدفی، هستیم یا واقعا به دنبال اصلاح و رفع نارسایی‌ها هستیم. الان مشکلی که به وجود آمده دو بخش است. یکی مساله مالی است، خیلی از شرکت‌ها در این حوزه کار می‌کردند و برای خیلی‌ها اشتغال ایجاد می‌کردند. بعد دیگر قضیه که برای شرکت‌های خصوصی بسیار مهم‌تر است این است که حیثیت صنفی و اجتماعی‌شان زیر سوال رفته و حتی نزدیکان‌شان به چشم یک آدم حرام‌خور ناسالم به آنها نگاه می‌کنند. این بعد معنوی مهم‌تر است. می‌توانست به جای این روشی که پیش گرفته شده، همان مسیر تجربه شده قبلی ادامه می‌یافت و مسیر اصلاح می‌شود. این قسمت هم حرف من است و حرف مرکز ملی نیست که روش کار می‌شد خیلی بهتر از این باشد.
 
فناوران - اعدادی و ارقامی از سمت گروه‌های مختلف اعلام می‌شود، مانند این که 90 درصد خدمات ارزش افزوده کلاه‌برداری است یا 30 هزار نفر در این بخش اشتغال دارند. آیا این اعداد به نظر شما دقیق است؟


این که 30 هزار نفر مشغول به کار هستند، اگر اشتغال مستقیم و غیر مستقیم را در نظر بگیریم خیلی عدد غیر واقعی نیست و در همین حدود است. اما در این که واقعا چند درصد واقعا کار خلافی دارند، این عددها همین طور گفته می‌شود و هیچ مستندی ارایه نشده است.


فناوران - محور بحث‌های این روزهای شبکه ملی اطلاعات محتوا است. وزارت ارتباطات می‌گوید بخش ارتباطی و فنی تا 80 درصد پیش رفته و آنچه باقی مانده بحث محتواست که به این وزارتخانه مربوط نیست. در مقابل مرکز ملی فضای مجازی راه‌اندازی و توسعه مسایلی مانند پیام‌رسان‌ و جویشگر بومی را برعهده وزارت ارتباطات می‌داند. این اختلاف چرا وجود دارد و واقعا چقدر از این موارد وظیفه وزارت ارتباطات است؟


اظهارنظر کارشناسی درباره میزان پیشرفت شبکه ملی اطلاعات برعهده معاونت فناوری است اما آنچه مسلم است اینکه حتی در همان بخش ارتباطی و زیرساخت خیلی کار باقی مانده است و در همان حد هم سخن از 80 درصد پیشرفت، قطعا دقیق و درست نیست.
محتوا در شبکه ملی اطلاعات مساله مهمی است و اگر زیرساخت فراهم شود اما محتوایی برای عرضه نباشد، قطعا دچار مشکل می‌شویم. اما این حرف که ما شبکه و زیرساخت را ایجاد کرده و سکوهای لازم را ایجاد کرده‌ایم اما محتوا نیست حرف کاملا نادرستی است. چون در شبکه ملی اطلاعات یک سری خدمات پایه نام برده شده و در سند مصوب شورای عالی فضای مجازی ذکر شده است. مثلا جویشگر بومی جزو خدمات پایه است و وزارت ارتباطات موظف بوده جویشگر بومی راه بیندازد.
 
فناوران - این که می‌گویید راه نیفتاده به نظر می‌رسد شاخص مشخصی ندارد. چون بالاخره یکی دو جویشگر بومی در حال فعالیت هستند. با چه شاخصی می‌توان گفت وجود ندارد؟
باید ببینیم این جویشگر چه امکان فنی، زیرساخت و ظرفیتی دارد و اگر بخواهیم در حوزه محتوا از آن حمایت کنیم قابلیت‌های لازم را داشته باشد. مثل پیام‌رسان داخلی نباشد که ظرفیت لازم را نداشت.
به غیر از جویشگر، بحث ایمیل ملی هم نداریم. یک چیزهایی هست اما همه می‌دانیم آن ظرفیتی که باید یک کار در سطح ملی را بر دوش بکشد ندارد.
یک مساله دیگر که در سند ملی شبکه ملی اطلاعات بر آن تصریح شده، پیام‌رسان‌های بومی است. این که وزارت ارتباطات از دو پیام رسان حمایت اولیه بکند، آن چیزی که از وزارتخانه خواسته‌ایم نیست. سند گفته است که مساله راه‌اندازی خدمات پایه به عهده وزارت ارتباطات است. اکنون 80 درصد محتوایی که در داخل کشور رد و بدل می‌شود در شبکه ملی اطلاعات است؟ اینستاگرام و واتس‌اپ چه سهمی در ترافیک محتوا دارند؟ آیا پیام‌رسانی وجود دارد که به جای اینستاگرام، ظرفیت این مقدار تبادل اطلاعات را داشته باشد؟ آیا پیام‌رسانی معادل واتساپ وجود دارد؟ پس ببینید در حوزه خدمات پایه که بستر تولید و توزیع محتوا هستند عقب هستیم. در نتیجه عمده محتوا در بستر شبکه‌های غیر داخلی انجام می‌شود. در این صورت نمی‌توانیم بگوییم شبکه ملی اطلاعات داریم.
 
فناوران - فکر نمی‌کنید با این تعاریفی که وجود دارد، وظیفه راه‌اندازی پیام‌رسان و جویشگر بومی به جای اشتباهی سپرده شده است؟


نه چرا اشتباه بوده است؟ ما که به وزارت ارتباطات نگفته‌ایم خودت این را درست کن. مسوولیتش را به این وزارتخانه داده‌ایم. بهتر این است بخش خصوصی این کار را بکند و وزارتخانه زمینه آن را فراهم کند. ما دست وزارت ارتباطات را در روش باز گذاشتیم. اتفاقا در تدوین سند بحث‌هایی بود که شیوه راه‌اندازی این خدمات پایه با جزییات مشخص شود اما در نهایت تصمیم گرفته شد انتخاب روش کار برعهده وزارت ارتباطات باشد. می‌خواهد یک شبکه خارجی بخرد و داخل شبکه ملی اطلاعات بیاورد یا راه دیگری را در پیش بگیرد. اما حل مساله در حوزه پیام‌رسان، خدمات ابری، جویشگر ملی و ایمیل ملی برعهده وزارت ارتباطات است. این مصوبه شورای عالی فضای مجازی به عنوان سند شبکه ملی اطلاعات که در حضور رییس جمهور و وزرا و مسوولان تصویب شده است. این موضوع رها شده آن وقت شعار می‌دهند که بیایید محتوا تولید کنید. من آمدم محتوا هم تولید کردم، کجا آن را به جریان بیندازم؟
 
فناوران - فرض کنیم اگر یک سرمایه‌گذاری بزرگ دولتی در این وضع اقتصادی کشور هم صورت گرفت و پیام‌رسانی با 100 میلیون ظرفیت هم راه افتاد، بعد هیچ کس سراغ آن نرود، بگویند اعتماد نمی‌کنیم یا می‌خواهیم از نمونه خارجی استفاده کنیم، این کار مساله را حل می‌کند؟ یا باید مثل گپ و بله و سروش به تدریج ظرفیت اضافه شود تا به آن نقطه برسند؟


فرقی ندارد و ما اصراری نداریم کدامش باشد. ولی حرف ما این است که رسیدن به یک پیام‌رسان بومی، پکیجی از اقدامات را لازم دارد. البته ما و وزارتخانه‌ها باید در این پکیج کمک کنیم اما مساله این است که حتی قدم اول آن هم برداشته نشده تا بگوییم در مسیر رسیدن به یک پیام‌رسان با ظرفیت بالا هستیم. ترافیک اینستاگرام در دو سال گذشته بسیار بیشتر شده و همه هم این را می‌دانستند. نمی‌شد آن زمان یک شبکه اجتماعی تصویر محوری درست شود تا حداقل بخشی از این ظرفیت را به دوش بکشد؟ در اینستاگرام که دیگر بحث اعتماد نیست. پس تصریح می‌کنم ایجاد خدمات پایه که چهار تا در سند تصریح شده و ممکن است موارد دیگری هم باشد، به عهده وزارت ارتباطات است و تا این‌ها ایجاد نشود، گردش محتوا بر بستر شبکه ملی و سکوهای داخلی اتفاق نمی‌افتد. اما در حوزه تولید محتوا رشد خوبی داشته‌ایم، شرکت‌های جدیدی به وجود آمده و این صنعت رو به رشد است و البته باید اقداماتی شود تا تولید محتوا از نظر گردش اقتصادی مقرون به صرفه باشد. ولی آنچه مسوولیم در ارتباط با شبکه ملی دنبال کنیم ایجاد این سکوهای داخلی است.
 
فناوران - به عنوان آخرین موضوع در این گفت‌وگو، اجازه دهید به یکی از طرح‌های کمیسیون به صورت مصداقی بپردازیم. نظام طبقه‌بندی اینترنت چیست؟


مساله اینترنت و میزان دسترسی به بخش‌های مختلف آن، در همه کشورها مطرح است. در اکثر کشورها هم مدل‌های مختلفی از اینترنت هست. مثلا اینترنت خانواده با اینترنت رسانه خیلی فرق می‌کند. ما حرف‌مان این است اینترنت متناسب با طبقات مختلف جامعه تنظیم شود. یک اینترنت عمومی که در اختیار خانواده و فرزندان‌مان قرار دارد و همه دوست داریم عوارض منفی آن کمتر باشد و از موارد مثبت آن استفاده شود. یک اینترنتی هم مرکز تحقیقاتی نیاز دارد که آنجا دیگر این مشکلات مطرح نیست و ممکن است به 10ها سایتی بخواهند وصل شود که شما آن را برای عموم سالم نمی‌دانید. یا یک بخشی کار رسانه‌ای می‌کنند و لازم است به سایت‌های خاصی دسترسی داشته باشند. اینترنت یک دانشمند، یک مرکز تحقیقاتی، یک مرکز رسانه‌ای و مشابه این موارد نباید با اینترنت عموم یکی باشد. چون اگر ملاک را اینترنت عموم قرار دهید، راه را بر مجموعه‌هایی بسته‌اید که به این دسترسی نیاز دارند. اگر هم برای همه این فضا را باز کنید، با فضای ناسالمی مواجه می‌شود. هدف اصلی این است که اینترنت متناسب با نیازهای اجتماعی و طبقات مختلف مشاغل دسته‌بندی شود.
 
فناوران - در کشورهای دیگر معمولا این خانواده است که با اپلیکیشن‌هایی دسترسی را برای فرزاندان‌شان محدود می‌کند یا در اینترنت مدارس محدودیت‌هایی ایجاد می‌شود. آیا این که دولت این دسته‌بندی را انجام دهد روش درستی است؟


در خود آن کشورها هم خود سیستم حکومت سیاست‌هایی را برای ایجاد محدودیت در نظر گرفته است و حالا چون آنها مدل بخش خصوصی را دارند، کار ایجاد محدودیت را واگذار می‌کنند. وگرنه اگر کسی اینترنت بزرگ‌سال را در اختیار کودک قرار دهد جریمه دارد. حالا این باز می‌رود در روش اجرا که انتخاب آن برعهده کسی است که مجری آن خواهد بود و ما هم استقبال می‌کنیم بخش خصوصی وارد این فضا شود، چون سالم‌تر، مردمی‌تر و چابک‌تر است و اقتصاد توسعه یافته و باعث تحول و پیشرفت این صنعت می‌شود.
 
فناوران - این اینترنتی که دست مردم هست، همین اینترنت عمومی است یا از این محدودتر است؟


همینی است که اکنون وجود دارد و برای کسانی که نیاز به دسترسی‌های بیشتری دارند، بخش‌هایی باز شود.

 

فناوران - آیا در قالب این طرح دسترسی به شبکه‌های اجتماعی مانند اینستاگرام ممکن است تحت تاثیر قرار گیرد؟


نه این موارد مستقل بررسی می‌شوند.
 

 

رئیس کمیته فضای مجازی کمیسیون فرهنگی با انتقاد از منفعل عمل کردن شورای عالی فضای مجازی، تصریح کرد: نابسامانی‌های فضای مجازی ناشی از ضعف شورای عالی فضای مجازی است.
نصرالله پژمان‌فر در گفت‌وگو با خانه‌ملت با اشاره به نشست روز گذشته(سه‌شنبه 21 آبان‌ماه) کمیته فضای مجازی کمیسیون فرهنگی مجلس در خصوص بررسی راهکارهای اجرایی شدن سیاست‌های شورای عالی فضای مجازی با حضور کارشناسان دستگاه‌های مسئول در این زمینه، اظهار کرد: این نشست با توجه اهمیت فضای مجازی و تأکیدات رهبر معظم انقلاب در خصوص این حوزه تشکیل شد.

نماینده مردم مشهد و کلات در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: به دلیل اهمیت فضای مجازی بود که رهبر معظم انقلاب، شورایی را با تراز عالی برای ساماندهی این حوزه تعیین کردند. حتی وظایف و اختیارات این شورا به قدری جدی دیده شد که گاهی این مجموعه بالاتر از یک نهاد صرفا سیاست‌گذار، رویکرد اجرایی هم داشت.

وی با یادآوری اینکه حتی در قوانین بودجه سنواتی، شورای عای فضای مجازی برای عملیاتی کردن برنامه‌‎های خود بودجه در اختیار داشت، افزود: اما این شورا با تمام اختیارات خود در عین اینکه می‌‎توانست بهترین مرکز برای ساماندهی فضای مجازی باشد ولی به درستی به وظایف خود عمل نکرد.

پژمانفر با بیان اینکه یکی از مخالفان این موضوع بودم که سایر نهادها به موضوع فضای مجازی ورود کنند و اگر نهادی مسئله‌ای دارد در شورا مطرح شود، گفت: متأسفانه امروز نا بسامانی‌های گسترده‌ای در فضای مجازی وجود دارد که این ناشی از ضعف مدیریتی شورای عالی فضای مجازی است.

وی تأکید کرد: به همین منظور به عنوان کمیته فضای مجازی کمیسیون فرهنگی مجلس طی جلساتی ارزیابی‌هایی صورت می‌‎دهیم که شورای عالی فضای مجازی با وجود حمایتی که مقام معظم رهبری از این شورا دارند و اختیاراتی که شورا دارد، راه مثبت و درستی را در این حوزه پیش گیرد.

