ضوابط جدید بانک مرکزی برای پلتفورمها: پایان خالیفروشی اینترنتی طلا
به گزارش آیتی آنالیز بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، «ضوابط ناظر بر خزانهداری شمش طلا و نقره توسط اشخاص حقوقی مورد تأیید بانک مرکزی برای سکوهای خرید و فروش طلا و نقره به صورت برخط» را ابلاغ کرد.
بر اساس این ضوابط که در راستای دستورالعمل اجرایی خرید و فروش برخط طلا و نقره (مصوبه هیئت وزیران) تدوین شده، تمام پلتفرمهای خرید و فروش آنلاین طلا ملزم به داشتن پشتوانهی فیزیکی معادل طلای فروخته شده در خزانههای مورد تأیید بانک مرکزی هستند و خالیفروشی طلا به شدت ممنوع اعلام شده است.
طبق ماده (۱) ضوابط ابلاغی، «خزانه» به موسسه اعتباری گفته میشود که در چارچوب مقررات بانک مرکزی، عملیات خزانهداری شامل دریافت، اصالتسنجی و نگهداری شمش استاندارد طلا و نقره و تحویل آن به اشخاص مشمول را انجام میدهد.
مهمترین الزامات این ضوابط برای تضمین پشتوانه فیزیکی طلا عبارتند از:
۱. فعالیت خزانهها با تأیید بانک مرکزی: بر اساس ماده (۲) ضوابط، موسسات اعتباری تنها در صورت داشتن تأییدیه نهایی صلاحیت امنیتی-انتظامی از پلیس فراجا و تأیید بانک مرکزی، مجاز به فعالیت به عنوان خزانه برای سکوهای طلا هستند و فهرست خزانههای مجاز به صورت عمومی اطلاعرسانی میشود.
۲. اصالتسنجی اجباری شمشها: خزانه مکلف است برای انجام فرآیند اصالتسنجی طلای تحویلی، نسبت به انعقاد قرارداد سهجانبه با عامل اصالتسنجی (آزمایشگاههای مورد تأیید سازمان ملی استاندارد) اقدام کند.
۳. ثبت لحظهای در سامانه ناظر: بر اساس ماده (۳) ضوابط، خزانه موظف است کلیه اطلاعات مرتبط با دریافت و تحویل شمشهای طلا را در سامانه ناظر ثبت کند و از طریق زیرساختهای ارتباطی امن اختصاصی مانند MPLS به این سامانه متصل باشد. این سامانه که توسط بانک مرکزی طراحی خواهد شد، به صورت لحظهای موجودی طلا را با تعهدات پلتفرمها تطبیق میدهد.
۴. محدودیت فروش بر اساس ظرفیت آزاد: بر اساس تعاریف ضوابط، «ظرفیت آزاد» به میزان طلایی گفته میشود که مازاد بر تعهدات پلتفرم نسبت به مشتریان بوده و نزد خزانه نگهداری میشود. خزانه تنها به اندازه این ظرفیت آزاد مجاز به تأیید فروش برای پلتفرمهاست. به عبارت دیگر، هیچ پلتفرمی نمیتواند بیش از میزان طلای فیزیکی که در خزانه دارد، طلا بفروشد.
۵. پوشش بیمهای اجباری: خزانه موظف است نسبت به انجام پوشش بیمهای متناسب با موجودی شمشهای طلا و نقره نزد خود اقدام کند تا از داراییهای مشتریان در برابر مخاطرات احتمالی محافظت شود.
۶. مهلت دو ماهه برای تطبیق با ضوابط: بر اساس بند (۱۱) ضوابط، اشخاص مشمول موظفند حداکثر ظرف دو ماه از زمان ابلاغ، هرگونه طلایی که نزد خزانه دارند را با شمشهای استاندارد مطابق تعریف بانک مرکزی جایگزین کنند. همچنین پلتفرمهای فعال پیش از این نیز دو ماه فرصت دارند فعالیت خود را با ضوابط جدید تطبیق دهند.
این ضوابط در هفتمین جلسه مورخ ۱۴۰۵/۰۳/۱۸ هیئتعامل بانک مرکزی به تصویب رسیده است.
گفتنی است پیش از این، فعالان صنفی نسبت به پدیده «خالیفروشی» در برخی پلتفرمهای آنلاین طلا هشدار داده بودند که در آن، پلتفرمها بدون داشتن پشتوانه فیزیکی طلا، اقدام به فروش به مشتریان میکردند و نقدشوندگی سرمایه مردم را با خطر مواجه میساختند. ضوابط جدید بانک مرکزی با هدف پایان دادن به این رویه و ایجاد شفافیت و امنیت در معاملات آنلاین طلا طراحی شده است.
