آقای وزیر ارتباطات! مرحمت فرموده ما را «مس» کنید

در همین مراسم توضیح داده شد که از زمان ورود تلفن و مخابرات به ایران، شبکه ارتباطی کشور همواره سیستمی سنتی داشته و از سیم‌های مسی بهره برده است. سخنرانان توضیح دادند که تبدیل سیستم شبکه از سیم مسی به فیبرنوری تا بیش از 80درصد می‌تواند در مصرف انرژی صرفه‌جویی ایجاد کند، بهره‌وری را افزایش دهد، سرعت انتقال داده را چندبرابر کند و انقلابی بزرگ در مخابرات ایران و صنعت داده کشور پدید آورد. این تحول آنقدر مهم بود که وزیر دانشمند ارتباطات در هر دو روز همایش حضور یافت و در روز دوم رییس خود، رییس‌جمهور را به همایش آورد تا برایش توضیح دهد که قرار است چه اتفاقی رقم بخورد و این اتفاق چگونه در صنعت ارتباطات و سپس در کل کشور تاثیر بگذارد. در همین مراسم رییس‌جمهور نیز در حمایت از همکار خود سنگ‌تمام گذاشت و تمام‌قد از تحولی که قرار است در ساختار مخابراتی ایران رخ دهد، حمایت کرد. با این مقدمه آنچه انقلاب در سیستم ارتباطی ایران خوانده می‌شد، آغاز گردید و عملیات اجرایی آن که قبلا آغاز شده بود ولی به‌کندی پیش می‌رفت سرعت گرفت و دامنه آن به‌سراسر کشور تسری یافت.

در ماه‌های گذشته چه پیش از وقوع جنگ 40روزه و چه بعد از آن، در کنار هیاهوی قطع و سکوت اینترنت در ایران، موضوع جایگزینی اینترنت ملی به‌جای اینترنت جهانی و بین‌الملل، مساله فیلترینگ و تجارت پرسود و بزرگ کانفیگ‌ها و… فیلترشکن‌ها و… سیدستار هاشمی هر کجا که در مورد مسائل مخابراتی و صنعت ارتباطی ایران سخن گفته، چه در همایش‌ها و سخنرانی‌ها و چه در مصاحبه‌ها و گفت‌وگوها در کنار همه موارد مبتلابه و روزمره، نیم‌نگاهی هم به فیبرنوری داشته و از گسترش و جایگزینی آن در شبکه مخابراتی کشور دفاع کرده و خواستار همکاری همه برای تسریع در اجرا و اتمام این تحول شده است.

البته فراخوان آقای وزیر برای همکاری و مشارکت همگانی در بهبود و نوین‌سازی شبکه ارتباطی با سیم کشور قابل‌درک است چراکه همان‌گونه که امروزه مشاهده می‌شود، بزرگ‌ترین شرکت‌های جهان که درصد مهمی از ثروت جهان را به‌خود اختصاص داده‌‌اند، دیگر فعالان حوزه‌های فولاد، خودرو یا حتی کشاورزی نیستند بلکه همه این شرکت‌ها در حوزه‌های سخت‌افزاری و به‌خصوص نرم‌افزاری صنعت دیجیتال و حوزه‌های داده در انواع آن فعالیت می‌کنند. از همین جهت است که در حوزه‌های فناوری اطلاعات، تولید یا انتقال داده و ایجاد شبکه‌ها چه شبکه‌های اطلاعات یا شبکه‌های اجتماعی، سرمایه‌های زیادی جذب و به‌تبع آن فعالیت‌های گسترده‌ای شکل می‌گیرد؛ فعالیت‌هایی که چه به لحاظ جذب سرمایه، ایجاد ارزش‌افزوده، ایجاد اشتغال یا راهبری جهان با فعالیت‌هایی که در سایر موضوع‌ها یا سایر حوزه‌ها انجام و صورت می‌گیرد قابل مقایسه یا تطبیق نیست.

اما همین صنعت بزرگ، نوآور و پیشرو وقتی قرار است در ایران حضور داشته باشد و فعالیت کند، به سرنوشت غمبار و ناامید‌کننده دچار می‌شود؛ سرنوشی که اگر برای فعالان این حوزه در سایر کشورها تشریح شود آنان را شگفت‌زده و متعجب می‌کند. در این‌باره اول باید توضیح داد که موتور محرک برای انتقال داده، چه داده به‌صورت صدا و چه داده‌های دیجیتال، الکتریسته است. در جریان برق باعث می‌شود که داده‌ها بتوانند در سیم یا فیبرنوری حرکت کنند و از مبدا به مقصد برسند. در این صورت اگر برق وجود نداشته باشد انتقال داده هم انجام نمی‌گیرد و جریان ارتباط قطع می‌شود البته در گذشته حوزه‌های مخابراتی به‌صورت مستقل از یکدیگر بودند و عملکرد یک حوزه تاثیر زیادی بر سایر حوزه‌ها نمی‌گذاشت اما از زمانی که فیبرنوری جایگزین سیم‌های مسی در سیستم مخابراتی شد حوزه‌ها به یکدیگر متصل و شبکه تشکیل شد. حالا اگر در یک حوزه اختلالی پدید آید به‌سرعت حوزه‌های همجوار یا حتی دورتر را هم متاثر می‌کند و گاهی موجب فروپاشی موقت در حوزه‌های مخابراتی دیگر می‌شود. درواقع با تبدیل سیم‌های مسی به فیرنوری، همه ایران مشترک یک شبکه ارتباطی بوده که در این شبکه واحد، محله‌ها و حوزه‌های مخابراتی هر یک نقطه‌ای است که از جهات گوناگون به سایر نقاط و حوزه وصل است؛ در انتقال داده با آنان مشارکت می‌کند و چنانچه در آن نقطه مشکلی پدید آید، احتمالا و گاهی حتما، مشکل به سایر نقاط هم تسری پیدا کرده و حوزه‌های دیگر را هم متاثر می‌کند.