پژمان‌فر با بیان اینکه طی جلسات کمیته فضای مجازی دستگاه‌های مختلف نقطه نظرات خود را در این حوزه مطرح می‌کنند، گفت: البته هنوز این موضوع جمع بندی نشده ولی نهایتا گزارشی در این حوزه تهیه خواهد شد و به نهادها و مسئولان در این راستا ارائه می‌شود.

رئیس کمیته فضای مجازی اضافه کرد: در نشست عصر روز گذشته دستگاه‌های مختلف از وزارت ارتباطات، وزارت فرهنگ، ارشاد اسلامی، ناجا، سازمان تبلیغات اسلامی و سپاه حضور داشتند ولی با وجود هماهنگی و دعوتی که از شورای عالی فضای مجازی صورت گرفته بود، نماینده‌ای از شورا در نشست حضور نداشت و این خود بیّن منفعل بودن شورای عالی فضای مجازی است./

جانشین سازمان پدافند غیرعامل می‌گوید برخی مسئولان کشور در این موضوع که امکان جنگ سایبری وجود دارد تردید داشتند و جنگ سایبری را «تخیل» و «توهم» می‌دانستند. در یک برهه زمانی، وقتی که سازمان پدافند غیر عامل از ضرورت راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات صحبت می‌کرد، برخی‌ها که ادعای متخصص بودن هم داشتند با حالت تمسخرآمیز به موضوع نگاه می‌کردند.

خبرگزاری میزان، وحید عظیم‌نیا و محمدحسین چخماقی؛ «در مقابل شیوه‌های پیچیده‌ی تهاجم دشمنان، پدافند غیرعامل نیز باید کاملاً هوشیار و جدی باشد و به‌صورت علمی، دقیق، به‌روز و همه‌جانبه، عمل و با هرگونه نفوذ مقابله کند. اگر مدیران کشور اهمیت این مسئله را درک نکنند و پدافند غیرعامل به‌طور شایسته توسعه پیدا نکند، کشور در معرض تهدید‌های بعضاً غیر قابل جبران قرار خواهد گرفت؛ بنابراین مسئولان بخش‌های مختلف کشور -چه بخش‌های نظامی و چه بخش‌های غیر نظامی- باید با پدافند غیرعامل همکاری کامل و لازم انجام دهند». این جملات، گوشه‌هایی از بیانات فرمانده معظم کل قوا حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار سال ۹۷ با مسئولان سازمان پدافند غیرعامل بود.

پدافند غیرعامل را به مجموعه اقدامات غیر مسلحانه‌ای که موجب افزایش بازدارندگی، کاهش آسیب‌پذیری، تداوم فعالیت‌های ضروری، ارتقاء پایداری ملی و تسهیل مدیریت بحران در مقابل تهدید‌ها و اقدامات نظامی دشمن می‌شود، اطلاق می‌کنند.

چند روز پس از گرامیداشت هفته پدافند غیرعامل به سراغ «علی اصغر زارعی» جانشین این سازمان رفتیم تا سوال‌های خود را از او بپرسیم.

زارعی با مدرک دکترای مدیریت سیستم مهندسی برق و مخابرات از سال ۶۵ تا ۷۰ فرمانده یگان جنگ الکترونیک سپاه بود. بعد از جنگ نیز عضویت در هیئت علمی و ریاست دانشکده فنی دانشگاه امام حسین (ع) را تجربه کرد و در نهمین دوره مجلس شورای اسلامی نیز به عنوان یکی از منتخبین مردم تهران به مجلس راه یافت.

متن گفت‌وگوی تفصیلی تحریریه سیاسی خبرگزاری میزان با جانشین سازمان پدافند غیرعامل به قرار زیر است.

وزارت دفاع گوشی‌های امنی تولید کرده که در اختیار برخی از مسئولان قرار گرفته است/ اولین مقابله با مخاطرات فضای مجازی را مقام معظم رهبری انجام دادند/ رئیس سازمان پدافند غیرعامل عضو شورای‌عالی فضای مجازی است اما به جلسات آن دعوت نمی‌شود

میزان: در روز‌های گذشته هفته پدافند غیرعامل را پشت سر گذاشتیم. اساسا هدف از گرامیداشت این هفته چیست و چه دستاورد‌هایی را برای سازمان پدافند غیرعامل در پی دارد؟ 
زارعی:
سازمان پدافند غیرعامل هر سال به مناسبت روز پدافند غیرعامل، یک برنامه یک هفته‌ای را به صورت فشرده به اجرا درمی‌آورد. هدف از گرامیداشت هفته پدافند غیرعامل، ترویج موضوع «پدافند غیرعامل» در جامعه و ارزیابی عملکرد یک ساله دستگاه‌ها و مجموعه‌های زیرساختی کشور و همچنین پرداختن به مباحث فناوری‌های جدید که ما از حیث تهدید با آن مواجه هستیم، است. هفته پدافند غیرعامل از این جهت برای سازمان پدافند غیرعامل مغتنم است که ما در طول این هفته هم ارتباطات خود را با زیرمجموعه‌ها افزایش می‌دهیم و هم محتوای عمومی پدافند غیرعامل را برای افزایش آگاهی‌های عمومی مطرح می‌کنیم. الحمدلله رسانه‌های دیداری و شنیداری از جمله صداوسیما در زمینه افزایش آگاهی‌های عمومی نسبت به مقوله پدافند غیرعامل عملکرد مناسبی داشتند و بر همین اساس، سازمان پدافند غیرعامل توانست برنامه‌های خود را در طول هفته پدافند غیرعامل در قالب همایش‌ها و رزمایش‌ها به خوبی برگزار کند.

 

رزمایش‌های پدافند غیرعامل در طول سال اجرا می‌شود
میزان: طی روز‌های گذشته چندین رزمایش در حوزه‌های سایبری، برق و انرژی و همچنین شیمیایی و زیستی توسط سازمان پدافند غیرعامل برگزار شد. آیا رزمایش‌های سازمان پدافند غیرعامل صرفا در هفته گرامیداشت آن برگزار می‌شود یا اینکه در سایر ایام سال نیز به اجرا درمی‌‎آید؟
زارعی:
برگزاری همایش‌ها و رزمایش‌های پدافند غیرعامل منحصر به هفته گرامیداشت پدافند غیرعامل نیست بلکه این پروسه در طول سال اجرا می‌شود و در هفته پدافند غیرعامل نیز پرفشارتر صورت می‌گیرد.

 

هنوز دانشگاه‌های کشور در زمینه پدافند غیرعامل به صورت جدی وارد نشدند
میزان: با توجه به اینکه ۱۶ سال از شکل‌گیری سازمان پدافند غیرعامل به دستور مقام معظم رهبری می‌گذرد، بفرمایید که موضوع پدافند غیرعامل در کشورمان تا چه حد مورد توجه قرار گرفته و چقدر در این زمینه فرهنگ‌سازی صورت گرفته است؟
زارعی:
مردم باید در این زمینه که آگاهی‌شان نسبت به پدافند غیرعامل بیشتر شده است یا نه قضاوت کنند. دانش پدافند غیرعامل در کشور ما یک دانش نوپاست. امروز حتی دانشگاه‌های ما هم در این مسیر به صورت جدی وارد نشدند و البته ما انتظار داریم دانشگاه‌ها به موضوع پدافند غیرعامل توجه ویژه‌ای داشته باشند. با تمام این تفاسیر، برداشت من این است که تلاش‌های سازمان پدافند غیرعامل طی سالیان گذشته در ایجاد حساسیت میان مردم و دستگاه‌های اجرایی تا حدی زیادی موثر واقع شده است. 

 

ماموریت اصلی سازمان پدافند غیرعامل، زیرساخت‌های حیاتی و حساس کشور است
میزان: ماموریت‌های گسترده‌ای در ذیل برنامه‌ها و طرح‌های سازمان پدافند غیرعامل تعریف شده است. در حال حاضر تمرکز سازمان پدافند غیرعامل بر کدام ماموریت بیشتر است؟  
زارعی:
هم‌اکنون ماموریت اصلی سازمان پدافند غیرعامل، زیرساخت‌های حیاتی و حساس کشور است. در واقع هر زیست‌ساخت و ابزاری که ما امروز از آن استفاده می‌کنیم در نگاه پدافند غیرعامل باید جنبه‌های تهدید‌آمیز آن را هم ببینیم.   ما باید نگاه پدافند غیرعامل را از زمان طراحی زیرساخت‌ها با خود داشته باشیم. به همین دلیل است که حکم قانون‌گذار این است که تمامی دستگاه‌ها موظفند هر زیرساختی را که می‌خواهند اجرا کنند باید ملاحظات و الزامات پدافند غیرعامل را هم در بطن طراحی‌ها رعایت کنند. سازمان پدافند غیرعامل به دنبال این است که هم راه‌های نفوذ دشمن را ببندد و هم از اقدامات دشمن کمترین میزان ممکن آسیب به زیرساخت‌های کشور برسد.

 

سِرور بیش از ۹۵ درصد سیستم‌های دولتی در داخل کشور است
میزان: راهکار رفع بسیاری از مشکلات در فضای مجازی، استفاده از شبکه اینترنت ملی است. کاری که در روسیه و چین اجرا شده و جواب هم داده است. چرا علی‌رغم نیاز مبرم کشور به داشتن اینترنت ملی و با در نظر گرفتن این نکته که توانایی فناورانه آن را نیز در اختیار داریم، هنوز اینترنت ملی راه اندازی نشده است. سازمان پدافند غیرعامل کجای مسیر راه اندازی اینترنت ملی ایستاده است؟
زارعی:
موضوع راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات بیش از یک دهه است که در قوانین و سیاست‌های نظام می‌آید و همواره طی این سال‌ها یکی از اولویت‌های اصلی مقام معظم رهبری بوده و هست. شبکه ملی اطلاعات در دوره‌های مختلف مورد کم‌توجهی قرار گرفت و بعضا با نگاه سیاسی به این موضوع نگریسته شد. فضای مجازی یک ابزاری است که سرعت امور را افزایش می‌دهد و موجب تسهیل در روند کار‌ها می‌شود، اما به نظر من در موضوع توجه به فضای مجازی در کشور ما کوتاهی شده است و ما فرصت‌های بسیار بیشتر و بهتری در اختیار داشتیم و حق کشور نبود که انقدر با مشکلات فضای مجازی روبرو شود. اهتمامی که ما طی سالیان اخیر در حوزه فضای مجازی می‌بینیم، امیدوارکننده است. محتمل بود که آمریکایی‌ها، چون در عرصه نظامی خیلی نمی‌توانند در حال حاضر با ما شاخ به شاخ شوند، در سایر زمینه‌ها به سراغ نقاط ضعف ما بیایند. مثلا یکی از نگرانی‌های ما در سال گذشته این بود که اگر اینترنت بین‌المللی قطع شود، زیر ساخت‌های کشور ما چه مشکلی پیدا می‌کنند. چرا که سِرور زیرساخت‌های شبکه‌هایی که از ده سال قبل راه‌اندازی شده بود یا خدمات بانک‌ها و دانشگاه‌ها توسط آن‌ها ارائه می‌شد، عمدتا در خارج از کشور بود. تبادل اطلاعات این گونه است که شما وقتی از اینجا درخواستی را کلیک می‌کنید، این درخواست به روی سرور مرکزی که در خارج از کشور بود می‌رفت و سپس برمی‌گشت. اگر این ارتباطات قطع می‌شد بسیاری از خدمات کشور آسیب می‌دید. در این مدت خیلی از این سرور‌ها به داخل کشور آمد. برخی با فشار و برخی با تهدید. به نظرم می‌رسد که سرور بیش از ۹۵ درصد سیستم‌های دولتی، الان در داخل کشور است. از سال گذشته تا الان بیش از ۱۰۰ رزمایش در حوزه‌های مختلف از سوی سازمان پدافند غیرعامل برگزار شده است. ما بار‌ها اینترنت را قطع کردیم تا ببینیم مشکلات در کدام زمینه‌ها برای مردم و دستگاه‌های اجرایی روی می‌دهد. در این تست‌ها مشکلاتی هم وجود داشت که به لطف خدا تا حد زیادی این مشکلات برطرف شده و نگرانی‌های ما نسبت به سال گذشته بسیار کمتر شده است. سازمان پدافند غیرعامل برای تکمیل روند شبکه ملی اطلاعات، با وزارت ارتباطات ارتباط برقرار کرده است و احساس ما این است که در مقطع فعلی کار به صورت جدی‌تری دنبال می‌شود.

 

دلیل تاخیر در راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات «جدی نگرفتن تهدید» است
میزان: دلیل مخالفان راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات چیست و چرا آن‌ها نمی‌خواهند ما دارای این فناوری در کشورمان باشیم؟
زارعی:
اساسا دلیل تاخیر کشور ما در راه نینداختن شبکه ملی اطلاعات، «جدی نگرفتن تهدید» است. برخی مسئولان کشور در این موضوع که امکان جنگ سایبری وجود دارد تردید داشتند و جنگ سایبری را «تخیل» و «توهم» می‌دانستند. در یک برهه زمانی، وقتی که سازمان پدافند غیر عامل از ضرورت راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات صحبت می‌کرد، برخی‌ها که ادعای متخصص بودن هم داشتند با حالت تمسخرآمیز به موضوع نگاه می‌کردند. آن‌ها وقتی دیدند که روسیه و چین هم به سمت استفاده از شبکه ملی اطلاعات و اینترنت ملی حرکت کردند، فیتیله‌های خود را پایین کشیدند. حتی وقتی که ما اعلام می‌کردیم می‌خواهیم قطعی اینترنت را تست و تمرین کنیم، برخی از این آقایان به اصطلاح متخصص مصاحبه و داد و بیداد می‌کردند که «آقایان این چه کاری است که می‌خواهید انجام بدهید؟» نداشتن سواد رسانه‌ای و سواد سایبری و نگاه سیاسی به موضوع، باعث تاخیر در راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات شده است. البته تا همین الان هم آسیب‌هایی را به خاطر راه نیفتادن به موقع شبکه ملی اطلاعات دیده‌ایم که نمونه بارز آن در زمینه پیام‌رسان‌ها قابل مشاهده است. با توجه به اینکه من در دوران جنگ، در واحد جنگ الکترونیک بودم و رشته تخصصی‌ام مخابرات است و تا مدت‌ها مسئولیتم در سپاه و دانشگاه در همین زمینه بوده است، با جرئت می‌گویم که هیچ دوره‌ای در تاریخ کشور ما، به اندازه حال حاضر دارای توان و قدرت علمی نسبت به مسائل الکترونیک، مخابرات و فضای سایبری نبودیم. امروز در زمینه‌های الکترونیک، مخابرات و فضای سایبری، بهترین نیرو‌ها را در دانشگاه‌های ایران تربیت می‌کنیم فلذا حق کشور ما این نیست که با داشتن چنین گذشته‌ای و این سرمایه‌های ملی امروز، در حوزه سایبر و فضای مجازی گام‌های آهسته بردارد. همین گام‌های آهسته موجب خسران‌های گسترده‌ای در طول سالیان گذشته شده است.

 

منتقدان تمرین قطعی اینترنت در ایران، وقتی دیدند روس‌ها هم این کار را کردند ساکت شدند
میزان: چرا این رویکرد در برخی از مسئولان ما وجود دارد که «ما نمی‌توانیم در عرصه‌های فناورانه و تکنولوژیکی حرف برای گفتن داشته باشیم»؟

زارعی: ناشی از سواد پایین، خود کم‌بینی و بزرگ‌بینی دیگران است. وقتی که روس‌ها گفتند ما در حال تمرین قطعی اینترنت هستیم، برخی از کسانی که به سازمان پدافند غیرعامل انتقاد می‌کردند و می‌گفتند قطعی تمرینی اینترنت معنایی ندارد، ساکت شدند.

 

اگر اینترنت جهانی قطع شود در کوتاه مدت مشکل خاصی نخواهیم داشت
میزان: در شرایط فعلی، اگر اینترنت جهانی در کشور ما قطع شود، تا چه اندازه می‌توانیم امور روزمره خود را دنبال کنیم؟
زارعی:
اگر اینترنت جهانی قطع شود ما در کوتاه مدت مشکل خاصی نخواهیم داشت. نرم افزار‌هایی که امروز ما روی سیستم‌های‌مان از آن‌ها استفاده می‌کنیم اساساً تولید خارج است. اتفاقاً یکی از ظرفیت‌هایی که ما فکر می‌کنیم هر چه سریع‌تر باید در کشور توسعه پیدا کند، تولید نرم افزار‌ها و سیستم عامل بومی است. نرم افزار‌ها و سیستم‌های عامل خارجی به نحوی طراحی شده‌اند که ما نیاز داریم هر چند وقت یک‌بار آن‌ها را به روزرسانی کنیم و طبیعتا در مرحله به روزرسانی نیازمند ارتباط با شبکه اینترنت جهانی هستیم. قانون می‌گوید هر زیرساختی که می‌خواهد در کشور ایجاد یا وارد شود باید به تأیید سازمان پدافند غیر عامل برسد. در حال حاضر وارد کردن نرم افزار از خارج برای زیرساخت‌های حساس و حیاتی ممنوع است و اگر هم ضرورت داشته باشد باید مورد ارزیابی پدافند غیر عامل قرار بگیرد. ما در مسیر ارزیابی این فناوری‌ها و نرم افزار‌ها از توان شرکت‌های دانش بنیان بهره می‌بریم. کسی حق ندارد یک نرم‌افزار وارد کشور کند و ساختار بانکی کشور را در اختیار این نرم‌افزار قرار دهد. ما این اقدامات را خلاف امنیت ملی می‌دانیم. ما تاکنون چند بار به خاطر این موضوع نامه‌نگاری کردیم و قوه قضاییه هم حکم صادر کرده است ولی باز می‌بینیم برخی از زیر مجموعه‌ها همچنان این اقدامات خلاف قانون را انجام می‌دهند.

 

زیرساخت‌های کشور مکلف شده‌اند از ضد بدافزار داخلی استفاده کنند
میزان: آیا ما تا امروز توانسته‌ایم ضد بدافزاری در کشور تولید کنیم و دستگاه‌ها را مکلف به استفاده از این ضد بدافزار‌ها کنیم؟
زارعی:
یکی از ابزار‌های مورد استفاده در فضای سایبر «ضد بدافزار»‌هایی است که الان روی همه سیستم‌های کامپیوتری و هوشمند وجود دارد. ضد بدافزار‌های مورد استفاده در داخل کشور عموماً خارجی هستند و سازمان پدافند غیرعامل در سال‌های گذشته حمایت زیادی انجام داد و ما امروز با افتخار می‌گوییم که «ضد بدافزار بومی» تولید کرده و به زیرساخت‌های کشور هم تکلیف کرده‌ایم که باید از این ضد بدافزار استفاده کنند. وقتی که ما از یک ضد بدافزار بومی استفاده می‌کنیم زیرساخت‌های خود را حداقل در چند لایه مصون نگه می‌داریم.  امروز بیش از هر زمان دیگری، زمینه برای توسعه بومی فضای سایبری در کشور امروز بسیار بیشتر از گذشته است. امنیت یکی از مهمترین مؤلفه‌های کشور ماست و ما اساساً نمی‌توانیم در این زمینه کوتاهی کنیم. هر کسی در بحث امنیت اعم از امنیت سایبری، امنیت ارتباطات و امنیت اطلاعات کوتاهی کند حتما عنوان «خیانتکار» بر او صادق خواهد بود.

 

ادعای آمریکا درباره حمله به تاسیسات ایران پوچ بود
میزان: پس از سرنگونی پهپاد گلوبال هاوک توسط هوافضای سپاه، آمریکایی‌ها مدعی حمله سایبری به تأسیسات و زیرساخت‌های ایران شدند. این ادعا چگونه مطرح شد؟
زارعی:
ادعایی که آمریکایی‌ها در آن مقطع زمانی کردند با یکی دو حادثه در برخی از زیرساخت‌های انرژی کشور مصادف شد، ولی وقتی ما این موضوعات را بررسی کردیم، به جمع بندی در خصوص یک «اقدام سایبری» نرسیدیم. احساس کردیم آمریکایی‌ها از بس که دست‌شان خالی بوده، این حادثه را به خودشان نسبت داده‌اند. اصلا آن اتفاقی هم که رخ داده بود، هیچ ارتباطی به حوزه سایبری نداشت و بررسی‌ها نشان داد که این ادعای آمریکایی‌ها، اساسا یک ادعای پوچ است.

 

تعامل سازمان پدافند غیرعامل ایران با کشورهای چین و روسیه
میزان: آیا دستاورد‌های سازمان پدافند غیرعامل، با کشور‌های دوست و هم‌پیمان به اشتراک گذاشته می‌شود؟ در این زمینه تا کنون اقدامی صورت گرفته است یا خیر؟

زارعی: اراده بر این قرار گرفته است که امروز ما در حوزه پدافند غیرعامل در تعامل با کشور‌های همسایه مثل روسیه و چین و همچنین کشور‌های اطراف خود باشیم که در حال حاضر هنوز مراحل ابتدایی این کار را می‌گذرانیم.

وزارت دفاع گوشی‌های امنی تولید کرده که در اختیار برخی از مسئولان قرار گرفته است/ اولین مقابله با مخاطرات فضای مجازی را مقام معظم رهبری انجام دادند/ رئیس سازمان پدافند غیرعامل عضو شورای‌عالی فضای مجازی است اما به جلسات آن دعوت نمی‌شود

وزارت دفاع گوشی‌های امنی تولید کرده که در اختیار برخی از مسئولان قرار گرفته است
میزان: با وجود تاکیدات فراوان سازمان پدافند غیرعامل، بفرمایید که موضوع «عدم استفاده مسئولان از گوشی‌های هوشمند» تا کنون چقدر اجرایی شده است؟  
زارعی:
این موضوع یکی از بحث‌های چالشی میان سازمان پدافند غیرعامل با دستگاه‌های مختلف کشور است. کمیته دائمی سازمان پدافند غیرعامل برای مسئولان «سطوح» تعریف کرد که بر مبنای آن مشخص شد کدام مسئولان نباید از گوشی‌های هوشمند استفاده کنند. متاسفانه این ابلاغیه مورد پسند مسئولان قرار نگرفت و حتی باعث بدرفتاری با سازمان پدافند غیر عامل شد، ولی به تدریج خود مسئولان متوجه شدند آسیب‌هایی که از جانب گوشی هوشمند به آن‌ها می‌رسد، خیلی بیشتر از آن چیزی است که قبلاً درباره آن فکر می‌کردند. کمیته دائمی سازمان پدافند غیر عامل یک مصوبه داشت که بر مبنای آن وزارت دفاع مسئول تولید گوشی‌های امن بود. اخیراً هم وزارت دفاع گوشی‌هایی را طراحی کرده که به گفته خودشان این گوشی‌ها در اختیار برخی از مسئولان قرار گرفته است.

 

نمی‌توانیم مستقیماً با یک مسئول یا دستگاه برخورد کنیم

 

میزان: واکنش سازمان پدافند غیرعامل به مسئولان یا دستگاه‌هایی که مصوبات این سازمان را در برنامه‌ها و طرح‌های خود اجرا نمی‌کنند چگونه است؟
زارعی:
سازمان پدافند غیرعامل به عنوان یک نهاد حاکمیتی تخصصی فعالیت می‌کند. ما نمی‌توانیم مستقیماً با یک مسئول یا دستگاه برخورد کنیم. تا الان هم رویه سازمان پدافند غیر عامل همین بوده و ما اصل را بر همکاری گذاشته‌ایم. ما اعتقاد داریم خیلی از کار‌هایی که در زمینه پدافند غیرعامل انجام می‌دهیم نیازی به رسانه‌ای شدن ندارند. در حقیقت ما قصد نگران کردن جامعه را نداریم. برخی از تصمیماتی را که سازمان پدافند غیر عامل مناسب نمی‌داند به صورت مکتوب منتقل و اشکالات را مطرح می‌کند.

 

اولین مقابله با مخاطرات فضای مجازی را مقام معظم رهبری انجام دادند
میزان: رویکرد سازمان پدافند غیرعامل برای کنترل مخاطرات فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی چیست؟
زارعی:
نظر سازمان پدافند غیرعامل از ابتدا در خصوص فضای مجازی، شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌های اینترنتی، این بوده که ما باید به سرعت حرکت بومی‌سازی در این زمینه را انجام دهیم. اعتقاد دارم در برهه‌ای که داد اروپایی‌ها درآمده بود و آن‌ها می‌گفتند که باید از محیط تلگرام خارج شویم، آن زمان بهترین فرصت بود که ما در داخل کشور خودمان هم اقداماتی را برای بومی‌سازی شبکه‌های اجتماعی و پیام رسان‌ها برداریم، اما متاسفانه اقدامات ناقصی در این زمینه صورت گرفت. اساسا اولین اقدام را برای مقابله با مخاطرات فضای مجازی، مقام معظم رهبری با تشکیل شورای عالی فضای مجازی انجام دادند. ایشان با نگاه بلند خود به این موضوع توجه ویژه‌ای داشته و دارند. اعتقاد من این است که کسانی که مسئولیت مقابله با مخاطرات فضای مجازی را بر عهده داشتند، یا اهمیت موضوع را درک نکردند یا اراده‌ای برای عمل نداشتند. اهتمام ما نسبت به مقوله فضای مجازی باید بسیار جدی باشد. توجه به فضای مجازی به هیچ عنوان به معنای محدود کردن این فضا نیست. اگر با فضای مجازی به صورت علمی و بومی کار کنیم نه تنها فضای مجازی محدود نمی‌شود بلکه برتری ما در این زمینه نمود پیدا می‌کند. فضای مجازی باید برای جوانان ما پول‌سازی کند نه اینکه صرفا ابزاری برای ایجاد تنش اجتماعی باشد. ما باید به جایی برسیم که صادرکننده خدمات در حوزه فضای مجازی باشیم. نتایج نگاه سیاسی به موضوع فضای مجازی همین وضعیتی می‌شود که الان با آن مواجه هستیم. یکی از الزامات مقابله با فتنه دیگر، ساماندهی فضای مجازی است. در دوران دفاع مقدس به ما سیم خاردار و بی‌سیم نمی‌دادند، اما در طول دوران دفاع مقدس ظرفیت بسیاری زیادی در ما ایجاد شد. اگر همان ظرفیت‌ها بعد از جنگ هم ادامه پیدا می‌کرد ما الان وضعیت بسیاری خوبی داشتیم. متاسفانه غفلت کردیم و بازار کشور را در اختیار خارجی‌ها و کمپانی‌های چینی و کره‌ای گذاشتیم. یادم می‌آید در زمان جنگ از ترکیه بی‌سیم‌هایی خریده بودیم که بسیار بی‌کیفیت بودند و مشکلات زیادی داشتند. بعد از جنگ در سفری که به ترکیه داشتم آن‌ها می‌گفتند «شما ما را آباد کردید» چرا که ما اولین خرید را از آن‌ها انجام داده بودیم.  

وزارت دفاع گوشی‌های امنی تولید کرده که در اختیار برخی از مسئولان قرار گرفته است/ اولین مقابله با مخاطرات فضای مجازی را مقام معظم رهبری انجام دادند/ رئیس سازمان پدافند غیرعامل عضو شورای‌عالی فضای مجازی است اما به جلسات آن دعوت نمی‌شود

رئیس سازمان پدافند غیرعامل عضو شورای‌عالی فضای مجازی است اما به جلسات آن دعوت نمی‌شود
میزان: آیا سردار جلالی به عنوان رئیس سازمان پدافند غیرعامل در جلسات شورای‌عالی فضای مجازی شرکت می‌کند؟  

زارعی: مجلس مصوب کرد که رئیس سازمان پدافند غیر عامل باید عضو شورای‌عالی فضای مجازی باشد، اما رئیس سازمان را حتی به جلسات این شورا دعوت نمی‌کنند. وقتی که برخی از اعضای شورای عالی فضای مجازی متوجه تهدیدات فضای مجازی نشوند، سازمان پدافند غیرعامل باید چه کار کند؟ البته الان وضعیت کمی بهتر از گذشته شده چرا که تهدید جدی‌تر شده و همگان تاثیرات تهدیدات در حوزه فضای مجازی در اقصی نقاط دنیا را دیده‌اند.

