ITanalyze

تحلیل وضعیت فناوری اطلاعات در ایران :: Iran IT analysis and news

ITanalyze

تحلیل وضعیت فناوری اطلاعات در ایران :: Iran IT analysis and news

  عبارت مورد جستجو
تحلیل وضعیت فناوری اطلاعات در ایران

تحلیل


مداخلات هرج‌ومرج‌گونه

يكشنبه, ۸ اسفند ۱۳۹۵، ۱۰:۲۴ ق.ظ | ۰ نظر

زهرا میرخانی - هفته گذشته معاون فناوری و نوآوری وزارت ارتباطات از اختصاص بودجه وام وجوه اداره‌شده برای حمایت و تولید اپلیکیشن‌هایی همچون "دایرکتوری تامین‌کنندگان عروسی" ، "درخواست تاکسی‌یاب اینترنتی" و "سفارش آنلاین غذا" خبر داد.

قابل توجه مبلغان کسب‌وکارهای نوپا

شنبه, ۷ اسفند ۱۳۹۵، ۱۰:۱۰ ق.ظ | ۰ نظر

علی شمیرانی - مدتی است که بار دیگر بحث کسبوکارهای نوین در حوزه ICT بالا گرفته است. علت این افزایش توجهات بهخاطر آثار طبیعی این فعالیتها بر کسبوکارهای سنتی است. در این میان همچنین شاهد شکل‌گیری جبهه‌ای جدید از مبلغان کسب‌وکارهای مذکور، با حضور افرادی هستیم که تا پیش از این مرسوم و معمول نبوده است. در اینخصوص اما نکاتی قابل توجه است:

1- این روزها هر فردی اعم از مقام دولتی یا غیردولتی، در هر بستری از پیامرسانهای موبایلی و شبکههای اجتماعی گرفته تا استفاده از ابزاری همچون رسانهها، روابطعمومیها و همایشها، بهشدت در حال تبلیغ نام و عملکرد کسبوکارهای نوین و اینترنتمحور هستند. اینکه چه شده که برخی از این کسبوکارها توانستهاند مرز نانوشتهای همچون ممنوعیت تبلیغ دولتیها را حذف کنند هم در نوع خود مقولهای است که موضوع این نوشتار نیست؛ چراکه پیشتر روال به گونهای دیگر بود.

2- بههرحال کسبوکارهای نوین (بهویژه تعداد خاصی از آنها) باید بسیار خشنود باشند که امکانات گسترده و بی‌سابقه دولتی و غیردولتی برای تبلیغ رایگان و شبانهروزی ایشان به راه افتاده است. شرایطی که تقریبا تمامی شرکتهای قدیمی و معتبر در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات از آن بیبهره هستند و برای رساندن مسایل، مشکلات، عملکرد و خدمات خود باید هزینههای سنگینی را بپردازند.

شاید اگر ارزش این تبلیغات رایگان به تومان تبدیل میشد، هیچیک از این کسبوکارهای نوین با وجود درآمدها و سرمایههای میلیاردی نیز از پس آن برنمیآمدند.

3- جان کلام مبلغان دولتی و غیردولتی کسبوکارهای نوین، حول چند محور لزوم کارآفرینی، بهرهگیری از مواهب فناوری، ارایه خدمات ارزان و آسان به مردم، حمایت از جوانان و مقولاتی از این دست است که هیچ عقل سلیمی با آن مخالف نیست.

4- اما با وجود تمام مواردی که ذکر شد، برخی از مبلغان کسبوکارهای نوین، عمدا سعی در سانسور و به انحراف کشاندن حرف و نظر مخالفانی دارند که درواقع روی دیگر و گریزناپذیر این ماجرا هستند. واقعیت آن است که به شکلی «طبیعی» با ایجاد هر شغل به کمک ابزارهای فناورانه، یک یا چند شغل سنتی در معرض خطر و نابودی قرار میگیرند.

