فناوری قطع استارلینک را داریم/کاخ سفید برای تقویت VPN در ایران جلسه گذاشت

وی با اشاره به همکاری با دولت گفت: با دفتر رئیس‌جمهور درحال پیگیری برگزاری جلسه شورای عالی فضای مجازی هستیم.

وی همچنین با تاکید بر اینکه امنیت ملی شوخی بردارد نیست گفت: درباره اینترنت بین‌الملل نهادهای مختلف تصمیم گیری می‌کنند.

سید محمدامین آقامیری در پاسخ به پرسشی درباره ریشه داخلی اختلالات شبکه، با تأکید بر لزوم پاسخگویی نهادهای متولی، اظهار داشت: ما خروجی‌های شبکه را ارزیابی می‌کنیم که آنچه مردم مشاهده می‌کنند، کیفیت متناسبی دارد یا خیر. حالا باید بررسی کنیم ریشه این اختلال کجاست؛ شبکه داخل کشور ابعاد مختلفی دارد. ما اینترنت را داریم، درگاه اینترنت و بحث IXP را داریم، لایه انتقال (Transmission)، لایه تجمیع، لایه دسترسی و تجهیزاتی مثل DNS و چیزهای مختلف را در شبکه داریم. متولی کیفیت شبکه، وزارت ارتباطات و تنظیم مقررات است که گزارش‌های خوبی هم فصلی منتشر می‌کنند، ولی باید ببینیم کجای شبکه مسئله دارد.

وی افزود: یک موقع شما می‌گویید در لایه دسترسی مسئله است که مربوط به اپراتورهای موبایل و ثابت است؛ در لایه تجمیع هم که از پنج عضو هیئت‌مدیره آن، دوتا توسط دولت تعیین می‌شود. باقی لایه‌ها اعم از اینترنت، هسته و ترانسمیشن، همگی در واقع زیر نظر شرکت زیرساخت است. لذا تأکید می‌کنم اگر در هر جای این زنجیره اختلال وجود دارد، حتماً باید برطرف شود و اصلاً قابل‌قبول نیست که ما کیفیت نامناسبی را به مردم ارائه دهیم و کارش را انجام ندهیم.

چرا سیاست‌های گذشته نیازمند بازنگری شد؟

دبیر شورای عالی فضای مجازی در واکنش به پرسشی پیرامون کارآمدی سیاست‌های فعلی فیلترینگ گفت: گزارش‌های متعددی می‌آید و در مورد درصد استفاده از فیلترشکن‌ها اختلاف‌نظر وجود دارد. من از همه خبرنگاران درخواست دارم کمک کنند تا مسئولین و رسانه‌ها آمار را مستند اعلام کنند و کسی عدد را از روی هوا اعلام نکند. اما نکته مهم این است که سیاست‌های موجود چالش‌هایی داشت و در همین دولت با همین دغدغه که آیا این سیاست قبلی جواب داده یا نه، بحث شد که آیا می‌شود بهبودهایی داد و تغییراتی انجام شود. در واقع، تصویب سند ۳۲ بندی، پاسخ به همین سوالی بود که شما فرمودید.

واکنش به کشک خواندن مبارزه با استارلینک

آقامیری در واکنش به اظهارات برخی در فضای مجازی که مبارزه با استارلینک را «کشک» خوانده بودند، تصریح کرد: اینکه شخصی گفته است مبارزه با استارلینک کشک است، ایشان یک فرد سیاسی است و بعید می‌دانم تخصص فنی داشته باشد؛ نظرش برای خودش محترم است، ولی ما کار خودمان را انجام می‌دهیم. از لحاظ فنی هم دوستان فنی می‌دانند این حرف که بگویند یک فناوری وجود دارد و هیچ کاری نمی‌شود کرد، نادرست است؛ هر فناوری با فناوری قابل مدیریت است.

تشکیل جلسه در کاخ سفید برای تقویت فیلترشکن‌ها در ایران

وی با تشریح ابعاد اقتصادی پروژه‌های فیلترشکن گفت: فیلترشکن هزینه دارد؛ هزینه سنگینی هم دارد. این هزینه را یکی باید بدهد. طبق نظرسنجی‌هایی که انجام شده، اکثریت مطلق مردم از نسخه‌های رایگان استفاده می‌کنند. سوال اصلی این است که چه کسی هزینه سایفون را می‌دهد؟ آمریکا می‌دهد. کاخ سفید در سال ۱۴۰۱ جلسه تشکیل داد برای تقویت این فیلترشکن‌ها. سوال من اینجاست که از کی تا حالا کاخ سفید نگران مردم ما شده است؟

آمریکا دلسوز مردم ما نیست، دغدغه‌اش حذف تمدن ایران است

رئیس مرکز ملی فضای مجازی با انتقاد شدید از مواضع کشورهای غربی گفت: تو در مدرسه میناب و در نقاط دیگر، بچه ما را شهید کردی، رهبر ما را شهید کردی، مردم ما را به خاک و خون کشیدی؛ حالا نگران چی هستی که پول وی‌پی‌ان می‌دهی؟ گردش مالی که در کشور ما برای این موضوع هست، ناچیز است در مقابل گردش مالی که در آمریکا برای وی‌پی‌ان داخلی‌شان سرمایه‌گذاری می‌کنند؛ آن عددش چند تا صفر با عدد ما متفاوت است.

آقامیری با اشاره به عملکرد سردمداران غرب افزود: رئیس‌جمهورشان معلوم است سابقه‌اش چیست. اگر دنبال آزادی و دسترسی به فضای باز اطلاعاتی هستند، ای‌کاش راجع به بچه‌هایی که در جزیره اپستین بودند، آزادی را می‌دیدند. عملکردشان قتل مردم عزیز ما، شهید کردن مردم و بمباران مدرسه‌ای است که بچه‌ها دارند ورزش می‌کنند. امروز دغدغه‌شان شده دسترسی به آزادی و آزادی اطلاعات؟ کسی که می‌گوید آزادی، مقدماتی دارد؛ کسی که به مرحله آزادی می‌رسد باید قبلش انسان باشد. کسی که انسان نیست، با چه منطقی دارد این هزینه‌ها را می‌کند برای ادعای آزادی؟ آمریکا این هزینه را برای رضای خدا نمی‌کند، دغدغه‌اش آزادی نیست و دارد دروغ می‌گوید.

رژیم صهیونیستی میلیاردها دلار پول می‌دهد که یک وی‌پی‌ان بخرد تا ایرانی‌ها استفاده کنند

وی تأکید کرد: این جنگی که بین تمدن ایران و یک کشور ۳۰۰-۴۰۰ ساله است، مشخص است.

رژیم صهیونیستی میلیاردها دلار پول می‌دهد که یک وی‌پی‌ان بخرد تا ایرانی‌ها استفاده کنند؛ این رژیم دلسوز مردم ما و کسب‌وکار ما نیست. همین ساختمانی که در آن هستیم(ساختمان بلدیه)، از عمر این رژیم بیشتر است. آن‌ها می‌خواهند تمدن ایران را از بین ببرند ولی همزمان درباره آزادی حرف می‌زنند؛ این با هم نمی‌خواند. اگر همین را شفاف کنیم، خیلی از موضوعات حل می‌شود.

در ادامه این نشست، خبرنگاری با اشاره به جلسه خردادماه ستاد ویژه فضای مجازی دولت پرسید: گفته می‌شود در جلسه رأی‌گیری خردادماه، بازگشایی اینترنت بین‌الملل مخالفانی داشت و شما نیز با آن مخالف بودید؛ اگر به خردادماه برگردیم آیا همچنان با بازگشایی اینترنت در آن تاریخ مخالفید؟ همچنین با توجه به استناد شما به گزارش رسانه‌های غربی درباره استارلینک مبنی بر اختلال از طریق جی‌پی‌اس، بفرمایید آیا ایران به فناوری دیگری جز پارازیت و اختلال دست یافته است؟ این فناوری در چه سطحی عمل کرده؛ آیا پایانه‌ها از کار افتاده‌اند یا از روش‌های شناسایی پهپادی و رهگیری دیش‌ها استفاده شده است؟ منظور شما از اینکه گفتید فناوری‌های بیشتری داریم چیست؟

تشریح فنی شیوه مقابله با استارلینک؛ فراتر از پارازیت‌های سنتی

سید محمدامین آقامیری در پاسخ به پرسش‌های فنی مطرح‌شده درباره شیوه مدیریت و مقابله با استارلینک اظهار داشت: اینکه فناوری را لو بدهیم، بحث دیگری است؛ اما برای تبیین موضوع باید بگویم آنتن فِیزد اَرِی (Phased Array) که استفاده می‌شود، این‌طور نیست که به صورت محیطی تابش کند و امواج را بگیرد، بلکه پرتو بسیار باریکی ارسال می‌کند. به همین دلیل سامانه‌های اختلال عادی جواب نمی‌دهد؛ چون آنتن دقیقاً همان نقطه را می‌فرستد و همان نقطه را می‌بیند. بنابراین اگر فرض کنید سامانه‌ای مثل سامانه‌های قدیمی که برای ماهواره‌های تلویزیونی استفاده می‌شد بخواهد عمل کند، جواب نمی‌دهد؛ چرا که متخصصان می‌دانند بلافاصله کانال شناسایی و فیلتر (Null) می‌شود و سیستم با تغییر فرکانس بالا می‌رود. پس حتماً آن سیستم‌های قدیمی جواب نداده و قطعاً فناوری مورد استفاده ما آن سیستم نیست.