 

فضای مجازی ابزار اصلی شایعه‌سازی و تحریک مردم در عراق و لبنان است
میزان: در قضایای اخیر لبنان و عراق، تا چه اندازه نقش شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی را پررنگ و تاثیرگذار می‌دانید؟

زارعی: ما در فتنه ۸۸ و دی ۹۶ عملکرد خبیثانه رسانه‌های فارسی زبان بیگانه و شبکه‌های اجتماعی نظیر فیس‌بوک را دیدیم. الان هم در عراق و لبنان تاثیر شبکه‌های اجتماعی را می‌بنیم. فضای مجازی ضمن اینکه در افزایش سرعت و ارتباطات و کاهش بسیاری از هزینه‌ها موثر است، دارای مخاطرات فراوانی نیز هست. راه اندازی و فعال کردن شبکه‌های اجتماعی با هدف ایجاد انشقاق میان مردم منطقه خصوصاً لبنان و عراق، کاری است که این روز‌ها دشمنان انجام می‌دهند. امروز در لبنان و عراق «فضای مجازی» به ابزار‌های اصلی شایعه‌سازی و تحریک مردم تبدیل شده است.

 

کسانی‌که در مصادر ورود و خروج کشور نشسته‌اند جلوی شکوفا شدن ظرفیت‌های جوانان را گرفته‌اند
میزان: یکی از موضوعات قابل توجه در حوزه مباحث الکترونیکی و نرم‌افزاری، تاکید زیاد بر واردات این محصولات به کشور است. با عنایت به اینکه شما چندین بار در خِلال صحبت‌های خود گفتید که امروز توانایی و ظرفیت جوانان ما در عرصه‌های الکترونیکی و مخابراتی بیش از هر زمان دیگری است، بفرمایید که دلیل ادامه روند وارد محصولات تکنولوژیکی و نرم‌افزاری به کشور چیست؟

زارعی: کسانی که جلوی شکوفا شدن ظرفیت‌های جوانان ما در حوزه‌های الکترونیکی، مخابراتی و سایر صنایع را گرفته‌اند کسانی هستند که در مصادر ورود و خروج کشور نشسته‌اند و مجوز واردات می‌دهند. ما در جنگ اقتصادی باید تشخیص بدهیم واردات کالا چه پیامد‌هایی را در کشور به همراه خواهد داشت. اجازه دهید یک خاطره را برای شما بگویم. زمانی که آقای لاریجانی رئیس صدا و سیما بودند و من هم رئیس دانشکده فنی دانشگاه امام حسین (ع) بودم، از صداوسیما با ما تماس گرفتند و گفتند که «نیازمند کابل‌هایی هستیم که توان را از فرستنده به آنتن می‌رسانند. این کابل را در دنیا فقط ۲ کشور می‌سازند و الان آن‌ها یا این کابل را به ما نمی‌دهند یا خیلی گران می‌دهند». قبل از آن هم معاونت فنی صداوسیما کابل‌ساز‌ها را دور هم جمع کرده بود، ولی کابل‌ساز‌ها گفته بودند تولید این کابل‌ها به صرفه نیست. ما در دانشگاه امام حسین (ع) تعدادی از اعضای هیئت علمی را جمع کردیم و چندین جلسه با معاونت فنی صداوسیما تشکیل دادیم. آخر سر یکی از دوستان که عزمی انقلابی داشت گفت من ابن کار را انجام می‌دهم و انصافا تا انتهای این راه هم ایستاد. ما برای تولید این کابل یک قرارداد ۱۲۰ میلیون تومانی با صدا و سیما منعقد کردیم و ایشان هم سوله‌ای گرفت و با نیروهایش کار کپی‌سازی را شروع کرد. تست‌های کابل‌های تولید شده توسط مرکز تحقیقات مخابرات انجام شد و «تایید نهایی» حاصل شد. حتی گفتند این کابل‌های تولید شده نه تنها نسبت به کابل‌های خارجی ضعفی ندارد بلکه کیفیت آن‌ها به مراتب بهتر از نمونه‌های خارجی است. حتی ما در این قرارداد ۲۰ میلیون تومان هم بیشتر خرج کردیم که بعدا پول آن را صداوسیما به ما داد. قرارداد تولید بیشتر این کابل‌ها هم با صداوسیما منعقد شد. چند ماه بعد در یکی از نمایشگاه‌هایی که صداوسیما برگزار کرده بود و سفیران خارجی هم در آن حضور داشتند یک نمونه از این کابل‌های تولید شده در داخل کشور به نمایش درآمد و بعد از چند ماه دوستان از صداوسیما تماس گرفتند و ما را برای برگزاری جلسه خواستند. در جلسه به ما گفتند مسئول بازرگانی صداوسیما می‌گوید آن شرکت‌های مورد نظر خارجی، قیمت کابل‌های خودشان را خیلی پایین آوردند و به همین دلیل برای ما به صرفه نیست که از داخل این کابل‌ها را بخریم. تمام این قضایا برای ما روشن ساخت که «دامپینگ» رخ داده است و شرکت خارجی برای فروش محصول خود، قیمت آن را به شدت پایین آورده است. زمانی که دکتر عارف وزیر ارتباطات بود، ما ظرفیت دوست‌مان که کابل تهیه می‌کرد را به دکتر عارف معرفی کردیم. با او قراردادی بستند و او کابل‌ساز وزارت ارتباطات شد. دو سه سال پیش این دوست‌مان را دیدم و در خصوص آن کابل‌ساز‌ی‌ها از او سوال کردم که او پاسخ داد «تعطیل شد، شرکت‌های خارجی قیمت‌های خود را پایین کشیدند و مسئولان وزارت ارتباطات گفتند برای ما به صرفه نیست که این کابل‌ها را در داخل تولید کنیم». شرکت‌های خارجی  آن قدر قیمت را پایین می‌کشند تا تولید در داخل بخوابد و آن گاه که رقیبی برای خود ندیدند، مجددا قیمت‌ها را افزایش می‌دهند. غرض از بیان این خاطره این بود که اگر آن روز کابل‌های خارجی با قیمت نازل به کشور وارد نمی‌شدند، تولید این کابل‌ها در کشور متوقف نمی‌شد و ما هم می‌توانستیم تولیدات کابل خود را به اقضی نقاط دنیا صادر کنیم.  

وزارت دفاع گوشی‌های امنی تولید کرده که در اختیار برخی از مسئولان قرار گرفته است/ اولین مقابله با مخاطرات فضای مجازی را مقام معظم رهبری انجام دادند/ رئیس سازمان پدافند غیرعامل عضو شورای‌عالی فضای مجازی است اما به جلسات آن دعوت نمی‌شود

اگر دستگاه الکترونیکی رای‌گیری دیر به دست ما برسد، حتما آن را تایید نمی‌کنیم
میزان: حدود ۵ ماه به انتخابات یازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی زمان باقی مانده است و به گفته وزیر کشور قرار است رای‌گیری این انتخابات با دستگاه‌های الکترونیکی انجام شوند. آیا سازمان پدافند غیرعامل این دستگاه‌ها را مورد بررسی قرار داده است؟

زارعی: خیر. ما اعلام کرده‌ایم تا وقتی که فرصت هست این دستگاه‌ها را به ما بدهید تا آن‌ها را ارزیابی کنیم و نظرمان را بگوییم. اگر دیر هنگام این مسئولیت به ما بسپارید، ما حتما تایید نخواهیم کرد.

 

اهتمام جدی برای افزایش ارتباط سازمان پدافند غیرعامل با قوه قضاییه
میزان: به عنوان سوال پایانی بفرمایید که در حال حاضر رابطه سازمان پدافند غیرعامل با قوه قضاییه در شئون و زمینه‌های مختلف چگونه است و شما چه آینده‌ای را پیش روی تعامل این دو دستگاه می‌بینید؟

زارعی: در دوره جدید باید کار جدی‌تری میان سازمان پدافند غیرعامل و قوه قضاییه رقم بخورد. قوه قضاییه چند زیرساخت حیاتی و حساس دارد از جمله شبکه فناوری اطلاعات که زحمات قابل توجهی برای آن کشیده است شده است. ارتباط سازمان پدافند غیرعامل و قوه قضاییه در دوره قبل با مشکلاتی روبرو بود اما در حال حاضر جلساتی را سردار جلالی با آیت‌الله رئیسی برگزار کرده تا یک همکاری جدی را ما با حوزه سایبری قوه قضاییه داشته باشیم. اهتمام جدی وجود دارد تا ارتباطات میان سازمان پدافند غیرعامل با قوه قضاییه افزایش پیدا کند.

اصلاح و توسعه زیرساخت ارتباطی فضای مجازی کشور از جمله مهمترین اهداف تحقق شبکه ملی اطلاعات است که می‌تواند بیش از ۶ نقص کلان موجود در شبکه ارتباطی کشور را رفع کند.

به گزارش خبرنگار مهر، شبکه ملی اطلاعات به عنوان زیرساخت ارتباطی فضای مجازی کشور، یکی از عناصر اصلی در ایجاد صنعت ملی فناوری اطلاعات و ارتباطات و اکوسیستم بازیگران داخلی در لایه های مختلف خدمات و محتوای فضای مجازی کشور است.

بررسی های مرکز ملی فضای مجازی نشان می دهد که در حال حاضر زیرساخت ارتباطی کشور دارای نقاط ضعف جدی است که تحقق این صنعت و اکوسیستم پویا و ارزش آفرین مبتنی بر آن را با مشکل مواجه کرده است. در این راستا تعریف و الزامات ۶ گانه شبکه ملی اطلاعات که در جلسه پانزدهم شورای عالی فضای مجازی مصوب شد، در جهت رفع این چالش ها و تحقق زیرساخت مطلوب کشور بوده است.

این چالش ها و نقاط ضعف در چند دسته زیرساخت ارتباطی، امنیت، تامین و استفاده از پهنای باند بین الملل، خدمات زیرساخت ارتباطی و پالایش اینترنت بیان شده است که شواهدی بر نقض تحقق شبکه ملی اطلاعات در زیرساخت ارتباطی و اطلاعاتی فعلی کشور است.

خروج ترافیک با مبدا و مقصد داخلی از کشور

هرگاه بخشی یا همه اطلاعات و ترافیک اصلی یا ترافیک کنترلی یک ارتباط که درون مرزهای جغرافیای کشور واقع شده به صورت خواسته یا ناخواسته از زیرساخت ارتباطی کشوری دیگر عبور کند، این ارتباط مشمول نقطه ضعف «خروج ترافیک» قلمداد می شود.

این خروج ترافیک اغلب به علت استفاده کاربران داخلی از مکانیزم های شبیه VPN (که ترافیک کاملا داخلی را به خارج از کشور منتقل می کنند) و وابستگی به خدمات زیرساخت ارتباطی غیرداخلی اتفاق می افتد که شامل مواردی چون خدمات نام دامنه، خدمات زمان شبکه، خدمات رایانش ابری، استفاده از خدمات ارتباطی بر بستر اینترنت، نبود امکانات میزبانی با خدمات قابل رقابت و تعرفه مناسب و رقابتی و نبود سازوکارهای تبادل ترافیک بین تامین کنندگان خدمات و محتوا می شود.

وجود این مشکل آثار زیان بار متعددی دارد. برای مثال افزایش زمان تأخیر و هزینه ارتباط و نیز عدم امکان کنترل جریان ترافیک بر زیرساخت های غیرداخلی و در نتیجه عدم امکان تضمین کیفیت ارتباط و خدمات وابسته به آن از جمله این آثار است.

در همین حال به دلیل خروج ترافیک شاهد تأثیرپذیری زیرساخت کشور از زیرساخت کشورهای دیگر و افزایش مخاطرات امنیتی هستیم و از دست رفتن فرصت های اقتصادی ناشی از گردش اطلاعات داخلی و اعطای آن به کشورهای ثالث که در تولید یا مصرف آن ترافیک هیچ نقشی نداشته اند، از دیگر آثار زیان باری است که به دلیل عدم تحقق شبکه ملی اطلاعات با آن مواجه هستیم.

مهندسی ترافیک نامناسب اینترنت

مهندسی بهینه ترافیک می تواند کارآیی منابع شبکه مانند تجهیزات فیزیکی، کانال ها و منابع طیفی اشتراکی، نام های دامنه و آدرس های IP را ارتقاء دهد. به علاوه، مهندسی مناسب ترافیک، شاخص هایی مانند تأخیر، از دست رفتن بسته های اطلاعات و سرعت دسترسی را بهبود بخشیده و هزینه های ایجاد و بهره برداری از شبکه را کاهش می دهد.

اما مهندسی نامناسب ترافیک که به دلایلی مانند نبود راهبرد و راهکارهای مطلوب و حساب شده گذر از آدرس های قدیمی اینترنت، انتقال نادرست ترافیک و نبود ظرفیت کافی در شبکه مصداق دارد، آثاری مانند ظرفیت سازی غیرضروری در بخش های مختلف شبکه، افزایش غیرواقعی منابع پردازشی و در نتیجه مصرف بیهوده انرژی، استهلاک تجهیزات و هدررفت پهنای باند را به همراه دارد.

در همین حال ایجاد مشکلات امنیتی و کاهش توانایی ردگیری در شبکه، افزایش تأخیر و زمان پاسخگویی و بالا رفتن هزینه ترافیک و عدم توانایی در ارائه خدمات برون مرزی رقابت پذیر از دیگر علائم مهندسی نامناسب ترافیک اینترنت است. این درحالی است که بهینه سازی گردش و مهندسی ترافیک در زیرساخت ارتباطی کشور و برنامه ریزی مناسب برای ارتقای سیستم آدرس دهی و مسیریابی، یکی از راهبردهای مهم تحقق شبکه ملی اطلاعات به شمار می رود.

عدم امکان ارائه خدمات متنوع یکپارچه به کاربران

بررسی ها نشان می دهد که خدمات متنوعی را بر اساس مفهوم شبکه های نسل آینده می توان به صورت تجمیع به کاربران ارائه کرد که این قابلیت امروز در دنیا در قالب شبکه های باند پهن دنبال می شود. لازمه این امر، تأمین ارتباط مناسب بین تولیدکنندگان محتوا و خدمات و اپراتورهای دسترسی است. اما این امر به رغم پیشرفت های موجود، هنوز جایگاه خود را در کشور پیدا نکرده است.

امکان ارائه خدمات متنوع یکپارچه شده، یکی از ارکان اصلی توسعه اکوسیستم بومی و صنعت داخلی فناوری اطلاعات محسوب می شود اما در حال حاضر به دلیل نبود زیرساخت تجمیع و توزیع ترافیک و شبکه های تحویل محتوا و نبود مسیرهای ارتباطی باکیفیت برای گردش داخلی اطلاعات مبتنی بر شبکه ملی اطلاعات، خدمات و محتوای داخلی قابلیت عرضه مناسب را به کاربران ندارند.

