شکست پنجمین پرتاب؛ ۴۰ ماهواره آمازون به مدار نرسیدند

موشک ولکانِ شرکت یونایتد لانچ الاینس (ULA)، سرمایهگذاری مشترک بوئینگ و لاکهید مارتین، اندکی پس از پرتاب از فلوریدا دچار نقص فنی شد و نتوانست محموله 40 ماهوارهای آمازون را در مدار قرار دهد.
این موشک روز یکشنبه، 15 نوامبر 2026، از مجتمع پرتاب فضایی 41 در ایستگاه نیروی فضایی کیپ کاناورال به فضا پرتاب شد، اما حدود 10 دقیقه پس از پرواز از کار افتاد. علت این اختلال هنوز مشخص نشده است.
این حادثه نخستین شکست مأموریت پرتابی ULA به شمار میرود و ضربهای به برنامه این شرکت برای آغاز پرتابهای منظم ماهوارههای شبکه اینترنتی لئو آمازون وارد کرده است.
ULA در بیانیهای اعلام کرد: براساس دادههای دریافتی از مدیر پرتاب، تأیید میکنیم که موشک ولکان که از مجتمع پرتاب فضایی 41 پرتاب شده بود، 10 دقیقه پس از پرواز دچار نقص فنی شد و نتوانست مأموریت آمازون را به مدار برساند.
این شرکت افزود: هر پرواز داده تولید میکند و هر پرواز چیزی به ما میآموزد. از آنجا که این ناهنجاری بهتازگی رخ داده است، هنوز داده مشخصی برای درک آنچه امروز اتفاق افتاده، در اختیار نداریم.
این پنجمین پرتاب موشک ولکان از زمان نخستین پرواز آن در سال 2024 و نخستین مأموریت این موشک طی 9 ماه گذشته بود. وقفه در پرتابها به تحقیقات فنی جداگانه درباره بوسترهای جانبی موشک و موتورهای اصلی BE-4 مربوط میشد؛ موتورهایی که شرکت فضایی بلو اوریجین، متعلق به جف بزوس، بنیانگذار آمازون، تأمین میکند.
بوسترها و موتورها پس از بروز مشکلاتی در دو پرواز قبلی ولکان، از جمله مأموریتی در فوریه برای نیروی فضایی ایالات متحده، زیر ذرهبین قرار گرفته بودند. هر دو مأموریت با موفقیت محمولههای خود را به مدار رساندند، اما پنتاگون هنوز پرتاب محمولههای امنیت ملی با این موشک را تأیید نکرده بود و برای ارزیابی عملکرد آن، منتظر نتیجه مأموریت آمازون بود.
جسیکا رای، سخنگوی ULA، در ماه اوت به رویترز گفت موشک نیو گلنِ بلو اوریجین که از موتور BE-4 استفاده میکند، در ماه مه روی سکوی پرتاب دچار انفجار شد و تحقیقات، موتور را علت حادثه تشخیص داد. پس از آن، بلو اوریجین موتورهایی را که برای استفاده در موشک ولکان به ULA تحویل داده بود، اصلاح کرد.
هنوز مشخص نیست که موتورهای BE-4 در شکست مأموریت روز یکشنبه نقشی داشتهاند یا نه. به نظر میرسد اختلال پس از جدایی مرحله دوم موشک ــ بخشی که ماهوارههای آمازون را حمل میکرد ــ از مرحله نخست که با موتورهای BE-4 کار میکند، رخ داده است.
این شکست در حالی روی داده که آمازون برای استقرار ماهوارههای خود به ارائهدهندگان پرتاب شخص ثالث وابسته است و برخی از این شرکتها با توقف پروازها یا شکست مأموریت روبهرو شدهاند. موشک نیو گلن نیز در ماه مه، چند روز پیش از پرتاب ماهوارههای آمازون لئو، منفجر شد.
اختلالهای پرتاب بارها روند آمازون برای رقابت با شبکه اینترنتی استارلینکِ اسپیسایکس را با مانع روبهرو کردهاند. استارلینک بیش از 11 هزار ماهواره و میلیونها مشتری در سراسر جهان دارد.
از سال 2025 تاکنون، 398 ماهواره لئو در 14 پرتاب به فضا فرستاده شدهاند؛ رقمی که حدود 12 درصد از برنامه آمازون را تشکیل میدهد. این شرکت امیدوار است امسال خدمات اولیه اینترنتی خود را راهاندازی کند.(تسنیم)