آغاز انتقال سهمیه بنزین از کارت سوخت به کارتبانکی
کارتبانکی در کنار کارت سوخت
براساس آییننامه اجرایی طرح، وزارت اقتصاد با همکاری وزارت ارتباطات، شرکت ملی پالایش و پخش، فراجا و بانک مرکزی موظف هستند «سوئیچ سهمیه سوخت» را ایجاد کنند؛ سامانهای که اطلاعات خودرو، مالک، سهمیه و پرداخت را به یکدیگر متصل میکند. در این سازوکار امکان ثبت کارتبانکی بهرهبردار خودرو نیز وجود دارد و درصورت تغییر مالک خودرو سهمیه به مالک جدید منتقل خواهد شد.بهاینترتیب، نقش کد ملی در مرحله فعلی بیشتر شناسه اتصال کارتبانکی به مالکیت خودرو و سهمیه است، نه اینکه برای هر شهروند یک سهمیه مستقل بنزین ایجاد شود.
جزئیات طرح بنزین جدید
عبدالحسین همتی، دبیر کمیسیون انرژی مجلس درباره جزئیات انتقال سهمیه سوخت به کارتبانکی، گفت: در 5استانی که بهصورت آزمایشی مشمول اجرای طرح هستند، تا آخر مهرماه باید همه سوختگیری با شیوه جدید انجام شود و پسازآن بهتدریج تا پایان سال باید این طرح در سایر نقاط کشور اجرا شود.او درباره جزئیات این طرح اظهار کرد: کل سهمیه بنزین 60لیتری 1500تومانی و 50لیتری 3هزارتومانی که اکنون در کارت سوخت مالک خودرو شارژ میشود به کارتبانکی مالک یا بهرهبردار خودرو سوئیچ خواهد شد و بنزین نرخ سوم 10هزارتومانی همچنان با کارت سوخت جایگاه قابلاستفاده است اما در ادامه بنزین نرخ سوم نیز مانند استان کرمان با سهمیه مشخص برای هر خودرو به کارتبانکی افراد منتقل خواهد شد.
آزمون یک تجربه قدیمی
این نخستین بار نیست که دولت تلاش میکند سهمیه بنزین را از خودرو جدا و به فرد متصل کند. در سال ۱۴۰۰ طرح «بنزین برای همه» در کیش بهصورت آزمایشی اجرا شد و به دارندگان کد ملی، چه صاحب خودرو و چه فاقد خودرو، سهمیه ماهانه ۲۰ لیتر بنزین تعلق گرفت. هدف اصلی آن، توزیع یارانه بنزین میان همه شهروندان بود، نهفقط مالکان خودرو.
این طرح پس از چندماه متوقف و درباره نتایج آن روایتهای متفاوتی منتشر شد، ازجمله گزارشهایی درباره افزایش مصرف در دوره پایلوت. بااینحال، ارزیابی رسمی و جامع دولتی که بتوان براساس آن با قطعیت از «شکست» طرح سخن گفت، بهصورت عمومی منتشر نشده است.
مقصد نهایی کجاست؟
در شرایط فعلی مسیر اجرایی روشنتر از گذشته است: سهمیه همچنان بهخودرو وابسته است اما ابزار شناسایی و پرداخت آن در حال انتقال به شبکه بانکی است. اگر زیرساخت جدید بتواند اطلاعات خودرو، مالک، کد ملی، کارتبانکی و میزان مصرف را در یک سامانه واحد جمع کند، ازنظر فنی مسیر برای تخصیص بنزین به سبک برق خانگی مهیا خواهد شد.
در حال حاضر، مشترک برق خانگی تا میزان مشخصی از برق نسبتا رایگان استفاده میکند و همزمان با افزایش مصرف، هزینه برق او بهصورت پلکانی افزایش مییابد و هر چه رفتار پرمصرفتری داشته باشد، هزینه بالاتری برای برق خواهد پرداخت.
اجرای این رویه در بنزین نیز باعث میشود افراد بهای بنزین را تا میزان مشخصی مثلا تا 60لیتر 1500تومان و 50لیتر بعدی 3هزار تومان پرداخت کنند اما برای پلههای بالاتر رقم بالاتری برای آنها منظور شود. با توجه به اینکه طبق آمار حدود 80درصد مردم اصلا از نرخ سوم بنزین استفاده نمیکنند بهنظر میرسد این شیوه میتواند مانند برق به تنظیم بازار بنزین نیز کمک کند و مردم را بهسوی مصرف درست انرژی سوق دهد.
نکته
در شیوه جدید، باید کارت بانکی و کارت سوخت متعلق به یک کد ملی باشد و امکان سوختگیری با سهمیه دیگران وجود ندارد.(همشهری)