بنابراین تأمین کنندگان این خدمات و محتوا، به زیرساخت های خارج از کشور متکی شده اند. همچنین عرضه خدمات در حال حاضر مبتنی بر سطوح متنوع و قابل توافق کیفیت نبوده و امکان ناحیه بندی امنیتی خدمات به شکل مناسب محقق نشده است.

تامین نامناسب امنیت، اعتماد و حریم خصوصی کاربران

شواهد حاکی از آن است که در زیرساخت ارتباطی کنونی، امنیت، اعتماد و حریم خصوصی کاربران به صورت یکپارچه تامین نمی شود. در حال حاضر مصادیق مختلفی از این نقص دیده می شود که مواردی از آن، در زیر آورده شده است:

- نبود سامانه های مدیریت یکپارچه و هماهنگ تهدیدات و حوادث سایبری که وقوع حملات سایبری علیه زیرساخت های حیاتی کشور مانند حمله استاکس نت، حمله سایبری به زیرساخت های اطلاعاتی وزارت نفت از آثار مشهود آن است؛

- نابسامانی در شناسایی و تصدیق هویت کاربران در فضای مجازی کشور که مشکلاتی را برای پیگیری جرائم رایانه ای یا تعیین دقیق مجوزهای دسترسی به خدمات و محتوا ایجاد می کند؛

- نبود متولی واحد در ارائه خدمات گواهی و امضای دیجیتالی در کشور؛

در این راستا تامین امنیت یکی از ضرورت های اساسی شبکه ملی اطلاعات است که باید در کل اکوسیستم و به ویژه در زیرساخت های حیاتی مورد توجه قرار گیرد.

نامناسب بودن نظام پالایش محتوا

طبق گزارش مرکز ملی فضای مجازی به دلیل ناکارآمدی نظام پالایش موجود و همچنین بنا نشدن معماری شبکه با دیدگاه گردش داخلی اطلاعات، پالایش به صورت متمرکز در دروازه های بین المللی صورت می گیرد.

این مشکل آثاری مانند افزایش زمان تاخیر و هزینه پاسخگویی، افزایش افت بسته های اطلاعاتی، کاهش سرعت و کیفیت، افزایش ناکارآمد حجم ترافیک ورودی- خروجی دروازه های بین المللی یا درگاههای خاص و ظرفیت سازی غیر ضروری متعاقب آن و همچنین عدم امکان پالایش عمیق و موثر را به همراه داشته است.

جایگاه نامناسب کشور در شبکه جهانی اینترنت

از دیگر اهداف مهم شبکه ملی اطلاعات، اصلاح نظام تامین و استفاده از پهنای باند بین الملل و ارتقای جایگاه جمهوری اسلامی ایران در شبکه جهانی اینترنت است. با تحقق این هدف، کشور از یک مصرف کننده پهنای باند بین الملل به یک بازیگر موثر در فضای مجازی تبدیل می‌شود.

این درحالی است که در حال حاضر کشور در لبه های انتهایی اینترنت (مصرف کنندگی صرف پهنای باند) قرار دارد که در نتیجه دسترسی به خدمت و محتوای داخلی از خارج به شدت محدود شده و صادرات و عرضه خدمات و محتوای داخلی در بازارهای بین المللی را کاهش و تعامل فعال و سازنده با فضای مجازی را تحت تاثیر قرار داده است.

از طرفی وابستگی به زیرساخت های ارتباطی خارج از کشور و همچنین وابستگی در تامین خدمات، باعث افزایش هزینه ها می‌شود.

چرا که هزینه دسترسی به پهنای باند وابسته است. تامین از فروشندگان اصلی و نه واسط های سطح پائین و دسته چندم از طریق استقرار نقطه حضور آنها درون مرزها، قراردادهای شفاف و اجرای صحیح آنها برای حذف تبادلات ترافیک غیرقانونی و هدر رفت پهنای باند و اصلاح روش های توزیع پهنای باند، نقش مهمی در این نظام دارند.

ضمن آنکه تعرفه گذاری متمایز و حساب شده پهنای باند داخلی، ورودی و خروجی از دروازه های بین الملل، به عنوان بخش دیگری از این نظام، می تواند تاثیر شگرفی در توسعه خدمات و محتوای بومی و همچنین رقابت پذیری آنها در عرصه جهانی داشته باشد. این موضوع می تواند با ایجاد کمترین تنش های داخلی و خارجی، به یک سازوکار تنظیم خدمات و محتوای نامناسب و آسیب رسان به فرهنگ، اقتصاد و امنیت کشور تبدیل شود.

در حال حاضر به دلیل تامین پهنای باند اینترنت از تعداد محدودی از تامین کنندگان دسته چندم و نبود نظارت کافی بر نحوه اجرای قراردادها، تامین پهنای باند اینترنت با صرف هزینه های بیهوده و اتلاف منابع کشور انجام می‌شود.

دبیر شورای عالی فضای مجازی گفت:وزارت ارتباطات ۸۰ درصد شبکه ارتباطی را پیاده سازی کرده و نه شبکه ملی اطلاعات را.

به گزارش خبرنگار مهر، ابوالحسن فیروزآبادی صبح امروز دوشنبه در نشست صبحانه کاری با فعالان بخش خصوصی حوزه ICT که در سازمان نظام صنفی رایانه ای برگزار شد، گفت: در سند تبیین الزامات شبکه ملی اطلاعات، تحقق خدمات پایه کاربردی در این شبکه تعریف شده است و در صورتی که این خدمات وجود نداشته باشد، ما آن را شبکه ملی اطلاعات نمی دانیم.

وی افزود: وزارت ارتباطات تاکنون ۸۰ درصد شبکه ارتباطی را پیاده سازی کرده و از ملی بودن و اطلاعاتی بودن این شبکه، خبری نیست. بنابراین ما معتقدیم که پروژه شبکه ملی اطلاعات مطابق با سند الزامات این پروژه پیاده سازی نشده است.

دبیر شورای عالی فضای مجازی ادامه داد: خدمات پایه کاربردی در کشور باید ملی باشد. این خدمات شامل موتورجستجو، سیستم عامل، پیام رسان، ایمیل و امثال اینها است. وقتی بیش از ۸۰ درصد استفاده از پیام رسانها، خارجی است پس شبکه ملی اطلاعات پیاده سازی نشده است.

 

سیستم عامل ملی برای موبایل و دسکتاپ طراحی شود

دبیر شورای عالی فضای مجازی از توافق و تقسیم کار سه جانبه برای طراحی و تولید سیستم عامل ملی خبر داد.

وی گفت: این توافق و تقسیم کار با همکاری وزارت ارتباطات، معاونت علمی فناوری ریاست جمهوری و مرکز ملی فضای مجازی صورت گرفته است و قرار است به زودی سندی امضا شود تا کار طراحی و تولید سیستم عامل ملی برای تلفن همراه و دسکتاپ را جلو ببریم.

دبیر شورای عالی فضای مجازی تصریح کرد: طرح اندروید بومی که پیش از این مطرح شده بود بخشی از این طرح اند اما حرکت ما به سمت تولید سیستم عامل ملی خواهد بود که تمامی جوانب را در نظر بگیرد.

 

سند صیانت از اطلاعات به زودی به تصویب می رسد

دبیر شورای عالی فضای مجازی همچنین از تهیه پیش نویس سند صیانت از داده در فضای مجازی خبر داد و گفت: این سند با هدف بالا بردن مسئولیت پذیری در حوزه دسترسی آزاد به اطلاعات و حریم خصوصی افراد است.

فیروزآبادی گفت: در این سند یکسری مشخصات پیش بینی شده است که بر مبنای آن تعیین می شود چه اطلاعاتی قابل عرضه در فضای مجازی است و حد و اندازه حریم خصوصی و مسئولیت هر یک از افراد در آن مشخص می شود.

وی اظهار امیدواری کرد: این سند در دومین جلسه پیش روی شورای عالی فضای مجازی به تصویب برسد.

فیروزآبادی همچنین در مورد نحوه اجرای سند تعامل پذیری دستگاه های دولتی در حوزه دولت الکترونیک گفت: این سند مطابق با جلسات مفصلی که با سازمان های دولتی و حکومتی داشتیم  تدوین شده و کارگروه تعامل پذیری دولت الکترونیک مجری اجرای این سند است.

وی ادامه داد: در این سند وظیفه سازمان ها و تنظیم روابط سازمان های دولتی در سطح فناوری پیش بینی شده و وزارت ارتباطات به دلیل آنکه مسئولیت مرکز تبادل اطلاعات (NIX) را در اختیار دارد به عنوان مجری این سند باید آن را اجرا کند.

دبیر شورای عالی فضای مجازی در مورد پیشرفت پروژه شبکه ملی اطلاعات نیز گفت: طرح معماری کلان شبکه ملی اطلاعات در حال تدوین در شورای عالی فضای مجازی است.

اپراتورهای عرضه VPN راه‌اندازی می‌شوند

دوشنبه, ۲۰ آبان ۱۳۹۸، ۱۱:۲۶ ق.ظ | ۰ نظر

دبیر شورای عالی فضای مجازی از تهیه دستورالعملی برای تعیین سطح دسترسی متفاوت افراد به اینترنت در کارگروه فیلترینگ خبر داد و گفت: به زودی اپراتورهای VPNرسمی در کشور ایجاد می شود.

به گزارش خبرنگار مهر، ابوالحسن فیروزآبادی صبح امروز دوشنبه در جمع خبرنگاران گفت: ما موافق تعریف سطوح مختلف دسترسی به اینترنت برای کاربران هستیم و در این رابطه پیشنهادی به کارگروه تعیین مصادیق فیلترینگ داده ایم.

دبیر شورای عالی فضای مجازی افزود: این کارگروه در حال حاضر در حال تهیه آئین نامه و دستورالعملی برای تعیین سطح دسترسی به اینترنت و فیلترینگ است و امیدواریم در اسرع وقت این طرح به سرانجام برسد.

فیروزآبادی گفت: ما می خواستیم این آئین نامه حدود ۳ ماه گذشته آماده شود اما متأسفانه جلسات این کارگروه دیر به دیر تشکیل می شود و شاهد مقداری کندی در تصمیم گیری ها هستیم.

وی با اشاره به طرح موضوع وی پی ان قانونی اظهار داشت: این موضوع از قدیم مطرح شده بود اما اجرا نشد و امیدواریم با توجه به اینکه اقتصاد وی پی ان تبدیل به اقتصاد بزرگی شده است و سازمان ها و افراد زیادی از آن بهره برداری می کنند با مسئولیت دادستانی و وزارت ارتباطات بتوانیم اپراتورهای VPNرسمی در کشور شکل دهیم به این معنی که وی پی ان طبق یک مقررات و با نظم مشخصی از طریق اپراتورهای رسمی واگذار شود و واگذاری آن بنا بر مواردی باشد که در کشور نیاز است از آن استفاده شود.

دبیر شورای عالی فضای مجازی اضافه کرد: به هر حال سازمان های خاصی بسته به فعالیت شان مانند سازمان های دولتی، بانک ها و سفارتخانه ها نیاز به استفاده از VPNدارند و در بعضی حوزه ها نیز شاهد تحریم آمریکا در سایت ها و اپلیکیشن ها هستیم که نیاز است کسب و کارها از VPNبرای دسترسی استفاده کنند. از این رو این آئین نامه در حال تدوین است تا موضوع استفاده از VPNدر کشور ساماندهی شود.

وی در پاسخ به سوال خبرنگار مهر در خصوص موضوع جرایم استفاده از VPNدر کشور نیز گفت: طرحی در مجلس شورای اسلامی در این باره در دست تهیه است که مرکز ملی فضای مجازی نیز نظرات خود را در این باره ارائه داده است.

فیروزآبادی ادامه داد: متولی این طرح، مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی بوده و این طرح مراحل نهایی خود را طی می کند تا به زودی در صحن مجلس مطرح و به صورت قانونی در بیاید.

 معاون وزیر و رئیس سازمان فناوری اطلاعات گفت: شبکه ملی اطلاعات سه لایه محتوا، خدمات و زیرساخت را دارد. 80 درصدلایه زیرساخت تکمیل شده اما عدم فعالیت نهادها در دو لایه محتوا و خدمات شبکه ملی اطلاعات شائبه برانگیز است.
امیر ناظمی معاون وزیر و رئیس سازمان فناوری اطلاعات در گفت‌وگو با فارس با اشاره به شبکه ملی اطلاعات گفت: شبکه ملی اطلاعات سه لایه محتوا ، خدمات و زیرساخت را دارد، طبق دستور مقام معظم رهبری لایه زیرساخت برعهده وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات قرار گرفته است.

وی ادامه داد: همچنین لایحه خدمات به عهده تعدادی از بازیگران گذاشته شده است و لایه محتوا نیز به نهادهایی نظیر سازمان صدا و سیما، سازمان تبلیغات اسلامی و حوزه هنری مربوط می شود.

معاون وزیر و رئیس سازمان فناوری اطلاعات تصریح کرد: در لایه زیرساخت که به عهده ما گذاشته شده است، وزارت ارتباطات بر اساس سند تبیین الزامات فعالیت کرده است و توانسته ایم ۸۰ درصد لایه زیرساخت را به اتمام برسانیم.

وی تاکید کرد: ما ادعا نداریم که کارهای ما در لایه محتوا انجام شده و حتی ادعا نداریم که در لایه خدمات نیز فعالیتی انجام داده ایم اما جزء کسانی هستیم که توانستیم در لایه زیرساخت ۸۰ درصد آنچه در سند تبیین الزامات آمده است را به انجام برسانیم.

معاون وزیر و رئیس سازمان فناوری اطلاعات تصریح کرد: همچنین از شورای عالی فضای مجازی این مطالبه را داریم که چرا برای دو لایه دیگر نظیر لایه زیرساخت سندی تعیین نشده است تا بر اساس آن بازیگران دو قسمت دیگر فعالیت کنند.

ناظمی ادامه داد: همچنین این موضوع مشخص نشده که در دو لایه دیگر چه کسی پاسخگو است و چرا اصلاً به انجام فعالیت در دو لایه دیگر پرداخت نمی شود؟

وی خاطر نشان کرد: می توانم به صراحت بگویم همه این موارد برای ما شائبه برانگیز است و به دنبال پاسخ آن هستیم.