وی درباره حدس غربی‌ها مبنی بر جعل مکان‌یاب جی‌پی‌اس افزود: سیستمی هم که آن‌ها حدس زدند ما از فناوری فریب یا جابه‌جایی جی‌پی‌اس (GPS Spoofing) استفاده می‌کنیم، در واقع تلاش‌شان بود که بفهمند ما چه کرده‌ایم، ولی ناموفق بودند. شما می‌دانید وقتی این ماهواره‌ها می‌خواهند ارتباط برقرار کنند، زمین را سلول‌بندی می‌کنند و در هر سلول شروع به ارسال فرکانس با پهنای باند مشخص می‌کنند و داده‌ها توزیع می‌شود. بنابراین اگر با فریب جی‌پی‌اس عمل شود، کافی است فرستنده تلاقی بگیرد و موقعیت مکانی (لوکیشن) را استخراج کند؛ استخراج لوکیشن در سامانه‌ای با تعدد فرستنده و گیرنده کار سختی نیست. اگر استارلینک بخواهد صرفاً با یک اسپوفینگ جی‌پی‌اس از کار بیفتد، باید فناوری بسیار ضعیفی داشته باشد. البته این روش هم تست شده و در بعضی بخش‌ها جواب می‌دهد، اما زیاد مهم نیست.

آسیب‌پذیری‌های استارلینک و روش‌های جدید رهگیری دیش‌ها

رئیس مرکز ملی فضای مجازی با تشریح اهداف فنی در مواجهه با منظومه‌های ماهواره‌ای تصریح کرد: هدف اصلی این است که بتوانید چند اقدام را انجام دهید: اول اینکه ارتباط این سامانه‌ها مؤثر نباشد یا نتوانند ارتباط بگیرند؛ دوم اینکه در صورت برقراری ارتباط، مبدأ و مقصد به دلیل حرکت ماهواره با سرعت ۷ کیلومتر در ثانیه دچار مشکل شوند. ماهواره‌ها باید بتوانند همدیگر را دنبال کنند و تا زمانی که سیگنال به ماهواره بعدی منتقل شود، دو مسیره شدن خود یکی از نقاط ضعف همیشگی این سامانه‌هاست.

آقامیری درباره شناسایی تجهیزات زمینی نیز توضیح داد: نکته مهم‌تر، بحث شناسایی است. در روش‌های معمول خطای ۳ درصدی وجود دارد و پیدا کردن دیش‌ها کار بسیار سختی است؛ اما فناوری‌های دیگری وجود دارد که این سیستم‌ها را بسیار راحت‌تر پیدا می‌کند. این روش‌ها هم تست شده، هم کار کرده و این مسئله کاملاً جدی و عملیاتی است.

چرا یک شرکت به اصطلاح تجاری رفتار نظامی دارد؟

دبیر شورای عالی فضای مجازی با تأکید بر لزوم بررسی ابعاد غیرفنی پروژه استارلینک گفت: علاوه بر بحث از کار انداختن استارلینک، نکته مهم این است که چرا ما شاهد چنین رفتاری از سوی یک شرکت به ظاهر تجاری هستیم؟ آیا این یک شرکت تجاری است یا رفتاری نظامی از خود نشان می‌دهد؟ اگر به این جمع‌بندی برسیم که این شرکت رفتار نظامی دارد، آن‌وقت باید به این سوال پاسخ دهیم که چرا تا این حد روی ایران اصرار دارند؟

وی ادامه داد: «این‌ها دنبال چه چیزی در ایران هستند که این‌قدر فشار می‌آورند، محموله‌های متعدد قاچاق را به کشور ارسال می‌کنند و به افراد مختلف می‌دهند؟ چرا روش‌های رسانه‌ای و تبلیغاتی سنگین راه انداخته‌اند تا القا کنند هیچ‌کس توان مقابله با استارلینک را ندارد و در جامعه یأس و ناامیدی ایجاد کنند؟ این موضوع، مستقل از بحث فناوری، یک مسئله جدی است که باید مدیریت شود. طمع دشمن نسبت به این سرزمین و مردم ادامه دارد و ما باید صحنه را به گونه‌ای مدیریت کنیم که کمترین آسیب به مردم عزیزمان وارد شود.

تأکید بر «هم‌افزایی دستگاه‌ها» به‌جای جنجال‌های رسانه‌ای

آقامیری در پاسخ به پرسشی درباره ضمانت اجرایی مصوبات مرکز و اینکه آیا مرکز ملی فضای مجازی فهرستی از دستگاه‌های کم‌کار یا متخلف منتشر می‌کند یا خیر، گفت: در کشور ما سلسله‌مراتب مصوبات مشخص است؛ از قانون اساسی و قوانین مجلس گرفته تا آیین‌نامه‌ها و مصوبات دولت، جایگاه هر کدام تعریف شده است. ما در مجلس هیئت تطبیق داریم که مصوبات دولت را بررسی می‌کند و شورای نگهبان نیز انطباق با قانون اساسی را چک می‌کند. بنابراین وقتی به دستگاهی اختیاری داده می‌شود، در چارچوب همین سلسله‌مراتب عمل می‌کند. اگر جایی مصوبه‌ای خلاف قانون اساسی یا قوانین مجلس باشد، نهادهای متولی یا مسئولان ذی‌ربط می‌توانند ورود کنند.

