تیر ۱۴۰۴؛ شکلگیری معضل اختلال در GPSها
تیرماه همچنین مقارن با علنی شدن بحثهای پیرامون به رسمیت شناختن اینترنت طبقاتی همراه شد. موضوعی که از ابتدای سال نیز در گوشه و کنار خبرساز شده بود.
۲ تیر: تصویب قانون ممنوعیت استارلینک در مجلس
بعد از جنگ 12 روزه و علنیتر شدن استفاده برخی کاربران از استارلینک در طول قطع اینترنت، مجلس طرح «تشدید مجازات جاسوسان و همکاریکنندگان با رژیم صهیونیستی و کشورهای متخاصم» را به تصویب رساند. این مصوبه ۹ بندی که جزئیات آن روز ۸ تیر منتشر شد، در بند پنجم خود استفاده از استارلینک را به طور کامل ممنوع اعلام کرد.
ماده ۵ مصوبه صراحت دارد: «استفاده، حمل، خرید، فروش، وارد کردن یا در اختیار گذاشتن ابزارهای الکترونیکی ارتباطی اینترنتی فاقد مجوز از قبیل استارلینک، ممنوع و موجب حبس تعزیری درجه ۶ و ضبط تجهیزات خواهد بود.» تأمین، تولید، توزیع و واردات بیش از ۱۰ عدد از این ابزارها، حبس تعزیری درجه ۴ (۵ تا ۱۰ سال) را در پی خواهد داشت.
۲۳ تیر: جیپیاس در بنبست
در حالیکه نزدیک به یک ماه از آتشبس میگذشت، اما اختلال در سامانه موقعیتیاب جهانی (GPS) هنوز زندگی روزمره مردم را مختل کرده بود. مسیریابها نهتنها در اپلیکیشنهای خارجی که در نمونههای داخلی مانند بلد و نشان هم از کار افتاده بودند. پیکهای موتوری، رانندگان تاکسیهای اینترنتی و شهروندان عادی، هر روز با سردرگمی در مسیرها گم میشدند.
ریشه ماجرا به جنگ ۱۲ روزه بازمیگشت. گفته میشد رژیم صهیونیستی از طریق همین جیپیاس آمریکایی به لوکیشن برخی افراد دسترسی پیدا کرده و آنها را به شهادت رسانده است. از همان روز اول جنگ، اختلال در GPS به عنوان یک ضرورت امنیتی آغاز شد. سخنگوی دولت در همان روزها وعده داده بود که سیستم «بهزودی» به حالت عادی بازمیگردد، اتفاقی که البته رخ نداد و تقریبا تا پایان سال و آغاز سال نو نیز پایدار ماند.
۲۴ تیرماه نیز مدیرکل توسعه فناوریهای نوین وزارت ارتباطات، در یک برنامه تلویزیونی گفت: «متوجه سختی وارد شده به مردم هستیم، اما ما هم مجری قانون هستیم.» او تأکید کرد که آنچه در ۱۲ روز جنگ رخ داده «بسیار غیرمعمول» بوده و بازگشت به شرایط پایدار زمانبر است.
در همان ایام اما معاون وزیر ارتباطات خبر از مهاجرت ایران از GPS آمریکایی به سمت بایدو یعنی سیستم ناوبری جهانی چین داد.
۲۶ تیر: جنجال اینترنت طبقاتی؛ از مصوبه تا انکار
در ایام قطع اینترنت در طول جنگ 12روزه، برخی از کاربران به اینترنت دسترسی داشتند و این موضوع توجهات عمومی و رسانهای را به خود جلب کرده بود.
بیست و ششم تیرماه مهاجرانی، سخنگوی دولت در پاسخ به خبرنگاران درباره اینترنت طبقاتی گفت: «دولت با آزادی اینترنت موافق است، اما اگر خبرنگاری نیاز به اینترنت آزادتری دارد، باید به او داد. امور را نمیتوان معطل کرد.»
این جمله کافی بود تا آتش بحثی تازه شعلهور شود. «اینترنت طبقاتی» طی چند روز، به داغترین واژه فضای مجازی تبدیل گشت.
اما اصل ماجرا جای دیگری بود. شامگاه ۲۴ تیر، شورای عالی فضای مجازی به ریاست رئیسجمهور، آییننامه اجرایی کمیته «تسهیل فعالیت کسبوکارهای اقتصاد رقومی (دیجیتال)» را تصویب کرده بود. قرار بود این مصوبه به نفع کارآفرینی و خدمات بهتر برای مردم باشد. اما برخی رسانهها آن را به «اینترنت طبقاتی» تعبیر کردند.
وزیر ارتباطات اما در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «موضع صریح رئیسجمهور در خصوص مخالفت با اینترنت طبقاتی و حق دسترسی همه به اینترنت، مبین نظر دولت چهاردهم است. مبارزه با ناامنی دیجیتال نیازمند اعتماد به مردم است.»
رئیسجمهور نیز در پیامی در توییتر تأکید کرد: «دسترسی به اطلاعات آزاد، حق همه مردم است، نه یک طبقه خاص. مصوبه اخیر برای حمایت از اقتصاد دیجیتال بود، نه محدودسازی.»
این موضوع که تا پایان تیرماه ادامه داشت، واکنش دبیر شورای اطلاعرسانی دولت را به همراه داشت و اعلام کرد که مصوبه اینترنت طبقاتی مربوط به ۵ سال پیش است و ربطی به دولت چهاردهم ندارد.