معاون مرکز ملی فضای مجازی از تدوین سند نظام جامع تنظیم مقررات فضای مجازی و ارائه آن به شورای عالی فضای مجازی با هدف تعیین تکلیف مقررات گذاری دستگاه های اجرایی در حوزه فضای مجازی خبر داد.

عباس آسوشه در گفتگو با خبرنگار مهر، با بیان اینکه در سند نظام جامع تنظیم مقررات فضای مجازی، تکلیف هر دستگاه در حوزه تنظیم مقررات برای فضای مجازی مربوطه مشخص شده است، گفت: در این سند، رگولاتوری و تنظیم مقررات محتوای هر بخشی از فضای مجازی، به دستگاه مربوطه واگذار شده است. برای مثال حوزه بهداشت و درمان موظف به رگولاتوری محتوای حوزه بهداشت و درمان است. در حوزه صنعت، تجارت، آموزش، فرهنگ و دیگر حوزه‌ها نیز این هدف دیده شده است.

وی با بیان اینکه سند نظام جامع تنظیم مقررات در حوزه فضای مجازی هم اکنون در نوبت طرح در صحن شورای عالی فضای مجازی قرار دارد، ادامه داد: طبق این سند ما باید به وزارت بهداشت بگوییم که وظیفه تنظیم مقررات و قانونگذاری در حوزه فضای مجازی را دارد و چگونه و با چه ساختاری باید این کار را انجام دهد. در همین حال باید به وزارت کشاورزی، وزارت علوم و وزارت آموزش و پرورش این مسائل را دیکته و تعیین تکلیف کنیم.

معاون مرکز ملی فضای مجازی اضافه کرد: برای مثال هم اکنون وزارت بهداشت به این نتیجه رسیده که به یک مجموعه تنظیم مقرراتی در حوزه فضای مجازی نیاز دارد اما از لحاظ قانونی دستاویزی ندارد. به همین دلیل براساس این سند می توان مجموعه مقررات در فضاهای مختلف کاری را تنظیم و مجموعه های دولتی را از این حالت سنگین و لخت و کند خارج کرده و چابک کرد و نیز بخش خصوصی را به کمک طلبید.

آسوشه یکی از مواردی که در شکل گیری هوش مصنوعی و مفاهیم جدید فناوری اطلاعات در فضای مجازی بسیار مهم و اساسی است را داشتن سند جامع تنظیم مقررات عنوان کرد و گفت: متاسفانه این خلط مبحث وجود دارد که محتوای فضای مجازی و شبکه ملی اطلاعات یکی هستند. اما اگر نظام جامع تنظیم مقررات در حوزه فضای مجازی مصوب شود هم وضعیت صدا و سیما در پخش صوت و تصویر فراگیر و هم ویدئو درخواستی مشخص می شود و هم وضعیت سایر بخش ها و دستگاه هایی که مرتبط با مسائل فرهنگی، اجتماعی و بهداشتی در فضای مجازی هستند.

نامه به رییس جمهور درباره مخاطرات هوش مصنوعی

چهارشنبه, ۲۴ مهر ۱۳۹۸، ۰۲:۴۷ ب.ظ | ۰ نظر

«هوش مصنوعی» که انسان موفق به تولید آن شده، به زودی با آنالیز وجوه مختلف ذهن، جای انسان را می‌گیرد، به همین دلیل مرکز فضای مجازی رویارویی هدفمند با این فناوری را در دستور کار قرار داده است.

خبرگزاری مهر- گروه دانش و فناوری؛ معصومه بخشی پور: مفهوم «هوش» همواره یکی از جذابترین و تقریبا پیچیده ترین مفاهیم بوده و هست و از آنجایی که علم متعقد است که جایگاه هوش، مغز است انسان همواره در جستجوی کدگشایی عملکرد این عضو اسرارآمیز بدن بوده است. با این وجود امروزه علم تقریبا به این میزان از بلوغ رسیده که بتواند ماشین ها و ابزاری بسازد که هوشمندانه عمل کنند؛ به عبارت دیگر بشر توانسته «هوش مصنوعی» تولید کند.

شاید این پیش فرض که فناوری «هوش مصنوعی» به تازگی تولید شده و در زمره فناوریهای نوین قرار گرفته فرض درستی نباشد چرا که سالهاست که برخی ماشین ها و ابزار این قابلیت را دارند که در کنار انسان، تمام امور را انجام دهند و انسان تنها ناظر عملیات آنها باشد.

اما آنچه که امروز هوش مصنوعی را به عنوان یک فناوری نوین بارز کرده، ورود آن به مباحث مختلف زندگی ما است. هوش مصنوعی به کلیه مباحث مختلف زندگی ما ورود کرده و دیگر نمی توان گفت هوش مصنوعی تنها بخشی از توانایی انسان را در برمی گیرد.

به بیان دیگر، پیش از این هوش مصنوعی تنها به بخشی از توانایی انسان، شامل بخشی از یادگیری و قدرت استنتاج، بخشی از قدرت تحلیل و بخشی از قدرت پردازش اطلاعات حجیم، ورود کرده بود اما آنچه که امروز هوش مصنوعی را برای ما بسیار بارز، اساسی و حیاتی کرده و محققان بر آن اتفاق نظر دارند، این است که هوش مصنوعی قرار است جای انسان را به طور کامل بگیرد. نمونه های این اتفاق از هم اکنون در زمینه هواپیماهای بدون خلبان و خودروهای خودران دیده می شود.

به همین دلیل است که کشورهای مختلف در حال بررسی ابعاد مواجهه با این فناوری هستند. برای مثال این کشورها در حال بررسی این موضوع هستند تا بدانند زمانی که هوش مصنوعی وارد زندگی بشر می شود آیا می توان مطمئن بود که همانطور که انسان وقایع را پردازش می کند، هوش مصنوعی نیز عمل کرده و مانند انسان در لحظه و در زمان لازم تصمیم می گیرد و یا خیر؟

 

پیشتازان هوش مصنوعی کدامند

کشوری مانند چین هدفگذاری کرده که تا سال ۲۰۳۰ تنها از فناوری هوش مصنوعی بیش از ۷ هزار میلیارد دلار درآمد داشته باشد. بنابر آخرین گزارش منتشر شده در نشریه نیچر، چینی‌ها قصد دارند تا سال ۲۰۳۰ هدایت هوش مصنوعی دنیا را در اختیار بگیرند. هدف چین رهبری صنعت هوش مصنوعی دنیا است و برای رسیدن به این هدف سه برنامه عمده دارد که شامل سرمایه گذاری در تحقیقات بنیادی، مقصدی برای نخبگان هوش مصنوعی دنیا و تبدیل شدن به یک قطب صنعتی پیشرو در هوش مصنوعی دنیا می شود.

این کشور سالها است که در انتشار مقالات هوش مصنوعی رتبه نخست دنیا را دارد. براساس شاخص اچ ایندکس، چین ششمین کشور از لحاظ پژوهشگران توانمند هوش مصنوعی در دنیاست. از جمله شرکت‌های مطرح چین در صنعت هوش مصنوعی نیز می توان به صنایع Tencent ، Baidu و Alibaba اشاره کرد.

هدف چین در حوزه هوش مصنوعی تمرکز بر علوم کشاورزی است. چرا که برای این کشور با وجود داشتن بیش از ۱.۶ میلیارد نفر جمعیت، آینده جهان از حیث غذا، مدیریت آب و زمین در درجه اهمیت قرار دارد. به همین دلیل این کشور به این نتیجه رسیده که با پرداختن به فناوری هوش مصنوعی، می تواند در حوزه کشاورزی و در مدیریت آب، غذا و زمین موثر واقع شود و هم درآمد کسب کند.

از سوی دیگر آمریکای شمالی و اروپای شمالی هم رقمی تا ۲ هزار میلیارد دلار را برای درآمدزایی در حوزه هوش مصنوعی هدفگذاری کرده اند که البته این برنامه ریزی صرفاً به ماشین هوشمند و گوشی هوشمند برنمی گردد. بلکه این کشورها در حال پیاده سازی فناوری هستند که بتواند وجوه مختلف ذهن انسان را آنالیز و به صورت هم زمان پیاده سازی کند.

اروپا و آمریکا به طور مشخص در حوزه علوم انسانی هوش مصنوعی ورود پیدا کرده اند و آمریکا علاوه بر این حوزه، در بحث دارو و سلامت هم، هوش مصنوعی را به کار گرفته است.

به بیان دیگر آمریکاییها درحال حرکت به سمتی هستند که هوش مصنوعی را معادل یک انسان کند. به این معنی که این ماشین، فلسفه یاد بگیرد، بتواند اگر و آنگاه کند و مباحث مربوط به یادگیری و قدرت یادگیری، استنتاج و تجربه را برای خود تعبیه کند.

اگرچه جواب این سوال که آیا ما می توانیم ماشینی بسازیم که از انسان هوشمندتر باشد، هنوز مشخص نیست و متخصصان در مورد آن اختلاف نظر دارند، اما آنچه مشخص است این است که بزرگان فناوری، ابعاد هوش مصنوعی را بین خود تقسیم کرده اند و ما فعلا نظاره‌گر هستیم و بعد از وقوع این فناوری، مانند سایر فناوریها به آن خواهیم پرداخت.

 

هوش مصنوعی زبان شناسی و مردم شناسی می کند

یکی از وجوه اصلی در حوزه هوش مصنوعی که موضوع مورد توجه کشورها است، مساله زبانشناسی است. به همین دلیل بسیاری از استارت‌آپها در حال کار روی موضوع پردازش گفتار NLP (natural language processing) هستند.

چرا که در پدیده هوش مصنوعی، آنچه که در درجه اهمیت قرار دارد این است که دسته ای از ماشین های آینده، قرار است دستیار و کمک یار انسان در همه وجوه باشند. برای مثال هوش مصنوعی می تواند یاد بگیرد که مانند یک پزشک، عمل کرده و مشکلات افراد را در حوزه های مختلفی مانند پزشکی حل کند. این ماشین می تواند کمک یار انسان در حل مسائل اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی باشد.

فرض کنید که شما یک مهندس باشید. هوش مصنوعی کمک یار شما، یاد می گیرد مهندس باشد. به بیان دیگر این دستیار باید بتواند با شما حرف بزند و گفتار داشته باشد. به طوری که در گفتار، شما نتوانید تشخیص دهید که این کمک یار، هوش مصنوعی است و یا آقای پزشک و مهندس!

وجه دیگر هوش مصنوعی بحث مردم شناسی است. ذهن ما می تواند چنان استنتاج کند و اطلاعات را کنار هم بگذارد که مردم را از جهات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، امنیتی و حقوقی دسته‌بندی کند. امروز ماشین هایی با این قابلیت در حال ساخت است و به مسئله‌ای بسیار مهم تبدیل شده است. به همین دلیل گفته می شود که در آینده نزدیک همه چیز در اختیار کشوری خواهد بود که روی هوش مصنوعی مسلط شده و این بسیار اساسی و حیاتی است.

 

سرمایه گذاری روی استارت‌آپهای هوش مصنوعی

نگاهی به وضعیت فعالیت شرکتهای فناوری بزرگ در دنیا نشان می دهد که این شرکتها در حال تقویت استارت‌آپهایی در حوزه هوش مصنوعی هستند.

هم اکنون ۵ شرکت بزرگ فناوری دنیا شامل گوگل، آمازون، اپل، مایکروسافت و فیس‌بوک که تقریبا تمامی سرویس ها و خدمات مهم فضای مجازی را به دست خودشان گرفته اند، روی استارت‌آپهای هوش مصنوعی سرمایه گذاری کرده اند.

گوگل امروز صاحب قوی ترین دستیار ماشینی دنیا است و تمام تلاش این شرکت که بیش از ۲۰۰ سرویس ارائه می کند، این است که آینده فضای مجازی از دستش خارج نشود.

این غولهای فناوری در حال تقویت استارت آپ های هوش مصنوعی هستند تا بتوانند به این عرصه مسلط شوند. به همین دلیل گوگل هم اکنون دارای ۱۵ استارت آپ هوش مصنوعی و اپل دارای ۱۶ استارت آپ هوش مصنوعی هستند.

 

از اینترنت اشیا تا هوش مصنوعی

از آنجایی که رویای نفوذ ابعاد مختلف هوش مصنوعی در زندگی روزمره ما روز به روز رنگ واقعیت به خود می گیرد، مواجهه هدفهمند با این پدیده در کشور و تدوین راهکارهای آینده نگرانه برای آن، ضروری به نظر می رسد. در این راستا عباس آسوشه معاون مرکز ملی فضای مجازی در گفتگو با خبرنگار مهر، در مورد پدیده «هوش مصنوعی» و اقداماتی که در این راستا در کشور در حال انجام است، الزامات و مخاطرات مواجهه با این فناوری، توضیح می دهد.

وی با بیان اینکه از حدود یک سال پیش در مرکز ملی فضای مجازی در حال کار روی بحث هوش مصنوعی هستیم، گفت: در حال تهیه یک سند و نقشه راهی هستیم که ابعاد مختلف هوش مصنوعی را دربرگیرد.

آسوشه با اشاره به فناوری اینترنت اشیا و علوم شناختی به عنوان محورهای هوش مصنوعی گفت: اینترنت اشیا زمینه لازم را برای بارور شدن و هوشمند شدن همه چیز در اختیار ما می گذارد.

وی با بیان اینکه هم اکنون حوزه هوش مصنوعی، استارت‌آپ ها و پلتفرم های مختلف از تولید گرفته تا هوش تجاری، کارخانه و صنعت، امنیت، بحث های مهندسی و علم داده و تجارت الکترونیک را درگیر کرده است، تاکید کرد: دنیا درحال حرکت بسیار شتابان و هدف‌گذاری شده در این حوزه است. در بحث نرم افزار و پلتفرم های نرم افزاری مبتنی بر اینترنت اشیا ( IOT ) ما کارهای جدی می توانیم انجام دهیم، اما متاسفانه جهت‌گذاری مشخصی نشده است.