به عبارت دیگر روی دیگر این ماجرا کسبوکارهای سنتی هستند که برای فعالیتهای خود از هفت‌‌خوان رستم باید عبور کنند. بماند که این کسبوکارها نه میخواهند و نه اصولا میتوانند جلوی پیشرفت فناوری و کسبوکارهای نوین را بگیرند. وانگهی این روزها با وجود این همه نهادهای مسوول و نظارتی، متخلفان در قمارخانههای اینترنتی، سایت‌های غیرقانونی همسریابی، فروش مواد مخدر، فروش فیلترشکن، سایتهای ناقض کپیرایت و غیره به میزان نامحدود مشغول به کار هستند و گویی مهارناپذیر شدهاند.

5- پس آقایان مبلغ و حامی کسبوکارهای نوین! لطفا توجه داشته باشید که اینجا بحث بر سر رقابتهای سالم، قانونمند و عادلانه اقتصادی در کشور است. حالا بر هر بستری که میخواهد، باشد. حتی تاکسیداران معترضی که اخیرا جلوی مجلس تجمع کرده بودند نیز به فناوری «آری» گفتند. با این اوصاف اما همچنان برخی مبلغان دولتی و غیردولتی کسبوکارهای نوپا با استفاده از ابزارهای مختلف، تعمدا، معترضان را متهم به انحصارگرایی و عقبماندگی کرده و می‌کنند. (البته درخصوص اهداف ظاهری و پنهان این مبلغان نیز گمانههایی در جامعه مطرح است که آن هم موضوع نوشتار دیگر است).

6- درنهایت اینکه برای حل آثار و تبعات «طبیعی» این تغییرات جدید در فضای اقتصادی و کسبوکارهای کشور دو راه وجود دارد؛ راه نخست نادیدهگرفتن و سانسور صدای مخالفان است که بعید است راه کمهزینه‌ای باشد و میتواند زمینهساز بروز صدماتی شود.

و راه دوم فراهمسازی بستر فعالیت شفاف، عادلانه، قانونمند و رقابتی میان کسبوکارهای سنتی و نوین است؛ راهی که بهمراتب معقولتر و ارزانتر است.

بدیهی است مادامیکه با شعار و سخنرانی، عملا راهحل نخست در پیش گرفته شود، علاوه‌‌بر وقوع اعتراضات صنفی، شائبه رانتها و روابط اقتصادی پشتپرده مطرح شده و چنانچه روزی موضوع از دستور کار نهادهای تخصصی و مسوول خارج شده و پای نهادهای امنیتی و نظارتی به این فضا باز شود، جای گله و تعجب نیست.

عباس پورخصالیان - گذار از دولت الکترونیکی به «دولت باز» در ایران حداقل دو مانع جدی دارد: 1) اتلاف داده‌ها در فرایند برگیری، ؛ و 2) داده‌های تاریک و مشکلات برگیری و تحلیل آنها.

من پیش از این، درمورد تصمیم اخیر دولت به ایجادِ "مرکز داده دولت به نشانی data.gov.ir"، در یادداشتی که تحت عنوان «ارتقایِ e-Gov. به Open Gov.  در ایران» در همین هفته‌نامه منتشر کردم، متذکر شدم که اگر "مرکز داده دولت" ایجاد شود و توسعه یابد، دولت الکترونیکی ایران گامی به پیش می‌نهد و به «دولت باز» تبدیل می‌شود.‌

اکنون می‌توان پرسید: میزان باز بودن و گشودگیِ "مرکز داده دولت" به چه سنجه‌هایی ربط دارد؟

بدون شک، شکل‌گیری دولت باز در ایران با موانعی جدی رو به رو ست که دست‌کم دو مانع معمول درکشور، اتلاف داده‌ها در اثر بی‌سروسامانی دیوان-داری و بی‌اعتنایی به داده‌برگیری سامان‌مند است.

