بانک مرکزی اروپا و آینده پول دیجیتال
با این حال در سالهای اخیر، توجه بازارها از رمزارزها به کاربرد فناوریهای زیربنایی آنها، یعنی توکنیزهسازی و دفاتر کل توزیعشده، در نظام مالی متعارف معطوف شده است. این نوآوریها امکان تبدیل، ثبت و انتقال داراییهایی نظیر اوراق قرضه، سهام و سپردهها را در قالب بستههای دیجیتال یا توکن فراهم میکنند. پیوند فناوری دفترکل توزیعشده با توکنیزهسازی، نوید شیوه کارآمدتری برای ارائه خدمات مالی به صورت شبانهروزی و با واسطهگری بسیار کمتر نسبت به سازوکارهای سنتی را میدهد.
همانطور که پیِرو چیپولونه، عضو هیئت اجرایی بانک مرکزی اروپا و مسئول زیرساختهای بازار و پرداخت در این نهاد، در یادداشت اخیر خود برای اکونومیست استدلال میکند، پارادوکس بزرگ مالیه دیجیتال در این است که هرچه نظام مالی دیجیتالتر میشود، نه کمتر بلکه بیشتر به پول عمومی مورد اعتماد متکی خواهد بود. از این رو، برخلاف پیشبینیهای ناکاموتو، فناوریهای نو مرجعیت بانکهای مرکزی را از میان نخواهند برد، بلکه نقشی بازتعریفشده به آنها خواهند داد.
هر معاملهای، از خرید یک خودرو تا دادوستد پیچیده اوراق بهادار، زمانی پایان مییابد که خریدار دارایی را تحویل بگیرد و فروشنده نیز به پولی دست یابد که به اعتبار آن اطمینان دارد. این فرایند در ادبیات مالی «تسویه» نام دارد. اگر فروشنده نتواند به ابزار دریافتی خود کاملاً اعتماد کند، برای نمونه سندی دریافت کند که از شرکتی ناشناس صادر شده، در معرض ریسک بازپرداخت و نکول قرار میگیرد. چنین ریسکی کارایی و امنیت معامله را کاهش میدهد.
بانکهای مرکزی تنها نهادهایی هستند که ابزار تسویه بدون ریسک و مورد پذیرش همگان را منتشر میکنند. این ویژگی به ویژه در بازارهای عمده مالی اهمیت دوچندان دارد، چرا که بانکها و نهادهای مالی روزانه معاملاتی به ارزش میلیاردها یورو را جابهجا میکنند. اجرای این مبادلات مستلزم دارایی امنی است که هیچگونه ریسک اعتباری به همراه نداشته باشد. امروزه نیز تراکنشهای خرد و کلان معمولاً از طریق بانکها و به پشتوانه امنترین ابزار تسویه یعنی پول بانک مرکزی نهایی میشوند.
تحول در ابزارهای انتقال پول نیز این واقعیت ساختاری را تغییر نخواهد داد. توکنیزهسازی بیتردید میتواند شیوه انتشار، معامله و مدیریت داراییها را متحول سازد، تراکنشها را خودکار کند و مراحلی را که روزها به طول میانجامید در چند ثانیه به انجام برساند. با وجود این، سرمایهگذاران همچنان نیازمند ابزاری امن برای تسویه نهایی خواهند بود. گونههای کنونی پول در بستر دفاتر کل توزیعشده این نیاز را برآورده نمیکنند. استیبلکوینها و سپردههای توکنیزهشده ریسک اعتباری دارند و بیتکوین و رمزارزهای بدون پشتوانه نیز نه تعهد نهادی مشخص هستند و نه از نوسانات شدید قیمتی در اماناند.
بانک مرکزی اروپا از این واقعیت درس مهمی گرفته است. این بانک در پی ایجاد بستری است که در آن فناوریهای نوین به شکلگیری بازارهایی امنتر، کارآمدتر و پایدارتر منجر شوند. عرضه پول بانک مرکزی در قالب توکنیزه به عنوان یک لنگر پولی مشترک و مورد پذیرش عمومی، محور اصلی این راهبرد به شمار میرود. در طول تاریخ، پایدارترین نظامهای مالی همواره بر یک اصل مشترک متکی بودهاند: فعالان بازار با یکدیگر رقابت میکنند، اما زیر چتر ساختاری فعالیت دارند که در آن اعتماد به پول از سوی یک مرجع عمومی تضمین میشود. بنابراین به باور چیپولونه باید کارایی ناشی از فناوریهای جدید را با اعتماد و ثبات پول بانک مرکزی درآمیخت.
طرح «پونتس» که از ۲۱ سپتامبر (۳۰ شهریور) به مرحله اجرا درآمده، گامی روشن در همین راستاست. این طرح پلتفرمهای انتشار و دادوستد داراییهای توکنیزه را به سازوکار سنتی تسویه با پول بانک مرکزی متصل میکند تا نسل جدید داراییها بر پایهای استوار مستقر شوند. هدفگذاری مرحله بعد این است که تا سال ۲۰۲۸ پول توکنیزه بانک مرکزی مستقیماً بر روی زنجیرههای بلوکی میزبان داراییها قرار گیرد تا مزایایی چون معاملات شبانهروزی وارد ساختار اصلی مالی اروپا شود. ایجاد استانداردهای مشترک میانمرزی نیز مانع از تکرار پراکندگیای خواهد شد که تاکنون بازارهای سرمایه اروپا را عقب نگه داشته است.
طبیعی است که ابزارهای خصوصی مانند استیبلکوینها در کنار پول بانک مرکزی به حیات خود ادامه دهند. (دنیای اقتصاد)