وی با بیان اینکه اصل مهم برای مرکز ملی فضای مجازی، «هم‌افزایی و همگرایی» است، افزود: مرکز ملی فضای مجازی به عنوان یک نهاد حاکمیتی، وظیفه دارد دستگاه‌های مختلف را دور یک میز بنشاند و اختلافات را حل کند. من در این سه سال تلاشم این بوده که با هم‌افزایی، همه دستگاه‌ها را جمع کنم و به خروجی عملیاتی برسم، چرا که مردم دعواهای حاشیه‌ای را نمی‌خواهند و این تنش‌ها فقط باعث سردرد برای آن‌ها می‌شود. ما در حال حاضر در حوزه کسب‌وکارهای دیجیتال با نظام‌های سنتی چالش‌هایی داریم و در تلاشیم با دعوت از وزرا و مسئولان نهادهای مختلف، این تعارها را حل‌وفصل کنیم.

سیاسی‌بازی، گرهی از کار مردم باز نمی‌کند

رئیس مرکز ملی فضای مجازی با رد رویکرد انتشار فهرست‌های سیاهه (دستگاه‌های خوب و بد) تصریح کرد: اینکه ما بیاییم دستگاه‌ها را دسته‌بندی کنیم و فهرست “خوب و بد” منتشر کنیم، نه‌تنها مشکلی را حل نمی‌کند، بلکه به روند همکاری‌ها ضربه می‌زند. ستاد ساماندهی و سایر موضوعات نیز از همین جنس است. نهاد حاکمیتی وظیفه‌اش این است که کار را پیش ببرد؛ اگر بخواهد رفتار سیاسی بروز دهد یا به دنبال جنجال‌های رسانه‌ای باشد، نه پسندیده است و نه گرهی از کار مردم باز می‌کند. ما سعی می‌کنیم مشکلات را در چارچوب اصول و ساختارهای قانونی حل کنیم.

جنگِ اصلی؛ از سازمان ملل تا تمدن ایران

آقامیری با اشاره به اقدامات تقابلی دشمن گفت: امروز مسئله جدی‌تر شده است؛ وقتی نتانیاهو در مهم‌ترین سخنرانی سال خود در سازمان ملل، دیش استارلینک را بالا می‌گیرد، مشخص است که با چه کسی طرف هستیم. این آدم یک جلاد و جنایتکار جنگی است؛ دادگاه‌ها نیز متأسفانه در خیلی جاها مسامحه می‌کنند. ما با یک جنگ مهم در این حوزه روبه‌رو هستیم و مسئله اصلی این است که بتوانیم با همراهی مردم و همفکری دستگاه‌ها، این فضا را به‌درستی مدیریت کنیم. طمع دشمن به این تمدن و سرزمین همچنان ادامه دارد و وظیفه ما این است که با تدبیر، جلوی آسیب‌های بیشتر به مردم عزیزمان را بگیریم.

وی در پاسخ به سوال خبرنگاری مبنی بر اینکه آیا حاکمیت بر فضای مجازی تنها با قطع اینترنت ممکن است و موضع و نظر او درباره رأی‌گیری برای قطع اینترنت چیست، تصریح کرد: حاکمیت بر فضای مجازی به معنای قطع اینترنت نیست. در سال های گذشته سیاست کشور همواره بر ارائه خدمات پرکیفیت به مردم بوده است. اما زمانی که دشمن در حال عملیات (چه شناختی و چه نظامی) است و از این بستر برای آسیب زدن به مردم ما استفاده می‌کند، شرایط متفاوت می‌شود. ما در طول این سال‌ها و در مقاطع بحرانی (مانند جنگ ۱۲ روزه یا سایر گام‌های امنیتی)، مدیریت‌های مختلفی از جمله محدودسازی هوشمند را تجربه کرده‌ایم.

قطع کامل اینترنت «ناخوشایندترین تصمیم ممکن» است

رئیس مرکز ملی فضای مجازی با بیان اینکه قطع کامل اینترنت «ناخوشایندترین تصمیم ممکن» است، افزود: تنها یک‌بار در دی‌ماه بود که برای چند ساعت اینترنت را به‌طور کامل قطع کردیم تا دوستان امنیتی بتوانند صحنه را مدیریت کنند. بقیه موارد، صرفاً محدودسازی بوده است. کسی قطع اینترنت را دوست ندارد؛ همان‌طور که هیچ‌کس دوست ندارد در زمان جنگ، پروازها کنسل شود. جنگ است و فشار اقتصادی، نظامی و سایبری وجود دارد؛ ما برای حفظ استقلال و حفاظت از جان، روان و آرامش مردم، ناچاریم در شرایط بحرانی همه سازوکارها را مدیریت کنیم.