اما مهم‌تر از جلوگیری از اتلاف داده‌ها و بازیافت و روشن‌سازی داده‌های تاریک، مردمی‌سازی دولت‌مداری باز (Open Governance) است که از طریق بسیج دانشگاهیان، جامعه مدنی و بخش خصوصی در فرایند گشایش هرچه بیشترِ عرصه عمومی ممکن می‌گردد.

 

معضلی به نام «اتلاف داده‌ها»

بنا به تعریف: اتلاف داده‌ها (Data Loss ) ناشی از نوعی خطا در سامانه‌های اطلاعات است که در آن، اطلاعات در اثر قطع فعالیت و ازکارافتادگی دستگاه-های ذخیره‌سازی، انتقال، پردازش و تحلیل معدوم می‌شوند درحالی که داده-های همزمان یا قبلاً ذخیره‌سازی، انتقال، پردازش و تحلیل شده در سامانه-های پشتیبان (systems backup) نیز به عللی بدون بازیافت از دست می‌روند.

طی چهل سال فعالیتم در بخش‌های مختلف فاوای کشور، بارها شاهد تلف شدن داده‌ها و اطلاعات به دلایل مختلف بوده ام. برای مثال، در شرکت دولتی مخابرات ایران، داده‌های دیجیتالی ترافیک تلفنی خطوط ارتباطی، بجای آن که دیجیتالی احصا و دیجیتالی پردازش شوند، توسط چاپگر روی کاغذ، درج می‌شدند و درنتیجه، کوه عظیمی از کاغذ تولید می‌شد که بررسی و تحلیل آن از توان مهندسان ترافیک تلفنی خارج بود و این کوه کاغذی چون جاگیر بود، پس از مدتی بدون استفاده، دور ریخته می‌شد. دلایل دیگری که موجب اتلاف داده‌ها می‌شدند و شاید هنوز می‌شوند، عبارتند از: 

•             فقدان ظرفیت لازم برای تحلیل داده‌ها،

•             تجدید ساختار و در نتیجه ایجاد ساختارهای جدیدی که مدیران تازه-کارشان، ارزش داده‌ها و اطلاعات ذخیره شده را دست کم می‌گیرند،

•             تغییر فناوری و گسست‌آفرینیِ فناوری‌های جدید که با گسست مدیریت‌های مستعجل تشدید می‌شود،

•             جابجایی بایگانی‌ها و انحلال سازمان‌ها که باعث از دست رفتن داده‌ها، اطلاعات و دانش سازمان می‌شوند.

در فرایند خصوصی‌سازی شرکت دولتی مخابرات ایران و تقسیم آن به چند شرکت، بایگانی‌ها، داده‌گان‌ها، و بانک‌های اطلاعات که برای خریداران نه تنها ارزشی مشهود نداشتند بلکه دارای بار مالی نیز بودند، در بهترین حالت، چندپاره شدند، و در بدترین حالت از میان رفتند.

نمونه دیگر اتلاف داده‌ها که همگی تجربه اش کردیم: انحلال سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی در تمام استان‌های کشور در دوران دولت دهم است که طی آن، داده‌های دولتی/ مدیریتی ذی‌قیمت بی‌شماری تلف شدند و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزیِ مجدداً برقرار و رسمی شده در دولت یازدهم را تا حدود زیادی فلج کرده اند.     

 

مشکلی به نام «داده‌های تاریک»

چون مبتکر اصطلاح "داده‌های تاریک" شرکت گارتنر است؛ می‌توان به اصل تعریف گارتنر پرداخت و گفت: داده‌های تاریک عبارتند از

"the information assets organizations collect, process and store during regular business activities, but generally fail to use for other purposes."

به عبارت دیگر: داده‌های تاریک (یا تیره) داده‌هایی هستند که از طریق پردازش‌های مختلف در و از شبکه‌های رایانه‌ای احصا می‌شوند؛ اما به دلایلی بررسی نمی‌شوند و برای تصمیم‌گیری‌ها مورد استفاده قرار نمی‌گیرند.