آسوشه با بیان اینکه سند توسعه اینترنت اشیا بیش از ۶ ماه است که ابلاغ شده است، افزود: قبل از اینکه این سند را آماده ‌کنیم از دستگاه‌های مختلف نماینده گرفتیم. معاونت علمی رئیس جمهور را به کمک طلبیدیم و دبیرخانه را در معاونت علمی قرار دادیم. دستگاه‌های مختلف را دعوت و سند را تکمیل کرده و به تمام دستگاه های مرتبط ابلاغ کردیم. حدود ۳ ماه بعد تقسیم کار ملی در این زمینه انجام و برای دستگاه های مختلف ارسال شد.

معاون مرکز ملی فضای مجازی خاطرنشان کرد: برغم اینکه طبق دستور شورای عالی فضای مجازی، سند IOT آماده و در حوزه اینترنت اشیا تقسیم کار ملی صورت گرفته است اما متاسفانه دستگاه‌های مختلف آن را جدی نگرفتند و با پیگیری هایی که در دست انجام است، مرتب ناامیدتر می شویم. این تقسیم کار ملی براساس مصوبه شورای عالی فضای مجازی است اما بسیاری از دستگاهها به آن بی اعتنا هستند. آنها نمی دانند که آینده مربوط به هوش مصنوعی است و اگر آن را درنیابیم آینده را خواهیم باخت.

آسوشه گفت: ما در سند الزامات IOT و به تبع آن هوش مصنوعی، به سمت حوزه های با اولویت بالا و حوزه هایی که اثرات امنیتی شدیدی نداشته باشند رفته ایم. بومی‌سازی چرخه حیات یا زیست‌بوم IOT  باید اتفاق بیفتد. همه اینها باید الزامات شبکه ملی اطلاعات را رعایت کرده باشند؛ ما معتقدیم که زیست بومی IOT در بستر شبکه ملی اطلاعات باید جریان پیدا کند و تمام الزامات این سند، باید در اینترنت اشیا و هوش مصنوعی رعایت شود.

 

جایگاه هوش مصنوعی در ایران کجاست

وی با بیان اینکه اگر به همین شکلی که امروز درحال حرکت هستیم، پیش برویم، ۱۰ سال بعد، از آن‌چیزی که امروز هستیم هم عقب‌تر خواهیم بود، گفت: فکر نکنیم که ۱۰ سال دیگر به اندازه ۱۰ سال رشد خواهیم داشت. چرا که دنیا به اندازه هزار سال رشد کرده و ما فاصله مان بیشتر می شود. به همین خاطر زمانی که مقام معظم رهبری، حکم شورای عالی و مرکز ملی فضای مجازی را انشا فرمودند یکی از اهدافی که برای شورا قرار دادند مواجهه فعال، هوشمندانه و خردمندانه با فضای مجازی بوده است.

آسوشه با اشاره به اینکه گوگل ۱۵ استارتاپ اساسی را در حوزه هوش مصنوعی به خدمت گرفته است، ادامه داد: به طور کلی باید گفت که شرکتهایی مانند گوگل و اپل به طور جدی در حوزه هوش مصنوعی کار می‌کنند و برای خودشان تا سال ۲۰۲۵ و ۲۰۳۰ اهدافی قرار داده اند. اما ما در کشور کدام شرکت بزرگ تک شاخ (یونی کورن) را داریم که بتواند استارت‌آپهای ما را در کنار خودش بگیرد و ابعاد مختلف هوش مصنوعی را هدایت کرده و در کشور مورد بهره برداری قرار دهد؟

معاون مرکز ملی فضای مجازی تصریح کرد: با این شرایطی که در کشور برای بخش خصوصی درست کرده ایم، این بخش هر روز ضعیف تر می شود. در حالیکه گوگل و اپل خودشان را برای ۱۰ تا ۲۰ سال آینده تجهیز کرده و برای آنکه حکومت جهانی شان خدشه دار نشود، هزینه می کنند.

وی با بیان اینکه متاسفانه ما در هدایت بخش خصوصی خیلی فعال و اثرگذار نبوده‌ایم، اضافه کرد: با این قوانین مالیاتی و بیمه ای و انواع قوانینی که واقعا دست و پا گیر هستند و متناسب با عصر فضای مجازی مورد بازبینی قرار نگرفته‌اند، اجازه بزرگ شدن به بخش خصوصی این حوزه نداده‌ایم. این قوانین و مقررات صرفاً برای دوران سنتی ما تعبیه شده بود.

 

ارسال نامه عملکرد هوش مصنوعی به رئیس جمهور 

معاون مرکز ملی فضای مجازی با بیان اینکه راجع به اینها باید فکر شود و بخش های حقوقی و قانونگذار و قضایی باید راجع به این مباحث کار کنند، ادامه داد: به دلیل موضوعات متنوع و بسیار اثرگذار، صف حجیمی از آیین نامه ها و اسناد در پشت درهای شورای عالی تشکیل شده است، لذا برای کارهایی هم که انجام شده، سرعت لازم وجود ندارد.

وی با بیان اینکه ما در مرکز ملی فضای مجازی نامه هایی را با عنوان «بلوغ سازمانی» در بحث تاثیر عملکرد هوش مصنوعی در اقتصاد، بهداشت، آموزش و پرورش و کشاورزی، برای رئیس جمهور ارسال کرده ایم، اضافه کرد: در بحث پولی مالی نیز در حال آماده سازی مسائلی هستیم که از طرف رئیس جمهور به مجموعه هایی که متولی آن هستند ارسال شود.

معاون مرکز ملی فضای مجازی ادامه داد: مضمون این نامه ها این است که نهادهای متولی در آینده نزدیک در کنار هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، بلاکچین، پلتفرم ها و سایر فناوری‌های تحول آفرین، چه شکل و نمایی خواهند داشت یا باید داشته باشند.

 

هوش مصنوعی چه مخاطراتی دارد

آسوشه در مورد مخاطرات رویارویی با هوش مصنوعی اظهار داشت: اصلی ترین بحث هوش مصنوعی این است که انسان آرام آرام اعتماد به نفسش را از دست می دهد و آرام آرام بدون ماشین هیچ کاری نمی تواند بکند. اگر امروز گوشی شما کمک می کند که شما تصمیم بگیرید، فردا و به واسطه هوش مصنوعی، شما از گوشی تان و دستیارتان می خواهید که برای شما تصمیم بگیرد. در بخش اقتصادی، سرمایه‌گذاری و حتی ایجاد ارتباط و همکاری با یک مجموعه، این اتفاق می افتد. به همین دلیل ما در سند اینترنت اشیا تاکیدمان این بوده که باید حواسمان جمع باشد که با بهره گیری از هوش مصنوعی، کرامت انسانی با حضور ماشین هایی که تقریبا همه کارها را برای ما انجام می دهند، زیر سوال نرود.

وی ادامه داد: این ماشین ها مثل انسان هستند؛ وقتی با ماشین برخورد کرده و تعامل دارید اصلا احساس نمی کنید که انسان نیست. همه جواب ها و سوالات که مطرح می شود درست مثل این است که یک انسان پیش روی شما نشسته و شما را می بیند و پیشینه شما را هم از روی شبکه برمی دارد و آنالیز می کند. به طور کلی به واسطه هوش مصنوعی، مباحث اخلاقی در آینده به چالش کشیده خواهند شد.

آسوشه با اشاره به اینکه این موضوع در همه جا مطرح است، گفت: برای مثال اروپایی ها در کنفراس داووس ۲۰۱۹ بحث «اخلاق در فضای مجازی» را به صورت جدی مطرح کردند. در کشور ما نیز موضوع اخلاق خط قرمز است و ما باید مواظب باشیم که هوش مصنوعی مانند یک سیل به سمت ما می‌آید. امروز این سیل اگرچه یک مسیل ضعیف است اما به زودی چنان قوی خواهد شد که شما بدون آن نمی توانید دیگر زندگی کنید و اگر اقدامات لازم را انجام نداده باشیم با مشکل مواجه می شویم.

 

دولت گریزی با فناوری هوش مصنوعی

معاون مرکز ملی فضای مجازی اضافه کرد: تهدید بعدی این است که این نوع فناوری های نوین را «فناوری دولت گریز» می نامند. مثل بلاکچین، اینترنت اشیا و علوم شناختی؛ به این معنی که این فناوریها به نحوی حرکت می کنند که قدرت و اختیارات دولت، در برابر آنها بسیار پایین می آید. اینکه می گوییم سازمانها و وزارتخانه ها برای تقابل با هوش مصنوعی باید آماده باشند به این علت است که به زودی و در آینده نزدیک، ماشین ها می آیند و جای آنها را می گیرند. بنابراین تهدید بعدی هوش مصنوعی، قابلیت دولت گریزی آن است.

آسوشه ادامه داد: بحث دیگر مباحث مربوط به امنیت کشور است. مسائل امنیتی کشور با هوش مصنوعی شدیداً تحت تاثیر قرار می‌گیرد و اگر هوش مصنوعی را در اختیار بگیرند، مقابله با هجمه دشمنان کار سختی خواهد شد. امروز ما چیزی به نام هوش مصنوعی در کشور نداریم؛ امروز تنها گوگل است که اطلاعات ما را می برد، یا یک سری پیام رسان هستند که اطلاعات ما را در اختیار دارند و ماشین‌هایی وجود دارند که حجم وسیعی از اطلاعات را آنالیز می کنند. اما اگر هوش مصنوعی بیاید و یک مغز متفکر با دستیاری که یک مغز متفکر دارد به این عرصه وارد شود، دیگر تنها موضوع جمع آوری اطلاعات مطرح نیست و موضوع متفاوت می شود.

وی گفت: به این معنی که اطلاعات جمع آوری می شود و با اخلاق ، رفتار، اقدامات روزانه و مسیر و کارهایی که روزانه برای هر فرد وجود دارد، ترکیب خواهد شد. تا پیش از این اطلاعاتی که گوگل و پیام رسان ها جمع آوری می کردند، اطلاعات خام بود و خیلی به کار نمی آمد؛ اما در هوش مصنوعی جمع آوری اطلاعات به صورت پردازش شده است که می تواند اثرات بسیار شگرف و عمیقی را در بحث های امنیتی، اجتماعی ، فرهنگی و اقتصادی ما بگذارد.

به گفته معاون مرکز ملی فضای مجازی به مرور، انسان با حضور هوش مصنوعی و هوشی که وجوه مختلف انسان را می تواند شبیه سازی کند، کشور را بی هویت می کند. به عبارت بهتر، با هوش مصنوعی مرز کشورها زیر سوال می‌رود. همانطور که امروز هم فضای مجازی مرز کشورها را به یک شکل دیگر زیر سوال برده است.

 

از هوش مصنوعی نمی ترسیم

آسوشه می گوید: ما از فناوری هوش مصنوعی نمی ترسیم؛ بلکه معتقدیم که ابزاری در اختیار ما قرار گرفته که روش کار کردن با آن را باید به مردم یاد دهیم. باید بررسی شود که در کدام قسمتهایی از فناوری هوش مصنوعی ورود کنیم و یا در کدام قسمتها باید سرمایه‌گذاری و حمایت کنیم. در همین حال باید مشخص شود که موضوع آگاهی مردم در این حوزه بر عهده چه نهادی خواهد بود.

وی با اشاره به اینکه سند و نقشه راه توسعه هوش مصنوعی در کشور با توجه به این الزامات، باید به شورای عالی فضای مجازی ارائه شود، ادامه می دهد: ما خیلی سخت نمی گیریم و انتظار نداریم که درها را به سمت همه چیز ببندیم. وقتی هم اکنون روی موبایل ما اپلیکیشن پاک می شود، مرز ما کجا است؟ به این معنی است که شرکتی می تواند به گوشی موبایل ما دسترسی داشته باشد و اپلیکیشن مورد نظر خود را پاک کند، پس مرزی برای ما وجود نخواهد داشت.  به همین دلیل به این فناوریها، فناوری دولت گریز می گویند.

معاون مرکز ملی فضای مجازی معتقد است که در آینده شاهد خواهیم بود که حتی توزیع آب و برق و ترافیک با استفاده از فناوری هوش مصنوعی انجام می شود و دولت در آن نمی تواند نقشی ایفا کند.

به گفته آسوشه، هوش مصنوعی و IOT اثرات بسیار پیچیده تر از عناصر و اپلیکیشن هایی که امروز با آن مواجه هستیم و کشور را دچار مخاطره کرده‌اند دارند. برای مثال به واسطه نفوذ اپلیکیشنی مانند «ویز»، ترافیک شهری ما توسط یک مجموعه خارجی در آمریکا کنترل می شود. حال فرض کنید به واسطه هوش مصنوعی برق، آب، توزیع مواد غذایی ما نیز اینگونه شود. چرا که این پلتفرم ها در حال توسعه هستند.

معاون مرکز ملی فضای مجازی با بیان اینکه این قصه ژول ورن نیست و واقعی است، ادامه داد: اما متاسفانه دستگاهها با این واقعیت روبرو نشده و به قول خودشان کارهای واجب تری دارند. به همین دلیل ما پیشنهادمان این است که دست بخش خصوصی را بازگذاشته و تنها بر آن نظارت کنیم. اما این اتفاق تاکنون نیافتاده است.

وی گفت: متاسفانه فقط پول خرج کنیم و اخیرا هم نصف آن را توی جیبمان می گذاریم و مابقی را خرج می کنیم. به همین دلیل وقتی صحبت از بخش خصوصی به میان می آید، این موضوع را پیش می کشند که اطلاعات مردم را نمی توانند در اختیار بخش خصوصی بگذارند.

 

سند هوش مصنوعی چه زمان آماده می شود؟

آسوشه در مورد اینکه سند هوش مصنوعی چه زمان آماده می شود، گفت: در این زمینه چند بحث پیش درآمد وجود دارد. یکی از آنها «نظام جامع تنظیم مقررات» است. هم اکنون سندی با عنوان «حمایت از افراد موضوع داده» داریم که این آماده و به شورای عالی فضای مجازی ارسال شده است. سند دیگری با نام «الزامات خدمات محتوایی در فضای مجازی» آماده است و در انتظار تصویب در شورای عالی فضای مجازی است. به بیان دیگر مجموعه ای از موارد آماده شده اما با توجه به تعدد موضوعات قابل طرح در شورا، زمان بندی مشخصی نمی توان برای طرح و تصویب این موارد در صحن شورا ارائه داد. هر موضوعی که در شورای عالی فضای مجازی مطرح می شود حداقل دو یا سه جلسه زمان می برد و این یعنی حداقل دو تا ۳ ماه زمان.