مدیریت شبکه در زمان بحران، بسیار پرفشار و آزاردهنده است

آقامیری در پایان با تأکید بر سختی‌های فنی و اجرایی این تصمیمات افزود: مدیریت شبکه در زمان بحران، بسیار پرفشار و آزاردهنده است. شما نمی‌دانید وقتی می‌خواهیم مسیرها را مدیریت کنیم، چه حجم از مشکلات فنی پیش می‌آید؛ از کار افتادن APIها، اختلال در بروزرسانی DNS و هزاران مسئله ریز و درشت دیگر که هر بار با اتخاذ این تصمیمات، متخصصان و مدیران شبکه واقعاً عزا می‌گیرند که چگونه باید این وضعیت را هندل کنند. اما با وجود تمام این فشارها، آن آرامشی که برای مردم حفظ می‌شود، آن آسیبی که دفع می‌شود، آن موشکی که به هدف نمی‌خورد و آن دانشمندی که ترور نمی‌شود، برای همه ما ارزشمند است که این سختی را برای حفظ کیان کشور تحمل کنیم.

وی در پاسخ به سوال درباره رأی خود برای مدیریت اینترنت در شرایط بحران گفت: تصمیم‌گیری در شرایط بحران بر عهده جمعی است که عمدتاً نهادهای امنیتی و شورای امنیت ملی هستند و بالاخره در آن شرایط تصمیمات اتخاذ می‌شود.

دبیر شورای عالی فضای مجازی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی، در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت «مصوبه ۳۲ بندی» (مصوبه تسهیل دسترسی به سکوهای خارجی و ارتقای حکمرانی) و سند سیاست‌های تسهیم ترافیک و درآمد، با بیان یک مقدمه برای تبیین موضوع گفت: مصوبه ۳۲ بندی دغدغه‌ای بود که با توجه به شرایط کشور و میزان استفاده از سکوهای فیلترشده مطرح شد. در حوزه فضای مجازی، ما تقریباً هر سیاستی که داریم با توجه به تغییرات سریع فناوری و محیط، باید کاملاً به‌روزرسانی کنیم و ارتقا دهیم. یکی از فلسفه‌هایی که شورا تشکیل شد و به سازوکارهای مرسوم قانون‌گذاری و آیین‌نامه‌نویسی بسنده نشد، همین سرعت عمل بود؛ چون اگر سرعت عمل وجود نداشته باشد، تقریباً بی‌خاصیت است، یعنی تا آیین‌نامه‌ها نوشته و پیاده شود، صورت‌مسئله عوض شده است.

وی با اشاره به روند بررسی این مصوبه افزود: بر اساس ارزیابی اثربخشی سیاست‌ها و گزارش‌های متعددی که در پاییز ۱۴۰۲ بررسی شد، به یک چارچوب و سیاست جدید رسیدیم که موسوم به سند ۳۲ بندی شد و قرار بود این کارها در چهار مرحله پیش برود. آن زمان برخی دستگاه‌ها نگرانی‌هایی داشتند و تقطیع‌بندی و طبقه‌بندی سند اعمال شد. اخیراً فرایندی را در مرکز ملی آغاز کرده‌ایم برای کاهش طبقه‌بندی‌ها؛ سندهای مختلفی که دیگر شاید حساسیت‌های آن زمان را نداشته باشد، کاهش طبقه‌بندی می‌دهیم. این هم یکی از همان سندها بود که پس از رفت‌وبرگشت با بزرگواران، به نظر می‌رسد الان طبقه‌بندی‌اش را می‌توانیم برداریم و فکر می‌کنم همین هفته منتشر شود؛ بر اساس روال، همه می‌توانند ببینند محتوا چیست. مصوب شده و فرایندش در روزنامه رسمی در حال انجام است.

آقامیری در پاسخ به درخواست خبرنگاران برای انتشار سریع‌تر این سند گفت: سند طبقه‌بندی‌اش این هفته برداشته شد، حالا دوستان می‌توانند ببینند. چند تا سند دیگر هم هست که به‌مرور در هفته‌های آتی طبقه‌بندی‌اش برداشته و منتشر می‌شود؛ مثلاً در حوزه امنیت یا گزارش‌هایی که داشتیم. نیاز نیست ما هر سندی را تا آخر عمر طبقه‌بندی نگه داریم.

«تسهیم درآمد»؛ صنعتی برای تولید محتوای ایرانی

رئیس مرکز ملی فضای مجازی در بخش دیگری از سخنان خود به بحث تسهیم درآمد پرداخت و تصریح کرد: بحث تسهیم درآمد در سال ۱۴۰۲ ابلاغ شد و آیین‌نامه اجرایی‌اش در کمیسیون عالی محتوا با حضور دستگاه‌های مختلف تصویب شد. واقعیت این است که چالش‌های اداری و تا حدی سلیقه‌ای داشتیم که امیدوارم زودتر حل شود. اصل قضیه این است؛ اگر بتوانیم تسهیم درآمد محتوا و بهره‌مندی مردم از ترافیکی که تولید می‌کنند را به آن‌ها برسانیم، اتفاق بزرگی می‌افتد.