یکی از دلایل به وجود آمدن داده‌های تاریک، توانایی عظیم سامانه‌های فاوا برای گردآوری سریع داده‌های حجیم و محدود بودن ظرفیت سازمان برای تحلیل آنها است.

به برآورد آی.بی.اِم : تقریبا 90 درصد از اطلاعات تولید شده توسط حسگرها و مبدل‌های آنالوگ به دیجیتال، هرگز استفاده نمی‌شوند.

چنین تخمین زده می‌شود که اکثر شرکت‌ها تنها 1٪ از داده‌های خود را تجزیه و تحلیل می‌کنند و اغلب داده‌ها و اطلاعات سازمانی را تنها به دلیل پیروی از مقررات و قوانین حاکم، بدون تحلیل در بایگانی‌های راکد نگه می-دارند.

اکنون به دلیل ارزان شدن سامانه‌های ذخیره‌سازی داده‌ها، اطلاعات بسیار حجیمی ذخیره می‌شوند، اما چون تامین امنیت داده‌ها معمولا مستلزم هزینه‌کرد مبالغی گزاف است و ظرفیت تحلیل‌گری نیز به تناسب افزایش حجم سامانه‌های ذخیره‌سازی داده‌ها، افزایش نمی‌یابند، سازمان‌ها کم می-آورند و هر روز بیش از پیش، داده‌ها و اطلاعات بیشتری تلف می‌شوند.

 

 نشست "داده‌های تاریک"

در چهل و هفتمین جلسه از سلسله نشست‌های «علم اطلاعات و دانش-شناسی» که در روز شنبه 23 بهمن 1395 در حسینیه ارشاد توسط مصطفی امینی (دبیر جلسه و دبیر تاکنونی این نشست‌ها) برگذار شد و به روشن‌سازی چیستی "داده‌های تاریک" اختصاص داشت، خانم حمیده جعفری (دانشجوی دکتری علم اطلاعات) و مهندس امیر صدیقی (بنیان‌گذار شرکت نوپای "ریکامندر") به این موضوع پرداختند.

دانشجویان، علاقه‌مندان و فعالان این حوزه می‌توانند پاورپوینت‌های ارائه شده در این جلسه را در کانال تلگرام حسینیه ارشاد مشاهده و دریافت کنند.               

 

اهمیت سلسله نشست‌های «علم اطلاعات و دانش‌شناسی»

من برای نخستین بار است که در سلسله هم‌اندیشی‌های برگذارشده در حسینیه ارشاد تحت عنوان «علم اطلاعات و دانش‌شناسی» همواره شاهد حضور همزمان نمایندگانی از صنعت، دانشگاه و دولت (صدد) بوده و هستم. می‌دانیم که سال‌هاست، کنگره سراسری همکاری‌های دولت، دانشگاه و صنعت توسط جمعیت ایرانی پیشبرد ارتباط دانشگاه و صنعت، با حمایت کمیسیون ملی یونسکو و «وزارت‌های علوم، تحقیقات و فناوری» (عتف) به علاوه ی «وزارت صنعت، معدن و تجارت» (صمت) با هدف بررسی و تعیین نقش دولت در تحکیم ارتباط دانشگاه و صنعت و دستیابی به ساز وکارهای لازم و تعیین راهکارهای مناسب در این زمینه توسط دکتر مسعود شفیعی، رئیس دانشگاه فنی و حرفه‌ای و دبیر دائمی کنگره همکاری‌های دولت، دانشگاه و صنعت برای توسعه ملی برگذار می‌شود؛ آنهم با مخارج فراوان و حاصل اندک! دلیل بی حاصلی یا کم‌بروباری 19 کنگره تاکنون برگذار شده ی همکاری‌های دولت، دانشگاه و صنعت برای توسعه ملی، تنها این بوده است که این سلسله از کنگره‌ها، عمدتاً "دولتی" سامان‌دهی می‌شوند و به زحمت می‌توان در آن‌ها نقش فعالی از سوی بخش خصوصی مشاهده کرد!

