اختلال بانکی، نبود راهکار جایگزین و تهدید جان بیماران
اختلال در شبکه بانکی شاید در نگاه اول تنها یک مشکل اقتصادی یا فنی به نظر برسد؛ اتفاقی که نهایتاً خرید روزانه یا انتقال پول را چند ساعت به تأخیر میاندازد. اما آنچه در روزهای اخیر همزمان با اختلال در خدمات برخی بانکهای کشور رخ داد، نشان داد که ماجرا بسیار فراتر از یک تراکنش ناموفق است.
در بیمارستانها، داروخانهها و مراکز درمانی، این اختلال مستقیماً با سلامت و حتی جان بیماران گره خورده است.
روزهای گذشته، مقابل داروخانهای در مرکز تهران، مردی نسخه داروی قلب همسرش را در دست گرفته بود. نسخه آماده تحویل بود، اما پرداخت انجام نمیشد. کارت بانکی چندین بار کشیده شد و هر بار دستگاه همان پیام تکراری را نمایش داد؛ «تراکنش ناموفق».
مرد با نگرانی از اطرافیان سراغ کارت بانکی دیگری میگرفت. مسئول داروخانه هم چارهای نداشت؛ دارو بدون ثبت پرداخت قابل تحویل نبود.
چند خیابان آنسوتر، در یکی از مراکز تصویربرداری، بیماری که برای انجام MRI نوبت گرفته بود، ناچار شد زمان مراجعه خود را تغییر دهد. هزینه خدمت باید پیش از انجام تصویربرداری پرداخت میشد، اما اختلال در سامانه بانکی اجازه تسویه حساب را نمیداد. برای بیماری که هفتهها در انتظار این نوبت بوده، هر روز تأخیر میتواند روند تشخیص و درمان را طولانیتر کند.
این اتفاقها شاید در ظاهر کوچک به نظر برسند، اما وقتی تعداد آنها افزایش پیدا میکند، تصویری نگرانکننده از وابستگی نظام سلامت به شبکه بانکی شکل میگیرد. امروز تقریباً همه خدمات درمانی، از پذیرش بیمار و خرید دارو گرفته تا آزمایش، تصویربرداری، ترخیص بیمار و پرداخت مطالبات مراکز درمانی، به سامانههای بانکی وابسته است. بنابراین هر اختلال در این زنجیره، نخستین اثر خود را بر بیمار نشان میدهد.
برخی کارکنان مراکز درمانی میگویند در روزهای اخیر، مراجعات متعددی با مشکل پرداخت همراه بوده است. تعدادی از بیماران ناچار شدند از همراهان خود بخواهند هزینهها را با کارت بانک دیگری پرداخت کنند و برخی نیز برای تهیه دارو یا انجام آزمایش، مراجعه خود را به روز دیگری موکول کردند. اگرچه بسیاری از این مشکلات در نهایت برطرف شد، اما نگرانی اصلی این است که در موارد اورژانسی، زمان همیشه به نفع بیمار نیست.
چالش تنها به بیماران محدود نمیشود. داروخانهها و بیمارستانها نیز برای ادامه فعالیت روزانه خود باید هزینه خرید دارو، تجهیزات پزشکی و اقلام مصرفی را پرداخت کنند. زمانی که انتقال وجه یا تسویه حساب با مشکل روبهرو میشود، زنجیره تأمین نیز آسیب میبیند و این اختلال میتواند از اتاقهای مالی به بخشهای درمانی سرایت کند.
در میان روایتهای منتشرشده، داستان خانوادهای که برای ترخیص پیکر یکی از بستگان خود ساعتها پشت در بیمارستان منتظر ماندند، بیش از همه تلخ بود. آنها تنها به دلیل ناتوانی در انتقال وجه نتوانستند هزینههای بیمارستان را تسویه کنند و مراسم خاکسپاری یک روز به تعویق افتاد. اتفاقی که نشان میدهد اختلال بانکی فقط یک مسئله مالی نیست، بلکه میتواند در حساسترین و دشوارترین لحظات زندگی مردم نیز اثر بگذارد.
کارشناسان حوزه سلامت معتقدند آنچه بیش از خود اختلال اهمیت دارد، نبود سازوکار جایگزین در زمان بحران است. در بسیاری از کشورها برای خدمات حیاتی مانند درمان، دارو و امداد، مسیرهای پشتیبان و پرداختهای اعتباری پیشبینی شده تا حتی در صورت بروز مشکل در شبکه بانکی، خدمات متوقف نشود. اما در کشور ما هنوز بخش زیادی از فرآیندهای درمانی به عملکرد لحظهای شبکه بانکی وابسته است.
تجربه روزهای اخیر، یک هشدار جدی برای سیاستگذاران است. همانطور که بیمارستانها برای قطعی برق از ژنراتور استفاده میکنند یا برای اختلال اینترنت راهکارهای جایگزین دارند، نظام سلامت نیز باید برای اختلال در شبکه بانکی برنامهای از پیش تعیینشده داشته باشد. سلامت مردم نباید به عملکرد یک سامانه پرداخت وابسته باشد.(آرمان ملی)