وی با ذکر مثالی افزود: معلمی که در سال‌های اخیر فیلم ضبط کرده و آموزش داده است، اگر این امکان را داشتیم که وقتی بارگذاری می‌کند، اگر دانش‌آموز دیگری هم خواست فیلم را ببیند، ما بابت این ترافیکی که تولید می‌شود برای آن معلم درآمد ایجاد می‌کردیم، این خیلی می‌توانست صنعت ایجاد کند. چه آن معلم، چه کسی که در خانه کلاس آشپزی می‌گذارد یا محتوای خنده دار، آموزشی، علمی یا دانشگاهی تولید می‌کند؛ منِ کاربر که دارم پول می‌دهم اینترنت می‌خرم تا محتوا را ببینم، بابت این پولی که می‌دهم یک نفعی هم به تولیدکننده محتوا برسد. ما اگر می‌گوییم تولید محتوا مهم است، چون تمام اصول، ارزش‌ها، فرهنگ و تمدن باید در قالب‌های جدید ریخته شود و به دنیا عرضه شود. ما اگر نتوانیم این فرایند انتقال قالب از قالب‌های قدیمی به قالب‌های جدید را انجام دهیم، محتوای ما که نیاکان ما هزاران سال برایش زحمت کشیدند از بین می‌رود. باید تمام ظرفیت‌ها را وسط بیاوریم تا از این هویت دفاع کنیم و این را به ساختار جدید ببریم. این یک مصوبه حیاتی برای آینده هویت ایرانی و اسلامی ماست.

استارلینک؛ ابزاری که می‌تواند هدف نظامی باشد

آقامیری در پاسخ به پرسش خبرنگار «العالم» درباره استفاده احتمالی نظامی از «استارلینک» و مبنای حقوقی آن گفت: راجع به استارلینک طبق کنوانسیون ژنو (مواد ۵۲ و ۵۳)، هر ابزاری که در میدان رزم استفاده شود، هدفِ نظامی محسوب می‌شود. این دیگر به خود شرکت‌ها وابسته است که تصمیم بگیرند ابزارشان برای صلح و آرامش استفاده شود یا به عنوان ابزار جنگی. در کنوانسیون ژنو، هر مصداقی که در حوزه نظامی استفاده شود، ابزار نظامی محسوب شده و هدف مشروع است.

وی در پاسخ به پرسشی درباره تعامل بین‌المللی پلتفرم‌ها و همکاری با کشورهای همسایه بالاخص ترکیه، اظهار داشت: یکی از مسیرهای جهانی که همه کشورها در حال طی کردن آن هستند، بحث تعامل پلتفرم‌ها با یکدیگر است. این ارتباط یک فرصت استراتژیک در اختیار کشورها قرار می‌دهد تا بتوانند پلتفرم‌های بومی خود را بدون محدودیت توسعه دهند. در حال حاضر مراودات خوبی در سطح وزارت ارتباطات با ترکیه داریم؛ آن‌ها فرایندی را آغاز کرده‌اند و در حال تقویت پیام‌رسان و شبکه اجتماعی اختصاصی خود هستند که این موضوع خود می‌تواند بستری برای همکاری‌های دوجانبه باشد. البته در حوزه فروشگاه‌های آنلاین نیز کاربران متقابل داریم، اما تعامل در سطح پلتفرم‌ها هنوز به مرحله ملموس و نهایی نرسیده که بخواهم گزارش بدهم، اگرچه این مسیر در دستور کار است.

تفاوت قطع اینترنت در اعتراضات ایران و فرانسه

سید محمدامین آقامیری دبیر شورای عالی فضای مجازی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی، در پاسخ به سوال خبرنگار فرانسه درباره تبعات قطعی اینترنت بین‌الملل و آسیب‌های وارده به کسب‌وکارهای مجازی و خبرنگاران، گفت: در خصوص بحث جنگ و کودتای دی‌ماه که اشاره مختصری شد، حالا چون نماینده خبرگزاری فرانسه هم حضور دارند، به خودِ فرانسه اشاره می‌کنم؛ امروز فرانسه شلوغ است، دانش‌آموزان تجمع کرده‌اند، معلم‌ها اعتصاب کرده‌اند و پلیس چند هزار نفر را دستگیر کرده است. اینترنت هم طبق بیانیه‌ای که داده‌اند، در زمان‌های مشخصی قطع است، هرچند گزارش‌های شبکه‌های مجازی می‌گوید خیلی بیشتر از این‌هاست. اما نکته مهمی که تفاوت ایجاد می‌کند، بحث همان «زیست‌بوم» است که عرض کردم؛ ما چون «شبکه ملی اطلاعات» داریم، اگر اینترنت بین‌الملل قطع شود، هیچ دستگاه پوزی از کار نمی‌افتد؛ در حالی که در فرانسه سیستم‌های پرداخت از کار افتاد. هیچ خدمت آموزشی برای مدارس ما قطع نمی‌شود؛ شبکه‌های اجتماعی‌مان خیلی خوب کار می‌کنند و شاید خدمات بیشتری هم به مردم ارائه دهیم.