برخلاف کنگره‌های پر طمطراق مذکور، سلسله هم‌اندیشی‌های برگذارشده در حسینیه ارشاد تحت عنوان «علم اطلاعات و دانش‌شناسی» بی تکلف، پربار و با حضور داوطلبانه صنعت‌گران (استارت‌آپ‌های حوزه فاوا)، دانشگاهیان و دولتی‌ها برپا می‌شود و تمام سخنرانی‌ها و پرسش و پاسخ‌ها، همزمان از رادیو اینترنتی ارشاد برای دریافت از طریق رایانه، تبلت و گوشی تلفن همراه در سراسر جهان پخش می‌شود.

لذا توصیه من به برگذارکنندگان محترم، بخصوص به خانم دکتر مهرناز خراسانچی، ریاست محترم کتابخانه عمومی حسینیه ارشاد، این است که تنها به برگذاری و پخش سراسری این سلسله هم‌اندیشی‌ها (که البته کاری اساسی و بدیع است) بسنده نکنند و با سازماندهی پیشران‌ها، تسهیل‌کننده-ها، شتاب‌دهنده‌ها و یاری‌گران، در نهادینه‌سازی انجمن‌های هم‌افزایی «صدد» (صنعت، دانشگاه، دولت) - "صدد"ی مردمی به ویژه در حوزه فاوا، در جامعه مدنی و بخش خصوصی- بکوشند. (منبع:عصرارتباط)

مریم آریایی - الکترونیکی شدن روند‌های گمرکی رویداد مهمی بود که علی‌رغم مقاومت‌های همیشگی که در برابر شفاف‌سازی وجود داشته اما تا حدود زیادی رخ داد و قاچاقچیانی که سال‌ها با سوء‌استفاده از یکپارچه نبودن اطلاعات گمرکی، سود‌های کلانی به جیب زده بودند را به دردسر انداخت.

معضل احتکار نام دامنه در ایران

سه شنبه, ۳ اسفند ۱۳۹۵، ۰۹:۳۰ ق.ظ | ۰ نظر

دانیال رمضانی - اگر قصد خرید و ثبت دامنه‌ای برای سایت کسب‌وکارتان داشته باشید، این‌کار هم ساده است و هم ارزان. آنهایی که کمی با فضای ثبت نام دامنه‌ها یا همان آدرس‌های اینترنتی آشنایی دارند، برای ثبت دامنه .ir به سایت مرجع صدور این دامنه یعنی Nic.ir یا همان مرکز ثبت دامنه کشوری ایران مراجعه می‌کنند. قیمت ثبت دامنه نیز کمتر از 15 هزار تومان در سال است.

علی اصلان شهلا- نام بردن از شرکت های بخش خصوصی نه در ادبیات سیاسی و دولتی و نه در رسانه های ایران امری معمول نیست.

مردم را مقصر نکنیم

دوشنبه, ۲ اسفند ۱۳۹۵، ۱۱:۳۰ ق.ظ | ۰ نظر

زهرا میرخانی - هفته پیش مدیر یکی از جویشگرهای بومی به طرح ادعای بزرگی پرداخت و گفت، در صورت حمایت کاربران ایرانی از این جویشگرها این توانایی وجود دارد که اقتصاد اینترنتی کشور طی پنج سال آینده با رشد 600 درصدی مواجه شود.

عاقبت پدری یک رگولاتور

يكشنبه, ۱ اسفند ۱۳۹۵، ۱۱:۴۴ ق.ظ | ۰ نظر

علی اصلان شهلا- حمله به اپراتورهای موبایل و درز اطلاعات مشترکان با وجود تمام تدابیر امنیتی ممکن است. اما پس از هک یک سامانه، معمولا اپراتورها اقداماتی انجام می دهند که در ایران نشانی از آنها نیست:

بیت‌المال و سامانه‌های ناکارآمد

شنبه, ۳۰ بهمن ۱۳۹۵، ۱۰:۴۶ ق.ظ | ۰ نظر

علی شمیرانی - دیگر عادت کرده‌ایم تا شاهد آن باشیم که بار بخش عمده‌ای از مشکلات خدمات ارتباطی به گردن مردم انداخته شود.

