مرداد ماه ۱۴۰۴؛ واگذاری رایتل و جنجال یک لایحه
اما انتقادات در فضای سیاسی و عمومی باعث شد تا دولت با شتاب این لایحه را پس بگیرد.
در این ماه موضوع واگذاری مبهم رایتل به بانک رفاه، از کار افتادن تلویزیونهای هوشمند دوو و اسنوا و همچنین پرتاب نخستین ماهواره مخابراتی ایران از اهم اخبار بودند.
۱ مرداد: رایتل زیانده در صف واگذاری به بانک رفاه
یکم مرداد ماه بود که یک رسانه در گزارشی از پشتپرده معامله رایتل، پرده از واقعیت تلخی برداشت. اپراتور سوم تلفن همراه که روزگاری با وعده سودآوری در آینده نفس میکشید، حالا درگیر زیان انباشته، بدهی سنگین و واگذاری درونسازمانی شده بود.
بر اساس آخرین صورت مالی منتشرشده در کدال (سال ۱۴۰۲)، زیان انباشته رایتل به بیش از ۸۹۷ میلیارد تومان رسیده بود، در حالی که جمع بدهیهای شرکت از ۵ هزار و ۵۹۹ میلیارد تومان فراتر میرفت.
همچنین سهم رایتل از بازار پهنباند سیار به حدود ۳ درصد و سهم مشترکان فعال به حدود ۴ درصد رسیده بود. میانگین عمر مدیریتی کمتر از ۲ سال، سرمایهگذاری بسیار کمتر نسبت به رقبا و کندی توسعه از میانه دهه ۹۰، اپراتور سوم را عملا وارد گردونه رقابت نکرده بود.
حالا خبر میرسید که رایتل به عنوان یکی از متعلقات سازمان تأمین اجتماعی، در جریان مذاکرات واگذاری به «بانک رفاه کارگران» قرار گرفته است. گفته میشد این اپراتور به ازای بخشی از مطالبات سازمان، به بانک منتقل میشود و در مقابل، تأمین اجتماعی سهام صنعتی مرغوبی را که پیشتر بابت بدهیهایش به بانک رفاه داده بود، بازپس میگیرد.
اما شفافیتی در کار نبود. روابط عمومی رایتل از معامله ابراز بیخبری کرد و شستا واگذاری را تکذیب نمود. بانک رفاه اما تأکید کرد که رایتل در بین شرکتهای فناور برای سرمایهگذاری ارجحیت دارد.
این موضوع مسکوت ماند تا چهارم شهریورماه که وزیر ارتباطات در اظهار نظری کوتاه با تأکید بر لزوم حضور بخش خصوصی در توسعه ارتباطات کشور، گفت: «دولت در حال پیگیری واگذاری مدیریت شرکتها به بخش خصوصی است. یکی از نمونهها اپراتور رایتل است که با این رویکرد میتواند به مسیر رقابت بازگردد.»
از آن پس و تا پایان سال نیز خبری از واگذاری رایتل منتشر نشد.
۳ مرداد: ایران صاحب ماهواره مخابراتی شد
ساعت ۰۹:۵۴ صبح سوم مردادماه، پایگاه فضایی وستوچنی روسیه. راکت سایوز، ماهواره ناهید ۲ را به همراه ۱۸ ماهواره کوچک دیگر به فضا برد تا ایران پس از سالها، صاحب یک ماهواره مخابراتی شود.
ناهید ۲، پروژهای که ساخت آن از سال ۱۳۹۵ با امضای قرارداد بین سازمان فضایی ایران و پژوهشگاه فضایی ایران آغاز شده بود، سرانجام به مدار رسید.
هدف ناهید ۲، فراتر از یک پرتاب ساده بود: توسعه فناوریهای بومی مخابراتی، انجام مانورهای مداری و آزمایش فناوریهای مخابراتی در باند Ku. این ماهواره پلی بود به سوی ماهوارههای مخابراتی زمینآهنگ (GEO) و منظومههای مخابراتی در مدارهای پایین (LEO).
۵ مرداد: لایحه مقابله با شایعه از تصویب تا استرداد
اما پس از جنگ به جز مصوبه مجلس برای مقابله با اینترنت ماهوارهای، موضوعات دیگری نیز در صف تصویب فوری قرار داشتند.
در همین راستا دولت لایحهای با عنوان «مقابله با انتشار محتوای خبری خلاف واقع در فضای مجازی» را تدوین کرد و به مجلس فرستاد که در روز پنجم مردادماه دو فوریت آن با 205رای به تصویب رسید.
نمایندگان موافق لایحه در مجلس به جنگ ۱۲ روزه استناد میکردند و معتقد بودند: «در جنگ تحمیلی اخیر، بیشترین اهرم جاسوسی و نفوذ از طریق فضای رسانهای بود. اگر فضای مجازی کنترل نشود، دشمن پیروز خواهد شد.»
این لایحه با واکنشهای بسیاری مواجه شد و سه روز بعد، نایبرئیس مجلس از نامه استرداد این لایحه توسط دولت خبر داد. سخنگوی دولت نیز با انتشار توییتی نوشت: «در راستای حفظ انسجام ملی و تأکید رئیسجمهور، استرداد لایحه فضای مجازی در جلسه امروز دولت مصوب شد.»
لایحهای که با شتاب دو فوریت آن تصویب شده بود، حالا با شتاب بیشتری از مجلس پس گرفته شد.
8 مرداد: از کار افتادن تلویزیونهای اسنوا و دوو
اوایل مردادماه کاربران در شبکههای اجتماعی فریاد زدند: تلویزیونهای هوشمند اسنوا و دوو، بدون هیچ نشانهای از خرابی سختافزاری، پس از دریافت پیام بهروزرسانی، از کار افتادهاند.
موضوع به رسانهها کشید و بلافاصله گمانهزنیها داغتر شد: هک؟ اختلاف مالی با شرکت چینی؟ یا جایگزینی سرورها؟
حدود 20 روز بعد اما جزئیات تازهای از ماجرا منتشر شد. مدیرعامل گروه صنعتی انتخاب، علت را «اقدام غیرحرفهای و غیراخلاقی تأمینکننده چینی در نحوه بهروزرسانی نرمافزار» اعلام کرد. او گفت که از ۲.۵ میلیون تلویزیون فروختهشده، ۱.۲ میلیون دستگاه هوشمند بوده و حدود ۱۲۶ هزار مشترک با مرکز خدمات تماس گرفتند که نشاندهنده اختلال در حدود پنج درصد محصولات است. در نهایت کسایی تأکید کرد که کنترل کامل نرمافزار اکنون در اختیار گروه انتخاب است و تمام دستگاههای آسیبدیده بهطور رایگان تعمیر یا تعویض شدهاند.
این اتفاق، زنگ خطری بود برای صنعتی که با وجود ممنوعیت واردات و حمایتهای همهجانبه، همچنان به خارج وابسته مانده است. تلویزیونهای خاموش، فریادِ وابستگیِ پنهان را بلندتر از همیشه به صدا درآوردند.