وی افزود: اما بحث تعاملات مردم، آموزش و کسب‌وکار، همگی به خاطر زیست‌بوم داخلی به صورت کامل خدمات خود را ارائه می‌دهند. بله، برخی کارها که به اینترنت بین‌الملل وابسته است دچار چالش می‌شود که عرض کردم سازوکارش دیده شده است. نکته مهمی که درس‌آموخته ماست، این است که باید زیست خودمان را داشته باشیم. اگر زیست‌بوم ما تحت نظارت و مدیریت آمریکا باشد، همه‌جا همین‌طور است؛ خیلی از کشورها هیچی ندارند که بتوانند مسیر خود را جدا کنند و هویت و ارزششان را حفظ کنند. من در یکی از نشست‌های اینترنت گاورنس (IGF) بودم؛ بحث یک‌جانبه‌گرایی آمریکا بود که آمریکا از طریق سگمنت‌ها و پلتفرم‌هایش دارد دنیا را خارج از ارزش‌ها، اصول و حکمرانی کشورها پیش می‌برد. نماینده ایران اعتراض کرده بود و خیلی محکم گفت که ما نمی‌توانیم تحمل کنیم و حتماً باید حکمرانی رعایت شود. برخی کشورهای اروپایی هم این کار را انجام دادند. در یکی از نشست‌ها، خودِ آقای مکرون هم همچین صحبتی داشت که ما نمی‌خواهیم اینترنت آمریکایی یا چینی انتخاب کنیم؛ ما می‌خواهیم اینترنت اروپایی داشته باشیم.

آقامیری خاطرنشان کرد: درس‌آموخته ما این است که اگر ایران خیلی محکم می‌گوید یک‌جانبه‌گرایی آمریکا را تحمل نمی‌کنم و باید حکمرانی رعایت شود، چون ایران زیست خودش را دارد و زندگی‌اش جاری است. شما به عنوان یک کشور اروپایی، اگر فردا صبح آمریکا خدماتش را قطع کند، چه کار می‌توانید انجام دهید؟ نه شبکه اجتماعی، نه سیستم‌های پرداخت، نه موتور جست‌وجو؛ هیچ‌کدام مال خودتان نیست. پس چطور می‌گویید می‌خواهیم سیستم‌مان مستقل باشد؟ امروز مهم‌ترین درس‌آموخته ما این است که اگر در جنگ به ما حمله سایبری شد، آنجایی بود که وابستگی سخت‌افزاری و نرم‌افزاری به دشمن داشتیم. مهم‌ترین درس این جنگ این است که هرچقدر می‌توانیم باید بر اساس حکمرانی کشور خودمان و چارچوب‌های خودمان، خدمات را با بهترین کیفیت در اختیار مردم قرار دهیم. ایران در طول تاریخ نشان داده مستعمره کسی نمی‌شود؛ نه در فضای فیزیکی و نه در فضای مجازی، و محکم و استوار مسیرش را پیش خواهد برد.

وی درباره دسترسی خبرنگاران نیز افزود: نکته پایانی من این است که هم خبرنگاران عزیز داخلی و هم کسانی که با مجوز وزارت ارشاد بودند، با هماهنگی وزارت ارشاد دسترسی‌هایشان برای انتقال مظلومیت و صدای مردم ایران به دنیا فراهم شد و تحت نظارت وزارت ارشاد این کار صورت گرفت.

رتبه‌بندی امنیتی؛ ابزار تنظیم‌گری نرم

دبیر شورای عالی فضای مجازی در پاسخ به سوالی درباره ضمانت اجراییِ رتبه‌بندی سکوها و نقص‌های امنیتی گفت: رتبه‌بندی خدمات، یکی از ابزارهای تنظیم‌گری نرم است که در دنیا وجود دارد. ما این ابزار را در سال ۱۴۰۴ تصویب و ابلاغ کردیم که به عنوان ابزار جدید در حوزه تنظیم‌گری استفاده شود. سامانه پیامکی اطلاع‌رسانی خواهد شد. ان‌شاءالله هفته آینده حوزه بانک‌ها را خواهیم داشت که فکر می‌کنم یکی از پرحاشیه‌ترین عملیات‌ها در این حوزه باشد. دانشگاه‌ها هم تقریباً آماده‌اند. متولیِ نظارت، گزارش را به خودِ بخش‌ها می‌دهد که طبق ارزیابی ما، شاخص‌های وضعیت شما این‌گونه است؛ یک ماه فرصت دارید نقاط ضعف را برطرف کنید. ما بعد از یک ماه ارزیابی می‌کنیم و سپس در اختیار عموم مردم قرار می‌دهیم. این کار هم از بعد اعتبار و هم از بعد کسب‌وکاری اهمیت ویژه‌ای دارد، چون همه دوست دارند به جای امن‌تری بروند.