عباس پورخصالیان - سربسته نمیگویم، بلکه همانطور که شنیدم بازگو میکنم: در هفتهای که گذشت، یکی از همکاران فعال در عرصه فاوا به سراغم آمد، با این درخواست که چون مرجعی (بغیر از شورای عالی و مرکر ملی فضای مجازی)

 

به "فلانی" سفارش تهیه و تدوین سیاستهای "بَهمان" را داده و فلانی نیز همین سفارش را خُرد کرده و تهیه و تدوین هر تکه را به کسی دیگر (از جمله او) سپرده، بیا و بخشی از کار تهیه و تدوین مطلب را تو بجای من (آن همکار)، به عهده بگیر، چرا که [...].

سپس او، موضوعی که تهیه آن را از من میخواست، برایم ارسال کرد. عنوانِ آنچه باید در موردش مینوشتم، این بود: «شناخت فرصتهای همافزایی قوا، بخش خصوصی و مردم در فضای سایبر».

برای تهیه متنی درخورِ موضوع فوق، مدتی تأمل کردم. از خود پرسیدم: «همافزایی قوا، بخش خصوصی و مردم در فضای سایبر» یا Synergy in Cyberspace یعنی چه؟ و اگر چنین همافزایی آرمانی و گستردهای ممکن باشد، چهگونه میتوان به آن دست یافت؟- دیگران طی ربع قرن اخیر در جهانِ امروز در این زمینه از کجا شروع کردند؟ چه کرده اند؟ و به کجا رسیده اند؟ - قوای حاکمیتی، بخش خصوصی و مردم ما از کجا شروع کرده؟ و به کجا رسیده؟ اکنون ما چهگونه میتوانیم عملاً همگرا شویم تا در فضای سایبر همسو و همافزا عمل کنیم؟

پس شروع به جستوجو در منابع ذخیره شده در رایانه ام کردم و اتفاقاً درختِ تنومندِ "تکفا" (توسعه کاربریهای فناوری اطلاعات) قدیم را پیشِ رو یافتم.

 

بیاد آوردم: دو دهه پیش، در اواسط دهه 1370 خ./1390 م. یعنی در آغاز جهانی شدن اینترنت و تولد جهان سایبری، ما درخت تنومندی را تصور و ترسیم کرده بودیم با ریشهها، تنه، شاخوبرگها و ثمرههای زیر:

 

    با ریشههایی شاملِ ذینفعان نهادی در جامعه اطلاعات کشور؛

با تنهای شاملِ نظام کدگذاری، تدوین و تصویب قوانین سامانه اطلاعات جغرافیایی و مرکز اطلاعات شبکه، تأمین امنیت و ایمنی شبکه، توسعه خط و زبان فارسی در فضای سایبر، ایجاد نهادهای ملی برای توسعه فناوری اطلاعات و تدوین برنامه جامع توسعه فاوا در کشور؛

     با شاخههائی اصلی شاملِ انواع برنامهها و خدمات الکترونیکی، مانندِ: تجارت الکترونیکی، دولت الکترونیکی، برنامه و بودجه الکترونیکی، فراگیری الکترونیکی، خدمات اجتماعی الکترونیکی، بهداشت الکترونیکی، و توسعه صنعت الکترونیکی؛