وی می گوید: شورای عالی فضای مجازی پیش از این اختیاراتی را به کمیسیون های عالی مرکز ملی فضای مجازی داده بود که در حضور رئیس جمهور فعلی، این اختیارات را گرفته و سرعت تصویب طرح ها کند شده است. روال به این شکل بود که طرح در کمیسیون عالی مربوطه تصویب می شد و برای اعضا ارسال می شد که اگر تا ۵ روز، نکته ای از سوی اعضا ارائه نمی شد، به منزله تصویب طرح تلقی می شد. این موضوعات از سوی شورای عالی فضای مجازی به کمیسیون های عالی ارجاع می شد.

 

هوش مصنوعی گذشته، حال و آینده ما را آنالیز  می کند

آسوشه با بیان اینکه آنچه که امروز در هوش مصنوعی مورد توجه است، بحث بیگ دیتا و تحلیل اطلاعات حجیم با سرعت تولید بالا و متنوع است، افزود: این ماشین ها می طلبند که ما تحلیلگرهای متفاوتی در نقاط مختلف شبکه داشته باشیم. درحالی که در مدل داده کاوی سابق، جمع آوری اطلاعات اتفاق می افتاد و در جای دیگری به صورت آفلاین، این اطلاعات پردازش می شد. اما در هوش مصنوعی اطلاعات به صورت آنی در کنار اطلاعات قبلی و پلن آینده، تحلیل و پردازش می شود. به بیان دیگر هوش مصنوعی گذشته، حال و آینده شما را آنالیز و تحلیل می کند. 

معاون مرکز ملی فضای مجازی در مورد راهکار مواجهه با هوش مصنوعی معتقد است که فضا را باید به جوان ها بدهیم. باید کشور را حساب شده به دست جوان های خلاق سپرد و آنها را آماده مسئولیت پذیری کنیم. از سوی دیگر باید بخش خصوصی را در کشور فعال کنیم. ما بخش خصوصی را در کشور کشته ایم و انواع سدها را برای آنها گذاشته ایم. این درحالی است که برای تک شاخ شدن، باید محیط را برای استارت‌آپهای حوزه هوش مصنوعی فراهم کنیم.

نظام هویت معتبر در فضای مجازی کشور که در شورای عالی فضای مجازی به تصویب رسیده است، برای اجرا ابلاغ شد.
آی‌تی‌من- مصوبه شورای عالی فضای مجازی با عنوان «نظام هویت معتبر در فضای مجازی کشور» به کلیه وزارتخانه‌ها، موسسات و شرکت‌های دولتی و موسسات و نهادهای عمومی و غیر دولتی، کلیه دستگاه‌هایی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر نام و یا نصریح نام است یا قانون خاص دارند، ستاد کل نیروهای مسلح و سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور از سوی ابوالحسن فیروزآبادی دبیر شورا ابلاغ شد.
براساس این قانون هر تعاملی در فضای مجازی کشور باید با شناسه معتبر آغاز شود و موجودیت‌ها در شبکه ملی اطلاعات و هر شبکه دیگری که درون یا مرتبط با آن قرار می‌گیرند، باید هویت احراز شده داشته باشند.

متن کامل این قانون را می‌خوانید:

مقدمه
برای هر نوع تعامل فنی، اقتصادی (پولی و مالی)، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اداری میان اشخاص، گروه‌ها، اشیا، خدمات، محتواها و مکان‌ها به هویت معتبر نیاز بوده و شکل‌گیری نظام قابل اطمینان برای هویت در فضای مجازی کشور ضروری است. در این نظام برای حصول اطمینان، بسته به نوع تعامل، دو دسته اطلاعات هویت ذاتی و اکتسابی موجودیت‌ها لازم بوده و برای تامین و تایید آنها، نقش‌آفرینی دو نهاد معتبر نیاز است؛ «تامین کنندگان شناسه (مشابه ثبت احوال) که مسوولیت تامین اطلاعات پایه هویتی موجودیت‌ها را در قالب شناسه‌های دائم یا موقت و واقعی یا مستعار برعهده دارند» و «تامین‌کنندگان صفت‌ها که مسوولیت اعتباربخشی به اطلاعات غیرپایه هویتی از قبیل مدرک تحصیلی و میزان اعتبار مالی را برعهده دارند و صفات ادعایی را تایید یا رد می‌کنند».
هدف از ایجاد این نظام، استقرار زیست‌بوم تامین کننده زیرساخت تعاملات آزادانه، سالم، پویا، مسوولانه، و سودمند با رعایت حقوق فردی و جمعی در روابط اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فناورانه بین انواع موجودیت‌ها در فضای مجازی است که زمینه لازم را برای توسعه کسب و کارهای دیجیتال، سازمان‌های فنی، رسانه‌های تعاملی و خدمات اداری ایجاد می‌کند و در آن، تامین کنندگان شناسه‌ها و صفت‌ها با ارایه مجموع دو نوع اطلاق هویتی پایه و صفت‌ها، شناخت قابل اطمینان را برای طرفین تعامل فراهم می‌سازند.

ماده 1- تعاریف
1-1- موجودیت: هر شخص، گروه، شی، خدمت، محتوا و مکان که به صورت مستقل قابل شناسایی باشد.
2-1- شناسه: کدی که برای ارجاع به اطلاعات هویتی پایه یک موجودیت واحد استفاده می‌شود.
3-1- صفت: مشخصه یا کیفیت انتسابی یا اکتسابی موجودیت که در طول زمان تغییر می‌کند.
4-1- اطلاعات پایه هویتی: اطلاعات شناسنامه‌ای موجودیت‌ها شامل نسبت‌های پایه بین آنها که به ندرت دچار تغییر می‌شوند.
5-1- هویت دیجیتالی: مجموعه‌ای از اطلاعات پایه  هویتی و صفت‌ها که معرف یک موجودیت واحد است.
6-1- تامین کننده شناسه: نهادی که برای انواع تعاملات، اطلاعات پایه هویتی قابل استنادی از موجودیت‌ها را گواهی می‌کند و مسوولیت ثبت و راستی‌آزمایی هویت واقعی موجودیت‌ها، تخصیص شناسه و صدور گواهینامه هویت برای آنها در برخی تراکنش‌ها، احراز هویت آنها را برعهده دارد.
7-1- تامین کننده صفت‌ها: موجودیتی که در تعاملات، اعتبار صفت‌های موجودیت‌ها را گواهی می‌کند.
8-1- چارچوب مبادله قابل اعتماد: ساز و کار ارتباط امن و قابل اعتماد بین موجودیت‌ها و تامین کنندگان شناسه و صفت‌ها در زیست‌بوم است.
9-1- لایه کاربرد: لایه‌ای که در آن خدماتی فراتر از خدمات ارتباطی ثابت و سیار و خدمات میزبانی ارایه می‌شود.
ماده 2- الزامات زیست‌بوم هویت معتبر در فضای مجازی
1-2- تامین مقیاس مورد نیاز برای انواع کاربرها با قابلیت گسترش در کاربردهای آتی.
2-2- تامین سطوح اعتبار و اعتماد در تامین اطلاعات هویت دیجیتالی به تناسب تعامل.
3-2- صیانت از حریم خصوصی اشخاص و حقوق عمومی جامعه.
4-2- تناسب میان میزان اطلاعات ارایه شده از هر موجودیت با نوع تعامل با رعایت اختیار یا آگاهی موجودیت‌ها.
5-2- تامین ادله دیجیتال در ثبت و اعطای شناسه‌ها و گواهی‌ها و اعتباربخشی صفت‌ها.
6-2- رعایت امنیت اطلاعات هویت دیجیتالی و تناسب آن با نوع تعامل از طریق ایجاد چارچوب مبادله قابل اعتماد و اعطای گواهی موثق.
7-2- مرتبط بودن اطلاعات هویتی پایه فضای مجازی با فضای فیزیکی.
8-2- اتکاپذیری، تاب‌آوری، ماندگاری، کاربری آسان و تعامل پذیری میان اجزای زیست‌بوم.
9-2- تضمین صحت، تمامیت، اعتبار، انکارناپذیری و استنادپذیری هویت موجودیت‌های فضای مجازی به تناسب نوع تعامل.
10-2- افزایش شفافیت و کاهش گمنامی در فضای مجازی.
11-2- ارتقا و استمرار فرایندهای احراز هویت در فضای مجازی.

ماده3- خطوط اجرایی
1-3- هر تعاملی در فضای مجازی کشور باید با شناسه معتبر آغاز شود.
2-3- همه عوامل ذی‌نقش در یک تعامل مسوول عملکرد خود هستند.
3-3- موجودیت‌ها در شبکه ملی اطلاعات و هر شبکه دیگری که درون یا مرتبط با آن قرار می‌گیرند، باید هویت احراز شده داشته باشند.
4-3- چنانچه موجودیتی امکان تغییر شناسه را فراهم کند، باید امکان نگاشت شناسه قبل و بعد از تغییر را برای تامین کننده شناسه مرتبط فراهم کند.
5-3- کلیه ارایه‌دهندگان خدمات فنی، (اقتصادی (پولی و مالی)، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اداری در کشور باید در چارچوب و منطبق بر نظام هویت معتبر در فضای مجازی کشور فعالیت و از پذیرش و گذردهی تعامل‌های فاقد هویت معتبر اجتناب کنند.
6-3- امکان نگاشت بین شناسه‌های متنوع هر یک از عوامل دخیل در یک تعامل در لایه‌های مختلف ارتباطی، خدماتی، کاربری و محتوایی باید برای تامین کننده شناسه مرتبط فراهم و هر تعامل در فضای مجازی کشور، بی واسطه یا با واسطه، به شخصی منحصر به فرد منتهی شود.
7-3- هرگونه اقدام یا مشارکت در اختفا یا جعل هویت از جمله عرضه ابزار و خدمات مرتبط ممنوع است.
8-3- مسوولیت جبران خسارت ناشی از نقص الزامات و خطوط اجرایی موضوع مواد 2 و 3 این نظام، در چارچوب قوانین جاری کشور برعهده تامین کننده شناسه و یا ارایه دهنده خدمات نقص کننده آنهاست.
9-3- مرکز ملی فضای مجازی با همکاری قوای مجریه و قضاییه، ظرف 6 ماه از تاریخ مصوبه پیش نویس مقررات و لوایح قانونی لازم برای استقرار نظام هویت معتبر در فضای مجازی کشور را تهیه کند.
10-3- مرکز ملی فضای مجازی گزارشی از اجرای این مصوبه را هر 6 ماه یک بار به شورای عالی فضای مجازی ارایه کند.

ماده 4- نگاشت نهادی
1-4- وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تامین‌کننده شناسه در لایه ارتباطی کشور بوده و مسوولیت تنظیم مقررات و اتخاذ تمهیدات لازم برای اجرای موارد ذیل را برعهده دارد:
1-1-4- حراز هویت متقاضیان و مشترکان داخلی و خارجی خدمات ارتباطی ثابت و سیار و خدمات میزبانی.
2-1-4 احراز هویت برخط موجویت‌های بهره‌بردار خدمات عمومی ارتباطی ثابت و سیار و خدمات میزبانی.
3-1-4- ساماندهی و مدیریت نشانی‌های پروتکل اینترنت و نام‌های دامنه در سطح ملی.
2-4- مرکز ملی فضای مجازی به منظور ایجاد زیست بوم هویت فضای مجازی کشور در خصوص موارد زیر اقدام کند:
1-2-4- احصای فهرست تامین‌کنندگان شناسه لایه «کاربرد»، برای ثبت، اعطای شناسه و گواهی به کلیه موجودیت‌های آن لایه با استفاده از ظرفیت موجود اجرایی و ارایه نگاشت نهادی پیشنهادی به شورای عالی فضای مجازی.
2-2-4- تنظیم و ابلاغ طرح تحول برنامه ملی هویت فضای مجازی.
3-2-4- تصویب و ابلاغ ضوابط و مقررات عمومی زیست بوم هویت فضای مجازی.
4-2-4- نظارت بر حسن اجرای تعهدات تامین‌کنندگان شناسه و تامین کنندگان ملی صفت‌ها.
3-4- وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به منظور استقرار زیست بوم هویت فضای مجازی کشور و در چارچوب ضوابط و مقررات عمومی ابلاغی موضوع بند 3-2-4، نسبت به تعیین حوزه مشخص و متمرکز برای «هماهنگی و برنامه‌ریزی ملی هویت فضای مجازی» با وظایف و اختیارات زیر اقدام کند:
1-3-4- تدوین پیش‌نویس طرح تحول و برنامه ملی هویت فضای مجازی ظرف مدت سه ماه از تاریخ ابلاغ این مصوبه و ارایه به مرکز ملی فضای مجازی برای تنظیم و ابلاغ. در این طرح باید تامین کنندگان ملی صفت‌ها در حوزه‌های مختلف و نگاشت نهادی آنها و نیز خدمات کاربردی مبتنی بر احراز هویت خدمات ارتباطی تعیین و مشخص شوند.
2-3-4- استقرار چارچوب تعامل‌پذیری بین تامین‌کنندگان شناسه، صفت‌ها و دیگر موجودیت‌ها. برای دوره گذار سه ساله، از طریق درگاه واحد بین تامین‌کنندگان شناسه و تامین‌کنندگان صفت‌ها، خدمات ارایه می‌شود.
3-3-4- ارایه گزارش فصلی از اقدامات و پیشرفت کار به مرکز ملی فضای مجازی.
4-4- تامین‌کنندگان شناسه و تامین‌کنندگان ملی صفت‌ها باید ظرف مدت سه ماه از تاریخ ابلاغ طرح تحول و برنامه ملی هویت فضای مجازی موضوع بند 2-2-4، برنامه خود را تدوین و برای تصویب به مرکز ملی فضای مجازی ارایه کنند.

 

علی اصلان شهلا - تاکنون کمیسیون عالی ارتقای تولید محتوای مرکز ملی فضای مجازی، صد بار تشکیل جلسه داده است.

نادر نینوایی - در سال‌های اخیر حواشی زیادی در خصوص وعده‌های مکرر و بزرگ پیرامون مذاکره مقام‌های ایرانی با شبکه‌های اجتماعی مختلف از جمله توییتر، تلگرام و اینستاگرام در رسانه‌ها منتشر شده و گاهی در لفافه و گاهی به شکل علنی مقام‌های کشور خبر از مذاکره با شبکه‌های اجتماعی خارجی داده‌اند.