دیماه ۱۴۰۴؛ ثبت رکورد بیسابقهترین قطع ارتباطات
اما غافلگیری بزرگ، شب هجدهم دی رقم خورد؛ آنگاه که ایران ناگهان در بزرگترین خاموشی دیجیتال تاریخ خود فرو رفت؛ نه اینترنت بینالمللی، نه ملی و حتی نه تماس تلفنی و پیامک کار نمیکرد. ۲۱ روز تمام، اقتصاد دیجیتال فلج شد، تراکنشهای بانکی ۸۰ درصد سقوط کرد و کسبوکارها یکی پس از دیگری زمینگیر شدند.
نامه اعتراض ایران به اتحادیه جهانی مخابرات در خصوص فعالسازی اینترنت ماهوارهای استارلینک و تغییر مدیر عامل ایرانسل که شایعاتی مرتبط با قطع اینترنت را به آن مربوط میدانستند از دیگر مسایل خبرساز در این ماه بودند.
۳ دی: تداوم بلاتکلیفی بیمه رانندگان تاکسی اینترنتی
فروردین ۱۴۰۴ بود که وزیر تعاون از تصویب آییننامه لایحه بیمه رانندگان تاکسیهای اینترنتی خبر داد.
ماجرای بیمه رانندگان تاکسیهای اینترنتی که از سالهای قبل در جریان بود، در دیماه نیز ادامه یافت و این بار با اظهار نظری دیگر از سوی وزیر کار برجسته شد، او تضمین داد؛ پلتفرمهای تاکسی اینترنتی کارفرما تلقی نمیشوند.
چند روز بعد یعنی در نهم دیماه کمیسیون راهبری اقتصاد دیجیتال آییننامه اجرایی بیمه اجتماعی ارائهدهندگان خدمات حملونقل بار و مسافر از طریق سکوهای مجازی را با موافقت اعضا و همراهی نمایندگان سازمان تأمین اجتماعی اصلاح و تصویب کرد.
اما مسیر اجرای این قانون، تازه آغاز شده است و باید دید که سکوهای مجازی و سازمان تأمین اجتماعی چگونه این مصوبه را عملیاتی خواهند کرد و آیا بار دیگر با چالشهای جدیدی مواجه خواهد شد یا نه.
۸ دی: اعتراض در علاءالدین و چهارسو
هشتم دیماه بود که پاساژهای معروف موبایل تهران، علاءالدین و چهارسو، شاهد صحنه اعتراض بودند. جمعی از کاسبان و مغازهداران با پایین کشیدن کرکرهها، فعالیت خود را متوقف کردند و در اعتراض به نوسانات قیمت ارز و طلا در روزهای اخیر، مقابل ساختمان علاءالدین تجمع کردند.
اعتراض فعالان بازار موبایل این بود که تا زمانی که روند پرنوسان نرخ ارز مهار نشود و ثبات نسبی به بازار بازنگردد، نگرانیها درباره آینده این صنف، ادامه رکود و کاهش بیش از پیش قدرت خرید مردم همچنان پابرجا خواهد ماند.
این موضوع که منجر به ترافیک نسبتاً سنگینی در محدوده چهارراه حافظ و مسیرهای منتهی به آن شد با برخی شعارهای سیاسی نیز همراه شد. اتفاقی که در روزهای بعد از آن و مقارن با ۱۸ و ۱۹ دیماه وارد مراحل دیگری شد.
۱۸ دی: بزرگترین خاموشی دیجیتال ایران
شامگاه پنجشنبه هجدهم دیماه، مقارن با اعتراضات، ایران در بزرگترین و بیسابقهترین خاموشی دیجیتال تاریخ خود فرو رفت. نه اینترنت بینالمللی، نه اینترنت ملی و نه حتی تماسهای تلفنی و پیامکها؛ همه چیز قطع شد. وزارت ارتباطات در اطلاعیهای اعلام کرد: «تصمیمگیری راجع به قطعیها توسط مراجع امنیتی ذیصلاح اخذ شده و این وزارتخانه مجدانه در حال پیگیری برقراری ارتباطات است.»
۲۱ دیماه که قطعی اینترنت وارد سومین روز شده بود، حتی سیمکارتهای سفید هم قطع بودند.
۲۲ دی در پنجمین روز قطعی کماکان ارسال و دریافت پیامک هم قطع بود و پیامرسانهای داخلی نیز از دسترس خارج شده بودند. تنها اینترنت ملی محدود با دسترسی به سایتهای داخلی و اپهای تاکسی اینترنتی و بانک برقرار بود.
این وضعیت تا ۸ بهمن ادامه پیدا کرد و در مجموع، ۲۱ روز ارتباط دیجیتال کشور را از کار انداخت و بیسابقهترین اختلال و انتقادات را به دنبال داشت.
از اهم اخبار این روزها میتوان به تغییر پرچم ایران از سوی توییتر، معضل از دسترس خارج شدن گوگل و ناکامی گوگلهای ملی، قطع ابزارهای هوش مصنوعی، افت ۸۰درصدی تراکنشهای بانکی، خسارات گسترده کسبوکارهای اقتصاد دیجیتال، سفرهای فوری خارجی برای دسترسی به اینترنت اشاره کرد. اگرچه در روزهای مختلف این خاموشی دیجیتال، بازگشایی پیامک، بازگشایی تماسهای خارجی، بازگشایی گوگل، بازگشایی ابزارهای هوش مصنوعی و آغاز ارایه اینترنت طبقاتی به تجار و کسبوکارها نیز تک تک خبرساز شدند.
۲۶ دی: استارلینک و اعتراض ایران به ITU
در روزهایی که قطعی گسترده اینترنت وارد هشتمین روز خود میشد، اخبار گستردهای از افزایش استفاده و ارسال مستمر تجهیزات ماهوارهای استارلینک در ایران نیز منتشر میشد. در همین راستا روز بیست و ششم دیماه نمایندگی دائم ایران در ژنو نامهای رسمی به دبیرکل اتحادیه بینالمللی مخابرات (ITU) ارسال کرد و خواستار اقدام فوری برای قطع سرویس استارلینک در ایران شد.
علی بحرینی، سفیر ایران، در این نامه خطاب به دورین بوگدان-مارتین، دبیرکل ITU، با اشاره به «چالش امنیت ملی» ناشی از استفاده غیرقانونی از فناوری ارتباطات در خلال اعتراضهای اخیر، تأکید کرد که گروههای تروریستی سازمانیافته از بیرون هدایت میشوند و مرتکب جنایتهای هولناکی شدهاند.
این نامه در حالی ارسال شد که حدود شش ماه پیش، در تیرماه ۱۴۰۴، مجلس ایران استفاده از استارلینک را جرم اعلام کرده و مجازات حبس تا ۱۰ سال برای آن تعیین کرده بود.