    با شاخههایی فرعی شاملِ: ایجاد نظام خزانهداری الکترونیکی، بهرهبردازی از نظام پرداخت مالیات الکترونیکی، برگذاری مناقصه الکترونیکی، تولید پول الکترونیکی، بهرهمندی از گمرک الکترونیکی، اجرای اتوماسیون اداری و بهینهسازی خدمات دولتی، مهندسی مجدد فرایندهای دولتی، برنامهریزی الکترونیکی منابع و بودجه، برنامهریزی الکترونیکی ملی و بخشی، ایجاد شبکه رشد، مراکز رشد، پارکهای فناوری و شبکه علمی کشور، ارائه ویزای الکترونیکی، ایجاد پلیس الکترونیکی، نظام قضایی الکترونیکی و ثبت اسناد و احوال الکترونیکی، ایجاد شبکه اطلاعات پزشکی الکترونیکی، بیمه الکترونیکی و تأمین اجتماعی الکترونیکی؛

     با ثمره و میوههایی شاملِ: شفافسازی عملکرد مالی و برقراری عدالت عوارض، ارتقاء درآمد دولت، ایجاد فرصتهای برابر و رقابت سالم، صرفهجویی در منابع، ارائه خدمات بانکی نوین، تسهیل تجارت، رقابتپذیرسازی در سطح بینالمللی، تکریم شهروندان، ارائه خدمات یکپارچه، برقراری عدالت اداری، ایجاد تحول اداری، ایجاد تحول در بودجهریزی، آسانسازی برنامهریزی، گسترش مهارتهای دیجیتالی، توسعه سواد دیجیتالی، توسعه منابع انسانی، ایجاد فرصت های یکسان، دسترسپذیرسازی منابع علمی جهان، تولید دانش در عرصه جهانی، شکوفاسازی استعدادها و خلاقیتها، تسریع در دریافت ویزا، بهبود وجهه بینالمللی، جلب رضایت شهروندان، اشاعه فرهنگ ملی، ارتقاء امنیت عمومی، گسترش عدالت و ایجاد وحدت رویه قضایی، ارائه دسترسی برابر به خدمات و امکانات، ارتقاء بهداشت در نقاط دوردست و محروم، ارائه اطلاعات دارویی بهینه، توزیع مناسب دارو و تسهیل دسترسی سریع به دارو، ارائه خدمات بهداشتی سریع و بهینه، اشتغال ارزشافزا، بازگشت سرمایه و بازگشت مغزها، مشارکت بخش خصوصی، تولید و بازاریابی در کلاس جهانی و بسیاری از ثمرهها و میوههای دیگر که در نظر گرفته شده بودند ولی به تصویر در نیامدند.       

آری، ربع قرن پیش، پیشتر از خیلی از همسایگانمان، همافزا بودیم! همافزا شروع کردیم؛ افقی نسبتاً روشن از همافزایی در فضای سایبر داشتیم و چشماندازی شفاف از آینده آن، اما دریغا که «گسست عهد من و هر چه بود گذشت». اگر این گسست اتفاق نمیافتاد، تاکنون میبایست تکفای دو، سه و ... را یکی پس از دیگری اجرا کرده و فرصتهای همافزایی قوا، بخش خصوصی و مردم در فضای سایبر را عملاً غنیمت شمرده و میپرداختیم به بهرهبرداری از همافزایی قوا، بخش خصوصی و مردم در این فضا.

اکنون اما گمشدهای داریم به نام همافزایی! آنهم برغم داشتن مرجعیتی به بزرگی و عظمت شورای عالی و مرکز ملی فضای مجازی! بزرگی و عظمتی که به عللی در عمل متجلی نمیشود. کوشش برای شناخت فرصتهای همافزایی در فضای سایبر برای ارتقاء هماهنگی و همگراسازی نهادها، دستگاههای حاکمیتی و بخشهای خصوصی و مردمی در این فضا، ازجمله وظایف شورای عالی و مرکز ملی فضای مجازی است و توفیق این شورای عالی و مرکز ملی در همافزایی عمومی قوای کشور، وابسته است به توفیق اَش در فعالیت متمرکز بدین منظور در درون کشور و در بیرون از کشور.

