احسان چیتساز در واکنش به برداشتهای رسانهای از گفتوگوی تلویزیونی خود تأکید کرد که وزارت ارتباطات اساساً قائل به اینترنت طبقاتی نیست؛ چرا که اینترنت طبقاتی بهزعم او معادل تبعیض، محدودسازی بخشی از شهروندان و اعطای امتیاز به گروهی خاص است.
اما نکته کلیدی در ادامه توضیحات او نهفته بود؛ جایی که «منطقه آزاد سایبری» نهتنها نفی نشد، بلکه بهعنوان نقطه مقابل اینترنت طبقاتی معرفی شد: فضایی ویژه برای نوآوری، جذب سرمایه و توسعه کسبوکارهای فناورانه، با محدودیتهای کمتر و فرصتهای بیشتر برای همه.
این روزها اما شواهد متعددی از شکلگیری فضاهایی با دسترسی متفاوت به اینترنت بینالملل در کشور قابل مشاهده است. از اتاق بازرگانی و برخی دانشگاهها گرفته تا وزارتخانهها و نهادهای تخصصی، مکانهایی مشخص ایجاد شدهاند که امکان دسترسی پایدارتر یا مستقیمتر به اینترنت بینالملل را فراهم میکنند؛ مکانهایی که اگرچه در اسناد رسمی «منطقه آزاد سایبری» نامگذاری نشدهاند، اما از منظر کارکردی، واجد همان ویژگیها هستند.
نمونه شاخص این وضعیت، اقدام وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی است. در شرایطی که بخش قابل توجهی از فعالان حوزه گردشگری با اختلال یا قطع دسترسی به اینترنت مواجه بودهاند، این وزارتخانه با راهاندازی «سالن اینترنت» عملاً یک نقطه دسترسی ویژه برای آژانسهای مسافرتی ایجاد کرده است.
در همین رابطه حرمتالله رفیعی، رئیس انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی ایران، صراحتاً این اقدام را تأیید میکند. به گفته او، از ۲۵ دیماه سال گذشته و در پی درخواست فعالان گردشگری، سالنی در وزارت میراث فرهنگی برای دسترسی دفاتر خدمات مسافرتی به اینترنت بینالملل تدارک دیده شده است؛ سالنی که کارکرد آن محدود به صدور بلیت، اتصال به سامانههایی مانند آمادئوس، پیگیری امور ویزا و دسترسی به ایمیلهای کاری است.
از منظر صنفی، این اقدام تلاشی برای جلوگیری از فروپاشی کامل کسبوکارها تلقی میشود. رفیعی هشدار میدهد که با قطع اینترنت، درآمد بسیاری از دفاتر خدمات مسافرتی به صفر رسیده و تداوم این وضعیت میتواند تجربه تلخ دوران کرونا ـ خروج حدود ۵۰ درصد آژانسها و نیروی انسانی از بازار ـ را تکرار کند.
اما از منظر سیاست عمومی، همین «راهحل اضطراری» پرسشبرانگیز است، کمااینکه از اتاق بازرگانی خبر میرسد که دسترسیهای ایجاد شده در این مناطق، با اما و اگرهایی مواجه است و اطلاع زیادی از وضعیت سایر استانها و مشاغل و کسبوکارها نیست.