تحلیل حملات؛ مدیریت شبکه و حذف نویزِ آماتورها

آقامیری در پاسخ به سوالی درباره حملات سایبری در زمان قطعی اینترنت، توضیح داد: مدل‌های مختلف حمله داریم؛ حملات DDoS، حملات IP و مدیریت اجتماعی (Social Engineering) که تخلیه اطلاعاتی می‌کنند. شیوه‌های متعددی برای جرایم سایبری وجود دارد. DDoS هم از خارج و هم از داخل زیاد است؛ زامبی‌های متعددی شکل گرفته‌اند. تمام نرم‌افزارهایی که از محل‌های غیرمجاز دانلود می‌شود، می‌توانند محل این اتفاق باشند. گزارشی که وزارت ارتباطات در یکی از کمیسیون‌ها داد، بحث بازی‌هایی بود که بچه‌ها دانلود می‌کنند و پشت‌صحنه کار را انجام می‌دهند؛ بخشی از زامبی‌ها داخل کشور هستند. اما اصل قضیه APTها هستند؛ تیم‌های هکری حرفه‌ای که آسیب می‌زنند.

در جنگ ۱۲ روزه، ۷۲ ساعت آخر اینترنت قطع شد

وی افزود: در حالتی که اتوبان خیلی باز باشد، هر آماتوری از دنیا حمله می‌کند و ما درگیر تعداد زیادی حمله هستیم. در جنگ ۱۲ روزه، ۷۲ ساعت آخر اینترنت قطع شد، یعنی به فراخور نوع تهدید، مدیریت شد. تصمیم‌گیری برای مدیریت صحنه این بود که به محض اینکه تیم‌های آماتور حذف شوند، برای تیم‌های حرفه‌ایِ همیشه موجود، تیم‌های امنیتی ما می‌توانند صحنه را مدیریت کنند. ما برای زمان‌های حملات نظامی، معمولاً از چند روز قبلش حجم زیادی حمله داریم. در این جنگ هم موفقیت‌هایی برای دشمن بود، اما سرجمع الحمدلله صحنه را مدیریت کردیم.

مقابله با استارلینک؛ فناوری قابل مدیریت

رئیس مرکز ملی فضای مجازی در پاسخ به پرسش خبرنگار درباره نحوه از کار انداختن استارلینک و همکاری با کشورهای همسو گفت: استارلینک سازوکار فنی خیلی شفافی دارد؛ پایانه‌های زمینی دارد که با آنتن‌های Phased Array با ماهواره ارتباط می‌گیرد. در تاریخ فناوری نگاه کنید، همیشه هر فناوری با فناوری دیگر قابل مدیریت است؛ هیچ فناوری‌ای در دنیا نیست که “ابرفناوری” باشد و نتوان با آن تعامل یا مقابله کرد. هر فناوری قابل مدیریت است. ما هم سامانه شناسایی پایانه‌ها را داریم و هم فناوری‌هایی برای قطع ارتباط. بچه‌ها در کشور خیلی خوب کار کردند، محصولات آماده است و تست شده. ما در دی‌ماه از یکی از فناوری‌ها استفاده کردیم که این ارتباط قطع شد. گزارش‌های خارجی هم هست؛ پکت‌لاس (Packet Loss) تا ۸۰ درصد وقتی روی شبکه می‌آید، یعنی قطع است. وقتی یکی جایی انجام می‌دهد یعنی همه جا قابل انجام است.

استارلینک به نظر می‌رسد بیشتر ابزار “جنگ” است تا ارتباط

وی با انتقاد از رفتارهای دوگانه نهادهای بین‌المللی افزود: ایران به دفعات لایحه شکایت را به ITU داد و محکوم کرد. به نهاد تنظیم‌گرش داده شد. کشور نروژ بود که مجوز گرفته بود و به آمریکا اعلام شد. دوباره ایران شکایت کرد که ما داریم می‌بینیم قطع نکرده؛ آن‌ها می‌گفتند “ما نمی‌توانیم بفهمیم کجاست”. گفتیم چطور برای هند و چین به محض اینکه ماهواره رد می‌شود سیگنال خاموش می‌شود، اما تو ایران نمی‌توانی بفهمی؟ این بازی با نظامات بین‌المللی است. اخیراً هم خودِ آمریکا و هم مدیر عامل آقای ماسک تأیید ضمنی کردند که در جنگ‌ها از این استفاده می‌کنند.

آقامیری اضافه کرد: این ابزار به نظر می‌رسد بیشتر ابزار “جنگ” است تا “ارتباط”؛ برای فرماندهی و کنترل دشمن، جاسوسی، و جمع‌آوری اطلاعات استفاده می‌شود. این فناوری که نه قوانین را رعایت می‌کند و نه رویکرد خدمت‌رسانی دارد، حتماً یک مسئله جدی است که باید مقتدرانه مدیریت شود و هیچ‌کس حق ندارد حکمرانی کشور را زیر پا بگذارد. کشوری که حکمرانی نداشته باشد، حاکمیت هم ندارد و بی‌معنی است. ما آمادگی داریم این فناوری را با کشورهای همسو به اشتراک بگذاریم.(مهر)