 

بومیسازی فعالیت آیساک و زیرمجموعههایش در درون کشور

آنچه در داخل کشور هنوز مشاهده نمیشود، تحقق آرمان همافزایی در فضای سایبر است.

همافزاییِ آغازین، خودجوش و متکی بر حماسه دوم خرداد 1376 بود. اما پس از بروز تنش و وقفههای پی در پی، طی دو برنامه توسعه چهارم و پنجم، همافزایی دیگر امری نیست که خودبخود رُخ دهد، بلکه شورای عالی و مرکز ملی فضای مجازی باید برای تحقق آن، بهجّد برنامهریزی مجدد کنند، سیاستگذاری نمایند، رهنگاشت و راهبردها بنویسند، از مجامع بینالمللی زمامداری سایبر (Cyber Governance) کمک بگیرند و در نشستهای آن فعالانه مشارکت جویند، تا واگرایی کنونی قوا در فضای سایبری به حداقل برسد و بهتدریج به همگرایی فزاینده و همافزایی تبدیل شود.

این همافزایی هنگامی اتفاق میافتد و ارتقاء مییابد که با ابتکار عمل نهادها در سطوح محلی، ملی و بینالمللی همراه شود و با سرمایهگذاری مادی و معنوی در توسعه شبکه ملی اطلاعات و تأمین دسترسی فراخباند برای عموم کاربران تکمیل گردد.

البته سازمان ملل متحد هم میکوشد نهادهای هماهنگسازی، همگرایی و همافزایی را در سطوح محلی، ملی و بینالمللی ارتقاء دهد، راهبری کند و در این کوشش، در بعضی جهات، تاحدودی موفق بوده است. لیکن دولت کنونی ایالات متحده، نه مایل است اقتدار خود در کنترل فضای سایبر را از دست بدهد و نه حاضر به همکاری در این راستا با سازمان ملل است؛ بلکه میکوشد سازمان ملل را دور بزند، آنهم با جهانیسازی سَمَنی بینالمللی (International NGO) به نام «جامعه اینترنت» یا "آیساک (ISoc)" که در ایالات متحده به ثبت رسیده و مستقر است. آیساک و زیرمجموعههایش، بخصوص: IANA،  IAB، IETF و CANN از فضای سایبر، صیانت و همافزاییِ فعالیتهای معطوف به توسعه استانداردهای فضای سایبر را در سطوح محلی، ملی و بینالمللی مدیریت میکنند.

 

نمودار تشکیلات سازمانی جامعه اینترنت یا "آیساک"

 

راههای همافزایی قوای کشور در فضای سایبر

ارتقاء هماهنگی، همگرایی و همافزایی ملی در فضای سایبر به دلیل "یو.اِس.محور بودن" اینترنت و آیساک، اینک در گرو اقدامات متنوعی است که یکی از مهمترین آنها، شناخت عمیق اینترنت و ساختار آیساک، مشارکت در فعالیتهای زیر مجموعههایش و از این طریق، کسب قدرت سایبری (Cyber power) برای تحکیم حاکمیت سایبریِ کشور (cyber sovereignty) است. زیرا، امروزه: قدرت و حاکمیت سایبری، شرط و مرز سیاست، فرهنگ و حاکمیت است؛ یعنی: قدرت سایبری، پیشاسیاست و پساسیاست، پیشافرهنگ و پسافرهنگ، پیشااقتدار و پسااقتدار است (رجوع شود به: Tim Jordan, "Cyber power, The Culture and Politics of Cyberspace and the Internet", Chapter 7, 1999).

اکنون، قدرت سایبری و همافزایی قوا، بخش خصوصی و مردم در فضای سایبر، حداقل به دو دلیل: 1) دورافتادگی ما از جریان اصلی (mainstream) و 2) عدم مشارکت فعالمان در مجامع زمامداری سایبر (Cyber Governance) گمشدههایی قابل بازیافت هستند. تنها باید دوباره برای بازیافتشان کوشید.(منبع:عصرارتباط)