دستکاری حساب رئیس‌جمهور آذربایجان؛ حمله یا نقص فنی؟

تغییر پیوندهای قدیمی در حساب کاربری رئیس‌جمهور آذربایجان، فرضیه حمله سایبری یا نقص فنی را مطرح کرد.

در تاریخ پانزدهم نوامبر، شماری از پیوندهای اینترنتی موجود در پیام‌های قدیمی حساب کاربری «الهام علی‌اف» رئیس‌جمهور آذربایجان در شبکه اجتماعی «ایکس» (توئیتر سابق)، کاربران را به فیلم‌های سیاست‌مداران مخالف دولت و وبلاگ‌نویسان منتقد و همچنین تصاویر تجمعات اعتراضی هدایت کرد.

این پیام‌ها عمدتاً به سال‌های 2010 و 2011 میلادی مربوط می‌شوند و پیوندهای آن‌ها به فیلم‌های «علی کریملی» رئیس حزب جبهه خلق جمهوری آذربایجان و دو وبلاگ‌نویس یعنی «مهمان حسین‌اف» و «قابیل ممدوف» منتهی می‌شدند.

متن اصلی پیام‌ها هیچ تغییری نکرده بود و تنها نشانی مقصد پیوندهای درون آن‌ها تغییر یافته بود. این پیوندهای تغییر یافته چندین ساعت در حساب کاربری باقی ماندند و کاربران این پیام‌ها را در شبکه‌های اجتماعی بازنشر کردند.

در همان شب، سرویس مطبوعاتی ریاست‌جمهوری آذربایجان در اطلاعیه‌ای اعلام کرد: «در حال حاضر حملات سایبری علیه حساب‌های کاربری الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان در شبکه‌های اجتماعی مشاهده می‌شود و از سوی نهادهای ذی‌ربط، اقدامات مقتضی برای جلوگیری از این حملات و بررسی آن‌ها در حال انجام است.»

در این بیانیه گفته نشده که کدام بسترها هدف قرار گرفته‌اند، حمله چگونه انجام شده و چه کسی پشت آن است. در همان روز، رویداد مشابهی برای شماری از حساب‌های مشهور در جهان رخ داد و این پرسش مطرح شد که آیا حساب‌های رئیس‌جمهور واقعاً هک شده‌اند، یا این اتفاق نتیجه یک حفره امنیتی جهانی است که از «دونالد ترامپ» تا شرکت «مک‌دونالد» به بسیاری آسیب زده است؟

ماجرای تغییر پیوندها در حساب‌های ترامپ، بیل گیتس و شرکت‌های بزرگ

بر اساس تحقیق شبکه «سی‌ان‌ان» که در پانزدهم نوامبر منتشر شد، در پایان روز یکشنبه، پیوندهای موجود در پیام‌های قدیمی سیاست‌مداران، نهادهای دولتی و شرکت‌ها در شبکه «ایکس»، کاربران را به فیلم‌ها، تصاویر و وب‌سایت‌های بی‌ربط هدایت کردند.

در این میان، حساب شخصی «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا بیشترین آسیب را دید و پیوندهای دست‌کم 12 پیام وی به سایت‌های دیگری منتهی شدند.

پیوندهای پیام‌های سال 2010 «بیل گیتس» و سال 2011 «جاستین ترودو» نخست‌وزیر پیشین کانادا نیز تغییر کردند. همچنین پیوند پیام سال 2011 شرکت «برگر کینگ» درباره نشانی رستوران‌ها، به فهرست اردوگاه‌های کار اجباری نازی‌ها و پیوند پیام «مک‌دونالد» به صفحه‌ای درباره حملات 11 سپتامبر منتهی شد.

در این فهرست، پیام‌های «اف‌بی‌آی»، وزارت دفاع آمریکا و «مایک پنس» معاون پیشین رئیس‌جمهور آمریکا نیز قرار دارند. تمامی این پیوندها با سامانه «بیت‌لی» (Bitly) کوتاه شده بودند؛ خدماتی برای تبدیل نشانی‌های طولانی به پیوند کوتاه که در سال‌های 2009 تا 2014 در شبکه «ایکس» یا همان «توئیتر» سابق کاربرد گسترده‌ای داشت.

به گزارش سی‌ان‌ان، مهلت پیوندهای «بیت‌لی» منقضی نمی‌شود و کاربران پولی می‌توانند نشانی مقصد پیوند را تغییر دهند. شرکت «بیت‌لی» اعلام کرد «مشکلی را یافته که به افراد بدخواه اجازه می‌داد از برخی پیوندهای قدیمی و غیرفعال دوباره استفاده کنند.»

این شرکت حساب‌های تغییر‌دهنده پیوندها را متوقف و آن پیوندها را غیرفعال کرد، اما نگفت چه کسی پشت این اقدام بوده است.

