تبعات قطع اینترنت از سیاست و ورزش تا معیشت مردم
در شرایطی که اظهارات رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین درباره استفاده بیست دقیقهای تجار از اینترنت بینالمللی آن هم در حضور ناظران، واکنشهای زیادی را به دنبال داشت، انتشار خبرهایی درباره صادر نشدن ویزای ملیپوشان کشتی برای حضور در مسابقات خارجی بر شگفتیهای مربوط به آثار قطع اینترنت افزود و نشان داد این وضعیت تا چه حد و در چه گسترهای میتواند پیامدهایی پیدا و پنهان بر جای گذارد.
«با گذشت چند هفته از آغاز اعتراضها و سپس به آشوب کشیدهشدن آنها در کشور هنوز دسترسی کامل و پایدار به اینترنت بینالمللی برقرار نشده است هرچند طی روزهای اخیر کاربران از اتصالهای قطرهچکانی به شبکههای اجتماعی فیلترشده، ابزارهای هوش مصنوعی و دیگر اجزای مشمول محدودیت دسترسی خبر دادهاند، اما هنوز بخش زیادی از مردم دسترسی پایدار به اینترنت بینالملل ندارند»؛ این توصیف وضعیت اینترنت کشور در روزنامه «قدس» است.
به نوشته این روزنامه، با طولانیتر شدن مساله عدم دسترسی به اینترنت و محدودیتها موج مهاجرت و تغییر شغل با انگیزه تداوم جریان کاری و مالی در میان کسبوکارهای مبتنی بر اینترنت، فعالان حوزه هوش مصنوعی و فناوری و برخی فعالان بازارهای مالی از سوی کارشناسان گزارش شده است.
خسارتهای بیاینترنتی برای اقتصاد خرد و کلان
«آرمان ملی» در شماره امروز خود تاثیر محدودیتهای اینترنتی بر زندگی و اقتصاد جامعه را بررسی کرده است. به نوشته این روزنامه به نقل از «هادی حقشناس» کارشناس اقتصادی و استاندار گیلان، «ما وقتی عضو FATF نشدیم پرهزینه شدیم، نمیتوانیم از شبکههای بانکی دنیا استفاده کنیم مفهوم قطعی اینترنت هم این است که نمیتوانیم معاملات آنلاین یا بر خط با دنیا یا داخل کشور انجام دهیم. در اینکه قطعی اینترنت بسیار پرهزینه است، منجر به کندی تجارت میشود و منجر به جدایی فروشنده و خریداران میشود تردیدی وجود ندارد؛ لذا این قطعی نمیتواند در بلندمدت ادامه پیدا کند.»
قدس در گزارشی با تیتر «اقتصاد در خماری اینترنت» با یادآوری اظهارات «سیدستار هاشمی» وزیر ارتباطات درباره برآورد زیان روزانه ۵ هزار میلیارد تومانی قطع اینترنت برای اقتصاد کلان، گفتوگویی با «محمدباقر گیلانی» کارشناس هوش مصنوعی و اینترنت داشته که در بخشی از آن آمده است: عمده کسبوکارهای دیجیتال و اینترنتبنیان با چالشهای مالی ریشهای مواجهاند؛ پس از جنگ ۱۲ روزه ۶ ماه طول کشیده است تا کسبوکارها بتوانند ضررهای گذشته و عوارض ایجادشده در مسیر ایفای تعهدات خود را در خارج و داخل کشور حل کنند.
به گفته گیلانی، در حال حاضر به دلیل قطعی اینترنت و عدم دسترسی گسترده مخاطبان به بسترهای فضای مجازی، ارائهدهندگان خدمات این حوزه و دیجیتال مارکترها به تعدیل نیرو و انحلال کسبوکار خود مبادرت ورزیدهاند و عمده واحدهای صنعتی و برندها در شرایط کنونی، ردیف بودجه خود در حوزه فروش فضای مجازی و… را قطع کردهاند. قطع دسترسی به اینترنت بینالمللی و ابزارهای هوش مصنوعی موجب شده بخشهای دیگری مانند کسبوکارهای پژوهشمحور و روند تحقیق و پژوهشهای دانشگاهی با تعطیلی و تعلیق مواجه شوند.
«محمدحسین سمندی» مشاور حوزه کسبوکار نیز با اشاره به تبعات ایجاد شده و خسارتهای وارده به کسبوکارهای برخط و کارگزاران و مجموعههای فعال در حوزه تولیدکنندگی محتوا به قدس گفته است: همه کسبوکارهای برخط در انتظار اتصال به بسترهای فیلتر و مسدود شده هستند تا بتوانند جریان کسبوکار و فروش خود را در سکوی اینستاگرام و وبسایتها از سر بگیرند؛ چون تضعیف انگیزه، بیحوصلگی مردم و نارضایتی آنها از این وضعیت برای سفارش کالا و خدمات مشهود است.
بستههای دولت برای نجات اقتصاد دیجیتال
«۸ بسته برای نجات اقتصاد دیجیتال» یکی از عناوین صفحه نخست روز چهارشنبه روزنامه «ایران» بود که تازهترین اظهارات سخنگوی دولت درباره اقدامات دستگاه اجرایی برای کمک به کسبوکارهای اینترنتپایه را انعکاس داده و به نقل از «فاطمه مهاجرانی» آورده است: «این بستهها برای جبران مشکلات ناشی از قطع اینترنت کسبوکارهای اقتصاد دیجیتالِ بومی، حمایت از افزایش کیفیت محصولات تولیدی آنها، کمک به افزایش تولید شرکتهای دانشبنیان و همچنین حمایت از صادرات محصولات دانشبنیان طراحی شده است.»
به نوشته ایران، «حسین افشین» معاون علمی رئیسجمهور با اشاره به فعالیت حدود ۳ هزار و ۶۰۰ شرکت دانشبنیان نوپا که تاکنون از تسهیلات صندوق نوآوری و شکوفایی استفاده نکردهاند، میزان تسهیلات اختصاص یافته به آنها را بین ۵۰۰ میلیون تا ۲ میلیارد تومان دانست .در این طرح ۵۰ درصد درآمد سه سال گذشته شرکتها بهعنوان تسهیلات در نظر گرفته میشود و اگر شرکتی هیچ درآمدی دریافت نکرده باشد، میتواند برای تسهیلات ۵۰۰ میلیون تومانی درخواست دهد.
اینترنت؛ کالایی که مصرفش فقیر و غنی نمیشناسد
«دنیای اقتصاد» در گزارشی با عنوان «نفوذ اینترنت در همه دهکها» از به حداقل رسیدن شکاف فقیر و غنی در بهرهگیری از فضای مجازی خبر داده و نوشته است: شکاف مصرف اینترنت میان دهکهای درآمدی و همچنین میان ساکنان شهر و روستا طی یک دهه گذشته بهطور چشمگیری کاهش یافته است.
بررسیهای دنیایاقتصاد، نشان میدهد نسبت مصرف اینترنت دو دهک بالای درآمدی به دو دهک پایین از ۴۸برابر در سال۱۳۹۲ به ۲.۴برابر در سال۱۴۰۳ رسیده و فاصله هزینه اینترنت خانوار شهری و روستایی نیز از ۱۰.۸برابر به ۱.۶برابر کاهش یافته است. در عینحال مصرف اینترنت از سال۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ حدود ۳۰برابر افزایش یافته، درحالیکه مصرف سایر کالاها و خدمات فرهنگی و تفریحی در همین دوره با افت ۳۵درصدی مواجه بوده است.
این روند نشان میدهد اینترنت بهتدریج جایگزین دیگر خدمات فرهنگی و تفریحی شده و با گسترش ضریب نفوذ آن در سراسر کشور، ضمن افزایش وابستگی عمومی به اینترنت، به کاهش شکاف فرهنگی و شکلگیری نوعی همگرایی ذهنی میان شهر و روستا و همچنین میان فقیر و غنی انجامیده است. در این شرایط قطع اینترنت اثر فراگیری در رفتار همه خانوارها دارد.
بازار داغ فیلترشکنفروشها
به گزارش دنیای اقتصاد، اینترنت در هفتههای اخیر نهتنها کند شده، بلکه به تجربهای ناپایدار و فرساینده بدل شده است. کاربران با اتصالهایی مواجهاند که مدام قطع و وصل میشود و دسترسی به اینترنت بینالملل به لحظههایی کوتاه، شکننده و غیرقابل پیشبینی محدود شده است. در چنین شرایطی وصل شدن خود به هدف تبدیل شده است و بسیاری از مردم بهدنبال فیلترشکنی هستند که حتی برای دقایقی آنها را از این انسداد خارج کند.
این روزنامه مینویسد: در شرایطی که اینترنت بینالملل ناپایدار است، فروش فیلترشکنهایی که هیچ تضمینی هم به وصل شدن ندارند، داغ شده است؛ بهگونهایکه در بازار سیاه قیمتها بین ۴۰۰ هزار تا ۱۰میلیون تومان متغیر است. عجیب آنکه سرویس «نصب فیلترشکن در محل» هم اضافه شده است.
تیمی که به خاطر بیاینترنتی از مسابقات جاماند
تبعات قطع اینترنت برای تیمهای ورزشی ایران موضوعی بود که روزنامه «اعتماد» روز چهارشنبه به آن پرداخته است: «سفارت روسیه ویزای کاروان کشتی آزاد ایران جهت حضور در مسابقات کشتی این کشور که قرار است از تاریخ امروز هشتم بهمن تا سیزدهم در شهر کراسنویارسک برگزار شود را صادر نکرده است.»
منابع آگاه به روزنامه اعتماد گفتند: سفارت کرواسی هم در ایران در پاسخ به درخواستهای مکرر فدراسیون کشتی و وزارت امور خارجه اعلام کرده است ما به اینترنت دسترسی نداریم تا بتوانیم مدارک را به زاگرب ارسال کنیم.
البته روزنامه ایران در گزارش مرتبط خود با این رویداد به نقل از سخنگوی فدراسیون کشتی خبر داده «فدراسیون کشتی و کمیته بینالملل در زمان مقتضی تمامی امور مربوط به صدور ویزا را انجام دادهاند و تا این لحظه نیز هیچگونه مشکل یا خبر نگرانکنندهای در این باره به فدراسیون اعلام نشده است. حتی از طریق وزارت امور خارجه نیز پیگیر موضوع هستیم. اگر حتی یک روز پیش از شروع مسابقات ویزا صادر شود، تیم راهی کرواسی خواهد شد.»
تبعات سیاسی و رسانهای قطع اینترنت
علاوه بر زیانها و هزینههای اقتصادی قطع اینترنت، تبعات سیاسی آن نیز از نگاه برخی دور نمانده است. «کامبیر نوروزی» حقوقدان در سرمقاله «شرق» مینویسد: قطعی اینترنت، به عمد یا غیرعمد، کاری کرده است که در شرایط تاریخی فعلی کشور، صداهایی بیشتر شنیده شوند که به عمد یا غیرعمد کمر به ویرانی ایران از طریق بمبها، موشکها و گلولههای دولت خارجی بستهاند. سیاستگذاران ایرانی شاید نگران آن هستند که با برقراری اینترنت، بخشی از محتوای شبکههای اجتماعی علیه کشور و نظام و مبلغ آشوب و خشونت باشند. نگرانی بیموردی است؛ این کار را همان تلویزیونها {سانههای فارسیزبان خارج از کشور} دارند انجام میدهند. قطعی اینترنت فقط صدای ایراندوستان واقعی را در تقابل با ایرانفروشان طرفدار مداخله نظامی خاموش میکند.
«روایتی از ناظران خاموش» عنوان تکنگاری بود که در روزنامه اعتماد به قلم «فاطمه کریمخان» انتشار یافت و در بخشی از آن میخوانیم: اولینبارمان که نبود؛ قبلا در طول جنگ تابستان رخ داده بود. قبل از آن در طول اعتراضات سال ۱۴۰۱، قبلتر در جریان اعتراضات سال ۹۸، ۹۶، ۸۸، البته هرگز به این بدی نبوده است. هرگز این همه طولانی و «غیرقابل دور زدن» نبود. حتی شبکه اینترانت داخلی که در طول اعتراضات ۱۴۰۱ فعال بود هم اینبار کار نمیکرد.
شنبه، سه روز بعد از شروع قطعی اینترنت، از این شماره تلفن به شماره تلفن بعدی، در تلاش بودم ببینم آیا اینترنت در دفترهای رسانهها کار میکند یا نه؟ در طول اعتراضات ۱۴۰۱، ۱۳۹۸ و ۱۳۹۶ کار میکرد. دوستی در دفتر روزنامه میگوید هیچ جا اینترنت نیست. صفحات را روی فلشمموری بیاورید صفحهبندی، روزنامه هم اینترنت ندارد…