حالا همین مشکل در مورد ارتباط با سیم(تلفن ثابت) که عمدتا بستر اینترنت ثابت نیز هست، رخ داده و مشکلات قابل‌لمسی را برای شهروندان کشورمان پدید آورده است. در برخی شهرها -عمدتا شهرهای غیر از مراکز استان- هنگامی که برق قطع می‌شود، تلفن ثابت هم قطع می‌شود و به‌تبع آن اینترنت ثابت که برپایه خط تلفن و فیبرنوری استوار است نیز قطع می‌شود. جالب است که وقتی برق مجددا وصل می‌شود گاهی دوساعت طول می‌کشد تا تلفن ثابت وصل شود و بوق در خط تلفن شنیده شود. جالب‌تر آن است که گاهی برق قطع نمی‌شود اما تلفن بوق ندارد و قطع است.

کارشناسان مخابرات در این‌باره توضیح می‌دهند که از آنجا که سیستم‌های مخابراتی برپایه برق کار می‌کند، با قطع برق، سیستم‌های مخابراتی نیز خاموش می‌شوند و درنتیجه بوق تلفن شنیده نمی‌شود و تلفن ثابت و اینترنت برپایه آن نیز قطع می‌گردد. این کارشناسان اضافه می‌کنند که تا وقتی برق به‌طور منظم و مداوم قطع می‌شود هیچ تمهیدی برای برطرف کردن مشکل قطع تلفن نمی‌توان انجام داد و باید آن را تحمل کرد. آنان اضافه می‌کنند در فصل‌های سرد که میزان مصرف و قطع‌شدن تلفن کاهش پیدا می‌کند، احتمالا این مشکل نیز کمتر خواهد شد و تلفن در شهرهای کوچک و متوسط کمتر قطع می‌شود.

در مورد تداوم قطعی تلفن پس از اتصال برق، کارشناسان توضیح می‌دهند که از هنگام استفاده از فیبرنوری، حوزه‌ها و مناطق تلفن به یکدیگر متصل شده و قطع شدن یک حوزه معمولا باعث قطع شدن تلفن سایر حوزه‌ها و مناطق – چه حوزه‌های همجوار و غیرهمجوار- می‌گردد. به همین دلیل وقتی در یک حوزه برق وصل و سیستم مخابراتی فعال می‌شود ولی در حوزه همجوار برق قطع و سیستم مخابراتی نیز خاموش است، تلفن در حوزه‌های اطراف قطع است یا بوق ندارد. جالب است که حتی وقتی در یک حوزه تلفن دچار قطعی برق و خاموش شدن سیستم مخابراتی نشود، باز هم ممکن است در حوزه‌های اطراف یا مرتبط، قطعی برق رخ دهد و درنتیجه سیستم‌های مخابراتی شهر دچار قطعی و اختلال شوند.

همین کارشناسان ابراز عقیده می‌کنند که اتصال حوزه‌ها و تشکیل شبکه‌های مخابراتی اگرچه فواید قابل لمس و آشکاری دارد اما سبب شده که آسیب، صدمه، فروپاشی یا اختلال در یک نقطه از این شبکه کلاف شده، در چند ثانیه به کل شبکه یا به نقاط مرتبط تسری پیدا کند و آن را تحت‌تاثیر قرار دهد در حالی که در سیستم سنتی این شبکه‌ها اتصال چندانی با یکدیگر نداشتند و به همین دلیل مشکل به سایر نقاط منتقل نمی‌شد. البته این کارشناس‌ها اگرچه می‌گویند که اوضاع در تمام شهرستان‌ها همین گونه است اما مشاهدات و تجربه‌های عینی نشان می‌دهد که در مراکز استان و به‌خصوص در پایتخت، تهران، این مشکل مشاهده نمی‌شود.

البته اخیرا آقای وزیر توضیح داده که در جریان طراحی و اجرای فیبرنوری تندروی‌ها و شتاب‌زدگی‌هایی رخ داده که در حال بازنگری است. همین‌که در شهرهای بزرگ و مراکز استان این مشکل مشاهده نمی‌شود ممکن است به این معنی باشد که در شهرهای کوچک نیز مشکل قابل‌برطرف‌سازی است. شاید در بازنگری‌هایی که ستار ‌هاشمی وعده آن را داده است، شهروندان ایرانی که در شهرهای متوسط و کوچک زندگی می‌کنند از تحمل رنج قطع تلفن و اینترنت ثابت در اثر قطع شدن برق رهایی پیدا کنند.