سوء استفاده از حفره امنیتی بدون نیاز به رمز عبور حساب‌ها

برای چنین حمله‌ای، نیازی به سرقت رمز عبور حساب کاربری نیست؛ پیام به همان شکل باقی می‌ماند و تنها نشانی پشت پیوند کوتاه تغییر می‌کند و مخاطب روی پیام 15 سال پیش رئیس‌جمهور کلیک می‌کند، اما وارد صفحه دیگری می‌شود.

«عثمان گوندوز» کارشناس فناوری اطلاعات نیز مشکل را نه در تصرف حساب‌ها، بلکه در حفره امنیتی «بیت‌لی» می‌بیند. وی به نهادها توصیه کرد پیوندهای قدیمی را بررسی کنند، موارد پرخطر را از کار بیندازند و تا حد امکان از دامنه‌های خود استفاده کنند.

«آری لایتمن» استاد رسانه‌های دیجیتال دانشگاه «کارنگی ملون» نیز به سی‌ان‌ان گفت که هیچ‌کس بر بسیاری از حساب‌های قدیمی نظارت نمی‌کند و این امر «مشکل‌ساز» است.

نهادهای رسمی جمهوری آذربایجان هنوز تایید نکرده‌اند که رخداد حساب رئیس‌جمهور با حفره «بیت‌لی» مرتبط است و سرویس مطبوعاتی ریاست‌جمهوری نیز توضیح بیشتری نداده است.

چه کسانی در فیلم‌های منتشرشده حضور دارند؟

افراد حاضر در این فیلم‌ها از سرسخت‌ترین منتقدان حاکمیت جمهوری آذربایجان هستند. «علی کریملی» رئیس حزب جبهه خلق از نوامبر 2025 در زندان است و به اقدامات معطوف به تصرف قهرآمیز قدرت متهم شده است، اما وی این اتهام‌ها را ساختگی و سیاسی می‌خواند.

تحقیقات پرونده در ماه اکتبر پایان یافت و در صورت اثبات اتهام، ممکن است از 12 سال تا حبس ابد محکوم شود؛ ضمن آنکه در 12 نوامبر جایزه حقوق بشری «ماگنیتسکی» در لندن به وی اهدا شد.

«مهمان حسین‌اف» وبلاگ‌نویس منتقد نیز در سال 2017 به اتهام افترا به دو سال زندان محکوم و در مارس 2019 آزاد شد.

حسین‌اف پس از این رخداد، در فیس‌بوک بابت بازنشر فیلمش به کنایه از رئیس‌جمهور تشکر کرد و نوشت: «سپاسگزارم جناب رئیس‌جمهور!»

همچنین «قابیل ممدوف» وبلاگ‌نویس مقیم خارج، در جمهوری آذربایجان غیابی محاکمه شده و دادگاه جرایم سنگین باکو وی را غیابی به 16 سال حبس محکوم کرده است.

معنای واژه «حمله سایبری» و پیشینه هدف قرار گرفتن رسانه‌ها

مقامات جمهوری آذربایجان در دو ماه اخیر برای دومین بار از «حمله سایبری» سخن می‌گویند.

در 13 اکتبر به بیش از 100 وب‌سایت دولتی حمله شد و آن زمان «سرویس دولتی ارتباطات ویژه و امنیت اطلاعات» زمان آغاز حمله، سامانه‌های هدف و محدود بودن تاثیر آن را اعلام کرد و حمله را به یک «گروه هکری خارجی» بی‌نام نسبت داد. اما گروه موسوم به «تیم 313» (313 Team) که گفته می‌شود در عراق فعالیت می‌کند، مسئولیت را بر عهده گرفت و دلیل آن را ممنوعیت حجاب در مدارس جمهوری آذربایجان اعلام کرد.

در اطلاعیه حساب‌های رئیس‌جمهور چنین جزئیاتی نیست. حملات به حساب‌های شبکه‌های اجتماعی در جمهوری آذربایجان پیش‌تر عمدتاً رسانه‌های مستقل را هدف می‌گرفت.

طبق اعلام «کمیته حفاظت از روزنامه‌نگاران» (CPJ)، در ژوئن 2020 تقریباً تمام مطالب آذربایجانی «میدان تی‌وی» در فیس‌بوک حذف شد.

در اوت امسال نیز هشت رسانه آذربایجانی در تبعید در بیانیه‌ای مشترک اعلام کردند که پس از شکایت‌های هماهنگ حق نشر، چندین حساب فیس‌بوک و اینستاگرام آن‌ها مسدود شده است.

این بار هدف، حساب شخص رئیس‌جمهور بوده و هنوز مشخص نیست چه کسی پیوندها را تغییر داده و چرا فیلم‌های مخالفان را برگزیده است و «بیت‌لی» نیز مالکان حساب‌های متوقف‌شده را فاش نکرده است.(تسنیم)

عضویت در تلگرام آی تی آنالیز

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا